Plani i punës në Drejtorinë e Përgjithshme të Tatimeve, në drejtim të kontrolleve dhe inspektimeve vitin e kaluar nuk u përmbush, për shkak se gati një katërta e organikës nuk ishte e plotësuar me punonjës, referoi Kontrolli i Lartë Shtetit në raportin për buxhetin faktik të vitit 2023 përgatitur për Kuvendin e Shqipërisë.

Në dhjetor të vitit 2023, administrata tatimore ka pasur 338 vende pune vakante nga 1450 gjithsej ose 23 % e organikës së paplotësuar, vërën KLSH.

Gjithashtu, konstatohet se DPT-ja ka 71 procese gjyqësore të hapura për largimet nga puna.

Administrata tatimore vitin e kaluar ishte në ristrukturim organizativ, sipas një VKM-je që u miratua në maj të vitit 2023.

Sipas Kontrollit të Lartë të Shtetit, rezulton se Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve, ka një stok të lartë të kontrolleve të papërfunduara. Nga viti 2017, ku deri 2023 janë gjithsej 805 kontrolle të pezulluara, të pafilluara ose që vijojnë në proces: 109 kontrolle të pafilluara, 47 kontrolle të pezulluara, 432 kontrolle në fazë projekt raporti, 201 kontrolle dërguar projekt raporti, 14 kontrolle pritet observacion nga subjekti dhe 2 kontrolle në fazë raporti përfundimtar.

Mungesa e personelit ka ndikuar në eficiencën e institucionit. Gjendja e detyrimeve tatimore të papaguara në fund të vitit 2023, rezulton në vlerën rreth 155 miliardë lekë (1,5 miliardë euro), nga i cili detyrimi është 61%, gjobë 34% dhe interesat 5%.

Ky detyrim ju përket 182,490 subjekteve, me një rritje vjetore prej rreth 8,3 miliardë lekë dhe me një ulje prej 1,467 subjekte debitorë. Detyrimet më të mëdha i përkasin TVSH-së dhe në vijim Tatim fitimi, sigurimet etj. 55 % e detyrimeve të prapambetura tatimore, janë të periudhës mbi 5 vjeçare dhe vetëm 10 % është deri në 1 vit.

KLSH vë në dukje se ka një vështirësi të konsiderueshme në vjeljen e këtij borxhi, pasi 74 % e vlerës ju përket subjekteve pasive dhe vetëm 26 % atyre aktive.

Sipas KLSH-së, situata e mësipërme është si pasojë edhe se DPT ka ushtruar masa shtrënguese të pakta, duke pasur parasysh numrin e subjekteve me detyrime të prapambetura dhe se këto masa shtrënguese janë të përsëritura për një numër të konsiderueshëm rastesh.

Me mungesë personeli është edhe Drejtoria e Përgjithshme e Doganave. Nga auditimi i menaxhimit dhe administrimit të burimeve njerëzore, është konstatuar se administrata doganore ka pasur 118 pozicione vakante pune gjatë vitit 2023 nga 1074 në strukturë gjithsej ose 11 %, me rritje krahasuar me 2022, si dhe 278 transferime të përkohshme punonjësish, duke cenuar ndjeshëm performancën e institucionale të administratës fiskale doganore./Monitor

The post Raporti i KLSH zbulon shifrat/ Tatimet keq për punonjës, vitin e kaluar 23% e organikës në DPT e paplotësuar appeared first on Albeu.com.

Lajmi është konfirmuar nga një zëdhënës i AstraZeneca, i cili tha se deri më tani nuk ka informacione se pse janë në hetim punonjësitë.

“Ne jemi të vetëdijshëm se një numër i vogël i punonjësve tanë në Kinë janë nën hetim dhe ne nuk kemi informacion të mëtejshëm për të ndarë në këtë pikë”, tha një zëdhënës i AstraZeneca .

Sipas mediave të huaja, konfirmimi erdhi në përgjigje të raporteve të së enjtes, i cili tha se ishin pesë punonjës aktualë dhe të mëparshëm që po hetoheshin, të cilët janë të gjithë shtetas kinezë që punonin në divizionin e onkologjisë të kompanisë.

Një hetim lidhet me mbledhjen e të dhënave të pacientëve nga kompania dhe mundësinë që ajo ka shkelur ligjet e Kinës për privatësinë e të dhënave dhe tjetra ka të bëjë me rolin e disa individëve në importimin e një ilaçi për kancerin e mëlçisë që nuk është miratuar për shpërndarje brenda Kinës.

Prodhuesi britanik i barnave, i cili prodhoi një nga vaksinat kryesore Covid-19, ka një prani të fortë në Kinë dhe shpesh ka folur për mundësitë e rritjes së tregut.

The post Prodhoi vaksinat kundër Covid-19, Kina arreston disa punonjës të AstraZeneca appeared first on Albeu.com.

Me një diplomë false në duar, më shumë se 25 mijë malazezë janë ulur në një nga zyrat e administratës shtetërore ose mbulojnë ndonjë pozicion. Dhe këto janë vetëm të dhënat e marra nga komisioni qeveritar për kontrollin e diplomave false. Jozyrtarisht flitet për më shumë.

Zarija Paviçeviq, anëtare e komisionit qeveritar për kontrollin e diplomave false, thekson se nuk ka institucion publik që nuk ka njerëz me njohuri të rreme.

“Këta njerëz po na shkaktojnë dëme afatgjata, në radhë të parë në aspektin e vlerave morale dhe më pas edhe të statusit ekonomik, sepse këta njerëz sigurisht që nuk dinë ta bëjnë punën për të cilën paguhen dhe me punën e tyre të paskrupullt. ndikojnë në shkatërrimin e shoqërisë në afat të gjatë”, thotë Paviçeviq.

Ka shumë falsifikues në arsim, pastaj në sektorin e sigurisë, të cilin Paviçeviq e përshkruan si të shpërndarë. Kujdesi shëndetësor është një shqetësim i veçantë ku, sipas vlerësimeve, të paktën 30% e diplomave janë false.

“Në përgjithësi, me sistemin shëndetësor problemin më të madh e kemi pasur me gjimnazin e Tutinit, por Tutini ka metastazuar aq shumë sa që tani ka shkolla si motra… ndër të tjera janë Milutin Milanković, shkolla Perfekt Prijepolje, Sveti. Sava Beograd, Hipokrat, Dositej Obradoviq, Isidora, Krug etj”, shprehet ajo.

Megjithatë, shifrat e marra nga komisioni dhe ato para gjykatave mbivendosen në masë të madhe. Në gjashtë vitet e fundit për këtë krim janë ngritur mbi 100 kallëzime penale në Podgoricë.

Dënimi është ende i rëndë, deri në pesë vjet burg, por në praktikë, atyre u jepen përgjithësisht dënime shumë më të buta dhe shpesh me kusht.

Përveç dënimit gjyqësor, ai është më i madh, thotë Raduloviq, për shkak të dënimit të shoqërisë, që zakonisht pason kur dikujt konfirmohet se ka falsifikuar diploma. Podgoricasit përveç dënimit i frikësohen edhe punës së punonjësve të tillë.

Deri më tani, rruga për të punuar për falsifikatorët është lehtësuar nga nostrifikimi i thjeshtë i diplomave, që është një dispozitë që duhet ndryshuar në Ligjin e ri të Arsimit të Lartë.

“Ata dërgojnë një e-mail në një adresë të caktuar dhe pastaj përgjigjen se ai njeri ka përfunduar tek ne dhe vetëm kështu është verifikuar diploma”, thotë Popoviq.

Në të njëjtën kohë, në rajon u ngritën aktakuza kundër disa universiteteve private që u mbyllën.

The post Diplomat false “pushtojnë institucionet” në Malin e Zi, mbi 25 mijë punonjës me njohuri të rreme appeared first on Albeu.com.

“Përmes zbatimit të kësaj politike paga mesatare në sektorin publik arrin në 105 mijë lekë në muaj. Pagat e rritura nisin zbatimin në 6-mujorin e dytë, pra në korrik me kosto prej 11 miliard lekësh për këtë 6-mujor”, tha Ervin Mete ministër i Financave.

Përfitues janë mbi 20 mijë mjekë dhe infermierë, si dhe punonjës të administratës shëndetësore. Por sa është rritja për këtë kategori?

“Me këtë rritje që miratuam sot paga e një mjeku të përgjithshëm rriten me 20 mijë lekë plus, ndërsa e një infermieri me 15 mijë mbi pagën ekzistuese”, tha pak ditë më parë Albana Koçiu, ministre e Shëndetësisë.

Paralelisht edhe arsimtarët do të përfitojnë rritje page. “Nga 1 korriku rriten pagat për 30 mijë punonjës të sistemit arsimorë. Paga rritet me 18 mijë lekë mbi pagën mesatare. E thënë ndryshe me këtë rritje paga mesatare në arsim arrin në 900 euro”, sqaroi Manastirliu.

Rritje sinjifikative e pagave e konsideroi edhe Niko Peleshi për forcat e armatosura dhe punonjësit zjarrfikës, rritje e cila kap shifrën e 30%. Në përpjekje për të tërhequr punonjës në administratë, Peleshi tha se çdo i ri e nis me pagë dinjitoze në forcat e armatosura.

“Nga kjo rritje mund të them se çdo i ri që hyn në sektorin e forcave të armatosura paga do të nis nga 800 mije lekë”, tha Niko Peleshi.

Përfitues do të jenë edhe punonjësit e administratës shtetërore, por vetëm ata të nivelit zbatues dhe mbështetës.

Kategoritë që përfitojnë nga rritja e pagave:

Ushtria
Për ushtarin bazë, me rritjen e sotme paga e tij shkon në 71 mijë Lekë
Rreshteri, 80 mijë Lekë
Majori, 107 mijë Lekë
Koloneli, 158 mijë e 500 Lekë
Gjenerali, 190 mijë Lekë.
Të gjitha këtyre pagave u shtohet një trajtim ushqimor, prej 16 mijë Lekësh

Zjarrfikësit
Asistent Zjarri (grada më e ulët) 60 mijë Lekë
Zjarrfikës 65 mijë Lekë
Kryezjarrfikës 70 mijë Lekë

Kryeinspektor zjarrfikës 85 mijë Lekë
Inspektor zjarrfikës 75 mijë Lekë
Komisar zjarrfikës 105 mijë Lekë
Drejtues zjarrfikës 155 mijë Lekë
Drejtues i parë zjarrfikës 140 mijë Lekë
Drejtues i lartë zjarrfikës 160 mijë Lekë

Sistemi arsimor
Paga e mësuesit në arsimin e mesëm të lartë që ka kualifikimin dhe që ka vjetërsi mbi 15 vite pune eksperiencë do shkojë 98 500 Lekë.
Paga mesatare e mësuesit në arsimin e mesëm të ulët me mbi 15 vite vjetërsi shkon nga 75 800 në 96 000 Lekë.
Mësuesit e ciklit fillor ku paga mesatare me mbi 15 vite eksperiencë nga 72 mijë Lekë paga shkon në 95 200 Lekë.
Punonjësit e shërbimit psiko-social, paga mesatare shkon 910 Euro.
Për oficerët e sigurisë 800 Euro në muaj si pagë mesatare.

Sistemi shëndetësor

Të gjithë mjekëve të përgjithshëm u rritet paga me 20 mijë Lekë mbi pagën ekzistuese.
Të gjithë infermierëve u rritet paga me 15 mijë Lekë mbi pagën ekzistuese.
Përfitojnë edhe punonjësit e administratës së sistemit shëndetësor, 15 deri në 20 përqind të pagës së tyre aktuale.

Sektori i burgjeve
Rritja e pagave varion nga 13 deri në 27 përqind.
Rritja shkon nga 6 mijë Lekë, deri në 33 mijë e 600 Lekë e përshkallëzuar sipas gradave.
Aspirantët, pjesë e strukturës së Policisë së Burgjeve dhe do paguhen me 80 për qind të pagave të inspektorit.

The post Nga sot hyn në fuqi rritja e pagave për 135 mijë punonjës të administratës publike, ja cilat kategori përfitojnë appeared first on Albeu.com.

Bëhet me dije se 2 zjarrfikës dhe një e moshuar janë asfiksuar nga zjarri dhe janë dërguar në spital.

Flakët e zjarrit kanë kryer mjaft dëme materiale dhe siç bëhet me dije zjarri është drejt shuarjes edhe pas ndihmës së ardhur nga Lezha, Vau i Dejës, Ulqini dhe Tivati.

The post Zjarr në Shkodër drejt shuarjes, dy zjarrfikës dhe një e moshuar dërgohen në spital nga asfiksia appeared first on Albeu.com.

Ndërkohë Komisariati i Policisë në Shkodër bëri të mundur arrestimin në flagrancë të Gj.P., 50 vjeç pasi kishte kryer lidhje të paligjshme të energjisë elektrikë në biznesin në pronësi të tij. Për këtë rast ka nisur një hetim për 6 punonjës të OSHEE-së për ‘Shpërdorim detyre’.

‘Komisariati i Policisë Shkodër, në bashkëpunim me Seksionin kundër Krimeve Ekonomiko-Financiare, arrestoi në flagrance shtetasin Gj. P., 50 vjeç, pasi nga verifikimet e kryera, rezultoi se kishte lidhje të paligjshme të energjisë elektrike në biznesin në pronësi të tij. Në vijim të veprimeve procedurale për rastin u referuan materialet procedurale në Prokurori, ku nisi procedimi në gjendje të lirë për 6 punonjës të OSHEE-së, mbi dyshime për veprën penale “Shpërdorimi i detyrës”.’, thuhet në njoftimin e policisë.

The post Shkodër/ Ndalohet një person pasi goditi punonjësin e Komisariatit, ndërsa një 50-vjeçar arrestohet për lidhje të paligjshme të energjisë appeared first on Albeu.com.

Shërbimet e komisariatit të Policisë Durrës, në vijim të veprimeve procedurale për kapjen e një 26-vjeçari që dhunoi ditën e djeshme, 2 punonjësit e një karburanti në lagjen nr. 17/1, lokalizuan, kapën dhe vunë në pranga shtetasin Halim Gjuzi, 26 vjeç, banues në Kavajë.

Ngjarja ndodhi të shtunën rreth orës 13:00 në zonën e ish-kënetës në Durrës. Pas një konflikti të çastit, për motive të dobëta, me 2 punonjës të një karburanti  në lagjen nr. 17/1, i riu ka goditur me përforcues grushti dhe i ka shkaktuar dëmtime të rënda fizike, njërit prej punonjësve të karburantit, 62-vjeccarit S. P., i cili në gjendje të rëndë është dërguar në Spitalin e Traumës për mjekim më të specializuar.

Ndaj të riut janë ngritur akuzat për “Plagosje e rëndë me dashje” dhe “Kundërshtim i punonjësit që kryen një detyrë shtetërore apo një shërbim publik”.

The post Emri/ Dhunoi rëndë punonjësit e karburantit, arrestohet i riu nga Kavaja appeared first on Albeu.com.

Të dhënat nga Anketa Europiane për Aftësitë dhe Tregun e Punës në Shqipëri tregojnë se, pothuajse një në tre (27%) raportojnë se kanë një arsim më të lartë se sa kërkon vendi i tyre i punës, ndërsa më shumë se një në dhjetë (12%) thonë se janë të nën kualifikuar për pozitën aktuale të punës.

“Mbikualifikimi fillon që në mëngjes, ti çohesh në mëngjes, pi një kafe, normalisht kamerieri që të shërben është jurist, ekonomist, aty fillon dhe trishtimi i mëngjesit, hidhërimi. Studentët na pyesin shpesh, po bëjmë edhe këtë, edhe këtë, ku do të shkojmë. Edhe në administratë kanë mbi kualifikim. Ajo çfarë është shqetësuese në mbi kualifikim, ka individë që paguhen më pak sesa meritojnë“-shprehet ekspertja për punësimin, Helena Halilaj.

The post Punonjës të mbikualifikuar/ 40% prej tyre në Shqipëri nuk iu përputhet arsimi me punën appeared first on Albeu.com.

Mediat në Kosovë kanë komunikuar me disa qytetarë të interesuar dhe me Ambasadën e Kosovës në Bangladesh, ku këta të fundit janë përgjigjur se janë detyruar të shtyjnë fillimin e marrjes së aplikimeve të reja për viza punësimi për kategorinë “D’’ deri në mars.

Komunikimi mes Ambasadës dhe aplikuesit

“Ne parashikojmë që në fillim të marsit të fillojmë me procedurën e re të vizave duke përfshirë listën e dokumenteve të reja dhe udhëzimet e reja”- shkruan në përgjigjen që ia ka kthyer Ambasada një ndërmarrësi të interesuar nga Kosova që të punësojë punëtorë nga Bangladeshi.

Të njëjtit aplikues, në nëntor Ambasada fillimisht i kishte kthyer përgjigje që nuk mund t’ia pranojë kërkesën për termin  për aplikim pune, pasi që Ambasada nuk ka termine të lira deri mbas 25 janarit.

Bazuar në përgjigjen e Ambasadës, ata kishin thënë që në fillim të janarit do të lëshojnë një njoftim të ri me procedura të reja, më efikase dhe më të shpejta aplikimi, të cilat do të përmisiojnë procedurën e aplikimit dhe dukshëm të shkurtojnë kohën e përgjigjeve.

Megjithatë, një gjë e tillë akoma nuk është publikuar në faqen e misionit diplomatik në Bangladesh.

E, as vetë ambasada dhe Ministria e Punëve të Jashtme nuk kanë kthyer përgjigje në lidhje me këtë çështje.

Viza e tipit “D” është afatgjatë. Këto viza kërkohen për qëndrime që tejkalojnë periudhën tre mujore. Mes të tjerëve për këtë vizë mund të aplikojë një punonjës që do të punojë në një biznes në Kosovë ose për punësim sezonal.

Viteve të fundit nën arsyetimin se ka mungesë të fuqisë punëtore në sektorin privat ka nisur ky trend i punësimit të qytetarëve nga Azia Jugore.

Kryetari i Sindikatës së Pavarur e Sektorit Privat të Kosovës, Jusuf Azemi, në tetor të vitit të kaluar kishte thënë që deri më tani në Kosovë kanë ardhur rreth 500 punëtorë nga Bangladeshi, të cilët Kosovën po e shohin si pikë tranzicioni për ikje në perëndim.

“Në Kosovë kemi treg të çrregulluar, punëtorët tani po zgjedhin. Nuk është koha kur pronarët e kompanive kanë thënë se nëse dëshiron të punosh mirë, nëse jo tjetri është duke pritur te dera… Këta (punëtorët nga Bangladeshi)  nuk vijnë për të punuar, por Kosovën e shohin si pikë tranzicioni për ikje në perëndim”- është shprehur Azemi.

The post Kosova po mbushet me punëtorë të Bangladeshit, asnjë termin i lirë për viza appeared first on Albeu.com.

Nga Ersuin Shehu

Në historinë postkomuniste, krahu i lirë i punës ka qenë një nga avantazhet e pakta konkurruese të ekonomisë shqiptare. Ndërmarrjet prodhuese dhe eksportuese u mbështetën për dekada me radhë në këtë avantazh në ngritjen dhe rritjen e bizneseve të tyre.

Kambanat se një ditë, ky avantazh do të shuhej gradualisht, tingëllonin të largëta, madje edhe në fillimet e dekadës së fundit, kur nisi një valë e re e emigracionit të të rinjve, përfshirë edhe ata të arsimuar.

Por, në vitet e fundit, me daljen nga pandemia dhe me valën e fortë të inflacionit të importuar, bizneset u “zgjuan” dhe kuptuan se kanë një problem të madh: forca e punës po bëhet gjithnjë e më e pamjaftueshme dhe e kushtueshme.

Megjithëse jemi ende larg hyrjes në Bashkimin Europian, konkurrenca në tregun e punës nga vendet ekonomikisht më të zhvilluara tashmë është një realitet i prekshëm, sidomos për profesione të veçanta.

Ky fenomen po prek kategori të punës së specializuar dhe më pak të specializuar, duke filluar nga mjekësia, teknologjitë e informacionit dhe të komunikimit e deri te bujqësia.

Produktiviteti i punës është i ulët

Rritja e kostos së punës është një problem serioz për një ekonomi si ajo e Shqipërisë, që historikisht ka pasur produktivitet të ulët të punës.

Produktiviteti i punës është një tregues i rëndësishëm, i lidhur ngushtë me rritjen ekonomike, konkurrencën dhe standardet e jetesës brenda një ekonomie. Produktiviteti i punës përfaqëson vëllimin e përgjithshëm të prodhimit (në termat e Prodhimit të Brendshëm Bruto, PBB) për njësi të punës, i matur në raport me numrin e personave të punësuar ose të orëve totale të punës, gjatë një periudhe të caktuar kohore.

Të dhënat krahasuese nga Organizata Ndërkombëtare e Punës (ILO) tregojnë se në vitin 2021, Shqipëria kishte produktivitetin më të ulët në rajon dhe ndër më të ulëtit në Europë, duke lënë pas vetëm Ukrainën dhe Moldavinë.

Statistikat krahasuese përdorin si njësi matëse dollarin ndërkombëtar, njësi monetare hipotetike që përdoret në funksion të paritetit të fuqisë blerëse.

Prodhimi i Brendshëm Bruto për orë pune në Shqipëri vlerësohej në 15.57 dollarë. Mes vendeve të rajonit, Shqipëria paraprihet nga Serbia, me 17.38 dollarë; Maqedonia e Veriut, me 20.64 dollarë; Bosnjë- Hercegovina, me 25.3 dollarë dhe Mali i Zi, me 26.14 dollarë. Statistikat e ILO-s nuk japin informacion për Kosovën.

Struktura e investimeve në kapital fiks dominohet nga ndërtimi

Përmirësimi i produktivitetit të punës mbështetet kryesisht te rritja e cilësisë së kapitalit njerëzor, por sidomos te rritja e përdorimit të teknologjisë në proceset e punës.

Shkaqet e produktivitetit të ulët të punës së ekonomisë shqiptare duhen kërkuar pikërisht te këta faktorë.

Duke shfrytëzuar krahun e lirë të punës për dekada me radhë, ndërmarrjet, sidomos në sektorët e industrisë, nuk janë shqetësuar shumë për të kërkuar mënyra për rritjen e produktivitetit, sidomos nëpërmjet investimeve në teknologji.

Struktura e investimeve në ekonominë shqiptare dominohet gjerësisht nga ndërtimi. Për vitin 2021, ndërtimi përbënte 77.7% të formimit bruto të kapitalit fiks në ekonomi dhe pesha e tij ka qenë relativisht konstante në dekadën e fundit, mesatarisht 76.2% në periudhën 2011-2021.

Makineritë dhe pajisjet në vitin 2021 përbënin 16.4% të kapitalit fiks të formuar gjatë periudhës, duke shënuar nivelin më të ulët që prej vitit 2014.

Mesatarja e dekadës 2011-2021 është gjithsesi pranë niveleve të vitit 2021, me rreth 16.2% të peshës specifike ndaj kapitalit të ri fiks të formuar në ekonomi.

Ndërkohë, investimet në teknologji më të avancuara të llojit software (programe kompjuterike dhe databaza) zënë ende një peshë shumë të ulët.

Në vitin 2021, ato përbënin rreth 1.7% në strukturën e formimit të kapitalit fiks dhe ky është niveli më i lartë i regjistruar ndonjëherë.

Pesha specifike e tyre ka ardhur në rritje të vazhdueshme në dekadën e fundit, por vetëm në vitin 2020, ato kanë kaluar kufirin e 1% të vlerës së kapitalit fiks të formuar.

Këto shifra tregojnë se struktura e investimeve të bizneseve shqiptare nuk është shumë e orientuar në teknologji dhe në automatizim.

Bujqësia, “outsourcing” për vjeljen e ullirit

Bujqësia është një ndër sektorët që po e vuan gjithnjë e më shumë mungesën e fuqisë punëtore, për shkak të emigracionit të të rinjve dhe tendencës demografike të zhvendosjes drejt zonave urbane.

Agim Rrapaj, kryetar i Këshillit të Agrobiznesit Shqiptar, thotë për “Monitor” se mungesa e forcës së punës ka nxitur krijimin e bizneseve që ofrojnë shërbimin e vjeljes së produkteve bujqësore, sidomos të ullirit. Këto biznese kanë investuar në makineri robotike që e vjelin automatikisht prodhimin, duke zëvendësuar punën me dorë të kryer nga njeriu.

“Për vjeljen e ullirit janë krijuar shoqëri të përbashkëta bashkëpunimi. Këto shoqëri kanë investuar në makineri dhe në automatizim dhe ju ofrojnë fermerëve shërbimin e vjeljes së prodhimit.

Shoqëri të tilla janë të krijuara nga bashkime fermerësh ose nga sipërmarrës të tjerë që nuk kanë vetë lidhje me prodhimin e ullirit, por që e shohin këtë shërbim si një biznes me leverdi, në kushtet e mungesës së fuqisë punëtore në bujqësi.

Këto shoqëri ofrojnë edhe shërbimin e vjeljes të kulturave të tjera frutore, për shembull të mollëve. Për momentin, çmimet e këtyre shoqërive janë të larta, por janë një alternativë për ata fermerë që nuk kanë mundësi të tjera për të vjelë prodhimin. Me rritjen e konkurrencës, çmimet mund të ulen gradualisht”, – thotë z.Rrapaj.

Ai sjell edhe shembuj të tjerë të depërtimit të teknologjisë në sektorin bujqësor. Sipas tij, kompanitë shqiptare të kultivimit të fidanëve po përdorin në vitet e fundit zgjidhje robotike në procesin e prodhimit, duke rritur ndjeshëm eficiencën e këtij biznesi.

Shembull tjetër është ai i disa fermerëve që kanë punuar në emigracion të cilët po përdorin teknologjinë për ndjekjen dhe parashikimin e parametrave atmosferikë që ndikojnë në cilësinë e produkteve të pemëtarisë, sidomos për kultivimin e mollëve.

Ata paguajnë kompani të specializuara për shërbimin e parashikimit dhe analizimit të këtyre parametrave. Megjithatë, sipas tij, niveli i përdorimit të teknologjisë dhe automatizimit në bujqësinë shqiptare ngelet ende shumë i dobët.

“Mekanizimi i bujqësisë ngelet një problem madhor. Shumica e mjeteve të mekanizuara janë të vjetra. Mjetet e fundit bujqësore që janë subvencionuar kanë ardhur në Shqipëri para 20 vjetësh.

Që atëherë, futja e mekanikës së re bujqësore ka qenë shumë e pakët dhe sporadike. Teknologjia e vjetruar dhe e amortizuar ndikon direkt në kostot dhe konkurrueshmërinë e prodhimit.

Politikat subvencionuese për të rinovuar dhe për të përditësuar mekanikën bujqësore do të kishin një ndikim të madh në rritjen e eficiencës dhe uljen e kostos së prodhimit bujqësor”, – thotë z.Rrapaj.

Teknologjia po ndihmon në optimizimin e burimeve njerëzore

Në disa sektorë të ekonomisë, ka një tendencë për të zëvendësuar disa prej proceseve të kryera nga njerëzit me teknologji që i kryejnë këto procese në mënyrë automatike.

Pajisjet ATM të sektorit bankar prej afërsisht 20 vjetësh kanë zëvendësuar pjesën më të madhe të tërheqjeve të parasë cash në shuma të vogla. Në vitet e fundit, bankat po tentojnë të zgjerojnë përdorimin e ATM-ve edhe për depozitimin e parasë cash.

Numri i bankomateve me funksionin të depozitimit të parasë fizike u rrit për të shtatin vit radhazi në 2022, duke dëshmuar shtimin e investimeve të sektorit bankar për të automatizuar ofrimin e shërbimeve bankare.

Të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se numri i pajisjeve ATM që mundësonin depozitimin e parasë cash në fund të vitit të kaluar arriti në 305, me rritje prej 23.5% krahasuar me një vit më parë. Tashmë, pothuajse 36% e numrit të përgjithshëm të ATM-ve në vend ofrojnë shërbimin e depozitimit të parasë cash.

Rritja e numrit të ATM-ve që ofrojnë shërbimin po reflektohet edhe në përdorimin më të gjerë të tyre nga shqiptarët. Sipas Bankës së Shqipërisë, vitin e kaluar u kryen afërsisht 576 mijë depozitime cash në ATM, në rritje me 55% krahasuar me vitin 2021. Ndërsa vlera totale e depozitimeve arriti në 29.9 miliardë lekë, me një rritje prej 50% krahasuar me një vit më parë.

Shtimi i ATM-ve me funksion depozitimin e parasë është një zhvillim i rëndësishëm për lehtësimin e ofrimit të shërbimeve bankare. Pagesat cash në arkë ngelen një nga arsyet kryesore të fluksit të klientëve në degët e bankave.

Kjo problematikë u bë më e prekshme pas pandemisë, për shkak të kufizimit të orareve të punës, operacioneve me staf të reduktuar dhe kufizimit të numrit të personave të lejuar brenda degëve.

Një zëvendësim të ngjashëm po pëson edhe kryerja e transfertave bankare, falë përdorimit në rritje të kanaleve të bankingut në distancë. Sipas statistikave të Bankës së Shqipërisë, vitin e kaluar numri total i veprimeve bankare në distancë arriti në 6.28 milionë.

Krahasuar me një vit më parë, shqiptarët e rritën numrin e veprimeve bankare në distancë me 22.4%, ose me 1.15 milionë veprime më shumë.

Veprimet bankare në distancë janë transaksionet bankare që kryhen nëpërmjet internetit dhe aplikacioneve në telefonat celularë. Rritja e përdorimit të shërbimeve të bankingut në distancë është  më e lartë në vlerë monetare.

Sipas Bankës së Shqipërisë, për vitin 2022, volumi total i transaksioneve arriti në 1.56 trilionë lekë, në rritje me 29.7% krahasuar me një vit më parë.

Përdorimi i teknologjive që i automatizojnë proceset operacionale bazë është një mënyrë për të rritur eficiencën e bankave dhe për t’i angazhuar burimet njerëzore në procese më komplekse.

Telemjekësia për të kompensuar mungesën e mjekëve

Një sektor tjetër ku zhvillimi i teknologjisë mund të ndihmojë përballë mungesës së burimeve të mjaftueshme njerëzore është mjekësia.

Inxhinieri biomjekësor, Ermand Mertenika, thotë se zhvillimi i Teknologjisë dhe Inteligjencës Artificiale po sjell zhvillime të rëndësishme në zëvendësimin e rolit njerëzor në mjekësi.

Inteligjenca Artificiale është shumë precize dhe e kryen procesimin e informacionit shumë më shpejt, që do të thotë që efektiviteti i teknologjisë është shumë i lartë.

“Bioteknologjia (sistemi robotik mjekësor) po aplikohet në kirurgjitë e vështira, për vetë faktin sepse janë sisteme precize, zvogëlojnë kohën e operacionit, zvogëlojnë kohën e rehabilitimit të pacientit etj. Sistemi robotik Da-Vinci, një sistem shumë i avancuar që mund ta emërtojmë Kirurgu Dixhital ose Kirurgu Robotik, ka sjellë një erë të re në sektorin mjekësor të vendeve të zhvilluara.

Robotik Kapsule, një tjetër mikrorobot, i cili shërben për diagnostikime të detajuara, pasi gëlltitet në rrugët gastro-intestinale për të marrë mijëra fotografi të detajuara për të diagnostikuar.

“Implantet Elektronike”, të krijuara së fundmi nga kompania “Neuralink” e Elon Musk, janë çipe që vendosen në trurin e njeriut për të rehabilituar një pacient i cili ka pësuar palepsi, ose paralizë nga një postkirurgji tumorale celebrale. Inteligjenca Artificiale, Teknologjia dhe Biorobotët ndikojnë mjaft në sektorin mjekësor, sepse sa më e avancuar të jetë teknologjia e aplikuar në spitale, aq më i shpejtë do të jetë diagnostikimi dhe trajtimi dhe kjo do shkurtojë kohë në shërbimin sa më të shpejtë apo rehabilitimin e pacientit” shprehet ai.

Sipas tij, telemjekësia është një tjetër koncept mjaft i rëndësishëm në aspektin mjekësor e cila, në rast mungese të stafit mjekësor ndihmon në diagnostikimin primar të pacientit nëpërmjet rrugës virtuale, që do të thotë një pacient mund të diagnostikohet nga një mjek real në rrugë virtuale.

Në kontekstin shqiptar, telemjekësia mund të jetë një alternativë shumë e nevojshme, duke pasur parasysh mungesën e theksuar të stafit mjekësor jashtë qendrave të rëndësishme urbane të vendit. Kjo problematikë po thellohet edhe më shumë me largimin e mjekëve jashtë vendit.

“Telemjekësia është një koncept mjaft i rëndësishëm i Bioteknologjisë dhe aplikimit të sistemit të IT-së në mënyrë mjaft të frytshme në sektorin mjekësor. Telemjekësia ka të bëjë me trajtimin dhe diagnostikimin në distancë të pacientit nga mjeku real në rrugë virtuale.

Në vendin tonë ka filluar të aplikohet si koncept, sepse tashmë pothuajse në çdo cep të Shqipërisë kemi shërbime IT dhe shërbime interneti.

Mjafton që një pacienti t’i instalojmë një pajisje mjekësore të emërtuar (Monitor Pacienti) e cila mat vlerat jetike të pacientit, si temperatura, oksigjenin në gjak, dioksidin e karbonit në gjak, pulsin, ritmin kardiak dhe në këtë mënyrë kjo shërben si një diagnostikimin primar ndaj pacientit” – thotë z.Mertenika.

Sipas tij, telemjekësia nuk është një shërbim shumë i kushtueshëm, por, sidoqoftë, në varësi të buxhetit mund të aplikohet në mënyra të ndryshme: e thënë ndryshe, sa më shumë të kushtojë, aq më i modernizuar është si shërbim./monitor

The post Teknologjia dhe proceset e automatizuara po “zëvendësojnë” ikjen e punonjësve në emigrim appeared first on Albeu.com.