Sipas të dhënave të Ministrisë së Financave dhe Ekonomisë për Monitor, për vitin 2023 janë shpenzuar në total si nga administrata qendrore dhe vendore 975,8 milionë lekë për ekzekutimin e vendimeve gjyqësore për largim nga puna.

Pra bëhet fjalë për punonjës të qeverisjes qendrore dhe vendore të cilët janë larguar padrejtësisht nga puna, por pas vendimeve të formës së prerë të gjykatës kanë përfituar dëmshpërblimin.

Për vitin 2022, u shpenzuan 1,4 mld lekë për dhënien e dëmshpërblimit për të larguarit nga puna. Vlera më e madhe e dhënies së dëmshpërblimit, ishte për të larguarit nga puna në administratën qendrore, përkatësisht në vlerën e 1 mld lekëve.

Ndërsa për të larguarit nga puna në pushtetin vendor, u paguan 324,6 mln lekë.

Në totalin e shpenzimeve për vendimet gjyqësore të formës së prerë, pagesat me të larta janë kryer nga qeverisja qendrore.

Totali i faturës së paguar për largimet nga puna prej administratës qendrore për vitet 2015-2022, llogaritej në 9,9 miliardë lekë.

Fatura e paguar nga pushteti vendor për të njëjtën periudhë ishte 2,2 miliardë lekë. Nga bashkitë pagesat më të larta për dëmshpërblimet e të larguarve nga puna, ishin në vitin 2016 në vlerën e 315,5 milionë lekë dhe kanë kulmuar në 2022, para vitit zgjedhor në vlerën e 324,6 milionë lekë.

Po ashtu, në harkun e 9 viteve, përkatësisht në vitet 2015-2023 fatura më e lartë e paguar për të larguarit nga puna, të cilët kanë fituar çështjet gjyqësore ishte në vitin 2017, në vlerën e 1,8 mld lekëve.

Fatura e shpenzimeve të buxhetit të shtetit, si pasojë e ndërprerjes së paligjshme të marrëdhënieve të punës dhe përfitimit të dëmshpërblimit financiar nga të larguarit, pritet të ndryshojë, pasi një numër i lartë dosjesh të mbetura stok pritet të shqyrtohen.

Sipas të dhënave të Këshillit të Lartë Gjyqësor, deri në muajin Shtator 2023 stoku i dosjeve të prapambetura në Gjykatën Administrative të Apelit, arriti në 23,104 çështje. Nga totali i stokut 13% e tyre ishin dosje për marrëdhënie pune.

Sipas avokatëve afatet e arsyeshme për gjykimin e çështjeve në Gjykatën e Apelit Administrativ janë 3 vite. Po ashtu, sipas avokatëve shumë çështje për shqyrtimin e të larguarve nga puna, po rrëzohen nga Gjykata e Lartë me argumentin se nuk përmbajnë shkaqe për rekurs.

Si rrjedhojë të larguarit nga puna, po i drejtohen për shqyrtim të dosjeve të tyre Gjykatës Kushtetuese.

Kontrolli i lartë i Shtetit, gjithashtu në raportin vjetor 2023 ngre shqetësimin se në shoqëritë e audituara, vijon të konstatohen raste të pagesave të konsiderueshme për shkak të humbjeve të proceseve gjyqësore si rrjedhojë e largimeve të padrejta nga puna, konkretisht në të paktën 5 subjekte: Albpetrol sh.a., OSHEE sh.a., KESH sh.a., Posta Shqiptare sh.a., UKT sh.a. etj.

“Pavarësisht rekomandimeve të herëpashershme të dhëna nga KLSH, shoqëritë publike vijojnë me dhënien e shpërblimeve në kundërshtim me kuadrin ligjor e rregullator, konkretisht pa miratimin e tyre në organet eprore dhe/ose në kushtet kur vetë shoqëria ka qenë me rezultat financiar negativ”, citohet në raport./Monitor

The post Abuzimi me pushtetin nga zyrtarë të papërgjegjshëm/ Shqiptarët paguajnë 130 mln euro, për largimet e padrejta nga puna në shtet appeared first on Albeu.com.

Kundër asaj diktature, e cila si pushtim i brendshëm ka përzënë nga vendi rreth 40 përqind të qytetarëve shqiptarë. Kundër atij regjimi që varfëron shqiptarët çdo ditë, çdo muaj e më shumë dhe i largon ata në dhera të huaja. Shkreton këtë vend më shumë se çdo pushtim i huaj. Më shumë se çdo epidemi në historinë e tij. Miqtë e mi, ju protestoni çdo natë. Ju protestoni te bashkia. Të tjerët protestojnë në Thumanë, të tjerët në Maliq sepse në këtë vend ku të gjitha pushtetet janë në duart e një njeriu, vetëm revolta, vetëm protesta kundër tij është rruga e vetme. Është rruga e vetme për të mos u shndërruar në fasadë të regjimit më kriminal që Shqipëria ka pasur në tërë historinë e saj.

Qytetarët shqiptarë janë qytetarët e vetëm në Europë, të cilët janë me drejtësi të munguar. Shteti ligjor në Vietnamin e diktaturës komuniste është 4 kate mbi shtetin ligjor të mobokracisë së Shqipërisë, anëtare e NATO-s, kandidate e BE, turpi, faqja e zezë e Europës dhe e botës. Qytetarët shqiptarë janë të vetmit që për një vendim drejtësie, duhet të presin 14.6 vite dhe si shpërblim marrin mesazhe se ne mbështesim drejtësinë e re. Se ne kemi besim te drejtësia e re. Zotërinj, të nderuar partnerë, mos u tallni më me shqiptarët. Për çfarë drejtësie bëni fjalë ju?

Për drejtësinë që për të marrë vendimin në gjykata, duhet të presë 14 vite shqiptari? Po të paktën këtë mos e bëni. Për cilën bëni fjalë ju? Kur kryeministri, i ka vënë drynin Gjykatës Kushtetuese, vendimet e të cilës janë norma kushtetuese në doktrinën e të drejtës. Zotërinj, në qoftë se nuk gjeni forcë të realizoni dramën që u krijua me drejtësinë, të paktën mos vazhdoni të mbështesni Edi Ramën. Të mbështesni Edi Ramën se shqiptarët po qeshin dhe bota do qeshë me ju,” tha Berisha.

The post Berisha: Në këtë vend ku të gjitha pushtetet janë në duart e një njeriu, vetëm revolta kundër tij është rruga e vetme appeared first on Albeu.com.

Me bluzën “Lironi Liderin e Opozitës”, Malltezi foli edhe lidhur me përjetimet e saj të këtyre momenteve.

“Në aspektin personal njeriu e ka të pamundur të zgjedhë një jetë të rrafshët dhe pa sfida. Por shumë shpesh gjatë kësaj periudhe, nëse të bien sfida, je me fat nëse mundesh t’u japësh fëmijëve një model.

Se me kalimin e kohës ata arrijnë të formojnë fizionominë e tyre, je me fat nëse mundesh t’u japësh atyre një model se si përballohen sfidat është një arritje shumë e madhe.

Përpiqemi të krijojmë normalitet mes nesh me aq sa mundemi.

I mungojnë shumë takimet me njerëzit dhe shtrëngimi i duarve me ta. Edhe pse takimi i përnatshëm me ta në tubimet është disi lehtësues”, tha Malltezi.

 Si është dita e z. Berisha në këto 5 muaj?

Argita Malltezi: “Ndahet në mënyrë të kronometruar në segmente të caktuara, dhe në materiale që ai po i punon dhe mbase do t’i publikojë shumë shpejt besoj. Përgatitet për fjalimet e tij të darkjës, si dhe informohet pa limit përmes medieve, si dhe nuk i ndahet ushtrimeve fizike.

Kjo është një dosje pa çështje. Nuk ka asnjë shkelje të asnjë dispozite, dhe këtë ata nuk e kanë treguar në çfarë forme dhe kush është dispozita e shkelur që ia atribuojnë Sali Berishës. Për të bërë këtë dosje, SPAK ka falsifikuar dokumente, ka shtrënguar fakte dhe këtë e ka bërë jo vetëm kur gjykata vendosi në 2023, por në çdo raportim dymujor që bëhet në atë çështje.

Kjo është një drejtësi me regji. Në dokumentet e SPAK gjenden dokumentet që ka njerëz me toka në Yzberisht dhe që poretendojnë se kanë tokë aty në tokat e zonës së ish-klubit “Partizani”.

Prandaj i kanë bërë falsifikime të tilla. Destinacionin e tokës nuk e ka ndryshuar Sali Berisha, por Edi Rama.

Kanë shkelur Kushtetutën sa i përket procedurës së izolimit të një deputeti ku duhej të kishte një autorizim nga Parlamenti, ndaj është një drejtësi me regji.

Keni dëgjuar skandalin e “5D”-së, asnjë sekuestro nuk është vendosur akoma. Ndërsa për cëcshtjen në fjalë janë vënë në sekuestro edhe pasuri të vitit 2004, ndërkohë që kjo çështje ka nisur nga 2009-ta, me burime plotësisht të certifikuara.

Pra, kalojnë degë më degë për të zgjatur hetimet, sepse interesi i tyre nuk është drejtësia, por arrestimi i liderit historik të opozitës.

Jo vetëm kjo, por kur ka një avancim të hetimeve dhe del ndonjë provë atëherë me të drejtë që zgjaten hetimet. Dhe kjo ndodh sepse nuk kanë asnjë provë dhe i zgjasin hetimet përmes dokumenteve të falsifikuara. Dhe sigurisht që nuk ka asnjë akuzë të ngritur ndaj Sali Berishës.

Kanë kërkuar për zgjatjen e hetimeve, informacion tek institucionet e Mbrojtjes Kundër Zjarrit, po edhe nëse nuk i kanë plotësuar kushtet për mbrojtjen ndaj zjarrit, çfarë lidhje ka kjo me kryeministrin”.

Sepse drejtësia është e kapur dhe nga kjo drejtësi e kapur janë nën komandë sot Sali Berisha, Ilir Meta, Fatmir Mediu, Fredi Beleri. Jo rastësisht të gjithë këto çështje, për z. Meta nuk e di të sigurtë, por këto çështjet e tjera i ka Irena Gjoka e GJKKO-së”.

Për zonjën flitet se do të nisë një veting. A mendoni se ajo dhe vendimet që ka dhënë komprometohen?

Argita Malltezi: Pë”rfundimi i kësaj çështje duhet parë formulari i saj i vetë-deklarimit i vitit 2019. Por duke marrë këtë fakt besoj se ajo procedohet penalisht. Në të dyja cëcshtjet e Irena Gjokës janë dy çështje të një gjykate të pacaktuar me ligj”.

A ka qenë e qëllimshme vendosja e kësaj gjykatëse për të gjykuar Sali Berishën?

Argita Malltezi: “Ajo u pyet në seancë lidhur me çështjen e shkarkimit të saj të dikurshëm në vitin 1996. Ajo u fsheh pas faktit se nuk kishin prova, dhe në mungesë të provave, pasi avokatët nuk i kishin në atë moment provat., ajo e rrëzoi këtë kërkesë.

Dhe kur dolën provat, luajtën me afatet dhe të drejtat e tjera procedurale në mënyrë që kjo cëcshtje të mos merrte një përgjigje përfundimtare.

Tashmë ka një dokument që e fakton një gjë të tillë, dhe me këtë i bie që Irena Gjoka tashmë është e larguar nga sistemi i drejtësisë”.

Mendoni se keni bërë një gabim strategjik duke mos e respektuar masën e detyrimit paraqitjeje?

Argita Malltezi: “Që në ditën e dytë, avokatët ia bënë të qartë këtë gjë. Qëndrimi i Sali Berishës ishte i qartë për këtë, respektimi i ligjit dhe Kushtetutës duhej zbatuar. Nëse lejohej kjo procedurë anti-ligjore, atëherë çdo njeri nuk mund të bëhet barrierë e kësaj diktature të re”.

Si e keni parë qëndrimin e ndërkombëtarëve ndaj kësaj ngjarjeje?

Argita Malltezi: “Jo më larg se dje, deputetë të spektrit të djathtë u shprehën se ishin të pa informuar për arrestimin e liderit të opozitës. Dhe informacionet e para janë ambasadat që i përcjellin këto informacione. Kjo është një drejtësi që ka prodhuar një sistem të deformuar drejtësie.

Shtetet aleate kanë këshilluar, Kosovën, Maqedoninë e Veriut që të mos e bëjnë një reformë të tillë në drejtësi”.

A rrezikohet mandati i z. Berisha, dhe si e shihni të ardhmen e tij politike?

Argita Malltezi: “Nëse njeriu bën llogari dhe nëse mendon që të fitojë në çdo hap, nuk shikon panoramën e madhe dhe merret me betejat e vogla. Piktura e madhe është shumë më e rëndëishme se sa betejat e vogla.

E madhja është lufta për demokracinë, për rrëzimin e një diktature që sapo është instaluar dhe që në rastin konkret shfaqet me kontrollin e drejtësisë. Po t’i kthehemi ekonomisë, në uzurpimin e fondeve publike dhe në shpërdorimi masiv të tyre si në Bashkinë e Tiranë si në qeveri.

Nëse kthehemi tek rendi shikojmë bashkëpunimin e policisë me bandat kriminale dhe kthimin e Shqipërisë në një narko-shtet.

Prandaj të gjitha këto janë më të rëndësishme se një mandat. PD-ja do t’i vazhdojë betejat e saj së pari me mos bindje civile”.

Si i keni parë hetimet ndaj zyrtarëve të PS-së?

Argita Malltezi: “Është shumë e thjeshtë panorama: nga njëra anë ke të gjithë liderët e opozitës në procedim penal, në anën tjetër nuk ka as Veliajn, as Ramën dhe as krerët e tjerë të këtij niveli në procedim penale. Kjo është drejtësia e kapur dhe ajo nuk mund t’i japë drejtësi pjesës më të madhe të shqiptarëve.

Sot korrupsioni është aq i madh sa ka arritur të skedulojë një çështje, apo për të mbyllur një çështje gjyqësore. Pra, korrupsioni është galopant.

Ka pasur një opinion të Komisionit të Venecias ku ngrinte shqetësimin për reformën në drejtësi lidhur me atë që e quan si kooperativizmi i strukturave që nuk kontrollohen nga strukturat e shtetit.

Dhe këtu është rasti i SPAK, ku as në një vend totalitar nuk mund të ndodhë kjo. Pra këta janë një trupë që ka kapërcyer çdo mekanizëm të shtetit ligjor dhe kanë kapërcyer edhe gjykatat, pra një strukturë ekstra-ligjore.

Në përbërje të kjësaj strukture janë njerëz plotësisht të kapur, si: Irena Gjika, z. Dumani, të cili i kanë dhuruar në mënyrë të çuditshme një apartament dhe e ka kaluar vettingut, kur kolegët e tij për shumë më pak janë nxjerrë jashtë sistemit. Kemi Millionain e Elbasanit, ku zonja nuk e hape kurrë procedimin për Qazim Sejdini.

Arben Kraja, një njeri që ka hetuar dosjen e incineratorit të Tiranës, në një kohë që kishte dy familjarë të tij në Bashkinë e Tiranës”.

Pra kjo strukturë nuk ju jep shpresë as për dosjen “Xibraka”?

Argita Malltezi: “Një gjë e them me siguri që këto çështje kanë qenë në disjen e prokurorisë. Dhe nuk ka pasur asnjë lloj dileme për personat e përfshirë. Ta shikojmë çdo të ndodhë sot”.

Angazhimi juaj politik, e keni mohuar, por çfarë do të bëjë Argita Malltezi?

Argita Malltezi: “Sali Berisha është lideri i Partisë Demokratike. Ai do të rrëzojë nga pushteti Edi Ramën, dhe këtë ua them me plot bindje.

Nuk kam asnjë lloj aspirate për të bërë këtë lloj karriere, por nuk më ndalon të ndërmarr asnjë lloj vendimi në se duhet për të çuar përpara një angazhim politik. E vetmja gjë që më penalizon është ndoshta eksperienca që kam në prapaskenë, duke parë se çfarë angazhimi titanik kërkon qeverisja e vendit, përgjegjësia ndaj njerëzve nëse respektohen të gjithë normat ligjore.

Mendoj se çdokush ka të drejtën e opinionit politik të tij. nëse një parti politike dhunohet në masën sa i marrin në mënyrë të kundraligjshme vulën, i arrestojnë në mënyrë të paligjshme liderin e saj, i heqin në mënyrë të kundërligjshme fondet politike, kjo është një parti politike që nuk do të ngjallë dot shpresë dhe që nuk tremb askënd, ku tashmë kundërshtari dhe krimi janë shkrirë në një.

Sigurisht beteja e madhe është rrëzimi i Edi Ramës, ku nuk arrihet dot në katin e pestë pa kaluar më parë në katin e parë”.

Si e patë thirrjen e kryeministrit Rama për opozitën për një rezolutë anti-korrupsion?

Argita Malltezi: “Ujkut nuk mund t’ia lësh kurrë mëlçitë për të ruajtur. Se mund të jetë Edi Rama promotor i luftës anti korrupsion, këtë nuk ka njeri që mund ta besojë. Edi Rama është zemra e çdo lloj afere korruptive që ka ndodhur në Shqipëri. Nuk mund të kishte incineratorë, check-up, Sterilizim pa rolin e Edi Ramës. Edi Rama dhe anti-korrupsioni janë dy terma që nuk kanë asnjë lidhje me njëri-tjetrin. Ai sigurisht që e do këtë për kozmetikën e tij, por besoj se PD-ja nuk do t’ia lërë Edi Ramës mëlçitë për t’i ruajtur”.

Ju jeni dakord për një ndryshim të ligjeve që kanë të bëjnë me sistemin e drejtësisë?

Argita Malltezi: “Absolutisht që kjo nuk mund të bëhet me Edi Ramën, por po që reforma në drejtësi duhet transformuar plotësisht duhet bërë”.

Me një qeverisje të tillë, pse nuk rrëzohet?

Argita Malltezi: “Në çdo demokraci tjetër do të ishte rrëzuar qeveria, por kjo nuk është më demokraci, por diktaturë. Qeveria ka uzurpuar totalisht financat, të cilat i përdor për lidhjet e saj me krimin, me të cilin më pas për të blerë votat. Pra, ky ëhstë një vend ku krimi i organizuar shkon në mbështetje të qeverisë. Dhe diktaturat nuk rrëzohen me votë, por me mos bindje civile dhe nëse shqiptarët duan të bëjnë ndryshimin, duhet të çohen për ta rrëzuar këtë diktaturë. Është bërë shumë, por opozitë është bërë këto dy vite. Dhe këto që janë bërë këto dy vite as nuk janë imagjinuar, dhe sigurisht që njerëzit do të ngrihen. Pa diskutim që kërkohet një motivim dhe shpjegim më i fortë i të gjithë strukturave që më pas të arrijmë në përcjelljen e mesazhit”.

The post Argita Malltezi: Sali Berisha është lideri i PD-së, ai do të rrëzojë nga pushteti Edi Ramën… appeared first on Albeu.com.

“Në shënjestër” ka intervistuar persona që kanë aplikuar, ekspertë si dhe ka analizuar të dhënat për kompanitë që kanë përfituar nga këto fonde.

Dokumentari, pjesa e dytë:

Por çfarë është programi IPARD II prej 94 milionë euro, dhe si AZHBR ua shpërndau, këtë grant, klubit të miqve të pushtetit?

Deri aty, duke i ndërruar edhe drejtimin fondeve, të cilat nga qëllimi për të ndihmuar fermerët e vëgjël dhe të mesëm, shkuan për bujtina dhe restorante, disa prej të cilave nuk u ndërtuan kurrë, te biznesmenët e oborrit të qeverisë.

Vetë programi IPARD,  i iniciuar që nga viti 2018, supozohet se është një mbështetje financiare për bujqësinë dhe zhvillimin rural nga fondet e BE-së.

Të paktën ky është qëllimi i shkruar në letra, ku 75 përqind të këtij fondi e asiston Bashkimi Evropian dhe 25 përqind e mbulon qeveria shqiptare.

Pra, nga 94.6 milionë euro, 71 milionë euro vlerësohen se janë kontribut nga Komisioni Evropian dhe 23.6 milionë euro janë donacion nga shteti shqiptar.

Por ndërsa Shqipëria ishte bërë gati këtë vit të përfitonte grandin e tretë të projektit IPARD, Komisioni Evropian, në mënyrë jo edhe aq papritur, vendosi pezullimin e këtij projekti.

Në dyshimet për korrupsion me fondet e dhëna nga BE për bujqit dhe fermerët, dhe afera në shpërndarjen e tyre.

Duke pezulluar kështu, të paktën përkohësisht, grantin e tretë prej 146 milionë euro. Kjo edhe pas një hetimi që ndërmori OLAF, Zyra Evropiane kundër Mashtrimit.

Dyshime që mund të çojnë deri në pezullimin e programit IPARD III, ku ata që rrezikojnë të jenë më të humburit, janë fermerët e vërtetë, ata të cilët të vetmen mundësi që kanë për zhvillimin e tyre, janë këto fonde.

Por le të shikojmë me radhë kush janë disa nga përfituesit e këtij projekti dhe cila është lidhja e tyre me qeverinë aktuale. Elvis Roshi, dikur kryetar i Bashkisë së Kavajës në vitet 2011-2016.

Zyrtari që fshihte 5 emra, i cili u largua nga detyra pas zbulimit nga Prokuroria e Tiranës, të skedës së tij kriminale jashtë Shqipërisë. Kryebashkiaku, që pas të dhënave të mbërritura nga organet e drejtësisë në Zvicër dhe Itali, iu ndërpre mandati për shkak të falsifikimit të formularit të dekriminalizimit dhe fshehjes së një dënimi të dhënë nga drejtësia në Itali, për veprën penale të përdhunimit, të kryer në vitin 1995.

Roshi që më pas u dënua nga Gjykata e Tiranës me 60 orë punë në komunitet, për falsifikimin e formularit të dekriminalizimit. Por që duket se ky dënim dhe këto precedentë penalë nuk e penguan aspak Agjencinë e Zhvillimit Bujqësor dhe Rural ti jepte dy grante të majme.

Pavarësisht se personat e dënuar për vepra të rënda penale e kanë të ndaluar të marrin fonde shtetërore apo të partnerëve evropianë. Sipas të dhënave të siguruara nga emisioni ‘Në shënjestër’, edhe pse Roshi deri këtë kohë nuk njihej për pasionin e tij për bujqësinë, ai nuk e pati aspak të vështirë të përfitojë si fillim një grant të mirë nga AZHBR.

Nga ekstraktet rezulton se në vitin 2019, ai ka themeluar kompaninë ‘Kavaljon’. Dhe po në këtë vit ai ka aplikuar në AZHBR, në programin IPARD, ku fillimisht ka fituar një grant prej 70.189 euro, me qëllim ndërtimin e një sere diellore. Fill pasi fitoi këtë grant ai aplikoi sërish në AZHBR, dhe mori në vitin 2021 edhe një grant prej 180.309 euro.

Këtë herë me qëllim rikonstruksionin e një godine për transformimin në bujtinë, por ndryshe nga sa përfitoi fondet, Roshi dikur ish-benjamini i kryeministrit Rama, duket se nuk i përdori fondet për qëllimet për të cilat i kishte marrë.

Shpejt AZHBR, do t’i kërkonte kthimin e shumës totale prej 250.487 euro, por ish-kryebashkiaku edhe më sot nuk e ka kryer kthimin e tyre. Por Elvis Roshi, nuk është zyrtari i vetëm i lidhur me pushtetin aktual, që përfitoi nga grantet e BE-së për fermerët….

Xheni Gjikuria, administratore e kompanisë, ‘Coast to Coast’ përfitoi rreth 204 mijë euro grant për restaurimin e 5 banesave në fshatin Dhërmi, të cilat do ti shndrronte në bujtina. Gjikuria është bashkëshortja e Florenc Gjikurisë, një biznesmen i njohur, qe e krijoi kompaninë në vitin 2009 bashkë me Jorgji Rucin.

Kompani që ka ndryshuar disa herë aksionerë por që tashmë zotërohet në masën 100 për qind nga Xheni Gjikuria.

Agjencia për Zhvillim Bujqësor dhe Rural i ka kërkuar kompanisë ‘Coast to Coast’, të kthejë paratë e përfituara, por kompania ka refuzuar.

Ndaj për këtë arsye AZHBR i është drejtuar gjykatës me qëllim marrjen mbrapsht të parave.

Mënyrë kjo mesa duket për të minimizuar përmasat e skandalit. Që tashmë po hetohet nga SPAK, jo vetëm pas raportit final të OLAF që ka në duar Prokuroria e Posaçme, por edhe pas kallëzimit të Nismës ‘Thurje’.

Ku AZHBR, konfirmoi për emisionin “Në Shënjestër” se u ka kërkuar kthimin mbrapsht të parave 17 personave apo subjekteve që kanë përfituar në shkelje, ndërsa në total janë evidentuar me problematika 82 përfitues.

Dyshimet se fondet e IPARD, u grabitën nga njerëz me të shkuar kriminale, është edhe fakti se nga 510 kompani që aplikuan në AZHBR, 126 kompani rezultojnë se i përkasin kësaj kategorie. Njerëz me të shkuar të errët, apo të lidhur me politikën, si edhe biznese të falimentuara dhe skema nepotike familjare përfitimi.

Ndërkohë që 50 prej tyre rezultojnë se janë krijuar pikërisht në vitet 2018-2021. Koha kur fillon dhe merr jetë edhe programi IPARD në Shqipëri.

Eduard Sharka:

Në disbursimin e fondeve të IPARD ka pasur korrupsion, këtë e ka vërtetuar hetimi i OLAF sepse OLAF bëri një vizitë blic në zyrat e AZHBR ka sekuestruar celularë dhe kompjutera dhe pa mbaruar hetimi kishin indicia  që diktuan Komisionin Europian të mari masën e paprecedentë të pezullimeve të fondeve IPARD. Ministria e Bujqësisë u mundua ta kalonte si procedurë rutinë jo nuk është rutinë, është precedent i parë në Europë. Ka patur korrigjime të fondeve, ka patur rikthim, ka patur gabime në shumë shtete, por që Komisioni Europian të pezullojë disbursimin e fondeve IPARD është rasti i parë.

Ish-kreu i Sindikatës së Fermerëve, Eduard Sharka, thotë më tej për emisionin ‘Në Shënjestër’, duke renditur arsyet, se fermerët e vërtetë, ata që janë të regjistruar, e kanë thuajse të pamundur të përfitojnë nga skema e IPARD.

Ndërkohë që të vetmit që kanë përfituar janë kompanitë e mëdha të biznesit të lidhura edhe me pushtetin.

Ndërsa qëllimi i IPARD është të ndihmojë fermerin e vogël dhe atë të mesëm.

Në dijeninë tuaj, nga eksperienca cilat janë problemet me IPARD

Eduard Sharka:

Në rast se do definonim me termin fermer, bujqit që janë paisur me nipt fermeri, që janë bujq të vegjël dhe të mesëm në lidhje me përfitimet nga skemat IPARD do të thosha që ligjërisht është e pamundur sepse që të aplikosh në skemat IPARD nuk mund të aplikosh me NIPT fermeri.

Po marr një shembull për ta kuptuar më qartë. Në rast se një bujk apo fermer ka 5 dylym sera primitive edhe do që të bëjë sera bashkëkohore sepse janë të dosmosdoshme për të krijuar product më të mirë dhe qëllimi I fondeve IPARD është që të rrisë standardin e produketeve shqiptare, ti afrojë drejt standardeve europiane dhe për ndërtimin e serave është një nga masat që financohen nga programi IPARD. Ai fermeri, duhet të shkojë…është i paisur me NIPT fermeri, por nuk vlen, duhet të shkojë të paiset me NIPT tregtar në QKR. Ndryshimet në këtë moment janë: ai duhet të paguajë sigurime shoqërore që fermeri i ka facultative, ai duhet të paguajë kosto administrative për NIPT tregtar….  Pra 70.000 që janë paisur me NIPT fermeri ligjërisht e kanë të pamundur të aplikojnë me skemat IPARD.

Në skemat IPARD aplikojnë vetëm ata që janë paisur me NIPT tregtar dhe kjo ka përjashtuar fermerët e vegjël dhe të mesëm nga përfitimet nga këto fonde.

Por lidhjet e përfituesve të IPARD me pushtetin, janë nga të dyja krahët e politikës. Sipas portalit amphora.al, Libonike Nurellari, dikur ishte një këshilltare bashkiake në Bashkinë Poliçan, për Partinë Demokratike, e cila që prej vitit 2006 merret me vreshtari dhe tregtimin e verës.

Në Programin IPARD ajo rezulton se mban rekordin e granteve të përfituara, me 4 projekte të mbështetura, me vlerë totale 383.185 euro. Duke u cilësuar një rekord më vete, përsa i përket përfitimit të këtyre granteve.

Por ish-kreu i Sindikatës së Fermerëve, zbulon edhe një tjetër skemë zhvatje, me fondet e IPARD.

Atë nëpërmjet zyrave të konsulencave, që sipas tij nuk janë askush tjetër, përveçse zyrtarë të AZHBR-së.

Eduard Sharka:

E para ju keni dëgjuar në media ka qenë publike që kanë përfunduar në gjykatë disa mashtrues që bënë rolin e sekserit për të përfituar fonde IPARD dhe kanë marrë me qindra mijra euro paradhënie nga sipërmarrës që donin të përfitonin nga këto fonde.

E dyta, në rast se do kishit mundur të verifikonit disa dosje të përfituesve në skemat IPARD atje do të gjeni fatura konsulence me 20% të vlerës se investimit që do të thotë në rast se investimi është 500.000 euro do të gjeni fatura konsulence me 100.000 euro. Këto zyra të lidhura me AZHBR përveç se merrnin këtë 20% e kanë marrë dhe të zbardhur në kuptimin… e kanë marrë në rrugë gjasme legjitime, por nuk ka shance, nuk gjen rast tjetër ne Evropë që fatura e konsulencës për të përfituar nga skema IPARD të jetë 20% e vlerës së financimeve apo vlerës së investimit. Që është një indicia që pot ë shikoni do gjeni lidhjet e këtyre studiove me punonjës të AZHBR apo me titullarë të Ministrisë së Bujqësisë.

Vladimir Çela është një fermer, i cili as nuk ka pasur mundësinë të aplikojë në programin IPARD.

Dhe kjo, jo se ai nuk ka dashur ta bëjë një gjë të tillë. As sepse ai nuk e do tokën. Por sepse procedurat dhe dokumentet që kërkohen janë të tilla, sa ai nuk do kishte kurrë mundësi të aplikonte.

Vladimir Çela, fermer

A ke aplikuar ndonjëherë për IPARD, pse nuk aplikon, cilat janë procedurat….

Jo nuk kemi aplikuar për arsye se duhen dokumentacione, koha nuk po na premton duhen bërë projekte gjëra, duhen financim nga vetë fermeri është 6o me 40%. Ne nuk i kemi aq të ardhura që ti japim.

Keni pasur dëshirë të aplikoni, përtej procedurës?

Dëshira është  shumë e madhe sepse këto serat ne punojmë me shumë vështirësi se janë sera të vitit 85 dhe kam aq dëshirë që serat ti kem sa më të larta që të bëj prodhim sa më të mirë. Këtu prodhojmë me vështirësi të mëdhaja nga kushtet që është sera. Kam shumë dëshirë që të bëjë një serë, e kam endërr që të bëjë një serë të tillë po nuk e arrij dot që ta bëj.

Cilat janë vështirësitë?

Po duhen dokumentacione, duhen që të vesh nëpër zyra andej, do bësh projekte gjëra. Tani unë si fermer nuk ja dal dot se unë duhet të jem pranë bujqësisë këtu, ti shërbej bimës. Nuk mund të iki unë dhe të merrem me dokumentacione të le këtë, se kur të vij unë këtu ka problem të tjera pastaj bima. Kjo do shërbyer do vaditur do spërkatur, do pleruar. Me pak fjalë duket të jesh i pranishëm se duhet serat nga fryn era, Ka punët e veta bujqësia, ka procedurat e veta dhe nuk arrin dot se  ka goxha procedura dokumentacioni çfarë kemi dëgjuar dhe nga të tjerët.

Çela është një fermer që jeton me tokën në zonën e Karbunarës në Lushnje.  Dhe këtu nuk mund të thuash që toka nuk prodhon, apo se në fushën e Myzeqesë, të cilësuar dikur si hambari i Shqipërisë, nuk ka njerëz punëtorë. Nëse i shikoni këto toka djerrë, mos mendoni që këtu nuk ka fermerë. Apo njerëz punëtorë që nuk e duan tokën.

Mjafton të vish këtu, në këto toka, në fund të sezonit dhe të shikosh se si prodhimi hidhet kanaleve sepse nuk ka treg shitje, për të kuptuar se si fondet për bujqësinë, në Shqipëri, përfundojnë te një grusht shokësh të lidhur me pushtetin.

Kur e pyet Vladimirin, nëse di ndonjë fermer tjetër që ka përfituar nga grantet e IPARD, ai thotë gati me siguri se të paktën në zonën e tij, nuk njeh ndonjë të tillë.

Vladimir Çela:

Në zonën time dhe kudo po në zonën këtu ku jetoj unë në Karbunarë në mënyrë absolute asnjëri s’ka aplikuar dhe asnjëri s’ka fituar.

Nuk arrijnë dot. Mendimi është nuk arrijnë dot për arsye të procedurave dokumentacionit se asnjë fermer nuk mund të arrijë dot që të merret me dokumentacionin a tyre se ka goxha procedura çfarë kemi dëgjuar. Duhet goxha dokumentacion. Parregullsi? Si mund ta them parregullsi, përderisa një njeri nuk e merr mundimin të aplikojë do të thotë që është shanci 0. Nuk arrin të aplikojë. Unë ça di këtu në zonën time një fermer që të ketë aplikuar apo të ketë bërë një serë nga IPARD. Nuk di  që  të bredhësh këtë serë e ka bërë IPARDi

E dinë ata. Janë të verifikueshme kush e ka fituar, dihet se kush janë. Unë po ta kisha fituar unë, dihet që unë jam fermer prej 30 vitesh. Unë nuk kam përfituar dhe se kam marrë mundimin që të aplikoj.

Duhet që vetë shteti institucioni sipas zonave të na mbledhi e të thotë, po kush është fermer, filani… Kam 30 e kusur vite që merrem me bujqësi dhe këto sera janë të vitit 85 Dëshira dhe ëndrra ime është që të kem një sere modern që të prodhojë një prodhim sa më të mirë dhe sa më të bollshëm, Me këto kushte po prodhojmë po vështirësitë.

Sipas ekspertit të bujqësisë, Eduart Sharka. edhe vetë fermerët janë të bindur se ata nuk kanë asnjë mundësi për të përfituar nga këto grante.

Aq sa edhe ata, edhe pse e dinë që ndërprerja e fondeve të BE-së është në dëm të tyre, janë më të lumtur që këto grante të mos vazhdojnë, se sa të shpërndahen në këtë formë korruptive të deritanishme.

Eduard Sharka:

Unë doja t’ju jepja një opinion të fermerëve, mbas daljes së skandalit të abuzimit me fondet IPARD dhe mbas kontrollit të Komisionit Europian nëpërmjet zyrës së OLAF, fermerët thanë më mirë ti ndërpresin, pas vendimit të Komisionit që I pezulloi sepse ne s’kemi përfituar gjë. Flas për këtë target grup fermerësh që janë të pajisur me NIPT fermeri, sepse të përfitosh nga skemat IPARD duhet të jesh biznes duhet të shkosh në studio që japing konsulenca, duhet të bësh një plan biznesi 5-10.000 Euro. Procedura, një dosje për një fermer të vogël dhe të mesëm është e pamundur ta kompletojë.

Pra duhet shumë përgatitje?

Shpenzime edhe angari edhe është pothuajse e pamundur. Ka pasur abuzime me këto fonde. Unë do t’ju jap disa indicia që vërtetojnë: Por kur kanë kaluar afro 3 muaj nga pezullimi i fondeve të IPARD II, dëmi duket i konsiderueshëm.

Por a janë këto kompanitë e vetme përfituese në shkelje, apo ky është vetëm fillimi i hetimit të nisur nga SPAK?

Ajo që ngre dyshimin se fondet e IPARD, u grabitën është edhe faktin se nga 126 kompani të marra në analizë, 50 prej tyre rezultojnë se janë krijuar pikërisht në vitet 2018-2021. Koha midis fillimit të aplikimit të programit IPARD në Shqipëri dhe periudhës, kur zyra e OLAF në BE, nis hetimin për mashtrim me këto fonde.

Ndërsa të dhënat tregojnë se paratë e IPARD në pjesën më dërrmuese të tyre kanë shkuar te kompanitë e mëdha në treg.

Madje, ka raste kur subjekte të ndryshme kanë përfituar edhe 2 apo 3 grante nga fondet e BE-së.

Me çfarë padrejtësish dhe parregullsish janë përballur?

Eduard Sharka: Po marrim skemat IPARD që është një fond shumë i vogël, 30 milion euro në vit që shkojnë për skemat mbështetëse. Parimi i shpërndarjes së këtyre fondeve është kush aplikon i pari përfiton i pari.

NË 2022 APLIKUAN 6000 fermerë për të përfituar në blegtori dhe vija e kuqe ishte te numri 3000, fituan 3000 që aplikuan të parët.

Në skemën e naftës 15% dhe pse u shpallën fitues kishin aplikuar Brenda afatit, plotësonin kriteret por mbaroi fondi dhe nuk përfituan.

Ne si sindikatë kemi lobuar dhe kemi çuar disa projektligje që kaluan në komisionet parlamentare dhe u rrëzuan nga maxhoranca që ishin për të eliminuar këto handikape. Ne thjesht morëm praktikat më të mira të rajonit, morëm nga ligji për bujqësinë I Maqedonisë së Veriut dhe kërkuam që të inkorporoheshin në ligjin për bujqësinë të Shqipërisë për të hequr këtë parimin kush aplikon I pari  përfiton I pari. Këto tavane dhe dysheme që kush ka mbi 10 gjethë përfiton dhe kush ka nën nuk përfiton, kush ka mbjell mbi 1 hektarë grurë përfiton kush mbjell nën 1 hektarë nuk përfiton që janë nivele që përjashton shumë fermerë nga përfitimi i mbështetjes shtetërore për bujqësinë.

Bujqësi pa ndihmën e shtetit është postulat botëror nuk ka në asnjë vend të botës.

Midis përfituesve të mëdhenj të fondeve të IPARD, janë dhe dy kompani lider në fushën e tregtimit të qumështit dhe të nënprodukteve të tyre.

Të cilat kanë përfituar respektivisht nga 924 mijë dhe 799 mijë euro grante.

Ku sipas ekspertëve, pjesën më të madhe të fondeve të përfituara e kanë marrë pikërisht këto kompani që janë të lidhura me pikat e grumbullimit dhe fabrikat e përpunimit të qumështit.

Ndërkohë që fermerët të cilët prodhojnë 95 përqind të qumështit në vend në fermat e vogla, pothuajse e kanë të pamundur të përfitojnë nga fondet e IPARD.

Por çfarë do të ndodhë me bujqësinë shqiptare dhe fermerët, në rast se Komisioni Evropian dhe BE në këtë rast, vendos përfundimisht të mbyllë rubinetin e fondeve të IPARD.

Si do të ndikojë kjo te fermerët?

Eduard Sharka: Në sektorin e bujqësisë është një dëm shumë i madh, ka qenë i vetmi financim për të ripërtëritur teknollogjinë apo për investime në bujqësi. Falë fondeve IPARD detyronte dhe qeverinë Shqiptare që të merrte pjesë me 25% të financimit në këto fonde sepse skemat e AZHBR janë skema kombëtare, janë një pikë ujë në oqean për sektorin e bujqësisë. Ndërkohë që standardi i Ballkanit është 3.5% shpenzime të buxhetit të shtetit shkojnë për mbështetjen e fermerëve në Shqipëri, në Shqipëri është 0.5%.

Këto fonde kanë qenë oksigjen për sistemin e bujqësisë pavarësisht se s’kanë përfunduar tek fermerët e vegjël dhe të mesëm, por si sektor kanë qenë i vetmi financim për investime. Tashmë fondet e IPARD dhe abuzimi me to kanë përfunduar në dyert e SPAK, që ka nisur një hetim mbi përgjegjësitë.

Ndërkohë që lëvizja e parë, mbi këtë skandal të përmasave të tilla, duket se ishte politike. Kur në muajin shtator kryeministri Edi Rama, largoi nga dikasteri i Bujqësisë, ministren Frida Krifca, e cila në vitet 2017-2021, ishte drejtuese e Agjencisë së Zhvillimit Bujqësor dhe Rural. Për ekspertin e bujqësisë, ky është vetëm fillimi i një hetimi që mund të marrë me vete shumë emra.

Vetë Ministrja e Bujqësisë, Frida Krifca, nga foltorja e parlamentit, pak kohë para se të shkarkohej nga posti i Ministres së Bujqësisë, i quajti të pavenda akuzat për abuzim me fondet e IPARD II. Dhe se sipas saj, akuzat e opozitës për abuzimet me fondet e Bashkimit Evropian ishin një sulm ndaj sektorit të bujqësisë dhe blegtorisë.

Për ekspertin e bujqësisë, Eduard Sharka, ky është vetëm fillimi i një hetimi që mund të marrë me vete shumë emra.  Deri më tani hetimi i nisur nga BE, është ndalur në vitet 2014-2020.

Ku në mesin e kësaj periudhe, AZHBR është drejtuar nga Frida Krifca.

Eduard Sharka:

Për mua në këndvështrimin tim problemi më I madh I pezullimit të fondeve dhe këtij skandali dhe varet ku  do përfundojë sepse raporti i OLAF është dorëzuar në SPAK dhe kjo ka qenë indicia që SPAK ka hapur hetimet për fondet IPARD ka dëmtuar shumë imazhin e Shqipërisë në përfitimin e fondeve IPA. Në kuadrin e fondeve IPA që për vitin 2021-2027 janë 14.4 miliardë euro për Ballkanin Perëndimor, nuk do ndahen më siç janë ndarë me kuota për vendet përfituese, por do jenë në bazë të përformancave të vendit. Nga hetimi i OLAF ka rënë kredibiliteti i të gjithë institucioneve shqiptare të akredituara për disburcimin e fondeve IPARD.

Është dashur vite për të akredituar AZHBR si institucion për menaxhimin e fondeve të IPARD. Ka patur audite të brendshme dhe të jashtme, ka rënë koordinatori kombëtar sepse donacionet e Evropës para se të vijnë janë përcaktuar me detaje, një sërë hallkash kontrrolli për të ruajtur interesin financiar të taksapaguesve evropianë. Në Shqipëri kanë rënë të gjitha dhe humbja më e madhe është humbja e kredibilitetit të institucioneve për të distribuuar fondet në kuadrin e programit IPA.

Por pezullimi i fondeve të IPARD është vetëm fillimi i halleve të pambarimta të bujqësisë shqiptar. Që edhe pa këtë lajm aspak të këndshëm, ishte mjaftueshëm e lodhur nga problemet e veta.  Sipas informacioneve të siguruara  në rrugë zyrtare fillimisht OLAF, Zyra për Hetimin e Mashtrimit në BE, dorëzoi në muajin qershor 2020, një raport paraprak pranë Prokurorisë së Posaçme.Raporti i detajuar që fliste për abuzimet që ishin kryer me fondet e BE-së.

Por për më shumë se dy vite, SPAK dremiti mbi dosje dhe në finale, vendosi të shpallë moskompetencën dhe t’ja pasojë topin prokurorisë së Tiranës.

Kjo e fundit konfirmoi se mbi aktet e shpalljes së moskompetencës nga SPAK, kishte regjistruar një procedim penal në lidhje me programin IPARD II më 17 nëntor 2022.

PROKURORIA E TIRANËS

“Nga ana e Prokurorisë së Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar, moskompetenca është shpallur pasi kanë munguar elementët e veprave penale të korrupsionit pasiv, parashikuar nga neni 259 i Kodit Penal. Procedimi penal është regjistruar për akuzat e falsifikimit të dokumenteve dhe shpërdorimit të detyrës, të parashikuara nga nenet 186 dhe 248 të Kodit Penal. “Deri në këtë fazë të hetimit nuk ka persona të cilëve u është regjistruar emri në regjistrin e njoftimeve të veprës penale”.

Por teksa zhvillimet po bëhen gjithmonë e më interesante zyra e BE-së në Tiranë konfirmoi më 19 korrik, se i ka dorëzuar Komisionit Evropian, disa zbulime që kanë lidhje me dyshimet për korrupsion me fondet e saj për bujqësinë shqiptare.

Hetime të OLAF që çuan Komisionin Evropian që të ndërpresin për momentin lëvrimin e granteve, deri në marrjen e raportit përfundimtar të hetimit nga kjo zyrë.

Si masë parandaluese për mbrojtjen e interesave financiare të Bashkimit Evropian, Komisioni Evropian ka ndërprerë përkohësisht rimbursimet ndaj autoriteteve shqiptare për shpenzimet e kryera në kuadër të programit IPARD II

Problemet e sektorit të bujqësisë në Shqipëri?

Eduard Sharka: Sektori i bujqësisë dhe në statistikat e fundit të INSTAT është me rënie. Në tremujorin e dytë të 2023 kishim 0.2% ulje të prodhimit bujqësor. Ne e kemi paralajmëruar, i kemi rënë trumpetave të alarmit prej vitesh. Kemi bërë protesta, ju e keni parë. Problemet kryesore janë në kuadrin makro, paraprakisht ju thashë që Shqipëria merr 0.5% të buxhetit, skema kombëtare e mbështetjes të fermerëve. Mesatarja e rajonit është 3.5% në Evropë është 5%. Në kuadrin e krizës globale të energjisë, ndryshe nga vendet e rajonit që rritën financimet për bujqësinë, në Shqipëri u ndoq politikë e gabuar fiskale, u vu 10% tvsh për imputet bujqësore, u hoq kompensimi.

Bujqësia shqiptare zhvillohet në formë kaotike, nuk ka ekuilibër, është një gafë e madhe e ministrisë së financave në lighin për tvsh, qarkullimi i brendshëm i produkteve bujqësore është mbi 80% informal sepse duhet të blesh me 0 te fermeri dhe ta shesësh me 20% tvsh te konsumatori. Është kthyer në tatim mbi xhiron, është precedent I vetëm në botë dhe kjo bën që të jetë informale. Pra të gjitha politikat janë të gabuara. Në Shqipëri për fat të keq mungon edhe strategjia kombëtare e zhvillimit të bujqësisë sepse po spati strategji kombëtare nuk mund të ngresh politika efikase për zhvillimin e këtij sektori.

Është thënë që e ardhmja e Shqipërisë është turizmi dhe bujqësia, por në sektorin e bujqësisë politikat kanë çuar në regres. Sot në bujqësi punon një brez që është mbi të 50tat dhe janë numërohen me gishtat e dorës të rinjtë që zgjedhin për të punuar në sektorin e bujqësisë sepse mungojnë incentivat.

Por ndërsa u ndesh me refuzimin e AZHBR, për ti mundësuar grantin që do ti shërbente për të rritur pemëtoren e tij në Ersekë, Romeo Nazarko, thotë se ai nuk hoqi dorë nga projekti i tij.

Por ai nuk ndihet aspak i lumtur që Komisioni Evropian pezulloi fondet e IPARD për fermerët.

Edhe pse mund të thuhet që ai ishte nismëtari I një kallëzimi që më pas do të kthehej në një hetim nga OLAF.

Çfarë po ndodh me tokën që ju morët me qera?

Romeo Nazarko: Tokën që unë mora me qera duke qenë se mora refuzim nga AZHBR kam filluar me shpenzimet e mia dhe po zhvilloj atë project që unë e kisha nisur në mënyrë private me fondet e mia, dmth nga 23 hektarë është arritur të mbillet një sipërfaqe me 4 hektarë që dhe ajo është pjesë e shpenzimeve 20.000 euro.

Si u ndjetë kur u dha lajmi që fondet u anuluan?

Dmth nuk është se u ndjeva mirë që fondet u anuluan, por dhe të ndjehesha mirë që fondet te shkonin te xhepat e personave të cilët nuk kishin asnjë kontribut për bujqësinë, kjo ishte prapë…më mirë të bllokohen për njëfarë kohe, të rishikohen pikat, gjë që të cilat janë të specifikuara qartë në udhëzuesin që është përgatitur në Bruksel dhe ky udhëzues nuk është vetëm në Shqipëri, ky është për të gjitha vendet e rajonit, i njëjti udhëzues qarkullon. Dmth sipas skualifikimit që më bënë mua kur thanë që referuar pikës 25 nuk ke dorëzuar kontratën e qerasë, unë e lexoj pikën 25 dhe thotë fotokopje e kontratës së qerasë, nuk më thotë  e nënqerasë, fotokopje e kontratës së qerasë me një afat të paktën 10 vjeçar, unë e kam për 99 vjet, pas datës së aplikimit. Do të thotë AZHBR kërkon kontratëqeraje që unë e kam me Bashkinë Kolonjë. Nuk thotë Brukseli pastaj të merret me detajet, këto rregullohen me ligjet e çdo vendit të vet. Shqipëria paraqet deklaratë noteriale, një shtet tjetër thotë mund të bëhet dhe me vetdeklarim, dmth ka mënyra të ndryshme, por ti s’mund të dalësh nga korniza që ata kanë përcaktuar. Nqs ata thonë duhet kontratë qeraje, kontratë qeraje. Kjo kontratë qeraje është pjesë e dosjes.

Por pavarësisht korrupsionit dhe burokracive me të cilat është ndeshur ai dhe fermerët e tjerë në zyrat e shtetit shqiptar, Romeo Nazarko, thotë se nuk ka ndërmend të tërhiqet. Dhe as të largohet nga Shqipëria duke thënë se ky vend nuk bëhet.

Romeo Nazarko

Nëse ka diçka që doni ta shtoni vetë…

Të gjithë pak a shumë e dinë se ç’bëhet të AZHBR dhe unë e kisha të qartë para se të aplikoja, por mendova se mos dhe drejtësisht mund të përfitoj aty. E ndoqa këtë rruge, nuk fitova dhe do vazhdoj me investimet…të paktën ato 20.000 euro që I harxhova ti kisha hedhur në mënyrë private te parcelat, nuk do ishin 4 hektarë do ishin të paktën 10 hektarë.

Si ka qenë procesi i kërkimit të drejtësisë për ju?

I vështirë përsa i përket kohës që humbet se unë punoj, atje ku punoj kërkojnë material, unë shkel afatet te puna ime dhe sepse merrem me pjesën e AZHBR pastaj te pjesa e denoncimit unë nuk futem tek njerëzit që tremben se nuk është hera e parë që kam denoncuar

Çfarë ju motivon?

Unë jam një nga emigrantët e rikthyer në këtë vend që nuk kam vendosur të ri emigroj kështu që do luftoj këtu o do luftoj këtu ose do luftoj në këtë vend dmth luftë për përmirësim jetën time, jetën e fëmijëve te mi dhe  në radhë të parë njëherë që fillon nga jeta dhe fëmijët se nëse ne do e lëmë këtu ata prapë e njëjta situatë do vazhdojë, ose do ikësh nga ky vend.Unë se kam në plan të iki të ri iki nga Shqipëria kështu që lufta është ajo që më shtyn.

The post Si përfunduan paratë e BE-së për bujqësinë te miqtë e pushtetit, zbulohen skemat appeared first on Albeu.com.

Në fillim ishte HAL 9000, kompjuteri i krijuar nga Stanley Kubrick për filmin “2001: A Space Odyssey”, në vitin 1968.

Një “kalkulator elektronik” që ndërvepronte me astronautët dhe i mbështeste ata në misionin e tyre. Sa keq, që doli të ishte “i keqi” i historisë: po përpiqej të vriste shokët që donin ta çaktivizonin. Pas më shumë se 50 vjetësh, një kompjuter kaq i avancuar ende nuk ekziston, por diçka e ngjashme është në horizont falë Inteligjencës Artificiale (AI).

Çfarë nënkuptohet me Inteligjencë Artificiale?

Është një degë e teknologjisë së informacionit që zhvillon sisteme të afta për të kryer aktivitete të kryera nga inteligjenca njerëzore: arsyetimi, të mësuarit, perceptimi, të kuptuarit e gjuhës. Duke dashur të thjeshtojë: ashtu si një fëmijë mëson falë vëzhgimit të botës që e rrethon, një Inteligjencë Artificiale evoluon duke mësuar pak a shumë në mënyrë të pavarur, përmes arsyetimit dhe marrëdhënies midis gjërave.

Origjinën e ka në mesin e viteve 1950, kur disa studiues amerikanë zhvilluan algoritmet e para të mësimit të makinerive. Që atëherë, Inteligjenca Artificiale ka gjetur aplikim në fusha të ndryshme, duke përfshirë mjekësinë, ku përdoret për të studiuar sëmundjet dhe për të zhvilluar trajtime gjithnjë e më efektive, financat, ku zhvillon produkte të reja që maksimizojnë fitimet, robotikën dhe komunikimin.

Tashmë janë të shumta faqet që ofrojnë tekste të përpunuara nga Inteligjenca Artificiale, të cilat janë jo vetëm korrekte, por edhe më të “tretshme” nga motorët e kërkimit si Google, duke garantuar shikueshmëri më të mirë dhe rrjedhimisht të ardhura më të mëdha për botuesit. Jo vetëm kaq. Falë Inteligjencës Artificiale, tregtarët krijojnë postime më me ndikim për mediat sociale, duke krijuar fushata reklamuese me ndikim për publikun. Zhvillimi i Inteligjencës Artificiale varet nga sasia dhe cilësia e të dhënave të përdorura për të trajnuar modelet. Kjo është arsyeja pse, me rritjen e kapacitetit llogaritës dhe rritjen eksponenciale të të dhënave në dispozicion, ajo po bëhet gjithnjë e më e saktë dhe e sofistikuar.

E fortë dhe e dobët

Ekzistojnë dy lloje të Inteligjencës Artificiale: “e dobët” dhe “e fortë”. E para është e specializuar në një detyrë specifike, si njohja e të folurit ose përkthimi. E dyta synon të përsërisë të gjitha funksionet njohëse të qenieve njerëzore. Duke e thjeshtuar, mund të themi se Inteligjencës Artificiale e dobët është tashmë një ndihmë e vlefshme për njerëzit në kryerjen e detyrave të ndryshme. Inteligjenca artificiale e fortë, nëse nuk menaxhohet si duhet, mund të përfaqësojë një rrezik serioz për njeriun në të ardhmen e afërt, duke qenë se ajo do të mund ta zëvendësojë atë në veprimtari, që sot janë prerogativë ekskluzive e tij.

Arsyeja pse Inteligjenca Artificiale është një nga temat më të debatuara në internet prej disa muajsh është e thjeshtë. Një kompani amerikane, OpenAi, ka vënë në dispozicion për publikun e gjerë një mjet të kollajtë për t’u përdorur: ChatGPT, një sistem i gjenerimit të gjuhës natyrore.

ChatGPT: Inteligjencë Artificiale për të gjithë

Është një algoritëm i sofistikuar, i aftë të kuptojë gjuhën njerëzore dhe të gjenerojë tekst në mënyrë autonome: në praktikë, një sistem i krijuar për të ndihmuar komunikimin midis njerëzve dhe makinave. Falë ChatGPT është e mundur të komunikosh me një Inteligjencë Artificiale, duke formuluar pyetje të drejtpërdrejta dhe fjali normale, sikur të bashkëvepronim me një njeri prej mishi e gjaku. Në versionin aktual, megjithatë, komunikimi nuk bëhet me gojë, por me shkrim. ChatGPT kupton kontekstin e pyetjes dhe përgjigjet në pak çaste, duke formuluar fjali dhe fjalime të plota dhe të artikuluara mirë.

Ai është gjithashtu në gjendje të personalizojë përgjigjen nisur nga personi që po ndërvepron. Këtë e bën duke ndryshuar tonin dhe thellësinë. Për shembull, nëse ChatGPT pyetet “çfarë jeni saktësisht?”, përgjigja e tij është: “Unë jam një model i Inteligjencës Artificiale i trajnuar nga OpenAi. Qëllimi im është të gjeneroj në mënyrë autonome tekst, t’u përgjigjem pyetjeve dhe të ndihmoj me detyra që kërkojnë të kuptuarit dhe prodhimin e gjuhës.”

Por nëse më pas pyesni “si do t’ia shpjegonit punën tuaj një fëmije kopshti?”, sistemi thotë: “Unë jam si një mik gjigant imagjinar që mund t’u përgjigjet shumë pyetjeve dhe mund të bëjë gjëra interesante me fjalë, si të tregojë histori apo të ndihmojë me detyrat e shtëpisë”.

Rezultate të personalizuara

Si i ofron ChatGPT rezultatet e personalizuara? Duke përdorur një teknologji të quajtur “Transformer”. Është një model i “trajnuar” në bazë të sasive të mëdha të të dhënave të disponueshme në internet (chat, mesazhe, email, etj.). Falë përpunimit të këtij mali gjigand të dhënash, sistemi ka fituar aftësinë për të gjeneruar tekst në mënyrë natyrale dhe të rrjedhshme.

Për më tepër, me një algoritëm kompleks të mësimit të makinerive, sistemi ka mësuar gjithashtu të “përqendrohet” në disa fjalë ose fraza të tekstit, duke arritur në thelbin e kuptimit të një fjalimi, deri në nuancat më të vogla.

Siç pranojnë vetë krijuesit e tij, sistemi nuk është plotësisht pa të meta dhe ndonjëherë mund të gjenerojë përgjigje që nuk janë plotësisht të sakta. Por është një pikënisje, jo një pikë mbërritjeje. Që sot, në fund të fundit, teknologjia na ka mësuar për të bashkëvepruar me makina dhe sisteme gjithnjë e më të sofistikuara. Një shembull përfaqësohet nga të ashtuquajturit “asistentë virtualë”, si Alexa i Amazon, Siri i Apple ose Google Now për botën Android. Ose kur vizitojmë Google për të kërkuar diçka. Edhe atëherë, në fakt, ne ndërveprojmë me një makinë. Ajo “përpiqet të na kuptojë” dhe kthen një sërë rezultatesh. Kushdo që e bën pyetjen më mirë merr përgjigjet më të mira.

Prandaj nuk është rastësi që në fushën e motorëve tashmë ka filluar një betejë mes gjigantëve, se kush do të jetë në gjendje të shfrytëzojë i pari – dhe më mirë – Inteligjencën Artificiale.

Miliona përdorues, miliarda dollarë

Përballë një sistemi kaq të sofistikuar, është e qartë se bota e Internetit është mobilizuar masivisht. Ndër të tjera, në këta muajt e parë të eksperimentimit, ChatGPT është vënë në dispozicion të publikut falas dhe kjo ka favorizuar përhapjen e tij. Në fakt, ajo ka mbledhur miliona përdorues, duke vendosur një rekord të të gjitha kohërave për sa i përket shpejtësisë së rritjes, si dhe miliarda financime të marra nga industritë e teknologjisë, si Microsoft.

Cila do të jetë e ardhmja e ChatGPT?

Ja çfarë thotë vetë Inteligjenca Artificiale kur merret në pyetje drejtpërdrejt për këtë temë. “E ardhmja e ChatGPT është e vështirë të parashikohet me siguri, por disa tendenca sugjerojnë se ajo do të vazhdojë të jetë një teknologji e rëndësishme dhe me zhvillim të shpejtë. Ka të ngjarë që të integrohet gjithnjë e më shumë në sisteme të tilla si asistentët virtualë dhe sistemet automatike të gjenerimit të tekstit, falë një përmirësimi të vazhdueshëm në performancë.

Në të vërtetë, ChatGPT do të vazhdojë të zhvillohet për të përmirësuar shpejtësinë, saktësinë dhe aftësinë për të kuptuar kontekste komplekse. Kjo do të çojë në një ndërveprim gjithnjë e më të natyrshëm me përdoruesit dhe, ndoshta, në zhvillimin e teknologjive të reja të bazuara në ChatGPT si sisteme më të avancuara të përkthimit me makinë ose sisteme të inteligjencës artificiale për krijimin automatik të përmbajtjes. Këto janë vetëm disa shembuj të evolucioneve të mundshme të ardhshme të ChatGPT. Por është e rëndësishme të mbani mend se Inteligjenca Artificiale dhe teknologjia po evoluojnë vazhdimisht, dhe për këtë arsye është e mundur që e ardhmja e ChatGPT të zhvillohet ndryshe nga sa pritej”.

Çfarë do të bëhet me njeriun?

Nëse e ardhmja e Inteligjencës Artificiale është kaq e paparashikueshme, çfarë do të bëhet me njeriun? A do ta zëvendësojë ndonjëherë një Inteligjencë Artificiale super e zhvilluar? Ja çfarë mendon ChatGPT. “Inteligjenca artificiale nuk mund të zëvendësojë plotësisht njerëzit, sepse i mungon kreativiteti, ndjeshmëria dhe morali i qenieve njerëzore. Megjithatë, mund të përdoret për të automatizuar disa detyra dhe për t’i bërë shumë detyra më efikase, më të thjeshta dhe më të shpejta. Inteligjenca artificiale mund të zëvendësojë disa punë manuale ose të përsëritura, por ka më shumë gjasa të punojë së bashku me njerëzit dhe t’i mbështesë ata në kryerjen e detyrave të tyre.

Është për të ardhur keq që ChatGPT më pas shton: “E rëndësishme është që Inteligjenca Artificiale të përdoret me përgjegjësi dhe që qeniet njerëzore të kontrollojnë gjithmonë përdorimin e saj, pasi teknologjia nuk mund të jetë plotësisht e lirë nga implikimet morale dhe sociale”.

Pyetja në këtë pikë bëhet: a do të jemi në gjendje ta bëjmë këtë? Apo do të biem të gjithë viktima të një HAL 9000 të fuqishëm të kohëve moderne? / AirOne – Bota.al

The post I gjithë pushteti Inteligjencës Artificiale appeared first on Albeu.com.

Shpeshherë dëgjojmë të thuhet se pushteti i ndryshon njerëzit. Po ashtu se mbajtja e një posti shumë të lartë, e kënaq shumë mendjen por e mbyll zemrën. Është e vërtetë se ka disa paragjykime në aspektin e ndikimit dhe fuqisë sociale. Megjithatë, ky është një fenomen real, sepse e kemi parë më shumë se sa një herë.

Mbajtja e një pozicioni të caktuar, kërkon zhvillimin e strategjive dhe sjelljeve të reja. Prandaj, ka një ndryshim që synon të mbështesë atë pozicion, dhe të artikulojë një lidership të aftë të arrijë objektivat. Tani, problemi është se ndonjëherë ky ndryshim nxit sjellje dhe qëndrime agresive apo mungesë ndjeshmërie. Çfarë e shpjegon këtë ndryshim në sjellje? A ndodh në të gjitha rastet apo ka përjashtime? Le ta analizojmë më poshtë.

“Jam mirënjohës që nuk jam një nga ingranazhet e pushtetit, por një nga krijesat që shtypen prej tij.” (Rabindranath Tagore)

Por a është e vërtetë që pushteti i ndryshon njerëzit?

Është fakt se pushteti mund t’i ndryshojë njerëzit. Prandaj edhe ndikimi më i vogël në një mjedis shoqëror, gjeneron ndryshime në sjellje. Për shembull, kur një bashkëpunëtor promovohet në një kompani, disa karakteristika të tij transformohen brenda natës, pikërisht si rezultat i atij pozicioni të ri.

Në një artikull të botuar në “Journal of Management”, studiuesit nënvizojnë se lidershipi dhe pushteti ndryshojnë nga kush e ushtron atë në çdo lloj konteksti organizativ. Megjithatë, pasojat që mund të kenë këto variacione në aspekte të tilla, si ndërveprimi me mjedisin apo mbi mënyrën e marrjes së vendimeve, nuk janë kuptuar ende plotësisht.

Duhet të theksohet se ndërsa mbajtja e një posti të lartë, e transformon sjelljen e një personi, ajo nuk ka pse të jetë gjithmonë negative ose kërcënuese. Siç thekson Daniel Goleman në librin e tij “Lidershipi që sjell rezultate”, ekzistojnë deri në 6 lloje të udhëheqjes dhe që të gjithë, me përjashtim të liderit shtrëngues ose autoritar, janë pozitivë. Ai i referohet udhëheqësve të tillë si:

Timonier

Përbashkues

Vizionar

Demokrat

Model frymëzimi për grupin

Në thelb, nëse është e dukshme që pushteti i ndryshon njerëzit, ky ndryshim mund të përdoret për të gjithë mjedisin, për të arritur qëllimet e përbashkëta. Pushteti mund të ushtrohet në shumë mënyra, dhe ai nuk është gjithmonë negativ apo jofunksional.

Mënyra se si i ndryshon njerëzit pushteti

Po çfarë ndryshon në qenien njerëzore kur ai ka pushtet? A janë vlerat, qëllimet, nevojat, emocionet e tij? Ka shumë elementë që ndryshojnë tek një individ, kur ai merr një pozicion të caktuar. Këto ndryshime janë të motivuara nga nevoja e tyre për të ruajtur atë pozicion, për të arritur qëllimet, dhe për të ndërmjetësuar ndikimin e tyre shoqëror. Në këtë mënyrë, ne thellojmë disa mënyra se si pushteti i ndryshon njerëzit:

Ata ndalojnë së kushtuari vëmendje faktorëve emocionalë

Ekziston një ide e përsëritur për njerëzit e pushtetshëm, dhe ajo lidhet me faktin që atyre u mungon ndjeshmëria. Kjo nuk është një premisë që mund të provohet, por ka dëshmi të një dimensioni të lidhur me të. Universiteti Liaoning në Kinë zbuloi në një sondazh, se ata që janë në pushtet, nuk reagojnë më ndaj stimujve emocionalë të të tjerëve.

Pra një udhëheqës me njëfarë fuqie mund të zbulojë dhe kuptojë emocionet e të tjerëve, por nuk vepron në përputhje me rrethanat. Sepse shpeshherë emocionet anashkalohen. Dhe kjo i jep mundësinë atij të marrë vendime drastike, edhe nëse ato ndikojnë negativisht tek njerëzit e tjerë.

Impulsivitet i shtuar

Në mënyrë ideale, çdo udhëheqës duhet të tregojë një reflektim të mirë, analizë, të menduarit në mënyrë kritike dhe një durim njohës. Kjo është mënyra e vetme për të marrë vendimet më të mira. Megjithatë, njerëzit e pushtetshëm përfundojnë ndonjëherë duke treguar sjellje më impulsive, gjë që i çon ata në hedhjen e hapave të gabuara apo që kanë një kosto të padëshiruar.

Perspektiva më vetjake ose egoiste

Pushteti i përfshin individët në perspektiva më instrumentale dhe egoiste. Për pasojë ndryshimet ndodhin në mënyra të ndryshme, dhe më e zakonshmja është ecja drejt sjelljeve egoiste dhe egoiste, duke çuar shpesh në veprime që janë të dëmshme për shumë grupe. Një tipar i përbashkët i atyre që janë në pushtet, është të mos reagojnë ndaj nevojave, emocioneve dhe sjelljeve të të tjerëve.

Riformulimi i vlerave

Kjo dukuri është e zakonshme. Ka nga ata njerëz që para se të mbërrinin në një pozitë të lartë në fushën organizative, mbrojtën vlera si miqësia, respekti, solidariteti, mirënjohja dhe falja. Por me arritjen në krye, shumë parime etike dhe madje edhe vetë vlerat transformohen. Pastaj ata evoluojnë në dimensione të tilla si pavarësia, vlera, konkurrueshmëria dhe suksesi.

“Sindroma e arrogancës”

Në disa raste, pushteti i ndryshon njerëzit në mënyra shumë negative. Ky ndryshim i sjelljes dhe i emocioneve, mund të kulmojë me “sindromën e arrogancës”. Ky është një model personaliteti i përcaktuar nga karakteristikat e mëposhtme:

Komunikimi i dhunshëm

Vetëbesimi i tepruar

Humbje e harmonisë me grupin e punës

Këta njerëz nuk e shohin më realitetin ashtu siç është. Përkundrazi, jetojnë në një botë paralele, ku kanë rëndësi vetëm nevojat dhe qëllimet e tyre personale. / bota.al

The post A i ndryshon vërtet njerëzit pushteti? appeared first on Albeu.com.

Të gjithë shqiptarët janë të vetëdijshëm për ndryshimetqë pësojnë zonjat në momentin kyr hyjnë në politikë.

Siç shihet edhe në foto, ndryshimet që ka pësuar deputetja e PS, Blerina Gjylameti janë të mëdha.

Sigurisht që deputetja Gjylameti ka qenë simpatike dhe tërheqëse që në momentin e parë që është bërë pjesë e politikës, por përgjatë viteve është bërë si vera” sa më e vjetër aq më e mirë”.

Por zonja Gjylameti nuk është e vetmja, pasi ndryshime rrënjësore ka pësuar edhe ministrja Olta Xhaccka, Elisa Spiropali, Belinda Balluku, apo deputetja e PL, Monika Kryemadhi, por edhe zonjat demokrate gjithashtu kanë ndryshuar për mirë në paraqitje.

The post FOTO LAJM/ Pushteti të zbukuron, ndryshimi drastik i deputetes së PS appeared first on Albeu.com.

E shkrova paragrafin e mësipërm gati 25 vjet më parë, si pasojë e një tërmeti afër Stambollit, i cili mori të paktën 17,000 jetë. E megjithatë ky paragraf mbetet mizorisht i përshtatshëm në valën e shkatërrimeve dhe akuzave që kanë pasuar tërmetet në këtë vend në fillim të këtij muaji.

Në mënyrë të turpshme, tërmeti i vitit 1999 e shkatërroi reputacionin e një gjenerate të tërë politike, duke përfshirë ushtrinë e atëhershme të fuqishme turke, të cilët gjatë ditëve të para vendimtare të përpjekjes së shpëtimit, s`bënë asgjë ndërkohë që ndodhi katastrofa.

Katastrofa i ekspozoi kontraktorët të cilët lanë mangut çelikun dhe çimenton, bashkëpunëtorët e tyre në qeverisjen vendore dhe politikanët kombëtarë që shkëmbyen amnistinë për shkeljet e kodit të ndërtimit në këmbim të votave. Zinxhiri i fajësisë dukej se përfshinte një gjeneratë të tërë të pasluftës, nga emigrantët që u dyndën në qytete, tek politikanët që ata i mbështetën, pasi urbanizimi i paplanifikuar dhe i parregulluar doli jashtë binarëve.

Reputacioni i Rexhep Tajip Erdogan, ish-kryebashkiaku i Stambollit (1994-1998), u ndërtua pas kësaj. Ai ishte ai që i riktheu shërbimet publike, pikërisht, duke e shpëtuar qytetin nga mungesat famëkeqe të ujit dhe zhurmat e gypave të ujit që fërshëllejnë ajrin. Në një epokë përpara mediave sociale, Erdogan e mbikëqyri ndërtimin e një makinerie të gjerë politike dhe të një rrjeti mbështetësish të ngjitur së bashku nga vlerat kulturalisht konservatore.

Erdogan kishte aftësinë të fliste përballë një shtypi kombëtar armiqësor të atëhershëm dhe zhvilloi një përbuzje për mediat, të cilën ai nuk duket se e ka humbur. Ndërkohë që popullariteti i tij si kryetar bashkie rritej, fuqitë që e manovruan atë nga zyra dhe kaloi katër muaj në burg me akuzat për nxitje të urrejtjes fetare duke recituar një poezi. Erdogan u lirua më pak se një muaj para tërmetit të gushtit 1999.

Gjithë këto vite më vonë, presidenti Erdogan ulet në një pallat presidencial të ri dhe luksoz me kompetencat e tij – trashëgimia e një referendumi kushtetues të vitit 2017 – kryesisht të pakontrolluara. Megjithatë, pas tërmeteve të javës së kaluar, edhe pse shpëtimtarët bëjnë thirrje për heshtje për të dëgjuar nëse ka ende zëra nën rrënoja, Turqia nuk mund të mos e pyesë veten nëse një ndryshim politik do të ndodhë përsëri. E gjithë logjika e dy dekadave të fundit të qeverisjes së Partisë për Drejtësi dhe Zhvillim (AK) dhe autoriteti i Presidentit Recep Tayyip Erdoğan mund të jetë gati të shpërthejë.

“Epoka e Erdoganit ka marrë fund”, ka deklaruar Selahattin Demirtaş, ish-udhëheqësi karizmatik (dhe i burgosur) i Partisë Demokratike të Popullit, në përgjigje të pyetjeve që i dërgova përmes avokatëve në qelinë e tij. Demirtaş, dikur shpresa e madhe e pakicave dhe liberalëve të Turqisë, e karakterizoi periudhën si sundimi i një njeriu, në të cilën shteti dhe qeveria janë bërë të padallueshme: “Të rinjtë nuk dinë asgjë tjetër, të moshuarit nuk mund të imagjinojnë një alternativë dhe besojnë se pa Erdoganin, shteti do të shembet.’ Megjithatë, rrjedha tragjike e tërmetit dhe paaftësia për t’i përballuar pasojat e tij kanë bërë shumë për të minuar besimin e njerëzve: ‘Përmes shumë dhimbjeve të zemrës, del se Erdogan nuk është as aq i fuqishëm dhe as aq shumë në kontroll siç menduan njerëzit.’

Megjithatë, për disa, precedenti më i fortë mund të mos jetë tërmeti i vitit 1999, por grushti i dështuar ushtarak i 2016-ës, një ngjarje të cilën Erdogan e përdori për ta zhvendosur Turqinë nga një sistem parlamentar në një sistem ‘super-presidencial’, përmes një referendumi vitin e ardhshëm. Shumë nga kompetencat emergjente që qeveria i mori përsipër pas përpjekjes së rrëzuar për grushtshtet janë miratuar që atëherë në ligj. Legjislacioni i ri, tashmë duke u përdorur pas tërmetit, e bën shpërndarjen e ‘dezinformimit’ një krim, një veprim i krijuar për ta frikësuar atë që ka mbetur nga shtypi i pavarur turk.

“Erdoğan tani do të përpiqet ta rivendosë autoritetin e tij të tronditur me ekspozim të ri të fuqisë”, paralajmëron Demirtaş. Tashmë, qeveria ka vendosur rregulla emergjente në dhjetë provincat e prekura nga tërmetet, gjoja në interes të rendit publik dhe për t’i parandaluar grabitjet.

Qeveria është përpjekur t’i ndalojë kritikat e opozitës si një përpjekje për të përfituar nga fatkeqësia e vendit. “Kjo është një kohë për unitet, solidaritet. Në një periudhë si kjo, nuk mund t’i shqetësoj njerëzit që kryejnë fushata negative për interesa politike”, ka deklaruar presidenti Erdoğan teksa vizitonte Kahramanmaraşin, qytetin më afër epiqendrës së tërmetit të parë dhe më të ashpër.

Megjithatë, edhe ndërkohë që foli, Autoriteti i Teknologjive të Informacionit dhe Komunikimit të Turqisë dukej se po bënte politikë: qasja në platformat e mediave sociale, përfshirë Twitter, ishte e kufizuar – me qëllimin e supozuar për t’i ndaluar skenat e zemërimit dhe zhgënjimit popullor që të bëheshin virale.

Ndërkohë që është e saktë të shihet tërmeti i vitit 1999 si minues i besimit popullor në atë që nganjëherë quhet “Shteti Baba” – stenografi për një autoritet dashamirës që e mban veten të zënë duke i rreshtuar rrugët me ar – gardës së vjetër iu deshën tri vjet të tjera të shpërthejë përfundimisht. Ky ishte rezultat i krizave ekonomike të viteve 2000 dhe 2001. Ishte po aq sa edhe kolapsi i sektorit bankar, po aq edhe i instinkteve të devotshme të ndjekësve të tij që sollën Partinë AK në pushtet në zgjedhjet e përgjithshme të 2002-shit.

Shumë besonin se devalvimet radikale të lirës turke do ta vërtetonin devalvimin e qeverisë. Argumenti për një presidencë të fuqishme ishte se do ta bënte qeverinë më efikase. Në vend të kësaj, mbicentralizimi e ka bërë politikën rezultat të tekave të një njeriu.

“Falë këtij sistemi, askush nuk mund ta bëjë asnjë lëvizje nëse nuk ka një urdhër nga presidenti”, shkruan kolumnisti Murat Belge. Është, beson ai, se nuk ka fare sistem. Erdogan po e zbaton strategjinë kundërintuitive të uljes së normave të interesit për ta frenuar normën e inflacionit (në 57.7 për qind). Presioni politik mbi gjykatat dhe agjencitë rregullatore publike, e lëre më Bankën Qendrore është i ashpër. Radhët e larta të AFAD-it, agjencisë qeveritare e ngarkuar me përballimin e tërmetit, udhëhiqen nga ata me trajnim teologjik, jo në menaxhimin e fatkeqësive. Presidenti Erdogan tashmë i ka cilësuar ata që vdiqën në tërmet si ‘dëshmorë fetarë’.

Presidenti dihet se i kushton vëmendje sondazheve të opinionit. Megjithatë, një partner në një nga firmat më të respektuara të sondazheve pranon të dukshmen: duke pasur parasysh përçarjen e jetës së 13.5 milionë njerëzve (15 për qind e të gjithë popullsisë) që banojnë në rajonet e prekura nga tërmeti, marrja e mostrave nga opinioni publik është praktikisht e pamundur. Me tetë nga dhjetë qytetet më të goditura tashmë nën kontrollin e AKP-së në pushtet, mençuria konvencionale është se ndërkohë që qeveria mund të mos shohë që baza e saj të avullohet, nuk ka gjasa ta rrisë mbështetjen e saj.

Kjo është me rëndësi sepse Turqia duhej të shkonte në zgjedhjet e përbashkëta presidenciale dhe parlamentare që sipas ligjit duhet të mbaheshin deri më 18 qershor të këtij viti. Zgjedhjet do të shtyheshin për muajin maj vetëm për t’a anashkaluar rregullin që e parandalon një president i cili përfundon dy mandate të plota të kandidojë për një mandat të tretë. Gara presidenciale ka qenë gjithmonë e hidhur. Disa sondazhe të fundit thonë se Erdogan fiton 50 përqind të votave të nevojshme, edhe në rast se të kishte edhe në një raund të dytë. Tani ka shumë spekulime nëse zgjedhjet mund të mbahen fare, por kjo paraqet një rebus tjetër ligjor pasi kushtetuta e lejon shtyrjen e zgjedhjeve për shkak të luftës, por nuk thotë asgjë për force majeure (situata kur nuk është e mundur të mbahen zgjedhjet për shkak të rrethanave të paparashikueshme)

Qeveria po përpiqet t’i balancojë dy pikëpamje konkurruese të katastrofës. E para është se tërmetet në Turqi dhe Siri, atë që Martin Griffiths, koordinatori i ndihmës emergjente të OKB-së, e përshkroi si ‘ngjarja më e keqe [natyrore] e rajonit në 100 vitet e fundit’, do t’i kishte provuar aftësitë e çdo qeverie dhe se qeveria e AKP-së, me reputacionin e saj, është e vetmja që mund ta kthejë vendin në normalitet. E dyta është nevoja që dikush të fajësohet për ndërtimin e dobët.

Arkitekti Emre Arolat ka njëfarë simpatie me argumentin e parë. Në fund të fundit, nuk ishin vetëm ndërtesat e fundit, por xhamitë dhe kishat historike në të gjithë rajonin – Kalaja e Gaziantepit, lagjja historike e Antakias – që u dëmtuan rëndë. Ai është përgjegjës për një strukturë të re në Antakaya, hotelin muze, të varur në 20,000 tonë kolona çeliku mbi një grup përrallor rrënojash romake, duke përfshirë një hapësirë publike të shekullit të katërt që është një pretendent për mozaikun më të madh në botë.

“Dallgëzimet në modelet e mozaikut janë vetë dëshmi e një historie të gjatë të aktivitetit sizmik”, thotë Arolat. Me pak fjalë, nuk kishte asnjë justifikim për të mos qenë të përgatitur. Një taksë e posaçme për faturat e telefonisë celulare u vendos pas tërmetit të vitit 1999 për t’i rinovuar ndërtesat dhe kjo llogaritet të ketë mbledhur rreth 36 miliardë euro. Shumë dyshojnë se taksa thjesht u zhduk për ta financuar deficitin buxhetor, ose, në disa raste, ndërtimin e autostradës. Në të njëjtën kohë, kodet e ndërtimit u rishikuan dhe u forcuan, por është një sekret i hapur që këto janë nderuar më shumë në shkelje.

Prandaj, një mori urdhër-arrestesh për rreth 131 kontraktorë, të akuzuar për ndërtimin e ndërtesave nën standardet e kërkuara. Policia arrestoi një burrë teksa po përpiqej të hipte në një aeroplan për në Mal të Zi që pretendohet se ishte përgjegjës për një kompleks luksoz prej 250 banesash në Antakaya ku tërmetet e shndërruan në pluhur. Megjithatë, Erdogan bëri fushatë në zgjedhjet lokale të vitit 2019, duke u mburrur në qytetin e Kahramanmaraş se “problemet e 144,556 qytetarëve tanë ishin zgjidhur me një amnisti ndërtimi”. Sipas kushteve të asaj amnistie, pronarët e shtëpive mund të paguajnë një gjobë për ta marrë një leje zyrtare banimi në vend të rregullimit të ndërtesës. Në fushatën në Antakia të njëjtin vit, presidenti e dha shifrën e atyre që përfitonin nga amnistia si 205,000.

“Ata i shndërruan shtëpitë e njerëzve në varre dhe më pas i ngarkuan për privilegjin”, deklaroi kreu i opozitës, Kemal Kiliçdaroğlu. Si shumë të tjerë, ai hedh poshtë idenë se tani nuk është koha për politikë. Ndërkohë ata pyesin, nëse jo tani, atëherë kur./The Spectator

The post A mund të jetë shkak tërmeti në Turqi për t’a rrëzuar nga pushteti presidentin Erdogan? appeared first on Albeu.com.

Sipas tij, mjekët e Vladimir Putin kanë përdorur ilaçet më të mira perëndimore për të parandaluar përkeqësimin e shëndetit të tij, me Soloyev që këmbëngul se presidenti rus ka kancer.

“Pa këto ilaçe, ai nuk do të ishte pjesë e jetës publike të Rusisë”, tha ai për mediat ukrainase, duke komentuar se “si rezultat, ky trajtim rezultoi i suksesshëm”.

Megjithatë, sipas analistit rus, “fundi është i dukshëm edhe në bazë të vlerësimeve të mjekëve sepse asnjë ilaç nuk mund të ketë sukses menjëherë”.

Sipas Soloviev, plani i Putinit është t’ia dorëzojë pushtetin ministrit të Bujqësisë, jo të njohur gjerësisht, 45-vjeçarit Dmitry Patrushe, i cili është djali i këshilltarit të sigurisë së presidentit rus, 71-vjeçarit Nikolai Patrushev.

The post Pse 2023 do të jetë viti i fundit i Putinit në pushtet appeared first on Albeu.com.

Përktheu: Alket Goce-Albeu.com 

Po sikur kundërsulmi aktual i Ukrainës të çojë në fitoren e luftës? Po sikur Rusia ta pranojë në fund se lufta është futur në një ngërç, ose se për të është e humbur, dhe ta largojë nga pushteti Vladimir Putinin? Kjo mund të sillte një mundësi të rrallë për të korrigjuar linjat e shtrembëruara kufitare të Evropës, dhe për të arritur vendosjen e një paqeje dhjetëvjeçare midis Rusisë dhe Perëndimit.

Por që të ndodhë kjo, Perëndimi duhet të vazhdojë të ushtrojë presion ndaj Rusisë me sanksionet, dhe t’i rezistojë tundimit për të qenë serish tolerant. Moska e kupton se tek e fundit ka në dispozicion vetëm 2 opsione: të ringjallë lidhjet e saj me Evropën ose të lidhë një aleancë të ngushtë me Kinës. Kjo e fundit do të ishte një makth strategjik, ushtarak, kulturor dhe fetar. Ndërsa e para duhet të kërkojë lëshime të rëndësishme.

Ja cilat janë çështjet më thelbësore që duhen adresuar:

Së pari, është rindërtimi i Ukrainës. Qeveria ruse, bizneset dhe oligarkët duhet të paguajnë një dëmshpërblim prej qindra miliarda dollarësh për të riparuar dëmet e mëdha në infrastrukturë të shkaktuara nga pushtimi.

Së dyti, vendosja e kufizimeve ushtarake. Rusia duhet të urdhërohet me traktat që për 50 vite të mos mbajë ndonjë ushtri, apo anije detare ushtarake, dron apo avion ushtarak në Detin Baltik, Detin e Zi apo Detin Azov.

Po ashtu ajo duhet të tërheqë të gjitha njësitë dhe armët e saj ushtarake dhe paraushtarake brenda të paktën 90 km nga kufijtë e saj perëndimorë, nga Finlanda në veri, deri në Gjeorgji në jug, përfshirë kufirin me Bjellorusinë. Pasi Rusia të ketë përfunduar këto tërheqje, edhe NATO duhet të fillojë një tërheqje të ngjashme të forcave të saj larg kufirit rus.

Së treti, duhen gjykuar krimet e luftës. Rusia duhet të përballet me ndëshkime për mizoritë e saj gjatë kohës së luftës. Ajo duhet të dorëzojë tek gjykatat ukrainase çdo ushtar ose civil rus të përmendur në një aktakuzë për krime lufte, por edhe oficerët komandues të çdo njësie ushtarake ruse të identifikuar si autorë të një krimi lufte.

E njëjta gjë vlen edhe për mercenarët. Ata kanë të drejta të kufizuara sipas ligjit ndërkombëtar, dhe mund të ndiqen penalisht për veprimet e tyre në fushën e betejës. Dorëzimi i mercenarëve në Ukrainë për gjykim dhe ndëshkim mund të pengojë shërbimin e mercenarëve në konfliktet e ardhshme.

Së katërti, çështja e armëve bërthamore. Përmes një traktati të nënshkruar me NATO-n, Rusia duhet të pranojë të reduktojë menjëherë armët e saj bërthamore në një numër dhe cilësi jo më të rëndësishme se ato që zotërojnë SHBA-ja, dhe të pranojë inspektimet nga NATO për të garantuar respektimin e marrëveshjes. Po përmes një traktati, Moska duhet të tërheqë zyrtarisht kërcënimet e saj për përdorimin e armëve bërthamore taktike në Evropë dhe të zotohet të mos përdorë armët bërthamore si politikën e saj të përhershme.

Së pesti, është problemi i hakerimit. Rusia duhet të zotohet se do t’i japë fund sulmeve kibernetike kundër çdo vendi të NATO-s, dhe se do të godasë të gjitha grupet publike dhe private të hakerave që sulmojnë perëndimin.

Së gjashti, për të siguruar që popullata ruse ta kuptojë peshën e krimeve të liderëve të saj dhe arsyet e ndëshkimeve, qeveria ruse duhet të kërkojë nga gazetat, revistat, blogjet qeveritare dhe mediatike, stacionet televizive dhe radiofonike, që për 2 vite me radhë të bëjnë publike, dhe pa justifikime, dëmet e agresionit rus dhe krimet e luftës gjatë 75 viteve të fundit.

Tekstet shkollore ruse duhet të përfshijnë historinë e saktë të agresionit rus dhe krimeve të luftës në dekadat e fundit. Këto masa janë të ngjashme me ato që mori Gjermania për të shlyer fajin për agresionin e saj në Luftën e Dytë Botërore.

Së shtati, ndërsa ruan marrëdhënie të barabarta diplomatike dhe tregtare me Kinën, Rusia duhet të tërhiqet nga Traktati i Miqësisë Kinë-Rusi i vitit 2001, që vendosi marrëdhënie të ngushta ushtarake, diplomatike dhe ekonomike midis dy vendeve.

Së fundmi duhet të adresohet çështja e territoreve të pushtuara. Për dekada me radhë, Moska ka vjedhur territore nga vendet fqinje. Rusia aneksoi në vitin 1940 pjesë të rajonit të Karelia dhe Salla dhe të gjithë rajonit Petsamo nga Finlanda, Ishujt Kurilë të Jugut (territoret Veriore) nga Japonia në vitin 1945, Transnistrian nga Moldavia në vitin 1992, Abkhazisë dhe Osetia e Jugut nga Gjeorgjia në vitin 2008, dhe Krimenë dhe pjesë të Ukrainës Lindore në vitin 2014.

Të gjitha këto territore duhet t’u rikthehen pronarëve të tyre të ligjshëm. Kaliningradi, i marrë nga Gjermania në vitin 1945, i përket gjeografikisht Polonisë. Po ashtu, Rusia duhet të tërheqë forcat e saj ushtarake, policore, civile dhe diplomatike nga Bjellorusia, dhe të zotohet se nuk do të ndërhyjë në zgjedhjet apo politikën e këtij vendi.

Pasi të arrihet një marrëveshje me vendet e NATO-s, secili do të pajtohej për një traktat paqeje dhe do të lehtësonte me kujdes sanksionet ndaj Rusisë gjatë 10 apo më shumë viteve. Një lehtësim i tillë, mund të përfshijë një rritje graduale të shërbimeve ajrore midis Rusisë dhe Perëndimit, një rritje të matur të numri të diplomatëve rusë që lejohen në Perëndim,

një rritje të emigrimit të ligjshëm të rusëve në Perëndim, zgjerim në tregtinë e mallrave jo-strategjike, pakësim të kufizimeve financiare, rifillimin e tregtimit të pjesëve të avionëve dhe marrëveshjeve të shërbimit me prodhuesit perëndimorë të avionëve.

Gjatë zbatimit të këtyre masave ndëshkuese dhe restauruese, NATO dhe vendet perëndimore jo-anëtare duhet të diskutojnë hapat afatgjatë me të cilët Rusia mund të integrohet gradualisht me institucionet ekonomike, politike, kulturore dhe fetare perëndimore.

Kjo përpjekje mund të udhëhiqet nga Bashkimi Evropian, që luajti një rol të dobishëm në integrimin e shoqërive ish-komuniste të Evropës Lindore dhe Qendrore. Qëllimi i këtyre masave integruese do të ishte një Rusi demokratike me një treg të lirë, dhe krenare për statusin e saj të sapo-gjetur si një anëtare udhëheqëse e Perëndimit të rikonfiguruar./albeu.com 

The post Çfarë duhet bërë nëse Ukraina fiton luftën dhe Putini rrëzohet nga pushteti    appeared first on Albeu.com.