Shefi i diplomacisë serbe, Marko Gjuriq, e cilësoi si një ndër hapat më domethënës të viteve të fundit vendimin për fillimin e Dialogut Strategjik ndërmjet Serbisë dhe Shteteve të Bashkuara. Takimi i parë i këtij mekanizmi është planifikuar të zhvillohet të premten, më 17 korrik.

Megjithatë, mbetet e paqartë nëse çështja energjetike përbën një parakusht për nisjen e një dialogu të ngjashëm strategjik me Kosovën.

Analisti Sadri Ramabaja, në një prononcim për “Bota sot”, thekson se ky dialog nuk e zvogëlon rëndësinë e aleancës amerikane me Kosovën, por sinjalizon se Serbia po tërheq më shumë vëmendje diplomatike për shkak të pozitës së saj gjeopolitike në rajon.

Ramabaja sqaron se njoftimi për Dialogun Strategjik SHBA-Serbi mbart një peshë të konsiderueshme diplomatike, por nuk duhet lexuar si një zhvendosje e mbështetjes amerikane nga Kosova në drejtim të Beogradit. Megjithatë, ai përmban mesazhe që Prishtina nuk mund t’i shpërfillë.

Ai saktëson se fakti që Serbia po fiton terren diplomatik nuk nënkupton domosdoshmërisht se ajo po ia kalon Kosovës në aspektin e aleancës strategjike. Pavarësisht këtyre lëvizjeve, Kosova vijon të jetë një nga partnere më të afërta të SHBA-së në Ballkan, çka dëshmohet nga prezenca e KFOR-it me komponentën udhëheqëse amerikane, bashkëpunimi intensiv në sektorin e sigurisë, përkrahja historike për pavarësinë dhe investimet në institucionet e sigurisë.

Sipas tij, ajo që po ndodh është se Beogradi po siguron një hapësirë më të gjerë veprimi në Uashington. Kjo nuk e bën Serbinë një aleate më të ngushtë se Kosovën, por tregon përpjekjen e SHBA-së për ta angazhuar atë në një shkallë më të lartë për shkak të rëndësisë së saj rajonale dhe pozicionimit gjeopolitik.

Ramabaja shpjegon se SHBA-ja po ndërmerr këtë dialog strategjik me Serbinë për ta orientuar më fuqishëm drejt politikave perëndimore dhe për të frenuar influencën ruse dhe kineze, ndërsa Kosovën e sheh tashmë si një partnere të ngushtë. Ai rendit disa arsye për këtë qasje: së pari, Serbia është shteti më i madh në Ballkanin Perëndimor dhe ushtron ndikim në Bosnjë e Hercegovinë, Mal të Zi dhe Kosovë. Së dyti, administrata amerikane synon të pakësojë ndikimin e Moskës dhe Pekinit në Beograd, duke krijuar mekanizma të rregullt komunikimi për energjinë, ekonominë, sigurinë dhe politikën rajonale. Së treti, SHBA-ja tradicionalisht zhvillon dialogje strategjike me shtete që dëshiron t’i afrojë me politikat e veta.

Një paradoks që bie në sy, sipas analistit, është se pikërisht për shkak se Serbia nuk konsiderohet një aleate e plotë, Uashingtoni shpenzon më tepër energji diplomatike për ta tërhequr atë. Nga ana tjetër, Kosova perceptohet si një partnere shumë e afërt dhe pjesa më e madhe e bashkëpunimit kalon përmes kanaleve ekzistuese të sigurisë dhe diplomacisë.

Më tej, Ramabaja vë në dukje se mungesa e një dialogu strategjik me SHBA-në mund të kthehet në një handikap për Kosovën, pasi Serbia fiton më shumë vëmendje dhe koordinim të institucionalizuar në Uashington. Në diplomaci, thekson ai, nuk ka rëndësi vetëm cilësia e raporteve, por edhe niveli institucional ku ato kultivohen. Një Dialog Strategjik zakonisht përfshin takime të rregullta ministrore, grupe pune sektoriale, koordinim afatgjatë dhe planifikim të përbashkët.

Nëse Beogradi e siguron këtë platformë, ndërsa Prishtina jo, krijohet perceptimi se Serbia po merr më shumë vëmendje institucionale në kryeqytetin amerikan. Megjithatë, kjo nuk e ndryshon realitetin që Kosova mbetet një partnere e rëndësishme e SHBA-së, por i bie për detyrë Prishtinës të angazhohet më shumë diplomatikisht.

Ramabaja e interpreton këtë si një sinjal se marrëdhëniet me SHBA-në nuk mund të mbështeten përjetësisht mbi trashëgiminë historike të vitit 1999. Ai vëren se politika e jashtme amerikane, veçanërisht në raport me shtetet evropiane dhe brenda aleancës transatlantike të NATO-s, ka pësuar një rishikim të plotë, sidomos pas shpërthimit të luftës në Ukrainë dhe rikthimit të Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë. Megjithëkëtë, Ballkani Perëndimor, ashtu si edhe Baltiku, mbetet një pikë nevralgjike dhe zonë e interesit strategjik anglez.

Prandaj, partneriteti strategjik ka nevojë të ripërtërihet në vazhdimësi. Prishtina, sugjeron ai, mund të synojë ngritjen e marrëdhënieve në nivelin e një Dialogu Strategjik, një agjendë të përbashkët për mbrojtjen dhe industrinë ushtarake, bashkëpunim në energji, inteligjencë artificiale dhe ekonominë digjitale, si dhe një koordinim më të ngushtë në politikën rajonale.

Deri tani, nuk ka asnjë tregues zyrtar se çështja e energjisë përbën një kusht apo motiv për fillimin e një Dialogu Strategjik SHBA-Kosovë. Ndryshe nga Serbia, Kosova nuk varet energjetikisht nga Rusia, prandaj një dialog i ardhshëm i tillë do të kishte më shumë gjasa të fokusohej në sigurinë, mbrojtjen, zhvillimin ekonomik, transformimin teknologjik dhe integrimin euroatlantik, sesa në sigurinë energjetike.

Në përmbyllje, Ramabaja nënvizon se Dialogu Strategjik SHBA-Serbi nuk përbën një zëvendësim të Kosovës, por tregon domosdoshmërinë që Prishtina të forcojë partneritetin me Uashingtonin përmes një agjende të re strategjike. Mesazhi, sipas tij, është i shumanshëm: SHBA-ja nuk synon ta lërë Serbinë jashtë orbitës perëndimore; Uashingtoni po investon në stabilitetin rajonal duke u angazhuar edhe me aktorë që nuk janë aleatë formalë; Serbia po përfiton një kanal të ri komunikimi me administratën amerikane; dhe Kosova nuk duhet ta marrë si të mirëqenë mbështetjen amerikane, por duhet ta ushqejë atë me iniciativa të reja politike dhe strategjike.

Ai shton se këto zhvillime në relacionin Uashington-Beograd duhen kuptuar drejt dhe jashtë fushatave propagandistike të bazuara në agjendat e përditshme të forcave opozitare. Dialogu Strategjik nuk do të thotë se Serbia po zëvendëson Kosovën si partnere e SHBA-së në Ballkan, por tregon se Uashingtoni po institucionalizon marrëdhëniet me Beogradin në një nivel më të lartë. Për Kosovën, kjo shërben si një rikujtesë se partneriteti historik duhet plotësuar me një agjendë të re strategjike, e cila do të thellonte bashkëpunimin në siguri, energji, teknologji, investime dhe koordinim politik afatgjatë. Nëse Prishtina dhe Tirana synojnë të ruajnë peshën e tyre në politikën amerikane për Ballkanin, do të ishte e arsyeshme që Kosova të punojë për krijimin e një dialogu strategjik të institucionalizuar edhe me Shtetet e Bashkuara.

The post Dialogu Strategjik SHBA-Serbi nis më 17 korrik, Ramabaja: Partneriteti me Kosovën mbetet i fortë, por duhet ripërtërirë appeared first on Albeu.com.