Një në tre martesa kanë përfunduar në divorc në vitin 2024, sipas shifrave të Drejtorisë së Përgjithshme të Gjendjes Civile.

Të dhënat për martesat konfirmojnë se Shqipëria nuk po përballet vetëm me një valë ndarjesh, por edhe me një tkurrje të fortë të vetë institucionit të martesës.

Nga rreth 29 mijë martesa në vitin 1990, niveli mbetet relativisht i qëndrueshëm gjatë viteve ’90 dhe fillimit të viteve 2000, me luhatje rreth 25–27 mijë në vit, përpara se të nisë një rënie strukturore pas vitit 2004.

Një ndërprerje e fortë vihet re që nga mesi i viteve 2000, kur martesat bien nën 22 mijë dhe nuk arrijnë më të rikuperojnë nivelet e mëparshme, pavarësisht disa rikthimeve të përkohshme.

Pas vitit 2015, trendi bëhet qartësisht negativ, me një përshpejtim të rënies pas vitit 2019. Pandemia e thellon më tej këtë prirje, por rënia nuk ndalet as pas saj.

Viti 2024 shënon minimumin historik me vetëm 16 120 martesa, gati gjysma e nivelit të fillimit të viteve ’90, duke reflektuar jo thjesht një efekt demografik apo ekonomik, por një ndryshim të thellë në zgjedhjet sociale, emigracionin e të rinjve dhe hezitimin gjithnjë e më të madh për të formalizuar lidhjet në martesë.

Sakaq edhe treguesi i divorceve për 1 000 martesa, i cili në vitin 1990 ishte 9.2, ka ndjekur një trajektore rritëse për më shumë se tri dekada, por vitet e fundit kanë thyer çdo rekord të mëparshëm.

Nga fundi i viteve ’90, kur treguesi zbriti në minimumin historik prej 5.9 në vitin 1997, divorci nisi një ngjitje të pandalshme gjatë viteve 2000 dhe 2010, duke kaluar mbi 20 ndarje për 1 000 martesa që pas vitit 2018.

Raportimi më i fundit tregon se viti 2024 shënon një rekord absolut prej 29.8 divorceve për 1 000 martesa, niveli më i lartë i regjistruar ndonjëherë në vend.

Analistë të fushës socio-demografike shohin në këto shifra jo vetëm një ndryshim statistikor, por një transformim të thellë të strukturave sociale.

Gëzim Tushi, sociolog shprehet se, në vitet pas tranzicionit, kur mungesa e perspektivës dhe krizat ekonomike mbajtën bashkë familje të tëra, divorci shpesh shihej si luks ose dështim.

Sipas tij, sot, shqiptarët, të ekspozuar ndaj ndikimeve ndërkombëtare, më të pavarur ekonomikisht dhe më të vetëdijshëm për standardet e mirëqenies personale, po bëjnë zgjedhje të reja për jetën në çift.

Ekspertë të familjes dhe politikave sociale vlerësojnë se rritja e divorceve është ndikim i drejtpërdrejtë i disa faktorëve kryesorë: urbanizimit të shpejtë, emigracionit masiv të brezave të rinj, presionit ekonomik mbi familjet e reja dhe një normë sociale që ka evoluar drejt mirëqenies individuale, mbi mbijetesën kolektive.

Nga ana tjetër, sistemi gjyqësor dhe shërbimet sociale po përballen me një volum gjithnjë e më të madh çështjesh familjare, që kërkojnë reagim politik dhe mbështetje institucionale, sipas komunikimeve të marra nga psikologët socialë në gjykata.

Z.Tusha thekson se, një rritje e divorceve sjell sfida të reja për kujdesin ndaj fëmijëve, për çështjet e pronës dhe për mbështetjen sociale të prindërve të vetëm.

Avokate Nexhi Beqiri shton se divorcet vitet e fundit vijnë kryesisht nga çifte në të 40at, të cilët nuk bëjnë kompromise si dikur.

Problematika që ndjekin këto divorce, sipas avokates, janë ndarjet e pasurive dhe kujdestaritë e fëmijëve, të cilët marrin muaj e vite në dyert e gjykatave./ Monitor

The post Martesat në rënie historike, rriten divorcet/ Një rekord prej një në tre çifte po ndahen appeared first on Albeu.com.

Në dy javët e fundit monedha e përbashkët ka humbur 1.74 lekë, sipas kursit zyrtar të Bankës së Shqipërisë.

Në të kundërt, dollari u rrit ditën e sotme, me 0.38 lekë, duke u këmbyer me 115.78 lekë.

Rënia e euros në vend është e lidhur me faktorë të brendshëm, si rritja e prurjeve valutore nga turistët dhe hyrjet informale, por po reflekton dhe zhvillimet në tregjet ndërkombëtare, ku monedha e përbashkët po shkon drejt barazimit me dollarin.

Euro u këmbye sot në bursat ndërkombëtare me 1.0218 dollarë, duke shkuar drejt barazisë me monedhën e gjelbër. Euro ra në nivelin më të ulët të 20 viteve kundrejt dollarit amerikan, pasi frika për ekonominë europiane ndikoi negativisht mbi monedhën. Kjo ishte shenja më e spikatur e shqetësimeve të reja ekonomike në mbarë botën, të cilat u reflektuan gjithashtu në luhatjen e aksioneve dhe rënien e ndjeshme të çmimeve të naftës, shkruan NyTimes.

Lëvizja e euros e afroi atë me barazinë me dollarin, me një euro që tregtohet për rreth 1,02 dollarë, niveli i saj më i ulët që nga viti 2002. Shumë analistë kanë thënë se është vetëm çështje kohe përpara se euro të arrijë një kurs këmbimi një me një me dollarit, ndërsa ekonomitë europiane luftojnë me inflacion të lartë, problematikat në tregun e punës dhe shqetësimet në tregjet e energjisë.

“Në përgjithësi, ne mendojmë se perspektiva po përkeqësohet me shpejtësi,” shkroi Daniela Ordonez nga Oxford Economics në një shënim për ekonominë e eurozonës. “Tensionet gjeopolitike nuk janë gati të pakësohen dhe ka të ngjarë të rrisin më tej çmimet e gazit, duke rritur presionet inflacioniste.”

Rusia ka kufizuar vazhdimisht furnizimin me gaz natyror në Evropën Perëndimore, të cilin zyrtarët gjermanë e kanë përshkruar si një sulm ekonomik në hakmarrje për sanksionet dhe mbështetjen ushtarake për Ukrainën, duke rritur spektrin e racionimit të gazit nëse gjërat përkeqësohen. Më pas, këtë javë, punëtorët e energjisë në Norvegji, një tjetër furnizues i rëndësishëm i gazit në Evropë, hynë në grevë për shkak të pagave, duke kufizuar më tej furnizimet dhe duke rritur çmimet e gazit.

Një “krizë” e mundshme e shtyu Jordan Rochester nga Nomura të parashikonte se euro mund të arrijë barazinë me dollarin deri në gusht./Monitor

The post Euro po shkon drejt barazimit me dollarin, në tregun vendas shënon një tjetër minimum historik appeared first on Albeu.com.