Varrezat masive që vazhdojnë të zbulohen në Kosovë po nxjerrin sërish në pah përmasat e krimeve të kryera kundër shqiptarëve gjatë luftës së viteve 1998–1999.

Dëshmitë e reja të siguruara në këto lokacione dokumentojnë historinë e rëndë të vrasjeve, zhdukjeve dhe veprave të tjera të rënda që forcat serbe kryen ndaj popullsisë civile.

Sipas ekspertëve të drejtësisë dhe krimeve të luftës, këto prova kanë rëndësi të madhe për nisjen e ndjekjeve penale dhe për zbardhjen e plotë të së vërtetës. Megjithatë, për shkak të mandatit të kufizuar të Dhomave të Specializuara të Kosovës, vazhdon të mbetet e paqartë nëse këto raste mund të trajtohen nga kjo gjykatë.

Vlerësimet juridike theksojnë se përgjegjësia për veprat e kryera gjatë luftës duhet të kërkohet përmes mekanizmave kompetentë vendorë dhe ndërkombëtarë, pasi krimet e luftës dhe krimet kundër njerëzimit nuk parashkruhen.

Zbulimi i lokacioneve të reja me varreza masive po e shton kërkesën për hapjen e arkivave dhe sqarimin e fatit të mijëra viktimave të luftës. Në të njëjtën kohë, familjet e personave të pagjetur vazhdojnë të kërkojnë drejtësi dhe përgjegjësi penale si për kryerësit, ashtu edhe për urdhërdhënësit e krimeve.

Avokati dhe juristi Ardian Bajraktari vlerëson se krimet e masakrës së Dubravës duhet të hetohen dhe trajtohen nga institucionet e drejtësisë në Kosovë, përfshirë mundësinë që të dyshuarit të gjykohen në mungesë.

Në një prononcim për “Bota sot”, Bajraktari ka treguar se një person që i mbijetoi masakrës së Dubravës kishte dorëzuar më herët kallëzim penal në Prokurorinë e Specializuar, duke kërkuar që të vlerësohej nëse këto raste përfshihen në juridiksionin e saj.

Ai ka deklaruar se deri tani nuk është publikuar asnjë informacion që do të tregonte nëse kallëzimi penal i paraqitur nga i mbijetuari është shqyrtuar.

Sipas Bajraktarit, mungesa e të dhënave publike për trajtimin e kallëzimit e bën të nevojshme ndërmarrjen e veprimeve konkrete nga institucionet e Kosovës për zbardhjen e krimeve.

Juristi ka theksuar se këto raste duhet të procedohen nga organet vendore, duke përfshirë edhe gjykimin në mungesë, mundësi që tashmë parashikohet nga Kodi i Procedurës Penale.

Masakra e Dubravës konsiderohet ndër ngjarjet më të rënda të luftës në Kosovë. Familjarët e viktimave dhe të mbijetuarit vazhdojnë të kërkojnë që autorët e saj të identifikohen dhe të mbajnë përgjegjësi penale.

Profesori Muhamet Racaj, në një deklaratë për “Bota Sot”, e ka cilësuar zbulimin e varrezave masive në Kosovë si provë të pakundërshtueshme të krimeve të rënda të luftës dhe krimeve kundër njerëzimit të kryera gjatë viteve 1998–1999 nga forcat ushtarake, policore dhe paramilitare serbe.

Sipas tij, çdo varrezë e re masive që zbulohet e fuqizon më tej të vërtetën historike dhe juridike mbi politikën sistematike të spastrimit etnik të zbatuar nga regjimi i atëhershëm i Serbisë.

Racaj ka sqaruar se këto krime nuk hyjnë në juridiksionin e Dhomave të Specializuara të Kosovës. Ai ka argumentuar se mandati i kësaj gjykate kufizohet në hetimin dhe gjykimin e veprave të caktuara që lidhen me pretendimet ndaj ish-pjesëtarëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, ndaj krimet e forcave serbe nuk mund të procedohen prej saj.

Megjithatë, profesori ka nënvizuar se kufizimi i juridiksionit të Dhomave të Specializuara nuk i përjashton autorët e këtyre krimeve nga përgjegjësia.

Sipas Racajt, provat e reja që sigurohen nga varrezat masive duhet të përdoren për ngritjen e aktakuzave pranë mekanizmave kompetentë kombëtarë dhe ndërkombëtarë.

Ai ka rikujtuar se as krimet e luftës dhe as krimet kundër njerëzimit nuk parashkruhen, çka do të thotë se autorët mund të ndiqen penalisht pavarësisht numrit të viteve që kanë kaluar.

Në përfundim, Racaj ka kërkuar që bashkësia ndërkombëtare ta rrisë presionin ndaj Serbisë për hapjen e arkivave ushtarake dhe policore, përcaktimin e vendndodhjes së të gjitha varrezave masive dhe dorëzimin e përgjegjësve para drejtësisë.

Muhamet Racaj ka përfunduar deklaratën e tij për “Bota sot” duke theksuar se pajtimi i sinqertë nuk mund të arrihet pa drejtësi, ndërsa një paqe e qëndrueshme në Ballkan nuk mund të ndërtohet pa zbardhjen e plotë të së vërtetës.

The post Varrezat masive dëshmojnë krimet serbe në Kosovë, ndërsa përgjegjësit ende nuk janë përballur me drejtësinë appeared first on Albeu.com.

Gjetja e mbetjeve mortore në disa zona të Zubin Potokut, të cilat dyshohet se u përkasin viktimave të luftës së fundit në Kosovë, përbën një hap me peshë për sqarimin e fatit të personave të zhdukur dhe hetimin e krimeve ende të pazbardhura nga vitet 1998-1999.

Pas zbulimeve fillestare, organet e drejtësisë në Kosovë kanë filluar ekzaminimet mjeko-ligjore dhe analizat e ADN-së. Këto procedura synojnë identifikimin e viktimave dhe përcaktimin e rrethanave të vdekjes së tyre, duke u dhënë mundësinë familjeve që kërkojnë prej dekadash të mësojnë çfarë u ka ndodhur të afërmve të zhdukur.

Rasti ka rikthyer vëmendjen te varrezat masive, si dhe te domosdoshmëria për më shumë bashkëpunim ndërinstitucional në gjetjen e vendeve të dyshuara dhe ndriçimin e krimeve të luftës.

Lidhur me këto zhvillime, eksperti austriak Gunther Fehlinger foli për “Bota sot”, duke e cilësuar zbulimin e mbetjeve njerëzore në disa lokacione të Zubin Potokut si jashtëzakonisht të rëndësishëm për Kosovën, familjarët e të zhdukurve dhe hetimin e krimeve të pazgjidhura të luftës.

Sipas tij, trajtimi i këtyre gjetjeve duhet të bëhet me dinjitet, profesionalizëm të plotë forenzik dhe kujdes juridik. Ai theksoi se analizat e ADN-së duhet të vërtetojnë identitetin e secilës viktimë, ndërsa prokurorëve u takon të përcaktojnë kohën, rrethanat dhe përgjegjësinë për çdo vdekje.

Fehlinger paralajmëroi se, derisa këto procedura të përmbyllen, asnjë pretendim për identitetin e viktimave apo për autorë konkretë nuk duhet të paraqitet si përfundimtar. Sipas tij, identifikimi dhe përcaktimi i përgjegjësive duhet të mbështeten vetëm në prova të sakta dhe në respektimin e standardeve ligjore e forenzike.

Eksperti vlerësoi gjithashtu se gjetjet tregojnë se lokacione varrezash të panjohura mund të zbulohen edhe 27 vjet pas përfundimit të luftës, falë dëshmive të reja, hetimeve forenzike dhe punës profesionale të institucioneve.

Çdo vend i identifikuar, sipas tij, mund t’u sjellë përgjigje familjeve që presin prej dekadash. Në të njëjtën kohë, lokacionet mund të ruajnë dëshmi për rrëmbime, ekzekutime, fshehje trupash dhe tentativa për ta penguar drejtësinë.

Fehlinger tha se suksesi i hetimeve nuk mund të gjykohet vetëm nga numri i mbetjeve të zbuluara. Vlerësimi duhet të përfshijë edhe ruajtjen e vendngjarjeve, identifikimin përmes ADN-së, sigurimin e zinxhirit të provave, intervistimin e dëshmitarëve dhe hetimin e personave që mund t’i kenë urdhëruar, kryer ose fshehur krimet.

Sipas ekspertit austriak, zbulimet në Zubin Potok ia shtojnë peshën Deklaratës për Personat e Zhdukur, të miratuar gjatë dialogut Kosovë-Serbi në vitin 2023. Ky dokument parashikon bashkëpunim për sqarimin e fatit të të zhdukurve dhe shkëmbimin e informatave përkatëse.

Ai kërkoi që Bashkimi Evropian të këmbëngulë për zbatimin e plotë të marrëveshjes. Serbia, sipas Fehlingerit, duhet të mundësojë qasje pa kufizime në arkivat ushtarake, policore, komunale, shtetërore dhe të shërbimeve të sigurisë që lidhen me periudhën e luftës.

Po ashtu, ai kërkoi publikimin e dokumenteve operative, të dhënave të transportit, informatave mbi varrosjet dhe çdo materiali që lidhet me varreza primare, sekondare ose të fshehura. Fehlinger nënvizoi se bashkëpunimi për personat e zhdukur nuk duhet të mbetet thjesht një pikë simbolike në dialogun e Brukselit.

Ai vlerësoi se BE-ja duhet ta kushtëzojë përparimin e Serbisë drejt anëtarësimit, si dhe përfitimet politike e financiare të lidhura me këtë proces, me bashkëpunimin e saj të matshëm për personat e zhdukur dhe sigurimin e provave për krimet e luftës.

Duke trajtuar ndikimin që gjetjet mund të kenë në gjykimet për krime lufte, Fehlinger tha se dëshmitë forenzike mund t’i fuqizojnë çështjet penale. Ato mund të shërbejnë për identifikimin dhe përcaktimin e numrit të viktimave, evidentimin e modeleve të krimeve dhe krijimin e lidhjeve ndërmjet lokacioneve të ndryshme.

Megjithatë, ai sqaroi se në çdo proces gjyqësor duhet të provohet individualisht lidhja ndërmjet krimit dhe personit të akuzuar. Vonesat në identifikimin me ADN mund t’i ngadalësojnë hetimet dhe gjykimet, ndërsa identifikimi i suksesshëm mund t’i forcojë rastet, të korrigjojë të dhënat historike dhe t’u japë familjeve të vërtetën që kanë kërkuar për një kohë kaq të gjatë.

Në përfundim, eksperti bëri thirrje që fati i personave të zhdukur të mos shndërrohet në mjet për përplasje politike ose tensione ndëretnike. Ai theksoi se çdo viktimë, pavarësisht përkatësisë, gëzon të drejtën për t’u identifikuar, për t’u trajtuar me dinjitet dhe për të marrë drejtësi.

Fehlinger tha se familjet kanë pritur tepër gjatë dhe se institucionet e Kosovës, Serbia, Bashkimi Evropian, EULEX-i, Komiteti Ndërkombëtar i Kryqit të Kuq dhe të gjitha institucionet përgjegjëse duhet të vazhdojnë bashkëpunimin derisa të sqarohet fati i secilit person të zhdukur.

Në deklaratën përmbyllëse për “Bota sot”, Gunther Fehlinger theksoi se normalizimi afatgjatë ndërmjet Kosovës dhe Serbisë nuk mund të arrihet pa të vërtetën për të zhdukurit, pa përgjegjësi për krimet e luftës dhe pa identifikimin e plotë të vendeve ku janë varrosur viktimat.

The post Mbetjet mortore në Zubin Potok rikthejnë plagët e luftës, Fehlinger kërkon drejtësi dhe trysni mbi Serbinë appeared first on Albeu.com.

Varrezat masive që po zbulohen vazhdimisht në Kosovë kanë risjellë në qendër të vëmendjes përmasat e krimeve ndaj shqiptarëve gjatë luftës së viteve 1998–1999.

Dëshmitë e nxjerra nga secili prej këtyre lokacioneve zbulojnë episode të rënda vrasjesh, zhdukjesh dhe krimesh të tjera të kryera nga forcat serbe kundër popullsisë civile.

Sipas ekspertëve të drejtësisë dhe krimeve të luftës, këto prova mund të shërbejnë si bazë e rëndësishme për procedura penale dhe për ndriçimin e plotë të së vërtetës. Megjithatë, për shkak të mandatit të kufizuar të Dhomave të Specializuara të Kosovës, vazhdon të mbetet e paqartë nëse këto raste mund të trajtohen prej kësaj gjykate.

Vlerësimet juridike theksojnë se përgjegjësia për krimet e luftës duhet të kërkohet nëpërmjet institucioneve kompetente vendore dhe ndërkombëtare, duke qenë se krimet e luftës dhe krimet kundër njerëzimit nuk parashkruhen.

Gjetja e varrezave të tjera masive ka shtuar kërkesat për hapjen e arkivave dhe për sqarimin e fatit të mijëra viktimave të luftës. Familjet e personave të pagjetur vazhdojnë të kërkojnë drejtësi, ndërsa insistojnë që autorët dhe urdhërdhënësit të japin llogari para organeve të drejtësisë.

Bajraktari: Kallëzimi penal i një të mbijetuari të Dubravës në Prokurorinë e Specializuar ende pa rezultat publik

Avokati dhe juristi Ardian Bajraktari konsideron se krimet e masakrës së Dubravës duhet të hetohen e trajtohen nga institucionet e drejtësisë në Kosovë. Sipas tij, ndaj të dyshuarve mund të shqyrtohet edhe zhvillimi i gjykimeve në mungesë.

Në një prononcim për “Bota sot”, Bajraktari ka treguar se një i mbijetuar i masakrës së Dubravës kishte dorëzuar më herët kallëzim penal në Prokurorinë e Specializuar, duke kërkuar që të vlerësohej nëse rasti përfshihej në juridiksionin e saj.

Ai ka deklaruar se kallëzimi është paraqitur kohë më parë për të përcaktuar kompetencën e Prokurorisë së Specializuar mbi këto raste, por deri tani nuk është publikuar asnjë informacion nëse është shqyrtuar.

Për Bajraktarin, mungesa e të dhënave publike rreth fatit të kallëzimit e bën të nevojshme ndërmarrjen e veprimeve konkrete nga institucionet e Kosovës për zbardhjen e krimeve.

Ai vlerëson se rastet duhet të kalojnë në trajtim nga drejtësia kosovare, përfshirë mundësinë e gjykimit në mungesë, procedurë që tashmë lejohet nga Kodi i Procedurës Penale.

Masakra e Dubravës llogaritet ndër ngjarjet më të rënda të luftës në Kosovë. Familjarët e viktimave dhe të mbijetuarit vazhdojnë të kërkojnë drejtësi dhe përgjegjësi penale për personat që i kryen krimet.

Racaj: Krimet e forcave serbe nuk parashkruhen, nevojitet presion ndërkombëtar për të zbardhur të vërtetën

Profesori Muhamet Racaj ka thënë për “Bota Sot” se varrezat masive të zbuluara në Kosovë përbëjnë prova të pakundërshtueshme të krimeve të rënda të luftës dhe krimeve kundër njerëzimit, të kryera gjatë viteve 1998–1999 nga forcat ushtarake, policore dhe paramilitare serbe.

Sipas tij, çdo varrezë e re masive që zbulohet e përforcon të vërtetën historike dhe juridike për politikën sistematike të spastrimit etnik, të zbatuar nga regjimi i atëhershëm i Serbisë.

Racaj ka sqaruar se këto krime nuk hyjnë në kompetencën e Dhomave të Specializuara të Kosovës. Ai ka argumentuar se mandati i kësaj gjykate kufizohet në hetimin dhe gjykimin e veprave të caktuara që lidhen me pretendimet ndaj ish-pjesëtarëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

Për këtë arsye, sipas profesorit, Dhomat e Specializuara nuk mund t’i gjykojnë krimet e kryera nga forcat serbe.

Racaj ka nënvizuar se kufizimi i juridiksionit të kësaj gjykate nuk do të thotë se autorët duhet t’i shpëtojnë përgjegjësisë. Përkundrazi, provat e reja të siguruara nga varrezat masive duhet të përdoren për ngritjen e aktakuzave pranë mekanizmave kompetentë kombëtarë dhe ndërkombëtarë.

Ai ka rikujtuar se krimet e luftës dhe krimet kundër njerëzimit nuk i nënshtrohen parashkrimit. Si rrjedhojë, autorët mund të ndiqen penalisht pavarësisht numrit të viteve që kanë kaluar.

Në përfundim, Muhamet Racaj ka kërkuar angazhim më të fuqishëm të bashkësisë ndërkombëtare ndaj Serbisë, me qëllim zbardhjen e fatit të viktimave të luftës dhe nxjerrjen e përgjegjësve para drejtësisë.

Ai ka kërkuar që ndaj Serbisë të ushtrohet më shumë presion për hapjen e arkivave ushtarake dhe policore, për gjetjen e vendndodhjes së të gjitha varrezave masive dhe për dorëzimin e autorëve para organeve të drejtësisë. Racaj ka përfunduar për “Bota sot” se pa drejtësi nuk mund të arrihet pajtim i sinqertë, ndërsa pa zbardhjen e plotë të së vërtetës nuk mund të ketë paqe të qëndrueshme në Ballkan.

The post Varrezat masive dëshmojnë krimet serbe në Kosovë, por drejtësia vonon: A do të gjykohen përgjegjësit? appeared first on Albeu.com.

Gjetja e mbetjeve mortore në disa pika të Zubin Potokut, të cilat dyshohet se u përkasin viktimave të luftës së fundit në Kosovë, mund të jetë një hap i rëndësishëm për zbardhjen e fatit të personave të zhdukur dhe hetimin e krimeve të mbetura pa përgjigje nga periudha 1998-1999.

Pas zbulimeve fillestare, institucionet e drejtësisë në Kosovë kanë nisur ekzaminimet mjeko-ligjore dhe analizat e ADN-së. Synimi është identifikimi i viktimave dhe përcaktimi i rrethanave të vdekjes së tyre, një proces që mund t’u japë përgjigje familjeve të personave të zhdukur, të cilat prej dekadash presin të mësojnë çfarë ka ndodhur me të afërmit e tyre.

Këto zhvillime kanë rikthyer vëmendjen te çështja e varrezave masive dhe te domosdoshmëria e një bashkëpunimi më të gjerë institucional për gjetjen e lokacioneve të dyshuara dhe dokumentimin e krimeve të luftës.

Për “Bota sot”, lidhur me këtë temë ka folur eksperti austriak Gunther Fehlinger.

Fehlinger e ka cilësuar zbulimin e mbetjeve njerëzore në disa lokacione të Zubin Potokut si një ngjarje me rëndësi jashtëzakonisht të madhe për Kosovën, familjet e të zhdukurve dhe hetimin e krimeve të luftës që ende nuk janë zbardhur.

Eksperti austriak Gunther Fehlinger

Sipas tij, procedurat duhet të zhvillohen me profesionalizëm maksimal, në përputhje me ligjin dhe standardet forenzike. Vetëm në këtë mënyrë identifikimi i viktimave dhe përcaktimi i përgjegjësive mund të mbështeten në prova të sakta.

“Zbulimi i mbetjeve njerëzore në disa lokacione në Zubin Potok përbën një zhvillim jashtëzakonisht të rëndësishëm për Kosovën, familjet e personave të zhdukur dhe hetimin e krimeve të pazbardhura të kryera gjatë luftës së viteve 1998-1999.

Këto gjetje duhet të trajtohen fillimisht me dinjitet, profesionalizëm forenzik dhe kujdes të plotë ligjor. Përmes ADN-së duhet të përcaktohet identiteti i çdo viktime, ndërsa prokurorët duhet të sqarojnë kohën, rrethanat dhe përgjegjësinë për secilën vdekje. Deri në mbylljen e këtij procesi, asnjë përfundim për viktima apo autorë të caktuar nuk duhet të konsiderohet fakt i përfunduar”.

Fehlinger ka theksuar gjithashtu se, edhe 27 vjet pas përfundimit të luftës, dëshmi të reja, puna profesionale e institucioneve dhe hetimet forenzike mund të çojnë në zbulimin e varrezave të panjohura.

Çdo lokacion i identifikuar, sipas tij, mund t’u sjellë përgjigje familjeve që kanë pritur për dekada, por mund të zbulojë njëkohësisht prova për rrëmbime, ekzekutime, fshehje trupash dhe përpjekje për pengimin e drejtësisë.

“Suksesi i hetimeve nuk duhet të matet vetëm nga numri i mbetjeve të gjetura. Duhet të vlerësohet edhe mënyra e ruajtjes së vendngjarjeve, identifikimi i viktimave përmes ADN-së, garantimi i zinxhirit të provave, marrja në pyetje e dëshmitarëve dhe hetimi i personave që kanë urdhëruar, kryer ose fshehur këto krime”, është shprehur eksperti austriak.

Sipas tij, zbulimet në Zubin Potok e bëjnë edhe më të rëndësishme Deklaratën për Personat e Zhdukur, të miratuar në kuadër të dialogut Kosovë-Serbi në vitin 2023. Ky dokument parashikon bashkëpunim për zbardhjen e fatit të të zhdukurve dhe shkëmbimin e informacioneve përkatëse.

“Bashkimi Evropian duhet të kërkojë zbatimin e plotë të kësaj marrëveshjeje. Serbia duhet të garantojë qasje të pakufizuar në arkivat ushtarake, policore, të shërbimeve të sigurisë, komunale dhe shtetërore të periudhës së luftës. Duhet të bëhen publike dokumentet operative, të dhënat për transportet, informacionet mbi varrosjet dhe çdo material që lidhet me varrezat primare, sekondare ose të fshehura.

Bashkëpunimi për personat e zhdukur nuk mund të mbetet thjesht një element simbolik i dialogut të Brukselit”, ka deklaruar Fehlinger.

Eksperti konsideron se Bashkimi Evropian duhet ta kushtëzojë procesin e anëtarësimit të Serbisë, si dhe përfitimet politike e financiare që lidhen me të, me bashkëpunimin e matshëm të këtij shteti për personat e zhdukur dhe provat e krimeve të luftës.

Duke analizuar ndikimin e zbulimeve në proceset gjyqësore për krimet e luftës, Fehlinger ka thënë se provat forenzike mund të forcojnë rastet penale. Ato mund të ndihmojnë në identifikimin e viktimave, përcaktimin e numrit të tyre, evidentimin e modeleve të krimeve dhe lidhjen mes lokacioneve të ndryshme.

“Në çdo proces gjyqësor duhet të krijohet lidhje individuale e provave ndërmjet krimit dhe të akuzuarit. Vonesat në identifikimin përmes ADN-së mund të zvarrisin hetimet dhe gjykimet, ndërsa identifikimi i suksesshëm mund t’i forcojë çështjet penale, të korrigjojë të dhënat historike dhe t’u japë familjeve të vërtetën që e kanë kërkuar për një kohë kaq të gjatë”, ka thënë ai.

Në përfundim, eksperti austriak ka kërkuar që çështja e të zhdukurve të mos shndërrohet në mjet për përplasje politike apo tensione ndëretnike. Ai ka nënvizuar se çdo viktimë, pavarësisht përkatësisë, gëzon të drejtën për identifikim, dinjitet dhe drejtësi.

“Familjet e personave të zhdukur kanë pritur për një kohë tepër të gjatë. Institucionet e Kosovës, Serbia, Bashkimi Evropian, EULEX-i, Komiteti Ndërkombëtar i Kryqit të Kuq dhe të gjitha strukturat përgjegjëse duhet të bashkëpunojnë deri në zbardhjen e fatit të çdo personi të zhdukur.

Nuk mund të ketë normalizim afatgjatë ndërmjet Kosovës dhe Serbisë pa të vërtetën për personat e zhdukur, pa përgjegjësi për krimet e luftës dhe pa zbardhjen e plotë të lokacioneve ku janë varrosur viktimat”, ka përfunduar Gunther Fehlinger për “Bota sot”.

The post Zubin Potoku zbulon gjurmë të mundshme të luftës, Fehlinger kërkon hetim të plotë dhe presion ndaj Serbisë appeared first on Albeu.com.

William Schabas, profesor i së drejtës penale ndërkombëtare, ka deklaruar se megjithëse Dhomat e Specializuara të Kosovës mund të kenë kompetencë formale për të hetuar zbulimet e reja të varrezave masive, përgjegjësia kryesore për ndjekjen e krimeve të kryera nga forcat serbe i takon gjyqësorit vendor.

Në një intervistë për gazetën “Bota sot”, Schabas u ndal te mundësia që këto krime të rënda, të cilat mund të përbëjnë shkelje të së drejtës ndërkombëtare humanitare, të adresohen nga Dhomat e Specializuara dhe cilat rrugë ligjore kanë familjarët e viktimave që presin ende drejtësi.

Ai sqaroi se nga një këndvështrim juridik, ekziston mundësia teorike e ushtrimit të juridiksionit nga Dhomat e Specializuara, por theksoi se misioni origjinal i kësaj gjykate ishte krejtësisht i ndryshëm.

“Në parim, Dhomat e Specializuara mund të ndjekin penalisht krimet e kryera nga shtetas të Kosovës ose të Republikës Federale të Jugosllavisë, apo krimet ku viktimat ishin shtetas të Kosovës ose RFJ-së, me kusht që ato të kenë ndodhur ndërmjet janarit 1998 dhe dhjetorit 2000. Në teori, pra, ato mund të kenë juridiksion”, citohet Schabas.

Megjithatë, ai theksoi se Dhomat e Specializuara u krijuan pikërisht për të trajtuar pretendimet për krime që lidheshin me udhëheqësit e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, të cilët më vonë u përfshinë në qeverisje.

“Kjo gjykatë u themelua për shkak të krimeve që dyshohej se ishin kryer nga drejtues të UÇK-së, të cilët tashmë ishin pjesë e institucioneve të Kosovës dhe që Tribunali Ndërkombëtar Penal për ish-Jugosllavinë nuk i kishte trajtuar. Vlerësimi ishte se sistemi i drejtësisë vendase nuk do t’i hetonte kurrë këto raste”, shpjegoi profesori.

Kur bëhet fjalë për autorë të dyshuar që janë pjesëtarë të forcave serbe, Schabas vlerëson se situata është e ndryshme dhe nuk ka të njëjtat pengesa politike që justifikuan krijimin e këtij mekanizmi.

“Nëse dyshohet se krimet janë kryer nga serbët, atëherë situata është ndryshe. Në këtë rast, sistemi ligjor i Kosovës është në gjendje të ndjekë penalisht këto krime. Pengesat politike që ekzistonin në rastet që lidhen me UÇK-në nuk janë të pranishme. Prandaj, e drejta e viktimave duhet të realizohet përmes sistemit gjyqësor vendor të Kosovës”, ka deklaruar Schabas.

Në fund, ai shprehu dyshime të forta se mandati i Dhomave të Specializuara do të zgjerohet, duke theksuar koston e lartë si një faktor pengues kryesor.

“Dhomat e Specializuara përfaqësojnë një alternativë shumë të kushtueshme dhe nuk besoj se financuesit e tyre, në thelb Bashkimi Evropian, do të jenë të gatshëm të bëjnë investime të tjera për zgjerimin e mandatit të tyre”, përfundoi ai.

The post Schabas: Dhomat e Specializuara kanë juridiksion teorik për varrezat masive, por drejtësia duhet të vijë nga gjykatat e Kosovës appeared first on Albeu.com.

Gjetja e mbetjeve mortore në disa pika të Zubin Potokut, të cilat dyshohet se u përkasin viktimave të luftës së fundit në Kosovë, mund të ndihmojë në zbardhjen e fatit të personave të zhdukur dhe në hetimin e krimeve të mbetura pa përgjigje nga periudha 1998-1999.

Pas evidentimit të mbetjeve, institucionet e drejtësisë në Kosovë kanë nisur ekzaminimet mjeko-ligjore dhe analizat e ADN-së. Synimi është identifikimi i viktimave dhe përcaktimi i rrethanave të vdekjes së tyre, një proces që mund t’u japë përgjigje familjeve të personave të zhdukur, të cilat prej dekadash presin të mësojnë të vërtetën për të afërmit e tyre.

Zbulimet e fundit kanë rikthyer vëmendjen te çështja e varrezave masive dhe te domosdoshmëria e një angazhimi më të madh institucional për gjetjen e lokacioneve të dyshuara dhe dokumentimin e krimeve të luftës.

Për rëndësinë e këtij zhvillimi foli për “Bota sot” eksperti austriak Gunther Fehlinger.

Fehlinger e konsideron zbulimin e mbetjeve njerëzore në disa lokacione të Zubin Potokut një ngjarje me peshë të veçantë për Kosovën, familjet e të zhdukurve dhe përpjekjet për të hetuar krimet e luftës që ende nuk janë zbardhur.

Sipas tij, puna duhet të kryhet me standarde të larta profesionale, duke respektuar ligjin dhe rregullat e mjekësisë ligjore. Vetëm në këtë mënyrë mund të përcaktohen saktë identitetet e viktimave dhe përgjegjësitë e mundshme mbi bazën e provave të verifikueshme.

“Gjetja e mbetjeve njerëzore në lokacione të ndryshme të Zubin Potokut përbën një zhvillim jashtëzakonisht të rëndësishëm për Kosovën, familjet e personave të zhdukur dhe hetimin e krimeve të pazbardhura të kryera gjatë luftës së viteve 1998-1999.

Gjetjet duhet të trajtohen me dinjitet, profesionalizëm forenzik dhe kujdes të plotë ligjor. Përmes analizave të ADN-së duhet të përcaktohet identiteti i secilës viktimë, ndërsa prokurorët duhet të hetojnë kohën, rrethanat dhe përgjegjësinë për çdo vdekje. Përpara përfundimit të këtyre procedurave, nuk duhet që viktimat apo autorët e mundshëm të paraqiten si fakte të konfirmuara”, deklaroi ai.

Eksperti austriak nënvizon se, edhe 27 vite pas përfundimit të luftës, dëshmi të reja, puna e institucioneve dhe hetimet forenzike mund të çojnë në zbulimin e varrezave të panjohura.

Çdo lokacion i identifikuar, sipas tij, mund t’u sjellë familjeve përgjigje të shumëpritura, por mund të përmbajë gjithashtu prova që lidhen me rrëmbime, ekzekutime, fshehje trupash dhe përpjekje për pengimin e drejtësisë.

“Suksesi i hetimit nuk duhet të matet vetëm nga numri i mbetjeve që gjenden. Duhet parë edhe mënyra e ruajtjes së vendngjarjeve, identifikimi i viktimave përmes ADN-së, garantimi i zinxhirit të provave, marrja në pyetje e dëshmitarëve dhe përcaktimi i personave që kanë urdhëruar, kryer ose fshehur këto krime”, u shpreh Fehlinger.

Ai thekson se zhvillimet në Zubin Potok e bëjnë edhe më të rëndësishme Deklaratën për Personat e Zhdukur, të miratuar në kuadër të dialogut Kosovë-Serbi në vitin 2023. Dokumenti parashikon bashkëpunim për gjetjen e personave të zhdukur dhe shkëmbimin e informacioneve përkatëse.

“Bashkimi Evropian duhet të kërkojë zbatimin e plotë të kësaj marrëveshjeje. Serbia duhet të lejojë qasje të pakufizuar në arkivat ushtarake, policore, të shërbimeve të sigurisë, komunale dhe shtetërore që i përkasin periudhës së luftës. Duhet të bëhen të disponueshme dokumentet operative, të dhënat mbi transportet, informacionet për varrosjet dhe çdo material që lidhet me varrezat primare, sekondare ose të fshehura.

Çështja e personave të zhdukur nuk mund të trajtohet vetëm si një element simbolik i dialogut të Brukselit”, tha Fehlinger.

Sipas tij, BE-ja duhet ta lidhë bashkëpunimin konkret të Serbisë për personat e zhdukur dhe provat e krimeve të luftës me rrugëtimin e saj drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian, si dhe me përfitimet politike e financiare që burojnë nga ky proces.

Duke vlerësuar ndikimin e zbulimeve në proceset gjyqësore për krime lufte, Fehlinger tha se provat forenzike mund të forcojnë çështjet penale. Ato mund të ndihmojnë në identifikimin e viktimave, përcaktimin e numrit të tyre, evidentimin e modeleve të krimeve dhe krijimin e lidhjeve mes lokacioneve të ndryshme.

“Në çdo gjykim duhet të ndërtohet lidhja individuale e provave mes veprës penale dhe të akuzuarit. Vonesat në identifikimin përmes ADN-së mund të zvarrisin hetimet dhe proceset gjyqësore, ndërsa një identifikim i suksesshëm mund të konsolidojë rastet, të korrigjojë të dhënat historike dhe t’u japë familjeve të vërtetën që e kanë kërkuar për shumë vite”, deklaroi eksperti.

Në përfundim, ai kërkoi që çështja e personave të zhdukur të mos shndërrohet në mjet për përplasje politike apo tensione ndëretnike. Fehlinger theksoi se çdo viktimë, pavarësisht përkatësisë, meriton identifikim, dinjitet dhe drejtësi.

“Familjet e të zhdukurve kanë pritur për një kohë tepër të gjatë. Institucionet e Kosovës dhe të Serbisë, Bashkimi Evropian, EULEX-i, Komiteti Ndërkombëtar i Kryqit të Kuq dhe të gjitha strukturat përgjegjëse duhet të bashkëpunojnë deri në zbardhjen e fatit të çdo personi të zhdukur.

Nuk mund të ketë normalizim të qëndrueshëm mes Kosovës dhe Serbisë pa u zbardhur e vërteta për personat e zhdukur, pa përgjegjësi për krimet e luftës dhe pa u identifikuar plotësisht lokacionet ku janë varrosur viktimat”, përfundoi Gunther Fehlinger për “Bota sot”.

The post Gjurmët e luftës në Zubin Potok, Fehlinger kërkon hetim të plotë dhe presion të BE-së ndaj Serbisë appeared first on Albeu.com.

Zbulimi i varreve të reja masive në Kosovë ka risjellë në qendër të vëmendjes kërkesat për drejtësi për viktimat e luftës. Në këtë kontekst, profesori i së drejtës penale ndërkombëtare, William Schabas, ka sqaruar se Dhomat e Specializuara të Kosovës, në rrethana të caktuara, teorikisht mund të kenë juridiksion, por rastet ku të dyshuarit janë pjesëtarë të forcave serbe duhet të trajtohen nga drejtësia e Kosovës.

Në përgjigjen e tij për gazetën “Bota sot”, Schabas foli për mundësinë që Dhomat e Specializuara të hetojnë krimet e lidhura me varret e reja masive, të cilat mund të përbëjnë shkelje të rënda të së drejtës ndërkombëtare humanitare. Ai trajtoi gjithashtu mekanizmat ligjorë që u mbeten familjeve të viktimave, të cilat vazhdojnë të presin drejtësi.

Sipas tij, juridikisht nuk përjashtohet që ky institucion të ketë kompetencë për raste të tilla. Megjithatë, ai rikujtoi se Dhomat e Specializuara u themeluan për një qëllim krejt tjetër.

Schabas deklaroi se, në parim, Dhomat e Specializuara mund të procedojnë penalisht krime të kryera nga shtetas të Kosovës ose të Republikës Federale të Jugosllavisë, si edhe raste në të cilat viktimat kanë qenë shtetas të Kosovës apo të RFJ-së, me kusht që veprat të kenë ndodhur nga janari 1998 deri në dhjetor 2000. Për këtë arsye, sipas tij, juridiksioni i tyre është teorikisht i mundshëm.

Profesori shpjegoi se gjykata u krijua për të shqyrtuar pretendimet për krime të kryera nga udhëheqës të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, të cilët më vonë morën poste në institucionet e vendit.

Ai tha se Dhomat e Specializuara kishin për synim trajtimin e krimeve që dyshohej se ishin kryer nga drejtues të UÇK-së, të cilët më pas u përfshinë në qeverinë e Kosovës, ndërsa këto raste nuk ishin shqyrtuar nga Tribunali Ndërkombëtar Penal për ish-Jugosllavinë. Sipas Schabas, vlerësimi i atëhershëm ishte se drejtësia vendore nuk do t’i hetonte kurrë ato çështje.

Kur të dyshuarit për krimet janë pjesëtarë të forcave serbe, sipas tij, rrethanat juridike ndryshojnë. Schabas vlerësoi se në këto raste nuk paraqiten të njëjtat barriera politike që çuan në krijimin e Dhomave të Specializuara.

Nëse ekziston dyshimi se veprat janë kryer nga serbët, sistemi ligjor i Kosovës ka mundësi t’i ndjekë penalisht, deklaroi ai. Profesori theksoi se pengesat politike të pranishme në çështjet e lidhura me UÇK-në nuk ekzistojnë në këtë situatë, ndaj e drejta e viktimave duhet të realizohet përmes sistemit gjyqësor vendor të Kosovës.

Në përfundim, Schabas u shpreh skeptik se Dhomat e Specializuara mund ta shtrijnë veprimtarinë e tyre edhe në këtë drejtim. Si një nga arsyet, ai përmendi shpenzimet e mëdha që kërkon funksionimi i këtij mekanizmi.

Sipas tij, Dhomat e Specializuara janë një alternativë jashtëzakonisht e kushtueshme. Schabas tha se nuk beson që financuesit e tyre, në thelb Bashkimi Evropian, do të tregohen të gatshëm të investojnë më tej për zgjerimin e mandatit të këtij institucioni.

The post Juristi i së drejtës penale ndërkombëtare për “Bota sot”: A kanë kompetencë Dhomat e Specializuara të Kosovës për krime kundër njerëzimit pas zbulimit të… appeared first on Albeu.com.

Autoritetet e Kosovës kanë bërë të ditur të dielën se kanë identifikuar një tjetër vend në Zubin Potok, ku dyshohet se janë varrosur mbetjet mortore të personave të zhdukur gjatë luftës.

Sipas njoftimit të përbashkët të Policisë së Kosovës dhe Prokurorisë Speciale, lokacioni ndodhet në fshatin Jabukë dhe është gjetur gjatë hetimeve për rastin në Zubin Potok.

Ministri në detyrë i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, deklaroi se nga ky vend deri tani janë nxjerrë katër trupa.

Zbulimi i ri ka rikthyer vëmendjen te dyshimet se kontrolli shumëvjeçar i Serbisë mbi veriun e Kosovës mund të ketë pasur, përveç arsyeve politike, edhe qëllimin e pengimit të zbulimit të gjurmëve të krimeve të luftës. Kështu vlerëson profesori Gurakuç Kuçi, i cili kritikon mungesën e bashkëpunimit të Beogradit për zbardhjen e fatit të personave të zhdukur.

Kuçi thekson se sa herë që në veri të Kosovës zbulohet një vend i dyshuar për varrezë masive, shtohet pyetja nëse ruajtja e ndikimit të Beogradit në këtë pjesë të vendit ka shërbyer edhe për fshehjen e provave të krimeve të kryera gjatë luftës.

Sipas tij, për më shumë se dy dekada Serbia ka investuar në mbajtjen e veriut nën ndikimin e strukturave paralele dhe grupeve kriminale të drejtuara nga Milan Radoiçiq, duke e paraqitur këtë politikë si “mbrojtje të popullit serb”. Megjithatë, identifikimi i një lokacioni të dytë të dyshuar për varrezë masive, sipas Kuçit, e ngre çështjen në një nivel edhe më të rëndë: atë të mundësisë që kontrolli të jetë përdorur për të penguar zbardhjen e plotë të krimeve.

Profesori përmend gjithashtu mungesën e hapjes së arkivave ushtarake e policore dhe faktin se Serbia nuk po ndihmon në kërkimet për të zhdukurit. Në vend të kësaj, thotë ai, po rehabilitohen figura dhe njësi të lidhura me krime të rënda gjatë luftës.

Si shembull, Kuçi përmend inaugurimin nga Ivica Daçiq të monumentit kushtuar Brigadës së 37-të të Motorizuar, e cila lidhet me disa nga krimet më të rënda të dokumentuara ndaj civilëve shqiptarë në Kosovë. Në atë ceremoni, ushtarët e kësaj brigade u cilësuan prej tij si “heronj të luftës” dhe jo si kriminelë.

Kuçi thotë se qëndrimet e zyrtarëve serbë ndaj zbulimit të varrezave masive, së bashku me glorifikimin e njësive të akuzuara për krime lufte, dëshmojnë mungesë vullneti për përballje me të kaluarën. Ai shton se sulmet ndaj personave që kontribuojnë në zbardhjen e fatit të të zhdukurve e vështirësojnë vendosjen e drejtësisë.

Ai sjell në vëmendje edhe reagimet e fundit të zyrtarëve serbë, duke thënë se pak ditë pas zbulimeve Daçiq sulmoi serbët që u tregojnë shqiptarëve dhe kroatëve vendndodhjet e varreve të shqiptarëve në Serbi. Sipas Kuçit, në vend që dëshmitë të inkurajohen, ato trajtohen si tradhti.

Po ashtu, bashkëpartiakja dhe bashkëqeveritarja e Daçiqit, Snezhana Paunović, deklaroi se nëse do të kishte qenë në vend të Sllobodan Millosheviqit në vitin 1998, do ta kishte spastruar etnikisht Kosovën. Kuçi thekson se Daçiq nuk u distancua nga kjo deklaratë.

Sipas tij, një shtet që nderon njësi të lidhura me krime lufte, toleron deklarata për spastrim etnik dhe sulmon ata që ndihmojnë në gjetjen e varrezave masive, nuk kufizohet vetëm te mohimi i së kaluarës. Ai argumenton se bëhet fjalë për një politikë që vazhdon të mbrojë autorët, të pengojë drejtësinë dhe të përhapë bindjen se “kush bënë krime kundër shqiptarëve nuk do të ndiqet penalisht, por do të shpallet hero”.

Brenda pak ditësh, në veri të Kosovës janë identifikuar dy lokacione të dyshuara si varreza masive. Lokacioni i parë lidhet me gërmimet në Kalludër të Vogël në Zubin Potok, të nisura pas arrestimit të dy personave të dyshuar për krime lufte. Aty besohet se mund të gjenden mbetjet e disa prej 23 shqiptarëve të rrëmbyer në prill 1999.

Lokacioni i dytë është zbuluar në Jabukë, gjithashtu në territorin e Zubin Potokut. Ky rast i ri ka forcuar dyshimet se në veri mund të ketë ende vende ku janë fshehur viktimat e luftës dhe që nuk janë zbuluar ende.

The post Zbulimet në Zubin Potok ngrenë dyshime për fshehjen e gjurmëve të krimeve të luftës appeared first on Albeu.com.

Autoritetet e Kosovës kanë bërë të ditur të dielën zbulimin e një tjetër lokacioni në Zubin Potok, ku dyshohet se mund të gjenden mbetje mortore të personave të zhdukur gjatë luftës.

Sipas njoftimit të përbashkët të Policisë së Kosovës dhe Prokurorisë Speciale, vendi është identifikuar në fshatin Jabukë, gjatë hetimeve për rastin në Zubin Potok.

Ministri në detyrë i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, njoftoi se deri tani në këtë zonë janë nxjerrë nga toka katër trupa.

Zbulimi i dy lokacioneve të dyshuara për varreza masive në Zubin Potok ka rikthyer debatet mbi fatin e viktimave të luftës dhe arsyet e kontrollit të gjatë serb mbi veriun e Kosovës.

Profesori Gurakuç Kuçi shtron dyshimin se ky kontroll mund të ketë shërbyer jo vetëm për ruajtjen e ndikimit politik të Beogradit, por edhe për fshehjen e gjurmëve të krimeve të kryera gjatë luftës.

Kuçi kritikon mungesën e bashkëpunimit të Serbisë në zbardhjen e fatit të personave të zhdukur. Ai sjell në vëmendje edhe rehabilitimin e figurave që kanë pasur lidhje me njësi të akuzuara për krime lufte.

“Çdo zbulim i një lokacioni të ri në veri të Kosovës, ku dyshohet se ndodhen varreza masive, e bën gjithnjë e më të pashmangshme pyetjen nëse kontrolli i vazhdueshëm i Beogradit mbi këtë pjesë të vendit ka pasur ndër arsyet e tij edhe mbulimin e gjurmëve të krimeve të luftës.

Për mbi dy dekada, Serbia u përqendrua në mbajtjen e veriut nën ndikimin e strukturave paralele dhe grupeve kriminale të drejtuara nga Milan Radoiçiq. Ky kontroll u paraqit përmes retorikës së “mbrojtjes së popullit serb”. Megjithatë, zbulimi i një lokacioni të dytë të dyshuar për varrezë masive hap një dimension edhe më të rëndë: mundësinë që kontrolli të jetë përdorur për të penguar zbulimin e plotë të krimeve të luftës.

Në vend që të kontribuojë në zbardhjen e fatit të të zhdukurve dhe të vërë në dispozicion arkivat ushtarake e policore, Serbia po përcjell sinjale të kundërta. Ivica Daçiq inauguroi monumentin kushtuar Brigadës së 37-të të Motorizuar, e cila lidhet me disa prej krimeve më të rënda të dokumentuara ndaj civilëve shqiptarë në Kosovë. Në atë rast, ai deklaroi se pjesëtarët e kësaj brigade ishin “heronj të luftës” dhe jo kriminelë”, shprehet Kuçi.

Sipas profesorit, qëndrimet e zyrtarëve serbë pas zbulimit të lokacioneve të dyshuara dhe nderimi publik i njësive të lidhura me krime lufte dëshmojnë mungesën e vullnetit për t’u përballur me të kaluarën.

Ai vlerëson se sulmet ndaj personave që kontribuojnë në identifikimin e fatit të të zhdukurve përbëjnë një pengesë të drejtpërdrejtë për drejtësinë.

“Pak ditë më pas, Daçiq sulmoi edhe serbët që u tregojnë shqiptarëve dhe kroatëve vendndodhjet e varreve të shqiptarëve në Serbi. Në vend që dëshmia të shihet si ndihmë për zbulimin e së vërtetës, ajo trajtohet si akt tradhtie.

Në të njëjtën kohë, Snezhana Paunović, bashkëpartiakja dhe bashkëqeveritarja e tij, tha se, sikur të kishte qenë në vendin e Sllobodan Millosheviqit në vitin 1998, do ta kishte spastruar etnikisht Kosovën. Daçiq nuk u distancua nga kjo deklaratë.

Kur një shtet nderon njësi të lidhura me krime lufte, toleron deklarata që mbështesin spastrimin etnik dhe sulmon ata që ndihmojnë në zbulimin e varrezave masive, kjo shkon përtej mohimit të së kaluarës. Bëhet fjalë për një politikë që vazhdon t’i mbrojë autorët, ta pengojë drejtësinë dhe të përhapë bindjen se “kush bën krime kundër shqiptarëve nuk do të ndiqet penalisht, por do të shpallet hero”.”

P.S.

Gjatë pak ditëve janë evidentuar dy lokacione të dyshuara për varreza masive në veri të Kosovës. Lokacioni i parë lidhet me gërmimet në Kalludër të Vogël në Zubin Potok, të nisura pas arrestimit të dy personave të dyshuar për krime lufte. Në këtë vend dyshohet se mund të ndodhen mbetjet e një pjese të 23 shqiptarëve të rrëmbyer në prill 1999. Lokacioni i dytë është identifikuar në Jabukë, gjithashtu në Zubin Potok, çka shton dyshimet se në veri vazhdojnë të ekzistojnë vende ku janë fshehur viktima të luftës dhe që ende presin të zbulohen”, përfundon Kuçi.

The post Zbulimet e varrezave të dyshuara në veri rikthejnë dyshimet mbi arsyet e kontrollit serb në Kosovë appeared first on Albeu.com.

Një vendndodhje e re, ku dyshohet se mund të ketë mbetje mortore të personave të zhdukur gjatë luftës, është zbuluar në Zubin Potok. Lajmi u bë i ditur të dielën nga autoritetet ligjzbatuese të Kosovës.

Përmes një komunikate të përbashkët, Policia e Kosovës dhe Prokuroria Speciale njoftuan se vendi është identifikuar në fshatin Jabukë, gjatë hetimeve që po zhvillohen lidhur me rastin në Zubin Potok.

Sipas ministrit në detyrë të Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, nga ky lokacion deri tani janë zhvarrosur katër trupa.

Profesori Gurakuç Kuçi vlerëson se identifikimi i vendeve të reja të dyshuara si varreza masive ngre pikëpyetje nëse kontrolli i pandërprerë i Serbisë në veri të Kosovës është përdorur edhe për të mbuluar gjurmët e krimeve të luftës.

Kuçi e kritikon Serbinë për mungesën e bashkëpunimit në ndriçimin e fatit të personave të zhdukur, ndërsa sjell në vëmendje edhe rehabilitimin e figurave që lidhen me njësitë e akuzuara për krime gjatë luftës.

“Me çdo lokacion të ri që zbulohet në veri të Kosovës dhe që dyshohet se fsheh varreza masive, bëhet më e pashmangshme pyetja nëse mbajtja e vazhdueshme e veriut nën kontrollin e Beogradit kishte si një prej qëllimeve edhe fshehjen e provave të krimeve të luftës.

Për më shumë se dy dekada, Serbia punoi për ta ruajtur ndikimin në veri përmes strukturave paralele dhe grupeve kriminale të drejtuara nga Milan Radoiçiq. Si arsyetim u përdor retorika për ‘mbrojtjen e popullit serb’. Megjithatë, identifikimi i një vendi të dytë që dyshohet si varrezë masive i jep çështjes një përmasë tjetër, shumë më të rëndë: dyshimin se ky kontroll mund të jetë shfrytëzuar edhe për të penguar zbulimin e plotë të krimeve të luftës.

Në vend që të kontribuojë për sqarimin e fatit të të zhdukurve dhe të vërë në dispozicion arkivat policore e ushtarake, Serbia po përcjell sinjale krejtësisht të kundërta. Ivica Daçiq përuroi monumentin kushtuar Brigadës së 37-të të Motorizuar, e cila lidhet me disa prej krimeve më të rënda të dokumentuara ndaj civilëve shqiptarë në Kosovë, dhe deklaroi se pjesëtarët e saj ishin ‘heronj të luftës’, jo kriminelë”, shprehet ai.

Sipas Kuçit, mënyra se si zyrtarët serbë kanë reaguar ndaj zbulimit të varrezave masive, së bashku me madhërimin e njësive të lidhura me krime lufte, dëshmon se mungon gatishmëria për t’u përballur me të kaluarën.

Ai thekson se drejtësia dëmtohet edhe nga sulmet kundër personave që kontribuojnë në zbardhjen e fatit të të zhdukurve.

Në këtë kontekst, Kuçi përmend edhe dy vendndodhjet e zbuluara në Zubin Potok, të cilat dyshohet se janë varreza masive.

“Vetëm pak ditë më pas, ai i sulmoi edhe serbët që u tregojnë shqiptarëve dhe kroatëve se ku ndodhen varret e shqiptarëve në Serbi. Në vend që kontributi për nxjerrjen e së vërtetës të mbështetet, edhe dëshmia konsiderohet tradhti.

Ndërkohë, Snezhana Paunović, bashkëpartiakja dhe partnerja e tij në qeverisje, deklaroi se, po të kishte qenë në pozitën e Sllobodan Millosheviqit më 1998, do ta kishte spastruar etnikisht Kosovën. Daçiq nuk u distancua nga deklarata e saj.

Kur një shtet lartëson njësi të lidhura me krime lufte, mbron deklarata që bëjnë thirrje për spastrim etnik dhe godet ata që ndihmojnë në gjetjen e varrezave masive, kjo tejkalon mohimin e së kaluarës. Bëhet fjalë për një politikë që vazhdon t’i mbrojë autorët, të pengojë vendosjen e drejtësisë dhe të përhapë idenë se ‘kush bënë krime kundër shqiptarëve nuk do të ndiqet penalisht, por do të shpallet hero’.

P.S.

Gjatë pak ditëve janë gjetur dy vende të dyshuara si varreza masive në pjesën veriore të Kosovës. Lokacioni i parë ka të bëjë me gërmimet në Kalludër të Vogël, në Zubin Potok, të nisura pas arrestimit të dy personave të dyshuar për krime lufte. Aty dyshohet se mund të ndodhen mbetjet e disa prej 23 shqiptarëve të rrëmbyer në prill 1999. Një tjetër lokacion është identifikuar ndërkohë në Jabukë, gjithashtu në Zubin Potok, duke forcuar dyshimet se në veri vazhdojnë të ketë vende ku viktimat e luftës janë fshehur dhe ende presin të gjenden”, përfundon Kuçi.

The post Varrezat masive ngrenë dyshime të reja për arsyen pse Serbia nuk hoqi dorë asnjëherë nga veriu i Kosovës appeared first on Albeu.com.