Ato quhen shqisat “eksteroceptive”, pasi mbledhin informacione mbi botën e jashtme. Por trupi jonë ka gjithashtu receptorë mbi ngjarjet që ndodhin brenda nesh, si rrahja e zemrës, zgjerimi i mushkërive, zhurmat në stomak, dhe shumë lëvizje të tjera, për të cilat nuk jeni plotësisht të vetëdijshëm.

Ato janë grupuar tradicionalisht së bashku nën një term tjetër, të quajtur “interoceptim”.

Megjithatë, një përgjigje e duhur për këtë pyetje, është edhe më komplekse dhe interesante. Së pari, trupi juaj përmban receptorë që mbledhin dhe bartin lloje të tjera informacioni, si temperatura, të cilat ne zakonisht nuk i konsiderojmë si shqisa.

Po ashtu, disa nga receptorët që ka trupi ynë përdoren për më shumë se sa një rol. Për shembull retinat e syve, janë portat e hyrjes së valëve të dritës që na nevojiten për të parë. Por disa qeliza retinale e informojnë gjithashtu trurin tonë nëse është ditë apo natë.

Ky “kuptim i ditës/natës” është baza e ritmeve cirkadiane, të cilat ndikojnë në metabolizmin j dhe ciklin tonë të gjumit/zgjimit. Edhe shqisat që duken me themelore, siç është shikimi, janë të ndërthurura ngushtë me shqisat e tjera që duken të ndara.

Për shembull, rezulton se ajo që shihni dhe mënyra si e shihni, është e lidhur me gjurmimin e rrahjeve të zemrës nga truri juaj, që është pjesë e interoceptimit. Në momentet kur zemra juaj kontraktohet dhe e shtyn gjakun drejt arterieve, truri juaj merr më pak informacion vizuale nga bota jashtë.

Ndërkaq, truri ndërton shqisat për të cilat nuk kemi receptorë. Shembujt të tillë janë shija, të cilën truri e ndërton nga të dhënat shijuese (shija) dhe nuhatëse (aroma), dhe lagështia, e cila krijohet nga prekja dhe temperatura.

Në fakt, truri ndërton gjithçka që shohim, dëgjojmë, nuhatim, shijojmë dhe ndjejmë duke përdorur më shumë sesa thjesht të dhënat shqisore nga receptorët e trupit tuaj. Për shembull valët e dritës, nuk hyjnë thjesht në sytë e njeriut, por ato udhëtojnë në tru si sinjale elektrike, dhe pas kësaj ne mund të shohim.

Në fakt truri parashikon atë që mund të shohim para se kjo gjë të ndodhë, bazuar në përvojën e kaluar, gjendjen e trupit, dhe situatën tuaj aktuale. Ai kombinon parashikimet e tij, me të dhënat e kuptimit që kanë ardhur nga retinat e syve, për të ndërtuar përvojën tuaj vizuale të botës përreth jush.

Ngjashëm, kur vendosni gishtat në kyçin e dorës për të ndjerë pulsin, ju në fakt jeni duke ndjerë diçka të bazuar në parashikimet e trurit tuaj dhe të dhënat aktuale të shqisave. Ju nuk përjetoni ndjesia me organet tuaja shqisore. Ju i përjetoni ato me trurin tuaj. / ScienceFocus – Bota.al

The post Kemi më shumë se 5 shqisa, cilat janë aftësitë e fshehura që shpesh i anashkalojmë appeared first on Albeu.com.

Ndër këto shqisa më pak të njohura janë ekuilibri, i cili shoqërohet me ndjenjën tonë të ekuilibrit; proprioceptimi, që na jep mundësinë ta dimë se ku janë pjesët e trupit tonë edhe pa i parë ato; dhe kronoceptimi, pra mënyra si ne e ndiejmë kalimin e kohës.

Dhe këto janë vetëm tek njerëzit. “Ekzistojnë shqisa që i kanë speciet e tjera por jo ne, si shqisat e drejtimit dhe ato magnetike”- thotë Tok Tompson, profesor i antropologjisë. Për shembull, oksidi i hekurit në barkun e bletëve të mjaltit, mund të zbulojë ndryshime në fushën magnetike të Tokës, dhe kjo i lejon ato të gjejnë me saktësi kosheret e tyre.

Pastaj është ekzistenca shumë e debatuar, që njihet si “shqisa e gjashtë”. “Ajo i referohet zakonisht një shqisë të “të panjohur”, por tani që e dimë se kemi më shumë se pesë shqisa, ndoshta ajo mund të etiketohet sa saktë si “shqisa x”, ku “x” është e barabartë me të panjohurën, qoftë ndonjë shqisë natyrore ende e pazbuluar, apo diçka më shumë në linjën e aftësive psikike”– shton Tompson.

Në disa filozofi indiane, vetë mendja ose “manas” cilësohet si një shqisë e gjashtë që koordinon 5 shqisat kryesore me aftësitë e tjera mendore. Në përgjithësi shoqëritë perëndimore e barazojnë shqisën e gjashtë me perceptimin jashtë–shqisor, diçka që në kulturën kelte njihet tradicionalisht si një “sy i dytë”

Ndër fuqitë e supozuara të atyre që e kishin këtë shqisë ishte aftësia për të parashikuar vdekjen, madje duke parë luspat e peshkut tek dikush që ata ndjenin se së shpejti do të mbytej. Nëse bëni një kërkim të vogël në internet mbi shqisën e gjashtë, do të gjeni një mori pretendimesh për parandjenjat që ndryshojnë jetën, dhe që duket se e sfidojnë idenë se 5 shqisat tona janë aftësitë tona të vetme të perceptimit.

Midis tyre është zëri i brendshëm, që kreu i Ëall Street, Barret Nejlor pretendoi se ia shpëtoi jetën dy herë. Sipas një libri të vitit 2009 mbi parandjenjat nga mjeku Lerri Dosej, Nejlor po shkonte për të punuar në Qendrën Botërore të Tregtisë më 26 shkurt 1993, kur një zë i tha atij të mos hynte në ndërtesë.

Pak orë më vonë ajo u bombardua nga një sulm terrorist. I njëjti instinkt, pohoi Nejlor, shpëtoi atë nga sulmet terroriste të 11 shtatorit 2001. Por besimi tek aftësitë mistike apopsikike, nuk është një kusht për të besuar se perceptimet tona mund të shtrihen përtej shqisave fizike.

“Mendja përmban shumë shtresëzime”- thotë Antonio Damazio, profesor i psikologjisë, filozofisë dhe neurologjisë. Ai thekson se mendja jonë e pavetëdijshme mund të na japë papritur një përgjigje, pikërisht kur ne e presim më pak atë. “Intuita nuk është një mit; ajo na tërheq vëmendjen mbi pasurinë e madhe të mendjes sonë”– thotë ai.

Të shohësh atë që të tjerët nuk e shohin, mund të kërkojë një katalizator. Në shumë kultura indigjene, konsumoheshin bimët psikedelikë për të nxitur përvoja ekstazike që zbulonin tëardhmen. Kërpudha Psilocybe mexicana, vlerësohej aq shumë nga komunitetet indigjene të Meksikës, saqë Aztekët e quajtën atë “teonanacatl”, ose “mishi i Zotit”.

Edhe vizionet e shkaktuara nga dietilamid i acidit lisergjik, ose LSD, kanë qenë gjithashtu nëfokusin e studimeve shkencore. Një përbërës kimik i shpikur aksidentalisht nga studiuesi zviceran Albert Hofman në vitin 1938, LSD shkakton halucinacione të fuqishme emocionale.

Sot studiuesit po vlerësojnë potencialin e mikrodozave të substancave të tjera halucinogjenesi kërpudhat Psilocybin për të ndihmuar njerëzit që vuajnë nga PTSD, depresioni dhe ankthi.Megjithatë, jo të gjitha vizionet kërkojnë një nxitje kimike.

Shenjtorët katolikë që pretendonin se kishin halucinacione vizuale ose dëgjimorembresëlënëse, jetonin shpesh me devotshmëri sipas rregullave fetare. Shën Katerina e Sienës,thuhet se ka pasur vizitën e saj të parë nga Krishti në moshën 5 ose 6 vjeçare. Ata që janë në gjendje të thellë medituese, tregojnë ndonjëherë për takime me qenie eterike ose dukuri të tjera të çuditshme vizuale.

Në ditët e sotme, disa mund të supozojnë se këto lloj vizionesh, nëse nuk nxiten nga substanca që ndryshojnë mendjen, janë produkt i një çrregullimi të rëndë të trurit si skizofrenia. Por edhe në kohët mesjetare, Kisha e vuri në dyshim vërtetësinë e vizioneve të tilla dhe vendosi rregulla strikte për të vlerësuar legjitimitetin e një vizioni.

Liza Bitel, profesoreshë e fesë dhe historisë, thotë se besimtarët e devotshëm e besojnë se një person që ka vizione shpirtërore ka fituar një qasje të veçantë në të vërtetën. Vizionet janë ende një fenomen që ndodh rregullisht, pavarësisht nga qasja jonë më racionale ndaj botës thotë ajo Bitel. Shikimet e raportuara sot të UFO-ve, mund të jenë thjesht pasardhës të engjëjve të dikurshëm. “Termat kulturore mund të kenë ndryshuar, por shfaqjet e vizioneve vazhdojnë”–thotë ajo.

The post Sa shqisa ka në të vërtetë njeriu appeared first on Albeu.com.

Studiuesit thonë se po humbasim shqisën e nuhatjes, gradualisht.

Në kuadër të hulumtimit, studiuesit amerikanë dhe kinezë ekzaminuan perceptimin e nuhatjes të vullnetarëve, duke përfshirë njohjen e erës në zonën e sqetullave.

E si rrjedhojë, sipas përfundimeve të studiuesve, shqisa jonë e nuhatjes po përkeqësohet gradualisht.

Ndjesia e nuhatjes është e personalizuar dhe e njëjta aromë mund të jetë e këndshme, intensive ose e pazbulueshme në njerëz të ndryshëm.

Duke kombinuar dallimet në perceptimin e nuhatjes dhe gjenetikën, shkencëtarët mund të përcaktojnë rolin e receptorëve të ndryshëm të nuhatjes.

The post Studimi: Kjo shqisë është zbehur tek njeriu modern appeared first on Albeu.com.