Kalimi gradual nga prania e përhershme e KFOR-it në Urën e Ibrit në Mitrovicë ka shkaktuar shqetësim te presidenti serb, Aleksandër Vuçiq.

Gjatë një interviste të dhënë të premten për një media serbe, Vuçiq foli për urën mbi lumin Ibër dhe zbuloi se lidhur me hapjen e saj i është drejtuar me shkrim sekretarit të përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte.

“Besoj se Rutte dëshiron të garantojë sigurinë për të gjithë njerëzit në Ballkan dhe, në përputhje me këtë, vetë kërkova respektimin e të drejtave të serbëve dhe zbatimin e marrëveshjeve të Brukselit. Po të ishte themeluar Asociacioni i komunave me shumicë serbe, asgjë nga këto nuk do të kishte ndodhur. Ura mbi Ibër ishte pjesë e dialogut, ndërsa tani duan ta zhvendosin sepse u pengon që një serb nuk dëshiron ta njohë të ashtuquajturën Kosovë. Janë gjëra të pabesueshme që dikush të mendojë se Serbia sovrane do të heqë dorë nga një pjesë e territorit të saj; ishte e rëndësishme që ta përdori edhe integritetin tim personal për ta paralajmëruar Rutten për atë që po ndodh”, ka deklaruar Vuçiq.

Presidenti serb e ka përshkruar Rutte-n si një person inteligjent, i cili, sipas tij, ka më shumë informacion se kushdo tjetër.

“Është mjaftueshëm i zgjuar që, kur të gjithë e shtyjnë në konflikt me Trumpin, ai të mos hyjë në konflikt. Besoj se edhe tani do të veprojë në mënyrë racionale”, u shpreh Vuçiq.

Profesori doktor Sadri Ramabaja vlerëson se deklarata e presidentit serb pasqyron qartë gjendjen politike dhe shpirtërore të Beogradit përballë zhvillimeve të fundit në veri të Kosovës.

Sipas Ramabajës, reagimi i Vuçiqit tregon se Ura e Ibrit nuk është konsideruar nga Beogradi vetëm si një vepër infrastrukturore apo si një çështje e zakonshme sigurie. Ai e sheh atë si një element politik të ruajtjes së status quo-së dhe si një prej simboleve të sovranitetit të kontestuar në veri.

“Ura e Ibrit dhe fundi i një iluzioni strategjik! Nga deklarata e Vuçiqit te dështimi i projektit për ndarjen e Kosovës”, shprehet Ramabaja.

“Ura mbi lumin e Ibrit ishte pjesë e dialogut, tani duan ta heqin.”

“Kjo deklaratë e presidentit serb Aleksandar Vuçiq flet më shumë se shumë deklarata të tjera për gjendjen shpirtërore dhe politike të Beogradit përballë zhvillimeve të fundit në veri të Kosovës. Në të vërtetë, ajo është një dëshmi e qartë se ura mbi Ibër nuk është parë nga Beogradi thjesht si një objekt infrastrukture apo si çështje teknike e sigurisë. Ajo është trajtuar si një aset politik i status quo-së dhe, për pasojë, si një prej simboleve të hapësirës së kontestuar të sovranitetit në veri”, deklaron Ramabaja për “Bota sot”.

Ai thekson se ndryshimi gradual i pranisë së përhershme të KFOR-it duhet analizuar si pjesë e një riorganizimi më të gjerë të realitetit politik dhe strategjik në veri të Kosovës.

“Prandaj, paralajmërimi për tërheqjen graduale të pranisë së përhershme të KFOR-it nga ura dhe kalimin e përgjegjësisë së sigurisë te Policia e Kosovës nuk mund të interpretohet vetëm në terma operacionalë. Ai duhet parë në kontekstin e një transformimi më të thellë të realitetit politik e strategjik në veri.

Për rreth 27 vjet, ura mbi Ibër ka qenë një nga simbolet më të fuqishme të ndarjes së Mitrovicës. Në planin fizik, ajo ndante dy pjesë të qytetit; në planin politik, ajo mishëronte një vijë ndarëse shumë më të thellë: kufirin ndërmjet një rendi institucional që Republika e Kosovës synonte ta shtrinte në të gjithë territorin e saj dhe një realitet paralel që Beogradi kishte ushqyer, financuar dhe mbështetur politikisht.

Në këtë kuptim, ura ishte shumë më tepër se urë. Ajo ishte simboli i një status quo-je. Dhe status quo-ja, për Beogradin, nuk ishte neutralitet. Ishte një mundësi strategjike”, thekson profesori.

Më 10 gusht, Misioni i NATO-s në Kosovë, KFOR, njoftoi se kishte nisur tranzicionin gradual të pranisë së përhershme në Urën e Ibrit në Mitrovicë. Sipas KFOR-it, ky proces po zhvillohet për shkak të përmirësimit të situatës së sigurisë në Kosovë dhe është pjesë e zvogëlimit gradual të pranisë së misionit.

The post Vuçiq kundërshton ndryshimin e pranisë së KFOR-it në Urën e Ibrit, Ramabaja: Një simbol i status quo-së po humbet rëndësinë strategjike appeared first on Albeu.com.

Arben Fetoshi, drejtor i Institutit për Studime të Luftës Hibride “Octopus”, ka reaguar në Facebook për letrën e presidentit serb Aleksandar Vuçiq drejtuar sekretarit të përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte. Në këtë letër, Vuçiq ka kërkuar nga KFOR-i që të mos lejojë hapjen e Urës së Ibrit.

Fetoshi e ka cilësuar këtë veprim si një përpjekje të dëshpëruar të Beogradit për ta ruajtur urën si simbol politik të ndarjes dhe për ta paraqitur si kërcënim një zhvillim që NATO e konsideron përmirësim të sigurisë.

“Letra e Aleksandar Vuçiqit drejtuar Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, me të cilën paska kërkuar që KFOR-i të ndalë hapjen e Urës së Ibrit, është përpjekje e frustruar e Serbisë për ta ruajtur kuptimin politik të saj si simbol i ndarjes dhe për ta kornizuar si kërcënim, pikërisht atë që NATO e vlerëson përmirësim të sigurisë”, ka shkruar Fetoshi.

Sipas tij, vendimi i NATO-s, i cilësuar si “progres konkret” për garantimin e lirisë së lëvizjes, rrëzon në mënyrë të rëndësishme narrativën për një “Kosovë represive”. Ai shtoi se ky zhvillim e bën të pakthyeshme çështjen e stabilitetit, sundimit të ligjit dhe lëvizjes së lirë të qytetarëve, automjeteve, mallrave dhe ideve në veri.

Fetoshi vlerëson se pretendimet për “sulme sistematike dhe spastrim etnik” ndaj serbëve në Kosovë janë çmontuar dhe po humbin gjithnjë e më shumë peshën si “argument” për strategjinë e destabilizimit në veri.

“Ballafaqimi shqiptaro-serb” në veri ekziston vetëm në retorikën e Vuçiqit dhe të strukturave të tij shtetërore e paramilitare, ka theksuar ai. Sipas Fetoshit, Kosova ka ndërtuar dhe vënë në funksion dy ura mbi lumin Ibër, të cilat kanë mundësuar komunikim, zhvillim dhe normalizim.

Ai e ka konsideruar absurd dhe instrumental pretendimin se qarkullimi i automjeteve mbi urën kryesore do të rrezikojë sigurinë, duke thënë se ky argument shërben për ruajtjen e ndarjes në funksion të synimeve hegjemoniste.

“Vuçiq e paska përmendur edhe sigurinë rajonale. Por, para se ta lidhë atë me lirinë e lëvizjes së automjeteve mbi një urë, ai duhet ta kujtojë se strukturat kriminale dhe ilegale që bllokonin rrugët e sulmonin qytetarët dhe institucionet në veri, nuk kanë kaluar nga ura”, ka shkruar Fetoshi.

Ai ka shtuar se as sulmuesit e KFOR-it, të cilët plagosën mbi 90 ushtarë, nuk kanë kaluar nga ura. Sipas tij, përmes urës nuk kanë kaluar as personat që kanë sulmuar gazetarët, qytetarët dhe institucionet vendore e ndërkombëtare.

Fetoshi ka theksuar gjithashtu se planifikuesit, organizatorët dhe sulmuesit terroristë në Banjskë nuk e kanë përdorur urën as kur janë larguar për t’u strehuar në Serbi. Po ashtu, ai tha se armatimi i sofistikuar me vlerë miliona eurosh, i sekuestruar në veri, nuk ka kaluar nga ura.

“Sulmuesit e kanalit të Ibër-Lepencit, nuk kanë kaluar nga ura. Rrjetet e kontrabandës së mallrave, drogës dhe emigrantëve që operonin përgjatë kufirit, nuk kalonin përmes urës dhe presioni sistematik ndaj serbëve të Kosovës nga Beogradi dhe strukturat ilegale, nuk kalon përmes urës”, ka deklaruar ai.

Për këtë arsye, sipas Fetoshit, ura nuk përbën problemin real të Vuçiqit. Problemi, ka thënë ai, është infrastruktura e destabilizimit, e cila ndër vite është ushqyer me simbolikën e “ndarjes” mbi Ibër.

“Strategjisë së tij i duhet të projektojë tensione, sepse tensionet e mbajnë gjallë narrativën e “serbëve të kërcënuar”. I duhet ndërhyrja, në mënyrë që bashkë me rrethin e tij të përfitojë miliona euro, të cilat kinse i ndan për serbët e Kosovës, ndërsa i shfrytëzon për interesat e tij”, ka shkruar Fetoshi.

Sipas tij, në këtë skemë përfshihet edhe roli i “heroit” të Vuçiqit, Milan Radoiçiq, si dhe i strukturave që kanë vepruar në veri.

Fetoshi ka vlerësuar se NATO nuk ka nevojë për letrat e Vuçiqit për të kuptuar origjinën e kërcënimeve të sigurisë në veri. “NATO e din kush i ka sulmuar ushtarët e saj, e din po ashtu çfarë ka ndodhur në Banjskë. Ajo e ka të qartë se çfarë arsenali armësh është kapur dhe e din kush i ka përdorur tensionet në veri si instrument politik”, ka shkruar ai.

“Prandaj, me letra të tilla Vuçiq vetëm sa e shpërfaq strategjinë perfide të “viktimizimit si paralajmërim”, duke e paraqitur normalizimin si kërcënim, lirinë e lëvizjes si rrezik dhe integrimin e veriut si “terror ndaj serbëve””, ka përfunduar Fetoshi.

The post Fetoshi: Letra e Vuçiqit ndaj Rutte-s synon ta paraqesë normalizimin si rrezik appeared first on Albeu.com.

Ministri në detyrë i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, ka njoftuar se Inspektorati Policor i Kosovës (IPK) po heton ankesën e Nenad Rashkoviqit, i cili pretendon se është rrahur nga pjesëtarë të Policisë së Kosovës.

Sipas Sveçlës, pas rekomandimit të IPK-së, dy zyrtarë policorë janë pezulluar nga detyra. Ai tha se pas përfundimit të procesit hetimor, opinioni do të informohet për gjetjet dhe masat e mundshme.

“Sapo jemi njoftuar për këtë ankesë, Inspektorati Policor i Kosovës ka nisur hetimin e rastit. Tashmë e dini se, mbi bazën e rekomandimit të këtij inspektorati, eprorët e policisë kanë pezulluar dy zyrtarë policorë. Kur hetimet të përfundojnë, publiku ynë do të njoftohet për të gjeturat dhe masat eventuale ndaj cilitdo”, deklaroi Sveçla.

Ministri në detyrë kritikoi gjithashtu presidentin e Serbisë, Aleksandar Vuçiq, duke thënë se ai po përpiqet ta përdorë rastin Rashkoviq për të zhvendosur vëmendjen nga hetimet lidhur me krimet e luftës në Kosovë.

Sveçla e cilësoi të papranueshme sjelljen e presidentit serb dhe tha se deklaratat e tij synojnë të minimizojnë veprimet e shtetit të Serbisë gjatë luftës në Kosovë.

“Dua të përmend po ashtu sjelljen absolutisht të papranueshme të Presidentit Vuçiç, i cili një pretendim tenton ta shfrytëzojë për minimizimin e veprimeve të shtetit të Serbisë në luftën e fundit në Kosovë, për tërheqjen e vëmendjes nga të gjeturat, të cilat janë të tmerrshme. Domethënë kemi zbuluar tri varreza masive, kemi zbuluar 71 armë të gjata”, tha ai.

Në vend të deklaratave publike, sipas Sveçlës, Vuçiq duhet të bashkëpunojë me institucionet dhe të hapë arkivat e Serbisë për krimet e kryera gjatë luftës.

Ministri në detyrë shtoi se institucionet do t’i përmbyllin hetimet për të dyja çështjet. Ai kërkoi nga presidenti i Serbisë që të ndihmojë në zbardhjen e fatit të personave të zhdukur gjatë luftës.

The post Sveçla: Rasti Rashkoviq nuk duhet të përdoret për të larguar vëmendjen nga zbulimi i tri varrezave masive appeared first on Albeu.com.

Serbia po analizon mundësinë që rrjedha e lumit Ibër të devijohet brenda territorit të saj, sipas një deklarate të presidentit serb, Aleksandër Vuçiq. Për këtë çështje, autoritetet në Beograd kanë nisur punën dhe kanë angazhuar ekspertë.

Duke folur të dielën për një media serbe, Vuçiq tha se janë thirrur specialistë të sektorit të ndërtimit, inxhinierë dhe profesionistë të fushave të tjera. Ai e shoqëroi paralajmërimin me tone kërcënuese, duke deklaruar se Serbia ka disa arsye për ta ndryshuar rrjedhën e Ibrit dhe se më pas do të shihet se çfarë do të bëjnë shqiptarët dhe si do të sillen, pasi, sipas tij, populli serb po keqtrajtohet.

Kjo nuk është hera e parë që presidenti serb e paraqet një ide të tillë. Në vitin 2024, menjëherë pas sulmit ndaj infrastrukturës kritike në Ibër-Lepenc, për të cilin akuzohen po serbët, Vuçiq deklaroi se vendi i tij kishte një plan për devijimin e Ibrit në territorin e Serbisë.

Publicisti serb Zlatoje Martinov e cilëson këtë paralajmërim si një deklaratë të pamatur, pa lidhje me realitetin dhe si një kërcënim bosh. Sipas tij, zhvendosja e rrjedhës së lumit përbën një absurditet të plotë, pasi realizimi teknik do të ishte jashtëzakonisht i ndërlikuar dhe do t’i kushtonte Serbisë disa miliardë euro.

Në një prononcim për “Bota sot”, Martinov ngre pyetjen se përse Serbia do të duhej të merrte hua shuma kaq të mëdha nga bankat e huaja. Ai thekson se vendi mezi po arrin të financojë projektin megaloman të Vuçiqit, “EXPO 2027”, ku punimet janë me vonesë, ndërsa presidenti serb shqetësohet nëse të gjitha ndërtesat do të përfundojnë deri në verën e ardhshme.

Martinov thotë se zhvendosja e shtratit të Ibrit dhe “shkatërrimi i Liqenit të Gazivodës” do të kërkonin, krahas miliarda eurove dhe shumë viteve punë teknike, edhe pëlqimin e Evropës dhe të botës. Sipas tij, Vuçiq nuk e ka një miratim të tillë dhe askush nuk mund ta sigurojë, sepse ndërhyrja do të përbënte një lloj krimi kundër popullit të Kosovës, por edhe kundër serbëve që jetojnë në Kosovë, të cilët presidenti serb pretendon se i mbështet dhe për të cilët betohet.

Për publicistin, ideja e Vuçiqit tingëllon më shumë qesharake sesa frikësuese. Ai vlerëson se në momente pafuqie dhe zemërimi shpesh ndërmerren hapa të gabuar, ndërsa ky kërcënim ndaj Kosovës është në praktikë shumë i vështirë, madje pothuajse i pamundur për t’u zbatuar. Për këtë arsye, Martinov e përkufizon planin si një nga “ëndrrat me sy hapur” të Aleksandar Vuçiqit.

Çdo ndërhyrje në rrjedhën e Ibrit ka rëndësi të veçantë për Kosovën, pasi lumi është i lidhur drejtpërdrejt me sistemin ujor të Gazivodës/Ujmanit dhe me kanalin Ibër-Lepenc.

Një veprim i tillë nuk do të ishte thjesht një zhvendosje e zakonshme e rrjedhës, por do të sillte pasoja të drejtpërdrejta për furnizimin e Kosovës me ujë dhe energji elektrike. Ndikimi do të prekte veçanërisht dy termocentralet e mëdha, Kosova A dhe Kosova B.

Pas deklaratave të Vuçiqit ka reaguar edhe Bashkimi Evropian, i cili ka kërkuar të shmangen paralajmërimet për ndryshimin e mundshëm të rrjedhës së Ibrit, si dhe çdo veprim që nuk ndihmon normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

Më 11 gusht, një zëdhënës i Komisionit Evropian deklaroi se përparimi drejt normalizimit të raporteve Kosovë-Serbi mund të realizohet vetëm nëpërmjet dialogut.

Në përgjigjen dërguar Radios Evropa e Lirë, Komisioni Evropian theksoi se duhet të evitohen si deklaratat për ndryshime të mundshme të rrjedhës së lumit, ashtu edhe veprimet që nuk e mbështesin synimin për normalizimin e marrëdhënieve.

The post Publicisti serb rrëzon planin e Vuçiqit për Ibrin: Teknikisht pothuajse i pamundur, një “ëndërr me sy hapur appeared first on Albeu.com.

Mundësia që Serbia të ndërhyjë në rrjedhën e lumit Ibër ka rikthyer shqetësimet për sigurinë, furnizimin me ujë dhe qëndrueshmërinë e Kosovës. Debati u nxit nga presidenti serb, Aleksandar Vuçiq, i cili deklaroi se autoritetet në Beograd po shqyrtojnë ndryshimin e rrjedhës së këtij lumi brenda territorit të Serbisë.

Vuçiq e ndërlidhi këtë skenar me pretendimet e tij për mënyrën se si autoritetet e Kosovës i trajtojnë serbët. Në këtë mënyrë, ai e zhvendosi çështjen e ujërave ndërkufitare nga rrafshi teknik në atë politik.

Deklarata ka nxitur pikëpyetje nëse kontrolli ose ndërhyrja në rrjedhën e Ibrit mund të përdoret nga Serbia si instrument presioni ndaj Kosovës. Një veprim i tillë mund të ndikonte në furnizimin me ujë, prodhimin e energjisë, bujqësinë, mjedisin dhe sigurinë e vendit.

Ndjeshmëria e kësaj teme lidhet me peshën strategjike që kanë lumi Ibër dhe sistemi Ujman–Ibër-Lepenc për Kosovën. Ndryshimi i sasisë apo i rrjedhës së ujit do të mund të shkaktonte pasoja në disa sektorë jetikë për funksionimin e shtetit, jo vetëm në furnizimin me ujë.

Në qendër të debatit është dilema nëse paralajmërimi i presidentit serb përbën vetëm retorikë politike dhe pjesë të luftës hibride, apo duhet të trajtohet nga Kosova si rrezik konkret për sigurinë kombëtare dhe të adresohet pa vonesë në arenën ndërkombëtare.

Vëmendja është përqendruar gjithashtu te reagimi i institucioneve të Kosovës dhe i partnerëve ndërkombëtarë, veçanërisht Bashkimit Evropian, Shteteve të Bashkuara, NATO-s dhe institucioneve të tjera ndërkombëtare, në rast të ndonjë përpjekjeje për t’i shndërruar burimet ujore në mjet trysnie politike.

Eksperti i sigurisë Arben Dashevci, në një prononcim për “Bota sot”, e interpretoi deklaratën e Vuçiqit si propagandë dhe si vazhdim të luftës hibride që zhvillon Serbia.

Sipas Dashevcit, ideja e ndryshimit të rrjedhës së Ibrit nuk mund të zbatohet për shkak të rregullave të së drejtës ndërkombëtare. Ai theksoi se konventat që rregullojnë ujërat ndërkufitare nuk i lejojnë ndërhyrje të kësaj natyre.

Ai tha se presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka pohuar se autoritetet serbe po analizojnë një “mundësi” që, sipas tij, është e parealizueshme. Dashevci nënvizoi se konventat ndërkombëtare për ujërat e ndalojnë një veprim të tillë, pavarësisht se Vuçiq e paraqet si ndryshim të mundshëm të rrjedhës së Ibrit në territorin serb dhe e lidh me trajtimin e serbëve nga autoritetet në Prishtinë.

Në vlerësimin e ekspertit, pretendimet e presidentit serb nuk përputhen me gjendjen reale në Kosovë. Ai konsideron se synimi është krijimi i presionit dhe largimi i vëmendjes nga problemet e brendshme me të cilat përballet Serbia.

Dashevci e përshkroi deklaratën si propagandë të pastër për nevojat e brendshme politike të Vuçiqit dhe si përpjekje për ta zhvendosur fokusin nga problemet e shumta që ai ka me popullin e vet në Serbi. Sipas tij, kjo është pjesë e luftës hibride dhe përbën herën e dytë që Vuçiq përmend një pretendim propagandistik pa efekt praktik dhe absolutisht të pamundur për t’u realizuar.

Për këtë arsye, Dashevci beson se mundësia që Serbia ta përdorë realisht ndryshimin e rrjedhës së Ibrit si mjet presioni ndaj Kosovës është jashtëzakonisht e vogël.

Ai tha se nuk e konsideron serioz këtë skenar dhe se, në kuptimin e së drejtës ndërkombëtare për ujërat ndërkufitare, rreziku është zero. Sipas Dashevcit, nuk mund të ketë pasoja nga një veprim që nuk mund të zbatohet, pasi konventa ndërkombëtare e ndalon atë në mënyrë strikte dhe zbatohet njësoj në të gjithë botën.

Megjithatë, eksperti kërkoi që Kosova të mos qëndrojë pasive në aspektin diplomatik, edhe pse ai e vlerëson të pamundur realizimin e kërcënimit.

Sipas tij, autoritetet kosovare duhet ta adresojnë menjëherë çështjen në nivel ndërkombëtar dhe të bashkërendojnë reagimin me aleatët kryesorë.

Dashevci kërkoi që Kosova ta alarmojë bashkësinë ndërkombëtare duke vënë në përdorim të gjithë kapacitetin e saj diplomatik. Ai tha se tema duhet të ngrihet pa vonesë përmes një reagimi të koordinuar me BE-në, Mbretërinë e Bashkuar, SHBA-në dhe institucionet e tjera ndërkombëtare.

Një qëndrim tjetër paraqiti Prof. Dr. Muhamet Racaj, Gjeneral-Major në pension. Ai vlerësoi se fjalët e Vuçiqit nuk duhen reduktuar në retorikë politike ose në një diskutim teknik, pasi çështja prek sigurinë kombëtare, sigurinë njerëzore dhe luftën hibride.

Racaj tha për “Bota sot” se paralajmërimi i presidentit serb për shqyrtimin e mundësisë së ndryshimit të rrjedhës së Ibrit, i lidhur me pretendimet për trajtimin e serbëve në Kosovë, duhet marrë shumë seriozisht. Në këndvështrimin e tij, kjo nuk është vetëm deklaratë politike apo debat hidroteknik, por temë që duhet analizuar në kuadër të sigurisë kombëtare dhe njerëzore, si dhe të luftës hibride.

Ai nënvizoi se në marrëdhëniet ndërkombëtare po bëhet gjithnjë e më i qartë një parim: shekulli XXI është periudhë e konkurrencës dhe luftës për energji, ndërsa shekulli XXII mund të karakterizohet nga një garë e ashpër për ujë dhe burime të tjera jetike. Për këtë arsye, sipas Racajt, uji nuk është më vetëm pasuri natyrore, por edhe burim strategjik.

Në rastin e Kosovës, ai e konsideron shumë më të madhe nga sa mund të duket rëndësinë e Ibrit dhe, në veçanti, të sistemit Ujman–Ibër-Lepenc. Racaj iu referua një raporti të laboratorit amerikan Pacific Northëest National Laboratory (PNNL), të publikuar në vitin 2021, ku Liqeni i Gazivodës/Ujmanit vlerësohet si pjesë e rëndësishme e sigurisë ujore dhe energjetike të Kosovës.

Sipas këtij raporti, ujërat e liqenit mbulojnë rreth një të tretën e ujit të pijshëm të Kosovës. Ato shërbejnë gjithashtu për ftohjen e dy termocentraleve me qymyr, të cilat në atë periudhë siguronin rreth 95 për qind të prodhimit të energjisë elektrike në vend.

Racaj paralajmëroi se ndikimi i qëllimshëm i një aktori shtetëror në sasinë, cilësinë ose rrjedhën e ujit mund të shkaktojë pasoja zinxhir në furnizimin me ujë të pijshëm, bujqësi, industri, energji, shëndet publik dhe stabilitet shoqëror. Pikërisht kjo ndërvarësi, sipas tij, e bën situatën shumë më serioze.

Shqetësimin e tij ai e lidhi edhe me ngjarjet e mëparshme që kanë prekur infrastrukturën ujore të Kosovës, duke veçuar sulmin ndaj kanalit të Ibër-Lepencit në nëntor të vitit 2024.

Racaj rikujtoi se një shpërthim në veri të Kosovës e dëmtoi kanalin e Ibër-Lepencit gjatë nëntorit të vitit 2024. Sulmi shkaktoi ndërprerje të furnizimit me ujë dhe vuri në rrezik sistemin energjetik të vendit. Pas incidentit u forcuan masat e sigurisë, ndërsa KFOR-i ndërmori hapa për mbrojtjen e infrastrukturës kritike.

Përgjegjësia për atë sulm vazhdoi të ishte pjesë e akuzave dhe hetimeve, kurse Beogradi mohoi çdo përfshirje. Sipas Racajt, ky kontekst e bën edhe më shqetësuese deklaratën e fundit të Vuçiqit, pasi ujin e largon nga fusha e bashkëpunimit teknik dhe e vendos në sferën e presionit politik e potencialisht të sigurisë.

Nga këndvështrimi teknik, Racaj iu referua inxhinierit hidroteknik Mumin Morina, i cili ka theksuar se rrjedha e një lumi mund të ndryshohet teknikisht nëpërmjet veprave hidroteknike. Megjithatë, mundësia teknike nuk nënkupton se një shtet ka të drejtë të veprojë sipas dëshirës, sepse në këtë pikë zbatohen normat e së drejtës ndërkombëtare.

Ai shpjegoi se Konventa e UNECE-së për ujërat ndërkufitare mbështetet në tri parime kryesore: shmangien e dëmit përtej kufirit, shfrytëzimin e drejtë dhe të arsyeshëm të ujërave, si dhe bashkëpunimin mes shteteve që përdorin të njëjtin sistem ujor.

UNECE-ja përcakton gjithashtu se ndërhyrjet që mund të pakësojnë ose ndryshojnë prurjet e ujit në shtetin që ndodhet më poshtë rrjedhës duhet të trajtohen në përputhje me këto detyrime dhe përmes konsultimeve ndërmjet palëve. Për Racajn, kjo do të thotë se uji nuk mund të shërbejë si armë politike apo si mekanizëm ndëshkimi ndaj një popullsie.

Lidhur me reagimin e Kosovës, Racaj kërkoi veprime të menjëhershme dhe të koordinuara në planin diplomatik, të sigurisë dhe strategjik. Sipas vlerësimit të tij profesional, kërcënimi duhet adresuar në tri nivele.

Në nivelin e parë, atë diplomatik, Kosova duhet ta dokumentojë menjëherë deklaratën dhe t’ua dërgojë atë zyrtarisht BE-së, SHBA-së, NATO-s, Kombeve të Bashkuara, OSBE-së dhe institucioneve përkatëse ndërkombëtare që merren me ujërat ndërkufitare. Racaj theksoi se reagimi nuk duhet shtyrë deri në momentin kur kërcënimi të kthehet në veprim konkret.

Niveli i dytë lidhet me sigurinë. Sipas tij, infrastruktura ujore duhet të klasifikohet dhe të mbrohet si infrastrukturë kritike kombëtare. Këtu përfshihen Ujmani, kanali Ibër-Lepenc, objektet e furnizimit me ujë dhe pjesët e sistemit që kanë lidhje me prodhimin e energjisë.

Racaj shtoi se mbrojtja e këtyre aseteve nuk mund të kufizohet vetëm në sigurinë fizike. Ajo duhet të përfshijë njëkohësisht dimensionin kibernetik, teknologjik dhe informativ.

Niveli i tretë është ai strategjik, ku Kosova, sipas tij, duhet të krijojë rezerva dhe alternativa. Një shtet është më pak i cenueshëm ndaj shantazhit kur furnizimi i tij nuk mbështetet në vetëm një burim. Për këtë arsye, ai kërkoi diversifikimin e burimeve ujore, rezervuarëve, sistemeve të furnizimit, kapaciteteve për emergjenca dhe lidhjeve energjetike.

Gjeneral-Majori në pension theksoi se zhvillimet duhen analizuar edhe përmes dimensionit të luftës hibride, sepse burimet jetike dhe infrastruktura kritike mund të përdoren për presion edhe pa një përplasje të drejtpërdrejtë ushtarake.

Sipas Racajt, konfliktet moderne nuk nisin medoemos me avionë dhe tanke. Ato mund të marrin udhë përmes një deklarate politike, një fushate dezinformimi, trysnisë ekonomike, një sulmi kibernetik, sabotimit të infrastrukturës ose manipulimit të një burimi jetik. Në këtë kuptim, shfrytëzimi i ujit si instrument presioni do të përbënte një rast tipik të luftës hibride kundër një shteti dhe shoqërie.

Megjithatë, ai bëri thirrje që të mos krijohet panik, duke vënë në dukje se një deklaratë politike nuk është e barabartë me zbatimin teknik të një projekti. Pikërisht për shkak të përmasave që mund të kenë pasojat, Racaj tha se shteti duhet të udhëhiqet nga parimi i parandalimit.

Ai propozoi që Kosova t’u kërkojë partnerëve ndërkombëtarë krijimin e një mekanizmi të përhershëm për monitorimin dhe bashkëpunimin rreth ujërave ndërkufitare të Ibrit. Ky mekanizëm, sipas tij, duhet të sigurojë transparencë për çdo projekt të ri hidroteknik që mund të ushtrojë ndikim mbi rrjedhën e ujit.

Në përfundim të prononcimit për “Bota sot”, Prof. Dr. Muhamet Racaj tha se mesazhi duhet të jetë i prerë: Ibri nuk mund të shfrytëzohet si instrument politik dhe Ujmani nuk mund të kthehet në armë presioni kundër Kosovës.

The post Kërcënimi i Vuçiqit për lumin Ibër alarmon Kosovën, ekspertët ndahen për shkallën e rrezikut appeared first on Albeu.com.

Serbia po shqyrton mundësinë e ndryshimit të rrjedhës së lumit Ibër brenda territorit të saj, një ide kjo e hedhur nga presidenti Aleksandër Vuçiq.

Sipas tij, autoritetet në Beograd kanë angazhuar tashmë ekspertë të sektorit të ndërtimit, inxhinierë dhe specialistë të tjerë për të analizuar këtë mundësi.

Vuçiq e bëri deklaratën të dielën për mediat serbe, duke e shoqëruar atë edhe me një paralajmërim ndaj shqiptarëve lidhur me mënyrën se si do të reagonin ndaj një vendimi të tillë.

“Ne tashmë kemi thirrur ekspertë që merren me këtë — sektorin e ndërtimit, inxhinierë dhe të gjithë të tjerët. Meqë po e keqtrajtojnë kaq shumë popullin tonë, le të shohim. Kemi arsye të ndryshme për ndryshimin e rrjedhës së Ibrit, pastaj do të shohim se çfarë do të bëjnë shqiptarët dhe si do të sillen”, deklaroi Vuçiq.

Kjo nuk është hera e parë që presidenti serb flet për një plan të tillë. Ai e kishte përmendur të njëjtën ide edhe në vitin 2024, menjëherë pas sulmit ndaj infrastrukturës kritike në Ibër-Lepenc, për të cilin janë akuzuar serbët.

Atëherë, Vuçiq kishte thënë se Serbia kishte një plan për devijimin e lumit Ibër në territorin e saj.

Publicisti serb Zlatoje Martinov e ka cilësuar deklaratën e fundit si të pamatur dhe kërcënim bosh, ndërsa projektin e ka përshkruar si një absurditet që do t’i shkaktonte Serbisë kosto të jashtëzakonshme.

“Kjo është një nga një sërë deklaratash të Vuçiçit që nuk kanë asnjë lidhje me realitetin. Është një tjetër deklaratë e pamatur dhe kërcënim bosh. Ideja për të ‘ndryshuar rrjedhën e lumit Ibër’ përbën një absurditet të pastër, pasi një projekt i tillë infrastrukturor është teknikisht tepër kompleks dhe do t’i kushtonte Serbisë disa miliardë euro”, deklaroi Martinov për “Bota sot”.

Ai shtoi se Beogradi do të detyrohej të merrte kredi të mëdha nga bankat e huaja për ta financuar një ndërhyrje të tillë, në një kohë kur Serbia mezi po përballon shpenzimet për projektin “EXPO 2027”. Sipas tij, punimet për këtë projekt po vonohen dhe Vuçiqi është i shqetësuar nëse të gjitha ndërtesat do të përfundojnë deri në verën e ardhshme.

Martinov theksoi gjithashtu se realizimi i planit do të kërkonte miratimin e Evropës dhe të bashkësisë ndërkombëtare, të cilin presidenti serb nuk e ka.

“Për të zhvendosur shtratin e lumit Ibër dhe për të ‘shkatërruar Liqenin e Gazivodës’, përveç shumave të mëdha të parave dhe viteve të tëra punë teknike, nevojitet edhe miratimi i Evropës dhe i botës. Vuçiçi nuk e ka këtë miratim dhe askush nuk mund ta marrë kurrë, sepse një veprim i tillë do të përbënte një lloj krimi kundër popullit të Kosovës dhe, natyrisht, edhe kundër serbëve në Kosovë, për të cilët Vuçiçi betohet dhe të cilët gjoja i mbështet”, pohoi publicisti.

Sipas tij, ideja e presidentit serb është më shumë qesharake sesa kërcënuese, pasi zbatimi i saj në praktikë është jashtëzakonisht i vështirë, madje pothuajse i pamundur.

“Në gjendje pafuqie dhe zemërimi shpesh bëhen lëvizje të gabuara. Një deklaratë e tillë e Vuçiqit, e menduar si kërcënim ndaj Kosovës, në fakt është më tepër qesharake sesa frikësuese, sepse në praktikë është e vështirë, madje pothuajse e pamundur, për t’u realizuar. Prandaj, do t’i quaja thjesht ‘ëndrra me sy hapur’ të Aleksandar Vuçiqit”, shtoi Martinov.

Çështja e rrjedhës së Ibrit ka rëndësi të drejtpërdrejtë për Kosovën, pasi lidhet me sistemin ujor të Gazivodës/Ujmanit dhe me kanalin Ibër-Lepenc.

Një ndërhyrje e tillë nuk do të ishte thjesht një ndryshim teknik i rrjedhës së lumit. Ajo do të sillte pasoja të drejtpërdrejta për furnizimin e Kosovës me ujë dhe energji elektrike, përfshirë funksionimin e dy termocentraleve të mëdha, Kosova A dhe Kosova B.

Për deklaratat e Vuçiqit ka reaguar edhe Bashkimi Evropian. BE-ja ka bërë të ditur se duhet të shmangen si deklaratat për një ndryshim të mundshëm të rrjedhës së Ibrit, ashtu edhe çdo veprim që nuk kontribuon në normalizimin e marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë.

“Përparimi në normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë mund të arrihet vetëm përmes dialogut”, deklaroi një zëdhënës i Komisionit Evropian më 11 gusht.

Komisioni Evropian, në një përgjigje për Radion Evropa e Lirë, theksoi se “deklaratat, përfshirë ato për ndryshime të mundshme të rrjedhës së lumit, dhe veprimet që nuk e mbështesin këtë synim duhet të shmangen”.

The post Publicisti serb: Plani i Vuçiqit për devijimin e Ibrit është i pamundur dhe do t’i kushtonte Serbisë miliarda appeared first on Albeu.com.

Një valë e re shqetësimi ka përfshirë Kosovën pas deklaratës së presidentit serb, Aleksandar Vuçiq, se Beogradi po shqyrton mundësinë për të devijuar rrjedhën e lumit Ibër në sektorin serb. Kjo deklaratë ka vënë në qendër të vëmendjes sigurinë e furnizimit me ujë dhe stabilitetin e përgjithshëm të vendit.

Shefi i shtetit serb e ka argumentuar këtë nismë duke iu referuar asaj që ai e quan trajtim i padrejtë i komunitetit serb nga institucionet kosovare, duke e futur kështu problemin e burimeve ujore në një fushë krejtësisht politike.

Këto pohime kanë ndezur një diskutim të gjerë mbi shkallën e rrezikut që paraqet përdorimi i kontrollit mbi Ibër si levë presioni kundër Kosovës, si dhe mbi efektet potenciale në furnizimin me ujë, prodhimin e energjisë, sektorin bujqësor, ekosistemin dhe sigurinë kombëtare.

Pozicioni strategjik i lumit Ibër dhe veçanërisht i zinxhirit Ujman–Ibër-Lepenc e bën këtë temë jashtëzakonisht delikate për Kosovën. Çdo veprim që do të cenonte volumin apo drejtimin e rrjedhës së ujit mund të shkaktonte pasoja të gjera, duke goditur si furnizimin me ujë të pijshëm ashtu edhe degë të tjera jetike për shtetin.

Në këtë kontekst lind dilema nëse fjalët e Vuçiqit janë thjesht një ushtrim retorik dhe element i luftës hibride, apo nëse autoritetet në Prishtinë duhet ta lexojnë këtë si një rrezik konkret për sigurinë kombëtare dhe ta shtrojnë urgjentisht çështjen në tryezën ndërkombëtare.

Gjithashtu, thelbësor mbetet qëndrimi që do të mbajnë institucionet e Kosovës dhe aleatët si Bashkimi Evropian, Shtetet e Bashkuara, NATO dhe organizma të tjerë globalë, përballë çdo tentative për t’i shndërruar rezervat ujore në armë presioni.

Dashevci: Deklaratë propagandistike, rrezik praktik inekzistent

Për portalin “Bota sot”, eksperti i sigurisë Arben Dashevci i ka cilësuar pohimet e Vuçiqit si thjesht propagandë dhe pjesë të arsenalit hibrid të Serbisë.

Sipas tij, ndryshimi i rrjedhës së Ibrit është një skenar i pamundur nga këndvështrimi i së drejtës ndërkombëtare, meqenëse traktatet për lumenjtë ndërkufitarë nuk autorizojnë ndërhyrje të kësaj natyre.

“Po, Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka deklaruar se autoritetet serbe po shqyrtojnë ‘mundësinë’ e pamundur, sepse është e pamundur, konventat ndërkombëtare për ujërat nuk e lejojnë një gjë të tillë dhe kinse, sipas tij, e do ndryshimin e rrjedhës së lumit Ibër në territorin e Serbisë, duke e lidhur një veprim të tillë me trajtimin e serbëve nga autoritetet në Prishtinë”, ka deklaruar ai.

Dashevci shton se pohimet e liderit serb nuk pasqyrojnë realitetin në Kosovë, dhe se e gjithë kjo manovër synon të gjenerojë presion dhe të largojë vëmendjen nga turbulencat e brendshme në Serbi.

“Deklarata e Vuçiqit është puro propagandë për nevoja të tij të brendshme politike, zhvendosje të vëmendjes nga problemet e shumta që ka atje me popullin e tij në atë shtet dhe, natyrisht, është vazhdë e luftës së tij hibride, sepse është e dyta herë që përmend një propagandë pa asnjë efekt praktik dhe absolutisht të pamundur”, ka theksuar ai.

Ai konsideron se probabiliteti që devijimi i Ibrit të aktivizohet si mjet shantazhi është pothuajse zero, pikërisht falë barrierave të vendosura nga legjislacioni ndërkombëtar.

“Pra, unë mendoj që nuk është aspak serioz, rreziku është zero në aspektin e së drejtës ndërkombëtare për ujërat ndërkufitare që ndryshimi i rrjedhës së Ibrit të përdoret nga Serbia si mjet presioni ndaj Kosovës. Nuk ka pasojë kur nuk mund të realizohet ajo që e ndalon konventa ndërkombëtare dhe është strikte e njëjtë për të gjithë botën”, ka thënë ai.

Megjithatë, eksperti nënvizon se pavarësisht pamundësisë tekniko-ligjore, Kosova duhet të jetë proaktive në rrafshin diplomatik dhe ta ngrejë menjëherë shqetësimin pranë partnerëve strategjikë.

“Kosova duhet ta alarmojë bashkësinë ndërkombëtare me gjithë kapacitetin e saj diplomatik që ka. Unë mendoj që duhet ta ngrejë menjëherë çështjen në nivel ndërkombëtar, në një reagim të koordinuar me BE-në, Mbretërinë e Bashkuar dhe gjithsesi me SHBA-në, por dhe institucionet tjera ndërkombëtare”, ka përfunduar Dashevci.

Racaj: Uji si pasuri strategjike, deklarata kërkon qasje të menjëhershme

Në kontrast me këtë qëndrim, Prof. Dr. Muhamet Racaj, Gjeneral-Major në rezervë, gjykon se deklarata e Vuçiqit nuk mund të trajtohet si një episod i thjeshtë retorik apo një debat hidroteknik, por si një sfidë që cënon sigurinë kombëtare, atë njerëzore dhe fushën e luftës hibride.

“Deklarata e presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, se Serbia po shqyrton mundësinë e ndryshimit të rrjedhës së lumit Ibër, duke e lidhur këtë me pretendimet për trajtimin e serbëve në Kosovë, duhet të merret shumë seriozisht. Kjo nuk është vetëm një deklaratë politike apo një debat hidroteknik. Në këndvështrimin tim, ajo duhet të analizohet si çështje e sigurisë kombëtare, sigurisë njerëzore dhe luftës hibride.

Është një parim që po bëhet gjithnjë e më i qartë në marrëdhëniet ndërkombëtare: shekulli XXI është shekulli i konkurrencës dhe luftës për energji, ndërsa shekulli XXII mund të jetë shekulli i konkurrencës së ashpër për ujë dhe burime të tjera jetike. Për këtë arsye, uji nuk mund të trajtohet më vetëm si resurs natyror; ai është edhe resurs strategjik.

Në rastin e Kosovës, rëndësia e Ibrit dhe veçanërisht e sistemit Ujman–Ibër-Lepenc është shumë më e madhe sesa duket në shikim të parë. Një raport i laboratorit amerikan Pacific Northwest National Laboratory (PNNL), i publikuar në vitin 2021, e konsideron Liqenin e Gazivodës/Ujmanit një komponent të rëndësishëm të sigurisë ujore dhe energjetike të Kosovës. Sipas raportit, ujërat e liqenit sigurojnë rreth një të tretën e ujit të pijshëm të Kosovës dhe përdoren për ftohjen e dy termocentraleve me qymyr, të cilat në atë kohë përbënin rreth 95 për qind të prodhimit të energjisë elektrike të Kosovës.

Kjo e bën çështjen shumë më serioze. Nëse një aktor shtetëror arrin të ndikojë në mënyrë të qëllimshme në sasinë, cilësinë ose rrjedhën e ujit, ai mund të krijojë pasoja zinxhir: ujë të pijshëm, bujqësi, industri, energji, shëndet publik dhe stabilitet shoqëror”, ka deklaruar Racaj.

Ai e lidh këtë alarm me ngjarjet e mëparshme që kanë prekur infrastrukturën ujore të vendit, duke evokuar shpërthimin që goditi kanalin e Ibër-Lepencit në nëntor 2024.

“Prandaj, deklarata e Vuçiqit duhet të shihet edhe në kontekstin e asaj që ndodhi në nëntor të vitit 2024, kur një shpërthim dëmtoi kanalin e Ibër-Lepencit në veri të Kosovës. Sulmi shkaktoi ndërprerje të furnizimit me ujë dhe kërcënoi sistemin energjetik të vendit; pas incidentit u shtuan masat e sigurisë dhe KFOR-i mori masa për mbrojtjen e infrastrukturës kritike. Përgjegjësia për sulmin mbeti objekt i akuzave dhe hetimeve, ndërsa Beogradi e mohoi përfshirjen.

Në këtë kuptim, deklarata e fundit e presidentit serb është shqetësuese sepse e zhvendos ujin nga sfera e bashkëpunimit teknik në atë të presionit politik dhe potencialisht të sigurisë.

Nga pikëpamja teknike, siç ka theksuar edhe inxhinieri hidroteknik Mumin Morina, ndërhyrjet në rrjedhën e një lumi mund të realizohen teknikisht përmes veprave hidroteknike. Por kjo nuk do të thotë se një shtet ka të drejtë ta bëjë këtë sipas dëshirës. Pikërisht këtu hyn e drejta ndërkombëtare.

Konventa e UNECE-së për ujërat ndërkufitare vendos tri parime themelore: parandalimin e dëmit ndërkufitar, përdorimin e drejtë dhe të arsyeshëm të ujërave dhe bashkëpunimin ndërmjet shteteve që ndajnë të njëjtin sistem ujor. UNECE thekson gjithashtu se edhe ndërhyrjet në rrjedhën e ujit që mund të ulin ose ndryshojnë prurjet në shtetin poshtë rrjedhës kërkojnë trajtim në kuadër të këtyre detyrimeve dhe konsultimeve ndërmjet palëve.

Pra, uji nuk mund të përdoret si armë politike apo si mjet ndëshkimi ndaj një popullsie”, ka shtuar ai.

Lidhur me veprimet që duhet të marrë Prishtina, Racaj insiston në një përgjigje të shpejtë dhe të sinkronizuar në disa fronte.

“Në këndvështrimin tim profesional, kërcënimi duhet të trajtohet në tri nivele.

Së pari, niveli diplomatik. Kosova duhet ta dokumentojë menjëherë deklaratën dhe ta përcjellë zyrtarisht tek BE-ja, SHBA-ja, NATO-ja, Kombet e Bashkuara, OSBE-ja dhe institucionet përkatëse ndërkombëtare për ujërat ndërkufitare. Nuk duhet pritur që një kërcënim të shndërrohet në veprim konkret për të reaguar.

Së dyti, niveli i sigurisë. Infrastrukturat e ujit duhet të trajtohen si infrastrukturë kritike kombëtare. Kjo përfshin Ujmanin, kanalin Ibër-Lepenc, objektet e furnizimit me ujë dhe komponentët që lidhen me prodhimin e energjisë. Mbrojtja nuk duhet të jetë vetëm fizike, por edhe kibernetike, teknologjike dhe informative.

Së treti, niveli strategjik. Kosova duhet të ndërtojë alternativa dhe rezerva. Një shtet është më i mbrojtur ndaj shantazhit kur nuk varet nga një burim i vetëm. Prandaj kërkohet diversifikimi i burimeve të ujit, rezervuarëve, sistemeve të furnizimit, kapaciteteve të emergjencës dhe lidhjeve energjetike”, ka renditur Racaj.

Ai ka tërhequr vëmendjen se situata duhet analizuar edhe përmes prizmit të luftës hibride, sepse burimet esenciale dhe infrastruktura vitale mund të kthehen në instrumente shantazhi pa pasur nevojë për një konflikt të hapur ushtarak.

“Duhet të kemi parasysh edhe dimensionin e luftës hibride. Lufta moderne nuk fillon domosdoshmërisht me tanke dhe avionë. Ajo mund të fillojë me një deklaratë politike, një fushatë dezinformimi, presion ekonomik, sulm kibernetik, sabotim të infrastrukturës ose manipulim të një burimi jetik. Në këtë kuptim, përdorimi i ujit si instrument presioni do të ishte një shembull tipik i luftës hibride ndaj një shteti dhe shoqërie.

Megjithatë, duhet të bëjmë edhe një dallim të rëndësishëm: nuk duhet të krijohet panik. Deklarata politike nuk është e njëjtë me realizimin teknik të një projekti. Por pikërisht sepse pasojat potenciale janë kaq të mëdha, shteti duhet të veprojë me parimin e parandalimit.

Kosova duhet të kërkojë nga partnerët ndërkombëtarë një mekanizëm të përhershëm monitorimi dhe bashkëpunimi për ujërat ndërkufitare të Ibrit, me transparencë mbi çdo projekt të ri hidroteknik që mund të ndikojë në rrjedhën e ujit.

Mesazhi duhet të jetë i qartë: Ibrit nuk mund të përdoret si mjet politik dhe Ujmani nuk mund të shndërrohet në armë të presionit ndaj Kosovës”, ka mbyllur intervistën Prof. Dr. Muhamet Racaj për “Bota sot”.

The post Vuçiq kërcënon me lumin Ibër, ekspertët ndahen: propagandë apo rrezik real për Kosovën appeared first on Albeu.com.

Serbia po analizon mundësinë që rrjedha e lumit Ibër të ndryshohet brenda territorit të saj, sipas presidentit serb Aleksandër Vuçiq.

Për të shqyrtuar realizimin e kësaj ideje, qeveria në Beograd ka angazhuar tashmë ekspertë.

Në një prononcim për mediat serbe të dielën, Vuçiq e shoqëroi paralajmërimin edhe me një kërcënim, duke deklaruar se më pas do të shihej se çfarë do të bënin shqiptarët dhe si do të silleshin.

Ai tha se janë thirrur specialistë të fushës, përfshirë përfaqësues të sektorit të ndërtimit, inxhinierë dhe ekspertë të tjerë. Sipas Vuçiqit, për shkak të asaj që ai e cilësoi si keqtrajtim të popullit serb, Serbia ka arsye të ndryshme për ta ndryshuar rrjedhën e Ibrit, pas së cilës, siç u shpreh ai, do të shihej reagimi dhe sjellja e shqiptarëve.

Kjo nuk është hera e parë që presidenti serb e paraqet një ide të tillë.

Gjatë vitit 2024, menjëherë pas sulmit ndaj infrastrukturës kritike në Ibër Lëpenc, për të cilin akuzohen po serbët, Vuçiq deklaroi se Serbia kishte një plan për devijimin e Ibrit në territorin e saj.

Publicisti serb Zlatoje Martinov e vlerëson këtë paralajmërim si një deklaratë të papërgjegjshme dhe një kërcënim pa përmbajtje.

Sipas tij, ideja është krejtësisht absurde dhe zbatimi i saj do t’i sillte Serbisë një kosto tepër të lartë.

Martinov deklaroi për “Bota sot” se ky është një tjetër pohim i Vuçiqit pa lidhje me realitetin. Ai tha se ndryshimi i rrjedhës së lumit Ibër do të kërkonte një projekt infrastrukture jashtëzakonisht të ndërlikuar nga ana teknike dhe do t’i kushtonte Serbisë disa miliardë euro.

Publicisti ngriti gjithashtu pyetjen se përse Serbia do të merrte hua në vlera të mëdha nga bankat e huaja. Ai theksoi se vendi mezi po arrin të financojë projektin megaloman të Vuçiqit, “EXPO 2027”, ndërsa punimet po vonohen dhe presidenti serb është i shqetësuar nëse të gjitha ndërtesat do të përfundojnë deri në verën e ardhshme.

Martinov vlerëson se, për ta vënë në jetë këtë plan, Vuçiqit do t’i nevojitej edhe pëlqimi i Evropës dhe i botës, të cilin, sipas tij, nuk do ta siguronte.

Ai argumentoi se zhvendosja e shtratit të lumit Ibër dhe “shkatërrimi i Liqenit të Gazivodës” do të kërkonin, përveç shumave të mëdha financiare dhe shumë viteve punë teknike, edhe miratimin ndërkombëtar. Sipas Martinovit, Vuçiq nuk e ka një miratim të tillë dhe askush nuk mund ta marrë, pasi ky veprim do të përbënte një lloj krimi kundër popullit të Kosovës, por edhe kundër serbëve në Kosovë, për të cilët presidenti serb betohet dhe pretendon se i mbështet.

Në përfundim, Martinov e cilësoi idenë e presidentit serb më shumë si qesharake sesa kërcënuese.

Sipas tij, pafuqia dhe zemërimi shpesh çojnë në hapa të gabuar. Martinov tha se deklarata e Vuçiqit, megjithëse është menduar si kërcënim ndaj Kosovës, në të vërtetë shkakton më tepër të qeshura sesa frikë, sepse realizimi i saj në praktikë është shumë i vështirë, madje thuajse i pamundur. Për këtë arsye, ai e përshkroi planin si “ëndrra me sy hapur” të Aleksandar Vuçiqit.

Çështja e ndryshimit të rrjedhës së Ibrit ka rëndësi të madhe për Kosovën.

Lumi është i lidhur drejtpërdrejt me sistemin ujor të Gazivodës/Ujmanit dhe me kanalin Ibër-Lepenc.

Një ndërhyrje e tillë nuk do të ishte një devijim i zakonshëm, por një veprim me ndikim të drejtpërdrejtë në furnizimin e Kosovës me ujë dhe energji elektrike, veçanërisht në dy termocentralët e mëdhenj Kosova A dhe Kosova B.

Për idenë e Vuçiqit ka pasur reagim edhe nga Bashkimi Evropian.

BE-ja ka kërkuar që të shmangen deklaratat për ndryshimin e mundshëm të rrjedhës së lumit Ibër, si dhe veprimet që nuk ndihmojnë në normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

Më 11 gusht, një zëdhënës i Komisionit Evropian deklaroi se përparimi drejt normalizimit të marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë mund të realizohet vetëm nëpërmjet dialogut.

Në përgjigjen për Radion Evropa e Lirë, Komisioni Evropian theksoi se duhen evituar deklaratat, përfshirë ato që lidhen me ndryshime të mundshme të rrjedhës së lumit, si dhe çdo veprim që nuk e mbështet këtë objektiv.

The post Publicisti serb e quan “ëndërr me sy hapur” planin e Vuçiqit për devijimin e lumit Ibër appeared first on Albeu.com.

Presidenti serb, Aleksandër Vuçiq, ka bërë të ditur se vendi i tij po shqyrton një projekt për të zhvendosur shtratin e lumit Ibër brenda kufijve të Serbisë.

Sipas tij, autoritetet në Beograd tashmë kanë vënë në lëvizje një ekip specialistësh për këtë çështje.

Gjatë një prononcimi për një medium serb ditën e dielë, Vuçiq lëshoi edhe një paralajmërim, duke u shprehur se pas këtij veprimi do të shihet reagimi dhe sjellja e shqiptarëve.

“Tashmë kemi thirrur specialistë të fushës – inxhinierë ndërtimi dhe profesionistë të tjerë… Përderisa po e shtypin në këtë mënyrë popullin tonë, le ta provojmë. Kemi motive të ndryshme për t’ia ndërruar rrjedhën Ibrit dhe më pas do të konstatojmë ç’do të ndërmarrin shqiptarët dhe si do të veprojnë”, deklaroi ai.

Megjithatë, kjo nuk është hera e parë që Vuçiq përmend këtë ide — një qëndrim të ngjashëm ai kishte mbajtur edhe më parë.

Në vitin 2024, menjëherë pas aktit sabotues ndaj infrastrukturës jetike në Ibër-Lepenc, për të cilin dyshohen vetë serbët, ai kishte pohuar se Serbia kishte gati një projekt për devijimin e rrjedhës së këtij lumi në tokën e saj.

Publicisti serb Zlatoje Martinov e cilëson këtë si një deklaratë të papërgjegjshme dhe një kanosje pa asnjë bazë reale.

Sipas tij, bëhet fjalë për një absurditet të thellë, i cili për më tepër do t’i kushtonte shtrenjtë Serbisë.

“Kjo futet në një seri deklaratash të Vuçiqit që s’kanë asnjë lidhje me realitetin. Një tjetër deklaratë e nxituar dhe kërcënim i zbrazët. Pohimi se do të ‘ndryshojë rrjedhën e lumit Ibër’ është një absurditet i pastër, sepse një ndërmarrje e tillë infrastrukturore kërkon një kompleksitet teknik të jashtëzakonshëm dhe do t’i kushtonte Serbisë miliarda euro”, thekson Martinov për “Bota sot”.

Ai shton se vendi i tij mezi po ia del të sigurojë fondet për projektin madhështor të Vuçiqit, “EXPO 2027”, ku punimet janë vonuar dhe vetë presidenti është në ankth nëse ndërtesat do të përfundohen deri në verën e vitit të ardhshëm.

Martinov nënvizon gjithashtu se për një iniciativë të tillë do të duhej drita jeshile e bashkësisë ndërkombëtare, të cilën Vuçiq nuk e posedon dhe as që mund ta marrë ndonjëherë.

“Përveç fondeve kolosale dhe punës shumëvjeçare teknike, zhvendosja e shtratit të Ibrit dhe ‘shkatërrimi i Liqenit të Gazivodës’ kërkon aprovimin e Evropës dhe të botës — një pëlqim që Vuçiq nuk e ka dhe që askush nuk mund ta sigurojë, pasi kjo do të konsiderohej krim kundër banorëve të Kosovës, përfshirë edhe serbët atje për të cilët ai betohet se i mbron”, argumenton publicisti.

Në përmbyllje, ai e sheh idenë e presidentit serb më shumë si qesharake sesa kërcënuese, duke e etiketuar si “ëndrra me sy hapur” të Aleksandër Vuçiqit.

Rëndësia e rrjedhës së Ibrit për Kosovën është thelbësore, pasi ajo është e ndërlidhur ngushtë me sistemin ujor të Ujmanit/Gazivodës dhe me kanalin Ibër-Lepenc.

Një ndërhyrje e kësaj natyre nuk do të ishte thjesht një spostim teknik, por një akt me implikime të drejtpërdrejta mbi furnizimin me ujë dhe energji elektrike të Kosovës, veçanërisht për dy gjigantët energjetikë Kosova A dhe Kosova B.

Për pasojë, Bashkimi Evropian ka reaguar ndaj këtyre pretendimeve duke bërë thirrje që të evitohen deklarata dhe veprime që nuk kontribuojnë në procesin e normalizimit të raporteve mes Kosovës dhe Serbisë.

“Përparimi drejt normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë mund të arrihet vetëm përmes dialogut”, deklaroi një zëdhënës i Komisionit Evropian më 11 gusht, duke shtuar se deklaratat mbi ndryshime të mundshme të rrjedhës së lumenjve dhe veprimet që nuk i shërbejnë këtij qëllimi duhet të shmangen.

The post Absurditet dhe kërcënim bosh” – Publicisti serb: Plani i Vuçiqit për devijimin e Ibrit, teknikisht i pamundur dhe qesharak appeared first on Albeu.com.

Sali Berisha, kryetar i Partisë Demokratike, ka reaguar pas deklaratave të Presidentit serb Aleksandër Vuçiç për shterimin e ujit ndaj Kosovës, të cilat i konsideroi një kërcënim të drejtpërdrejtë për shqiptarët dhe Kosovën.

Lideri demokrat e quajti Vuçiçin “padronin e Edi Ramës”, ndërsa paralajmëroi se qëndrimet e Presidentit serb përbëjnë sinjal alarmi jo vetëm për Kosovën, por edhe për mbarë rajonin.

Sipas Berishës, bëhet fjalë për një “kërcënim të hapur çnjerëzor me frymëzim mitologjik”. Ai e akuzoi Vuçiçin se ndjek një politikë të ushqyer nga urrejtja ndaj shqiptarëve.

Në reagimin e tij, Berisha shkroi se kërcënimi më i fundit i Aleksandër Vuçiçit ndaj Kosovës dhe qytetarëve të saj është se “do t’ju shterojë ujin”.

Kreu i PD-së deklaroi se ky kërcënim i hapur dhe çnjerëzor, me frymëzim mitologjik, tregon edhe një herë se Presidenti i Serbomadhisë Vuçiç, me atë që ai e cilësoi si imagjinatë të sëmurë dhe urrejtje të pakufishme ndaj shqiptarëve, mund të planifikojë përdorimin e etjes si armë genocidale kundër etnisë së tyre dhe vendit fqinj.

Partia Demokratike e dënoi fuqishëm këtë kërcënim, duke e vlerësuar si një akt që destabilizon paqen dhe stabilitetin në rajon.

The post Berisha reagon ndaj Vuçiçit: Kërcënimi për t’i shteruar ujin Kosovës është çnjerëzor appeared first on Albeu.com.