Dokumenti nënvizon se nisma modernizon kuadrin ligjor përmes rregullave më të detajuara për të ardhurat dhe shpenzimet e subjekteve politike.

Një risi kyçe është Platforma Elektronike e Raportimit, e cila mundëson pasqyrimin e të dhënave financiare në kohë reale. Gjithashtu, parashikohet forcimi i rolit të KQZ-së në auditim dhe kufizimi i rreptë i transaksioneve me para në dorë.

OPINION URGJENT I NDËRMJETËM LIDHUR ME PROJEKLIGJIN PËR FINANCIMIN E PARTIVE POLITIKE NË SHQIPËRI

“Në përgjithësi, Projektligji i Shqipërisë për Financimin e Partive Politike (“Projektligji”) ofron një kuadër të detajuar për rregullimin e financimit të partive politike, duke përfshirë të ardhurat e partive politike, burimet e financimit, si dhe shpenzimet, raportimin, publikimin, mbikëqyrjen dhe sanksionet. Në këtë drejtim, objektivi i Projektligjit për të konsoliduar dhe zhvilluar më tej rregullimin e financimit të partive politike në Shqipëri, i cili aktualisht trajtohet në Ligjin për Partitë Politike dhe në Kodin Zgjedhor, është për t’u mirëpritur.

Ndërkohë që bashkëekzistenca e kuadrove paralele ligjore që rregullojnë financimin e partive politike dhe të fushatave zgjedhore nuk është e pazakontë, mospërputhjet ndërmjet këtyre instrumenteve, së bashku me boshllëqet rregullatore në fusha të tilla si huatë, financimi nga palë të treta dhe zbatimi, mund të dëmtojnë koherencën dhe efektivitetin e përgjithshëm të sistemit dhe mund të krijojnë hapësira për shmangie ligjore. Në këtë aspekt, është e rëndësishme të sigurohet që Projektligji të jetë plotësisht në përputhje me kuadrin ekzistues ligjor që rregullon financimin politik.

Efektiviteti i kuadrit të propozuar do të varet në masë të madhe nga disponueshmëria e mekanizmave të përshtatshëm të zbatimit, veçanërisht në dritën e disa risive të rëndësishme të sjella nga Projektligji. Këto përfshijnë, ndër të tjera, krijimin e një platforme të posaçme elektronike raportimi që mundëson publikimin në kohë reale të të dhënave financiare; forcimin e detyrimeve për transparencë, përfshirë kërkesat për publikim për partitë parlamentare; kufizime më të rrepta mbi burimet e financimit dhe transaksionet me para në dorë; mekanizma të përmirësuar të auditimit të brendshëm dhe të jashtëm; si dhe zgjerimin e kompetencave mbikëqyrëse të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve (në vijim “KQZ”).

Futja e rregullave më të detajuara mbi shpërndarjen e financimit publik përfshirë stimuj të lidhur me barazinë gjinore dhe pjesëmarrjen e të rinjve përbën gjithashtu një zhvillim të rëndësishëm, megjithëse mund të nevojitet elaborim i mëtejshëm për të siguruar efektivitetin e tyre në praktikë.

Nëse zbatohen në mënyrë efektive, dispozitat e Projektligjit duhet të ndihmojnë në luftën kundër korrupsionit, të rrisin transparencën dhe të kontribuojnë në krijimin e kushteve të barabarta për partitë politike në Shqipëri. Megjithatë, për të siguruar përputhje të plotë me standardet ndërkombëtare dhe angazhimet e OSBE-së, si dhe për të garantuar zbatim efektiv, Projektligji do të përfitonte nga disa përmirësime dhe sqarime.

Në veçanti, ekzistojnë disa fusha që kërkojnë vëmendje për të mbyllur boshllëqet e mundshme që mund të shfrytëzohen për të shmangur rregullat mbi financimin e partive politike (dhe të fushatave), sidomos në lidhje me skemat e financimit nga palë të treta, përfshirë kontributet indirekte ose përmes personave ndërmjetës, si dhe sanksionet efektive.

Ndër të tjera, hartuesit e ligjit duhet të marrin në konsideratë një ndalim të shprehur të donacioneve të bëra në emër të një personi tjetër dhe të kërkojnë publikimin e profesionit dhe punëdhënësit të çdo donatori, si dhe të pronësisë përfituese të personave juridikë që bëjnë donacione, duke siguruar gjithashtu që ky informacion të jetë i aksesueshëm për KQZ-në. Përveç kësaj, duhet të vendosen rregulla më të qarta dhe më konsistente për vlerësimin e kontributeve në natyrë, përfshirë shërbimet dhe forma të tjera mbështetjeje jomonetare. Po ashtu, dispozitat që rregullojnë huatë për partitë politike duhet të elaborohen më tej, duke përfshirë kërkesa të qarta për regjistrimin dhe raportimin e huave – që mbulojnë kushtet dhe termat e huasë, statusin e shlyerjes dhe çdo falje borxhi, ristrukturim ose modifikim tjetër material.

Së fundi, lista e sanksioneve sipas Projektligjit duhet të mbulojë të gjitha detyrimet thelbësore të përcaktuara në të, përfshirë marrjen e donacioneve nga burime të ndaluara.

Zbatimi efektiv i masave të parashikuara nga Projektligji do të varet në masë të konsiderueshme nga kapaciteti operacional i KQZ-së dhe disponueshmëria e burimeve të mjaftueshme financiare dhe njerëzore për të ushtruar funksionet e saj, përfshirë kompetencat hetimore, bashkëpunimin ndërinstitucional, aftësinë për të menaxhuar sistemet digjitale të raportimit, për të kryer verifikime të plota dhe për të identifikuar praktika të mundshme shmangëse.

Gjithashtu vihet re se, në disa raste, Projektligji i ngarkon KQZ-së miratimin e legjislacionit dytësor për të specifikuar më tej elementët kyç të kuadrit. Ndërsa kjo mund të lejojë një shkallë fleksibiliteti, mund të ngrejë gjithashtu shqetësime lidhur me sigurinë juridike, konsistencën e zbatimit dhe kapacitetin e KQZ-së për të zhvilluar dhe zbatuar në mënyrë efektive rregulla të tilla.

Më konkretisht, ODIHR bën rekomandimet e mëposhtme për të forcuar më tej Projektligjin në përputhje me standardet ndërkombëtare, angazhimet e OSBE-së dhe praktikat e mira:

A. Të rregullohen qartë elementët kyç të financimit të partive politike në Projektligj, duke lënë vetëm detajet teknike për legjislacionin dytësor, dhe të përfshihet një dispozitë sqaruese që riafirmon ndarjen ndërmjet Projektligjit dhe Kodit Zgjedhor si lex specialis, me qëllim rritjen e sigurisë juridike dhe sigurimin e zbatimit konsistent;

B. Lidhur me financimin publik:

1. Të specifikohen më tej në Projektligj kritere të qarta, objektive dhe transparente që rregullojnë shpërndarjen e financimit publik të lidhur me promovimin e barazisë gjinore dhe pjesëmarrjes së të rinjve, duke lënë aspektet teknike dhe procedurale për t’u rregulluar nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve dhe duke specifikuar që fondet publike të alokuara të jenë të destinuara për shpenzime të përcaktuara qartë; 

2. Të përfshihen në Projektligj dispozita të qarta që rregullojnë kohën e disbursimit të financimit publik;

3. Të qartësohen modalitetet e dhënies së aksesit falas në median publike gjatë periudhave zgjedhore të parashikuara në nenin 20 të Projektligjit, duke siguruar që një mbështetje e tillë të jepet në mënyrë që garanton akses të barabartë për partitë politike, duke specifikuar nëse ky akses duhet të jepet në bazë të barazisë apo proporcionalitetit, për shembull në lidhje me performancën e mëparshme zgjedhore, duke marrë gjithashtu në konsideratë përfshirjen e masave të ndjeshme ndaj gjinisë, si kërkesat minimale për mbulim mediatik të grave kandidate; 

4. Të përcaktohet shprehimisht në Projektligj autoriteti kompetent që rregullon aksesin në median publike;

C. Lidhur me financimin privat:

1. Të përcaktohet shprehimisht se tarifat e anëtarësisë përbëjnë kontribute dhe i nënshtrohen kufijve të zbatueshëm për donacionet; 

2. Të ndalohen shprehimisht në Projektligj donacionet e bëra në emër të një personi tjetër dhe të kërkohet publikimi i profesionit dhe punëdhënësit të çdo donatori, me qëllim rritjen e transparencës dhe uljen e rrezikut të shmangies së rregullave; 

3. Të vendosen kërkesa për identifikimin dhe publikimin e pronësisë përfituese të personave juridikë që bëjnë donacione, si dhe të sigurohet që ky informacion të jetë i aksesueshëm për Komisionin Qendror të Zgjedhjeve;

4. Të parashikohet një kuadër rregullator gjithëpërfshirës për huatë ndaj partive politike, duke përfshirë dispozita mbi burimet e lejueshme, kufijtë, garancitë dhe kushtet e shlyerjes, duke kërkuar publikimin e plotë të këtyre huave në llogaritë vjetore të partive, si dhe të konsiderohet fuqizimi i Komisionit Qendror të Zgjedhjeve për të vendosur procedura të detajuara për monitorimin e respektimit të rregullave mbi huatë, etj.; 

D. Lidhur me transparencën e financimit të partive politike:

1. Të kërkohet shprehimisht në Projektligj paraqitja e dokumentacionit mbështetës si pjesë e detyrimeve të raportimit financiar;

2. Të parashikohet në Projektligj që raportet financiare të paraqitura nga partitë politike dhe audituesit të publikohen pa vonesa të pajustifikuara, përfshirë rastet kur Komisioni Qendror i Zgjedhjeve vendos të nisë një procedurë verifikimi, duke mbetur gjithashtu të aksesueshme publikisht për një periudhë të zgjatur; 

3. Të vendosen në Projektligj rregulla të qarta dhe konsistente për vlerësimin e kontributeve në natyrë, përfshirë shërbimet dhe mbështetjet e tjera jomonetare;

4. Të përcaktohen elementët kryesorë të kuadrit elektronik të raportimit në Projektligj ose në legjislacion tjetër parësor, duke lënë detajet teknike dhe operative për t’u specifikuar përmes legjislacionit dytësor;

E. Lidhur me autoritetin mbikëqyrës:

1. Të sqarohet më tej në Projektligj fusha e kompetencave hetimore të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, duke specifikuar kategoritë e “palëve të treta” që i nënshtrohen kërkesave për informacion nga KQZ-ja, me qëllim rritjen e sigurisë juridike dhe garantimin e ushtrimit efektiv të këtyre kompetencave;

2. Të parashikohen në Projektligj mekanizma për bashkëpunimin ndërinstitucional, përfshirë, kur është e përshtatshme, dispozita që mundësojnë ndërveprueshmërinë ndërmjet databazave institucionale, duke siguruar që Komisioni Qendror i Zgjedhjeve të luajë një rol qendror koordinues dhe që modalitetet teknike të përcaktohen përmes legjislacionit dytësor;

3. Të përfshihet shprehimisht përgjegjësia e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve për të mirëmbajtur dhe garantuar akses publik në të dhënat mbi financimin e partive politike ndër kompetencat e listuara në nenin 19 të Projektligjit;

F. Lidhur me sanksionet:

1. Të parashikohet në Projektligj që gjobat për donacionet e tepërta të përcaktohen si shumëfish i shumës që tejkalon kufijtë e zbatueshëm;

2. Të qartësohen dhe të përcaktohen më saktë shkeljet e parashikuara në nenin 21(ë), si dhe të dallohen qartë nga ato të nenit 21(d), me qëllim garantimin e sigurisë juridike, proporcionalitetit të sanksioneve dhe parandalimin e zbatimit të paqëndrueshëm ose arbitrar;

3. Të përcaktohen qartë kriteret dhe procedurat që rregullojnë kufizimet mbi pjesëmarrjen zgjedhore për shkak të detyrimeve financiare të pashlyera, përfshirë garancitë për rastet që janë objekt i mosmarrëveshjeve gjyqësore në proces, me qëllim garantimin e sigurisë juridike dhe mbrojtjen e të drejtës për të marrë pjesë në zgjedhje;

4. Të zgjerohet lista e sanksioneve ekzistuese sipas Projektligjit për të mbuluar të gjitha detyrimet thelbësore të përcaktuara në të, qoftë duke plotësuar listën e sanksioneve sipas nenit 21 ose, alternativisht, duke futur një klauzolë të përgjithshme sanksionuese që mbulon të gjitha shkeljet që nuk i nënshtrohen shprehimisht penaliteteve specifike;

5. Të vendosen sanksione të qarta për marrjen e donacioneve nga burime të ndaluara dhe të qartësohen detyrimet e partive politike për të verifikuar ligjshmërinë e donacioneve, përfshirë procedurat për trajtimin dhe transferimin e kontributeve të paligjshme ose në natyrë.”

The post Opinioni i ODIHR për projektligjin për ‘financimin e partive politike’: Duhen rregulla më të qarta për donacionet appeared first on Albeu.com.

Në deklaratën e bërë, ISP thekson se po ndjekin me shqetësim ecurinë e fushatës, pasi kanë konstatuar se gjuha politike disa prej figurave më të rëndësishme drejtuese në partitë politike, në qeveri, në parlament e në institucione me natyrë politike, është jo vetëm jo etike, zhgënjyese, bullizuese, denigruese, por edhe nxitëse të diskriminimit mbi bazën e pikëpamjeve politike, gjendjes sociale, gjendjes shëndetësore, gjinisë, krahinës apo moshës.

Ndërkohë më tej, Instituti i Studimeve Politike, u ka bërë thirrje partive që t’i rikthehen debatit politik mbi alternativat dhe reformat prioritare, mbi shqetësimet e qytetarëve dhe nevojat thelbësore të vendit.

Deklarata e ISP:

“Me shqetësim të thellë Instituti i Studimeve Politike (ISP) konstaton se gjuha politike e disa prej figurave më të rëndësishme drejtuese në partitë politike, në qeveri, në parlament e në institucione me natyrë politike, është jo vetëm jo etike, zhgënjyese, bullizuese, denigruese, por edhe nxitëse të diskriminimit mbi bazën e pikëpamjeve politike, gjendjes sociale, gjendjes shëndetësore, gjinisë, krahinës apo moshës.

Të premtosh Shqipërinë në BE, demokracinë funksionale, mirëqeverisjen e vendit, një Shqipëri reformatore dhe progresiste, dhe, në të njëjtën kohë të etiketosh me fjalor të padenjë e bullizues, kritikët apo rivalët përballë, votuesit kundër apo grupet shoqërore skeptike, përbën një kontrast domethënës dhe tregues i hendekut të thellë midis modelit politik që duhet të kemi dhe modelit që mund të ofrojë një elitë politike e paaftë për reforma, refuzuese ndaj llogaridhënies dhe dialogut qytetar, arrogante në qasje dhe e përfshirë në praktika korruptive apo keqqeverisëse.

Qytetarët shqiptarë meritojnë më shumë respekt. Ndaj tyre zyrtarët e lartë, politikanët, liderit dhe çdo individ dhe media me akses publik kanë detyrë dhe përgjegjësi morale e ligjore të respektojë të drejtat e njeriut, të heqin dorë nga etiketimet diskriminuese dhe bullizuese ndaj kritikëve politikë, si dhe të dëshmojnë maturi e integritet në përmbushjen e detyrimeve ndaj parimeve kushtetuese, dispozitave të Kodit Zgjedhor dhe Kodit të Etikës, pranuar e firmosur nga të gjitha partitë politike.

ISP apelon partitë t’i rikthehen debatit politik mbi alternativat dhe reformat prioritare, mbi shqetësimet e qytetarëve dhe nevojat thelbësore të vendit.

Gjithashtu ISP apelon Komisionerin kundër Diskriminimit, Komisionerin për të drejtën e informimit, KQZ dhe institucionet ligjzbatuese të ndërhyjnë për të garantuar jetësimin integral të legjislacionit mbi të drejtat e njeriut gjatë procesit zgjedhor”, thuhet në reagim.

The post Gjuha bullizuese e Ramës/ ISP thirrje partive politike: Jepini fund fyerjeve appeared first on Albeu.com.