Pal Shtufi has shared his account of one of the episodes that affected him most deeply in his relationship with Riza Salihu, following the killings of Jusuf Gërvalla, Bardhosh Gërvalla and Kadri Zeka.

Speaking on “Dosjet,” a segment of the “Debat Plus” program, Shtufi said he learned of the killings of the three activists in the evening, through television. Several days later, Riza Salihu showed up at his home, around 700 kilometers away.

Initially, Shtufi believed that Salihu’s visit was intended to express his condolences. However, during their conversation, he realized that the purpose of the visit was different.

“After two or three days—I believe it was not the fourth day—Rizahu came to us. It was a major surprise. He had traveled some 700 kilometers. We thought he had come to offer his condolences, because there could be no other reason. And, as I also describe in the book, no, he had come for something else. The police had been looking for him, and he said, ‘I have no alibi,’” Shtufi recounted.

He said that at the time he did not even know the meaning of the word “alibi” and asked Salihu to explain it to him.

According to Shtufi’s account, Salihu said that he had been staying at his apartment but had no way to prove it. For this reason, his visit to Shtufi was intended to serve as evidence that he had been at their home.

“I had been at my apartment, but I couldn’t provide evidence that I had been there. So, in other words, I had to say that I had been here with you. We had to say, to testify, that yes, he had been here,” Shtufi said.

Shtufi said he refused to become involved in the request, while the situation inside the house became tense.

During the conversation, according to Shtufi, Riza Salihu also gave differing accounts of what had happened to Jusuf Gërvalla, Bardhosh Gërvalla and Kadri Zeka.

“He said, no, he hasn’t been killed. The Gestapo—that is, Hitler’s secret service—he said, had staged a scene as though they had been killed, but in fact they had taken them to other services, changed their identities and things like that; they had not been killed,” he recounted.

But later, according to Shtufi, Salihu changed his version, saying that the three activists had been killed.

“He said, yes, they were killed because the UDBA itself killed them,” Shtufi said, relaying the statement he attributed to Salihu.

This inconsistency prompted Shtufi to ask why Salihu needed an alibi if the three men had not been killed.

“So why, I asked, then? He said, well, they had done their job; they were no longer needed. I said, but what had they done, brother?” Shtufi recounted.

Today, Shtufi believes that Salihu may have feared that he and the other people would report him to the police. However, he stressed that at the time he did not understand the significance of the request for an alibi.

“I didn’t even know how important that alibi was. It never crossed my mind to call [the police],” he said.

After this, Salihu left the house. Shtufi said he accompanied him to a small train station.

“I even accompanied him to a small train station, and he left,” Shtufi said.

He added that Salihu was arrested that same day or the following day. About a year later, Salihu called him again.

“A year later, he called again and said: ‘The Gestapo’s papers burned in your hands. I got out of prison,’” Shtufi recounted.

Shtufi said that this incident had significantly influenced the way he later assessed Riza Salihu.

In the same interview, Shtufi also stated that Salihu had described Jusuf Gërvalla as a UDBA collaborator. According to Salihu’s claim, the Yugoslav secret service had sent Gërvalla to the West with the aim of destroying the Albanian underground movement.

Nevertheless, Shtufi said he was not convinced that Riza Salihu himself had been in the service of the UDBA and added that he did not want to draw a definitive conclusion on the matter.

The post Shtufi reveals what Riza Salihu asked him to do after the killings of the Gërvallas and Kadri Zeka appeared first on Albeu.com.

Pal Shtufi ka ndarë rrëfimin e tij për një prej episodeve që e ka prekur më rëndë në marrëdhënien me Riza Salihun, pas vrasjes së Jusuf Gërvallës, Bardhosh Gërvallës dhe Kadri Zekës.

Duke folur në ciklin “Dosjet”, pjesë e emisionit “Debat Plus”, Shtufi tha se lajmin për vrasjen e tre veprimtarëve e kishte marrë vesh në mbrëmje, përmes televizionit. Disa ditë më vonë, Riza Salihu ishte paraqitur në shtëpinë e tij, rreth 700 kilometra larg.

Fillimisht, Shtufi kishte besuar se vizita e Salihut kishte të bënte me shprehjen e ngushëllimeve. Megjithatë, gjatë bisedës ai kishte kuptuar se qëllimi i vizitës ishte tjetër.

“Pas dy-tre ditëve, se besoj që e katërta ditë ka qenë, kur Rizahu vjen te ne. Edhe një befasi e dorës së parë. Nja 700 kilometra po vjen. Ne mendja na shkon që për ngushëllim se s’ka tjetër. Edhe, siç e përshkruaj edhe në libër, ai jo, ka ardhur për diçka tjetër. Policia e kanë kërkuar, edhe thotë, s’kam alibi”, rrëfeu Shtufi.

Ai tregoi se në atë periudhë nuk e dinte as kuptimin e fjalës “alibi” dhe i kishte kërkuar Salihut t’ia sqaronte.

Sipas rrëfimit të Shtufit, Salihu kishte deklaruar se kishte qëndruar në banesën e tij, por nuk kishte mundësi ta provonte këtë. Për këtë arsye, vizita te Shtufi do t’i shërbente si dëshmi se ai kishte qenë në shtëpinë e tyre.

“Vetë kam qenë në banesë, nuk mund me dhënë dëshmi që kam qenë në banesë. Edhe, domethënë, me u shpreh se këtu kam qenë te ju. Ne duhet me thënë, me dëshmu që jo, ka qenë këtu”, tha Shtufi.

Shtufi u shpreh se nuk pranoi të përfshihej në këtë kërkesë, ndërsa situata brenda shtëpisë u bë e tensionuar.

Gjatë bisedës, sipas tij, Riza Salihu dha edhe deklarata të ndryshme për atë që kishte ndodhur me Jusuf Gërvallën, Bardhosh Gërvallën dhe Kadri Zekën.

“Tha, jo s’është i vrarë. Gestapo-ja, këto domethënë Shërbimi sekret i Hitlerit, thotë, ka mbaruar një skenë asisoj, sikur këta janë vrarë, po në fakt këta i kanë çuar në shërbime të tjera, ua ndërrojnë identitetin, kështu gjëra, nuk janë vrarë”, rrëfeu ai.

Por më pas, sipas Shtufit, Salihu e kishte ndryshuar versionin, duke thënë se tre veprimtarët ishin vrarë.

“Tha, po ata janë të vrarë se UDB-ja i ka vrarë vetë”, tha Shtufi, duke përcjellë deklaratën që ia atribuoi Salihut.

Kjo mospërputhje e kishte shtyrë Shtufin ta pyeste pse Salihut i nevojitej një alibi nëse tre personat nuk ishin vrarë.

“Po pse thashë vetë? Tha, po e kanë kryer punën ata, s’ju duhen më. Thashë, po çfarë kanë kryer bre vëlla?”, rrëfeu Shtufi.

Sot, Shtufi mendon se Salihu mund të kishte frikë se ai dhe personat e tjerë do ta raportonin në polici. Megjithatë, ai theksoi se në atë kohë nuk e kuptonte peshën e kërkesës për alibi.

“Unë as ia dija rëndësinë asaj alibie. As s’e kam shkuar në mendja me e thirr”, tha ai.

Pas kësaj, Salihu ishte larguar nga shtëpia. Shtufi tregoi se e kishte shoqëruar deri te një stacion i vogël i trenit.

“Bile e përcolla deri te një stacion i vogël të trenit, edhe shkoi”, tregoi Shtufi.

Ai shtoi se Salihu ishte arrestuar po atë ditë ose të nesërmen. Rreth një vit më pas, Salihu e kishte telefonuar sërish.

“Pas një viti ai telefonon prapë dhe thotë: ‘Ju dogjën Gestapos letrat në dorë. Dola nga burgu’”, rrëfeu Shtufi.

Shtufi tha se kjo ngjarje kishte ndikuar ndjeshëm në mënyrën se si e kishte vlerësuar më vonë Riza Salihun.

Në të njëjtën intervistë, Shtufi deklaroi gjithashtu se Salihu e kishte cilësuar Jusuf Gërvallën si bashkëpunëtor të UDB-së. Sipas pretendimit të Salihut, shërbimi sekret jugosllav e kishte dërguar Gërvallën në Perëndim me qëllim që të shkatërronte lëvizjen ilegale shqiptare.

Sidoqoftë, Shtufi tha se nuk është i bindur që Riza Salihu ka qenë vetë në shërbim të UDB-së dhe shtoi se nuk dëshiron të japë një përfundim të prerë për këtë çështje.

The post Shtufi tregon çfarë i kërkoi Riza Salihu pas vrasjes së Gërvallajve dhe Kadri Zekës appeared first on Albeu.com.

Pal Shtufi discussed his role in the underground Albanian movements and his relations with activists of that period in an interview for the “Files” series on the “Debat Plus” program.

Shtufi said his initial involvement in the movement began in 1979. A year later, in Stuttgart, he met activist Riza Salihu, who gave him his first instructions for organizing an underground group in Kosovo.

During that period, he said, he had also obtained propaganda materials, including “Zëri i Kosovës,” as well as tools used to write slogans.

Shtufi also spoke about meeting Jusuf Gërvalla, whom he had met at the Frankfurt Book Fair.

He said Gërvalla had impressed him with his broad knowledge and ability to communicate in several languages.

“Jusuf stood out in a positive way. He was more approachable, more knowledgeable. He spoke German fluently, English fluently and Serbian fluently,” Shtufi said.

Following that meeting, Shtufi said Riza Salihu had reacted harshly, describing Gërvalla as a “Titoist” and a “sellout.”

According to Shtufi, Salihu had clashed with Gërvalla. He cited as one cause of the conflict Salihu’s duplication of the key to Gërvalla’s post office box, which allowed him to collect correspondence addressed to the activist for a period of time.

“One of Jusuf’s sins, according to this Riza Salihu, was his contact with Emil Kastrioti, Emil Fazliu. He was a Balli Kombëtar member in Brussels. Riza considered these things a betrayal,” Shtufi said.

He explained that, from Salihu’s perspective, Gërvalla’s ties with people representing other political orientations amounted to betrayal, an attitude Shtufi linked to the Enverist mentality of the time.

According to Shtufi, Salihu was sentenced to one year in prison for duplicating the key and taking Gërvalla’s documents.

Over time, Shtufi said he began to reconsider the way Riza Salihu had portrayed other members of the underground movement as well.

“Riza constructed other people’s biographies in a very unfair way—not only Jusuf’s, but everyone else’s too,” he said.

The interview also addressed suspicions about Jusuf Gërvalla’s possible ties to the UDB. Shtufi acknowledged that he had learned of those suspicions from Riza Salihu.

“I know it from Riza Salihu. In other words, I had information that he was under suspicion, including in Albania. I got these things from him because I had absolutely no other source,” Shtufi said.

However, he added that his experience and the information he had gathered over the years had led him to view that claim with greater skepticism.

“I am much more inclined to believe what you are saying. Riza also constructed other people’s biographies in a very unfair way,” Shtufi said.

He stressed that, despite his criticism of Salihu’s conduct, he was not convinced that Salihu had served the UDB.

“I am still not convinced that Riza was in the service of the UDB, for example. I am not,” he said.

Shtufi also emphasized that he does not seek to adopt or represent other people’s versions of the history of that period.

“I will not become either Riza or Ibrahim Kelmendi. I respect each of them for what they have done in life, but I am myself,” Shtufi said.

The post Pal Shtufi: Riza Salihu Passed On Suspicions About Jusuf Gërvalla to Me, but I Do Not Believe He Worked for the UDB appeared first on Albeu.com.

Roli i tij në lëvizjet ilegale shqiptare dhe raportet me veprimtarët e asaj kohe u trajtuan nga Pal Shtufi në një intervistë për ciklin “Dosjet” të emisionit “Debat Plus”.

Shtufi rrëfeu se angazhimi i tij i parë në këtë lëvizje kishte nisur në vitin 1979. Një vit më vonë, në Stuttgart, ai u takua me veprimtarin Riza Salihu, nga i cili mori udhëzimet e para për organizimin e një grupi ilegal në Kosovë.

Gjatë asaj periudhe, sipas tij, ai kishte siguruar edhe materiale propagandistike, mes tyre “Zërin e Kosovës”, si dhe mjete që përdoreshin për shkrimin e parullave.

Në rrëfimin e tij, Shtufi foli edhe për takimin me Jusuf Gërvallën, të cilin e kishte njohur në Panairin e Librit në Frankfurt.

Ai tha se Gërvalla i kishte bërë përshtypje për kulturën e gjerë dhe aftësinë për të komunikuar në disa gjuhë.

“Jusufi ka qenë dallim për të mirë. Ka qenë më i prejshëm, më i ditur. Gjermanishten rrjedhshëm, anglishten rrjedhshëm, serbishten rrjedhshëm”, tha Shtufi.

Pas këtij takimi, Shtufi tregoi se Riza Salihu kishte reaguar ashpër ndaj tij, duke e cilësuar Gërvallën si “titist” dhe “të shitur”.

Sipas Shtufit, Salihu kishte pasur një përplasje me Gërvallën. Ai përmendi si një prej shkaqeve të konfliktit falsifikimin e çelësit të postfahut të Gërvallës nga Salihu, i cili për një periudhë kishte marrë korrespondencën që i drejtohej veprimtarit.

“Njëra prej mëkateve të Jusufit, thotë ky Riza Saliu, ka qenë kontakti i tij me Emil Kastriotin, Emil Fazliun. Ai ka qenë ballist, në Bruksel. Këto i ka konsideruar Rizahu tradhti”, deklaroi Shtufi.

Ai shpjegoi se, në këndvështrimin e Salihut, lidhjet e Gërvallës me persona që përfaqësonin orientime të tjera politike përbënin tradhti, një qëndrim që Shtufi e lidhi me mendësinë enveriste të asaj kohe.

Për çështjen e falsifikimit të çelësit dhe marrjes së dokumentacionit të Gërvallës, Salihu, sipas Shtufit, ishte dënuar me një vit burg.

Me kalimin e kohës, Shtufi tha se kishte nisur të rishqyrtonte mënyrën se si Riza Salihu kishte përshkruar edhe anëtarë të tjerë të lëvizjes ilegale.

“Rizahu ka ndërtuar biografinë e tjetrit në mënyrë shumë të padrejtë, jo vetëm të Jusufit, për këdo tjetër”, u shpreh ai.

Gjatë intervistës u diskutuan edhe dyshimet për një lidhje të mundshme të Jusuf Gërvallës me UDB-në. Shtufi pranoi se informacionin për këto dyshime e kishte marrë nga Riza Salihu.

“Unë e di prej Riza Salihut. Domethënë, unë kam pasur informatë që ai është i dyshuar, domethënë edhe në Shqipëri. Këto gjëra i kam pasur prej tij, se unë s’kam pasur burim tjetër hiç”, tha Shtufi.

Megjithatë, ai shtoi se përvoja dhe informacionet e mbledhura ndër vite e kanë bërë që ta shohë me më shumë dyshim këtë pretendim.

“Shumë më shumë po e besoj këtë që po e thua ti. Edhe Rizahu ka ndërtuar biografinë e tjetrit në mënyrë shumë të padrejtë”, tha Shtufi.

Ai theksoi se, pavarësisht kritikave ndaj mënyrës së veprimit të Salihut, nuk është i bindur se ky i fundit ka qenë në shërbim të UDB-së.

“Unë s’e kam atë bindje ende se Rizahu ka qenë në shërbim të UDB-së, për shembull. Nuk e kam”, deklaroi ai.

Shtufi nënvizoi gjithashtu se nuk synon të përvetësojë apo të përfaqësojë versionet e personave të tjerë për historinë e asaj periudhe.

“Unë nuk bëhem as Riza, as Ibrahim Kelmendi. Respekt kam për secilin çfarë kanë bërë në jetë, por unë jam vetvetja”, deklaroi Shtufi.

The post Pal Shtufi: Dyshimet për Jusuf Gërvallën m’i përcolli Riza Salihu, por nuk besoj se ai punonte për UDB-në appeared first on Albeu.com.