Të tre u vlerësuan për “zbulimet e tyre inovative në lidhje me tolerancën imunitare periferike që parandalon sistemin imunitar të dëmtojë trupin”, tha instituti në një deklaratë. I njohur zyrtarisht si Çmimi Nobel në Fiziologji ose Mjekësi, nderi është dhënë 115 herë 229 laureatëve të Çmimit Nobel midis viteve 1901 dhe 2024.

Çmimin e vitit të kaluar e ndanë dy shkencëtarë amerikanë, Victor Ambros dhe Gary Ruvkun, për zbulimin e tyre të mikroARN-së, copa të vogla të materialit gjenetik që shërbejnë si çelësa ndezjeje dhe fikjeje brenda qelizave që ndihmojnë në kontrollin e asaj që bëjnë qelizat dhe kur e bëjnë atë.

Shpalljet e çmimeve Nobel vazhdojnë me fizikën të martën, kiminë të mërkurën dhe letërsinë të enjten. Çmimi Nobel për Paqen do të shpallet të premten, ndërsa Çmimi Nobel Memorial në Ekonomi të hënën e ardhshme.

Ceremonia e ndarjes së çmimeve do të mbahet më 10 dhjetor, në përvjetorin e vdekjes së Alfred Nobelit, një industrialist i pasur suedez dhe shpikësi i dinamitit, i cili themeloi çmimet. Ai vdiq në vitin 1896.

The post Shkencëtarët amerikanë dhe japonezë fitojnë Çmimin Nobel në mjekësi për vitin 2025 appeared first on Albeu.com.

“Është natyra e pandalshme e ngrohjes që mendoj se përbën shqetësim”, tha Carlo Buontempo, drejtor i agjencisë “Copernicus”.

Zoti Bountempo tha se të dhënat tregojnë se planeti se nuk do të kishte përjetuar një sekuencë kaq të gjatë temperaturash rekord, pa rritjen e vazhdueshme të gazeve ndotës në atmosferë, që nxisnin ngrohjen globale.

Ai përmendi edhe faktorë të tjerë që kontribuojnë për vitet jashtëzakonisht të nxehtë, si viti i kaluar dhe viti i tanishëm. Ndër faktorët radhitet fenomeni El Nino – ngrohja e përkohshme e pjesëve të Paqësorit që ndikon tek ndryshimi i motit në mbarë botën, si dhe shpërthimet vullkanike që çlirojnë avuj në atmosferë, apo variacionet e energjisë nga dielli. Por, zoti Buontempo dhe shkencëtarë të tjerë thonë se rritja afatgjatë e temperaturave, përtej luhatjeve të përkohshme të shkaktuara nga fenomene si El Nino, është gjithashtu një shenjë e keqe.

“Një shfaqje e fortë e fenomenit El Nino është tregues se si do jetë situata një dekadë më vonë”, tha Zeke Hausfather, studiues me organizatën jofitimprurëse “Berkeley Earth”.

Lajmi për mundësinë e një viti të dytë me nxehtësi rekord erdhi ndërsa u rizgjodh president në Shtetet e Bashkuara kandidati republikan Donald Trump, i cili e ka quajtur “një mashtrim” ndryshimin klimatik dhe ka premtuar rritjen e prodhimit të naftës. Njoftimi u bë gjithashtu pak ditë përpara mbajtjes në Azerbajxhan të konferencës së radhës së OKB-së për klimën, COP29. Bisedimet pritet të përqëndrohen tek ngritja e fondeve prej triliona dollarësh për të ndihmuar tranzicionin në mbarë botën drejt energjisë së pastër, si atë diellore dhe nga era, për të shmangur ngrohjen e mëtejshme të planetit.

Të enjten u publikua gjithashtu një raport i Programit të OKB-së për Mjedisin, që bën thirrje për fonde për t’iu përshtatur nxehjes globale dhe pasojave të saj. Raporti thotë se gjatë vitit 2022 janë shpenzuar në mbarë botën 28 miliardë dollarë, shifra më e lartë historikisht, për t’iu përshtatur ndryshimit klimatik. Sidoqoftë, kjo shumë është ende shumë larg shumës së vlerësuar prej 187 deri në 359 miliardë dollarë në vit që nevojiten për t’u përballur me nxehtësinë, përmbytjet, thatësirat dhe furtunat e përkeqësuara për shkak të ndryshimit klimatik.

“Toka është në flakë”, u shpreh në një deklaratë Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, me rastin e publikimit të raportit. “Njerëzimi i ka vënë zjarrin planetit dhe po e paguan çmimin” me pasojat tek më të pambrojturit, shtoi zoti Guterres.

Sipas të dhënave të OKB-së, që nga mesi i viteve 1800, bota është ngrohur tashmë mesatarisht me 1.3 gradë Celcius. Ky është një nivel më i lartë se parashikimi i mëhershëm prej 1.1 gradësh, apo 1.2 gradësh Celcius. Kjo është shqetësuese pasi OKB-ja thotë se objektivat e vendosura nga vendet për kufizimin e gazeve ndotës që çlirohen në atmosferë nuk do të jenë të mjaftueshme për t’iu përmbajtur objektivit prej 1.5 gradësh Celsius./voa

The post Agjencia evropiane për klimën: mund të jetë sërish viti më i nxehtë në histori appeared first on Albeu.com.

Kjo vjen pasi shkencëtarët nga kërkimi për inteligjencën jashtëtokësore (SETI) zbuluan se së shpejti mund të gjejnë prova të jetës jashtë sistemit tonë diellor nëpërmjet teleskopit James Web Space (JWST), teleskopi më i madh i dërguar ndonjëherë në hapësirë.

Planeti K2-18b ndodhet nën një konstelacion Luani, që rrotullohet rreth një ylli K2-18 i cili besohet të jetë afërsisht sa gjysma e madhësisë së diellit.

Ky planet është rreth 2.6 herë më i madh se Toka dhe, sipas raportit, shkencëtarët besojnë se gazi dimetil sulfid (DMS) në atmosferën e tij mund të jetë prodhuar nga “fitoplanktoni në mjediset detare”.

Megjithatë, deri më tani, ata nuk kanë qenë në gjendje të vërtetojnë se DMS mund të prodhohet në mungesë të qenieve të gjalla. Por kjo nuk është një “provë përfundimtare”.

JWST, i lëshuar në hapësirë në vitin 2021, kryen astronomi infra të kuqe, duke zbuluar disa mrekulli, përfshirë fotografitë befasuese të hapësirës që i dërgon Administratës Kombëtare të Aeronautikës dhe Hapësirës (NASA).

Ajo tashmë ka zbuluar planetë të tillë si Wasp-107b, një planet me masë tetë herë më të madhe se Toka, dhe planetët gjigantë të Mjegullnajës Orion.

The post Shkencëtarët gjejnë shenja jete në hapësirë appeared first on Albeu.com.

Këto janë ushqimi i mirë, një mjedis stimulues dhe i sigurt, kujdes cilësor, një ritëm i rregullt cirkadian dhe gjumë, sipas një studimi të Universitetit të Uashingtonit.

Ndërsa studimet e mëparshme kanë ofruar prova për përfitimet e këtyre faktorëve individualë të zhvillimit, hulumtimi i ri fokusohet në rëndësinë e tyre kolektive dhe se si ato ndikojnë në zhvillimin e trurit në mitër dhe në fëmijërinë e hershme.

“Kur foshnjat i kanë këto pesë gjëra, zhvillimi i trurit, njohja dhe zhvillimi social-emocional i tyre përmirësohet,” tha Joan Luby, profesor i psikiatrisë së fëmijëve.

Në studimin e tyre, Lubi dhe kolegët ekzaminuan 232 të porsalindur dhe nënat e tyre, duke u fokusuar në faktorët pozitivë në mjedisin e tyre gjatë shtatzënisë dhe në vitin e parë të jetës së foshnjave. Ekipi zbuloi se fëmijët që kishin të pesë faktorët e rritjes, të quajtur edhe faktorë T, u zhvilluan në mënyrë të shëndetshme.

Më e rëndësishmja, studimi zbuloi gjithashtu se edhe fëmijët që rriten në kushte të pafavorshme mund të zhvillohen në mënyrë të shëndetshme nëse përfshihen faktorët e mësipërm.

Megjithëse gjenetika luan një rol në zhvillimin kognitiv të një të porsalinduri, hulumtimet tregojnë se shëndeti ynë ndikohet shumë nga mjedisi ynë psikosocial. Me fjalë të tjera, faktorët mjedisorë – të tillë si ndjenja e sigurt dhe e ushqyer mirë, gjithashtu formojnë zhvillimin tonë, ndoshta edhe më shumë se sistemet tona biologjike.

Studimi është publikuar në revistën “JAMA Pediatrics”.

The post Shkencëtarët: Pesë gjëra që i duhen një foshnje për t’u zhvilluar appeared first on Albeu.com.

Hulumtimi i cili është kryer me përafërsisht 20.000 persona ka ardhur në përfundim se konsumuesit e mëdhenj të mishit të procesuar janë më të rrezikuar nga problemet me zemër.

Mishi i procesuar si: suxhuki, sallami apo proshuta janë mishra të cilave u shtohen kemikale për ruajtje nga prishja.

Kjo është një evidencë se mishi i kuq rrit nivelin e disa metabolitëve në gjak, të cilat lidhen me rrezik më të madh të sëmundjeve të zemrës, që është edhe një prej shkaqeve më të mëdha të vdekjeve në botë.

The post Efektet negative që shkakton mishi i kuq në organizëm, shkencëtarët britanikë zbulojnë arsyen appeared first on Albeu.com.

Paracetamol ka filloi të përdoret që nga viti 1955 si medikament kundër temperaturës dhe dhimbjes te fëmijët, dhe është bërë shumë popullor për shkak të faktit se nuk ka efekte të rëndësishme anësore.

Një studim nga hulumtuesit e Universitetit të Edinburgut dhe Oslos si dhe Shërbimi Kombëtar Skocez për Transfuzion të gjakut treguan se analgjetikët shkaktojnë dëme të mëlçisë në nivel të cirozës dhe hepatitit. Ata gjetën se përdorimi i tepruar i këtij medkimanenti është shkaktari kryesor i inflamacionit akut të mëlçisë në botën perëndimore.

Shkencëtarët kanë studiuar efektin e paracetamolit në qelizat e mëlçisë. Ata gjetën se përdorimi i tepërt i paracetamolit mund të dëmtojë lidhjet vitale strukturore ndërmjet qelizave fqinje në indin e mëlçisë. Kur këto lidhje, të cilat janë zakonisht të forta, çrregullohen, struktura e mëlçisë dëmtohet dhe nuk mund të funksionojë normalisht. Ky lloj i dëmit përfshinë hepatitin, cirozën dhe kancerin, por deri më tani nuk ka qenë i lidhur me toksicitetin e paracetamolit.

“Për shumicën e njerëzve në mbarë botën, paracetamoli është zgjedhja e parë, sepse është i lirë dhe efektiv. Megjithatë, dëmtimi i mëlçisë i shkaktuar nga medikamentet është një problem i rëndësishëm klinik dhe sfidë për zhvillimin e barnave të sigurta. Rezultatet e studimit tonë përforcojnë nevojën për përdorimin racional të paracetamolit dhe mund të ndihmojë të kuptojmë se si të parandalojmë dëmtimin e përdorimit të tij”, tha Dr. Leonard Nelson, bashkë autor i studimit.

Njerëzit shpesh e marrin lehtë dhe mendojnë se paracetamoli nuk është një problem në qoftë se marrin disa tableta më shumë se doza e rekomanduar ditore. Herën tjetër kur të filloni për të marrë paracetamol, mendoni rreth kësaj.

The post Dëmet që i shkakton organit jetësor, shkenctarët ngrenë alarmin për rreziqet e PARACETAMOLIT appeared first on Albeu.com.