Në dy udhëtime të tjera drejt Tiranës, ajo kontrabandoi dërgesa me vlerë totale prej 40 mijë frangash. Livia nuk duket një korriere tipike e parave të dyshimta; ajo ngjan me qindra studentë të tjerë të universiteteve europiane.

Por kur u pyet nga BIRN se çfarë dinte për origjinën e parave, ajo u përgjigj me ftohtësi se nuk i interesonte të dinte se nga buronin ato.

“Unë fitova një pagesë të mirë, që më ndihmoi të shlyej shpenzimet e mia,” tha ajo në një nga kafenetë e shumta të Tiranës.

“Ata zgjedhin persona që nuk dyshohen. Ose nuk kanë rekorde kriminale, ose kanë nevojë për para, por prapë duhet të jenë të pastër, pa probleme,” shtoi ajo.

Livia është vetëm një nga korrierët e shumtë të sasive të pallogaritshme të parave cash me prejardhje të dyshimtë, që depërtojnë në pikat e kalimit kufitar të Shqipërisë pa u diktuar.

Origjina kryesore e tyre mendohet se buron nga grupet shqiptare të krimit të organizuar, që gjatë dekadës së fundit e kanë shtrirë aktivitetin në vendet e Bashkimit Europian, Britaninë e Madhe, Amerikën Jugore dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Ndonëse gjithnjë e më shumë transnacionale, grupet shqiptare vazhdojnë t’i pastrojnë fitimet e tyre në Shqipëri.

Të dhënat e siguruara nga BIRN përmes intervistave dhe dosjeve gjyqësore tregojnë se strukturat e krimit në Perëndim shfrytëzojnë njerëz të zakonshëm dhe mekanizma më të sofistikuar për të kontrabanduar drejt kufijve shqiptarë paratë e fituara në aktivitete të paligjshme.

Forma më e përhapur është përmes agjencive të transportit rrugor, të licensuara në Shqipëri ose në vende të tjera si Britania e Madhe, Italia apo Franca. Sipas hetimeve të analizuara nga BIRN, këto agjenci e mbështesin aktivitetin e tyre te strukturat e dobëta të kontrollit në pikat e kalimit kufitar si dhe te korruptimi i punonjësve të sigurisë.

Ndërkohë, korrierët e vlerave të vogla hetohen kryesisht për veprën e “mosdeklarimit të të hollave në kufi” – një kundravajtje penale që shpesh dënohet me gjobë ose falet si në rastin e ligjit të amnistisë penale të vitit 2024.

Sipas zyrtarëve të drejtësisë në Shqipëri, kjo rrjedhë e parave të pista lehtësohet edhe nga mungesa e hetimeve proaktive dhe e bashkëpunimit në kohë reale me agjencitë e huaja ligjzbatuese.

Gjyqtari Erion Bani i Gjykatës së Posaçme i tha BIRN se për të zbuluar se sa të pafajshme janë dërgesat e padeklaruara në kufi nevojitet që hetimet të orientohen drejt pastrimit të parave.

“Nëse dikush fsheh një sasi të hollash me qëllim përvetësimin për vete apo për të tjerë duke ndihmuar në fshehjen e tyre, duke ditur që këto të ardhura janë nga veprimtaria kriminale, mban përgjegjësi, edhe nëse sasia e të hollave është më e vogël se vlera që duhet të deklarohet në kufi,” tha gjyqtari Bani.

S’ka hetime proaktive

Të dhënat e publikuara nga Drejtoria e Përgjithshme e Doganave tregojnë se porta kryesore e monedhave të huaja të padeklaruara është porti i Durrësit, i ndjekur nga aeroporti ndërkombëtar “Nënë Tereza” në Rinas, ku sekuestrimi i parave të thata ka shënuar rritje vit pas viti.

Sipas Policisë së Shtetit, gjatë vitit 2023 u bllokuan në pikat e kalimit kufitar gati 2 milionë euro dhe rreth 455 mijë paund britanikë.

Trendi në rritje i sekuestrimit të parave cash është më i dukshëm për paundin britanik, i cili është gati trefishuar në krahasim me vitin 2022.

Për ekspertët e ekonomisë, paratë e padeklaruara në kufi nuk rrjedhin domosdoshmërisht nga aktivitete kriminale, por ato tregojnë një prirje edhe në këtë drejtim.

“Nëse hulumtohen të ardhurat nga aktiviteti i paligjshëm i trafikimit të lëndëve narkotike, ato kanë burimin nga ato tregje që dominojnë tregtinë si Hollanda, Britania e Madhe apo Italia,” tha Artan Gjergji, ekspert i çështjeve financiare.

Të dhënat e siguruara nga BIRN përmes kërkesave për të drejtë informimi në Prokuroritë e rretheve tregojnë se gjatë viteve 2020-2023 u regjistruan të paktën 99 procedime penale për veprën e “mosdeklarimit të të hollave dhe sendeve me vlerë në kufi”, por në asnjë rast çështjet nuk u hetuan nën dritën e dyshimit të pastrimit të parave.

Numri më i madh i çështjeve u regjistrua nga Prokuroria e Durrësit, e ndjekur nga Prokuroria e Gjirokastrës në kufi me Greqinë dhe ajo e Kukësit në kufi me Kosovën. Prokuroria e Tiranës, e cila ka në juridiksion aeroportin e Rinasit nuk e vuri në dispozicion këtë shifër.

Nga numri total i vënë në dispozicion, 80 çështje u dërguan për gjykim, por shumica e tyre u mbyll me gjoba në vlera të përafërta me përqindjet që përfitojnë korrierët e dërgesave të parave.

Drejtuesi i Prokurorisë së Tiranës, Arens Çela, i tha BIRN se nga të gjitha çështjet e hetuara për mosdeklarim të të hollave në kufi, nuk u është referuar nga Policia asnjë rast i dyshuar për pastrim parash.

“Kapja e shumave të padeklaruara në kufi në të gjitha rastet është rastësore dhe nuk ka patur raste të hetimeve të referuara me mjete proaktive, në të cilat ne do të ndiqnim persona të caktuar për të hetuar fluksin e lëvizjes së parave si dhe personat e destinuar, pritës apo përcjellës të tyre,” tha Çela për BIRN.

Ngërçi i hetimeve sipas tij lidhet me momentin e ndalimit të personave në kushtet e flagrancës.

“Nuk arrihet të provohet, pasi të gjitha rastet janë kapje në flagrancë dhe nuk është e mundur ndjekja e sasisë së të hollave për të ndjekur edhe personat që i presin apo i dërgojnë,” shtoi ai.

Edhe Prokuroria e Gjirokastrës theksoi në një përgjigje me shkrim vështirësitë në zbulimin e rasteve të dyshuara si pastrim parash.

“…kemi të bëjmë me shtetas të hetuar për veprën penale të mosdeklarimit të të hollave në kufi, por nuk mund të karakterizohen si korrierë të parave, term i cili është shumë më i gjerë se vepra penale e sipërpërmendur,” tha Prokuroria e Gjirokastrës.

“Nuk rezulton të ketë raste kur i dyshuari ka pranuar se është korrier parash,” shtoi Prokuroria.

Minibusët e cash-it

Sipas Ministrisë së Infrastrukturës, 152 transportues shqiptarë dhe 214 transportues të huaj ishin të pajisur me autorizim për të udhëtuar në qytete të ndryshme të Europës dhe anasjelltas deri në korrik të vitit 2024. Një numër kompanish transporti të shtetasve shqiptarë janë të regjistruara në Britani dhe vende të tjera të Europës, por numri i tyre është i paqartë.

Dokumentet hetimore të analizuara nga BIRN dhe të referuara në të gjitha rastet nga agjencitë ligjzbatuese të vendeve partnere tregojnë se grupet shqiptare të krimit të organizuar përdorin linjat e licensuara të transportit ndërkombëtar të pasagjerëve për të sjellë në Shqipëri paratë që burojnë nga aktivitetet e tyre të paligjshme.

Rolin e korrierit të parave në këto raste e luan shoferi ose pronari i agjencisë, i cili merr pagesa që variojnë nga 3 për qind të shumës që po transportohet deri në 7 për qind, për raste që përshkruhen në dosje “me garanci doganore”.

Një tjetër faktor që e përcakton përqindjen është “prerja e valutës”; sa më e vogël të jetë ajo, aq më i lartë është rreziku i zbulimit dhe përqindja që i paguhet korrierit. Rrjete të tilla përdorin gjithashtu një gjuhë të koduar për t’i shpëtuar përndjekjes së policisë, ku vlerat e parave përshkruhen zakonisht si “pasagjerë”.

Policia franceze ra në gjurmët e një grupi të tillë në shtator të vitit 2020, pas ndalimit të dy shqiptarëve në të njëjtin minibus transporti pasagjerësh; herën e parë me 70 mijë euro dhe 800 gramë bizhuteri ari dhe herën e dytë me 10 mijë euro dhe 500 gramë flori.

Në të dyja rastet, furgonët dukej se ishin nisur nga hoteli Alcase në Villeurbanë, një komunë në afërsi të Lionit, recepsionisti i të cilit ishte një shqiptar me nënshtetësi franceze i njohur si Sokol Balili alias Sokol Briant.

Hetimet 4- vjeçare dhe raportet e vëzhgimit të policisë franceze, që u sollën më pas në SPAK, tregonin për ekzistencën e një grupi të strukturuar për pastrimin e parave, që kishte në qendër tre kompani shqiptare të transportit të udhëtarëve.

Pronarët e kompanive të transportit, Dritan Ulqinaku i “Tani Tours”, Agustin Mesuli i “Erdisa Tours” dhe Altin Doda i “Altini Travel” u akuzuan për pastrim parash dhe krijim të grupit të strukturuar kriminal nga Prokuroria e Posaçme.

“Minibusë të shumtë dërgoheshin nga Shqipëria në Lion të Francës për të mbledhur produktin e aktiviteteve kriminale të shtetasve shqiptarë të vendosur në të gjithë territorin Auvernia- Rhone-Alpes,” shkruhet në një dokument për njoftimin e akuzës së Prokurorisë së Posaçme.

“Këto mjete kanë pak udhëtarë, gjë që tregon rentabilitetin e ulët të këtyre shoqërive kundrejt kostove të transportit. Ato vetë përdorin një fasadë të ligjshme pa fitim që fshehin aktivitetet e paligjshme dhe veçanërisht fitimprurëse,” citohet raporti i vëzhgimit të policisë franceze.

Përveç linjës së transportit me Lionin, Mesuli operonte edhe furgonë që udhëtonin nga Shqipëria drejt Zvicrës dhe Italisë. Hetimet dokumentuan se furgonë të tillë kontrabandonin deri në 60 mijë euro për rrugë ose ekuivalentet e tyre në franga zvicerane dhe stërlina drejt Shqipërisë. Përgjimet telefonike zbuluan gjithashtu ekzistencën e një marrëveshjeje me policët vendas për futjen e kontrolluar të një shume të madhe parash apo mbështetjen e tyre ndaj këtij aktiviteti.

Një shqetësim i ngjashëm u ngrit në vjeshtën e vitit 2022 edhe nga Agjencia Kombëtare e Krimit në Britaninë e Madhe, sipas së cilës grupet shqiptare të krimit të organizuar kontrabandonin qindra milionë paundë në vit me origjinë nga shtëpitë e barit apo trafiku i kokainës drejt Shqipërisë.

Të paktën në një rast të hetuar nga policia britanike, një vlerë prej 200 mijë paund u bllokua në furgonin e një kompanie transporti të licensuar në Britani gjatë rrugës së saj për në Shqipëri.

“Grupet shqiptare në Mbretërinë e Bashkuar pasi bëjnë para e kanë objektiv kryesor largimin nga vend isa më shpejt të jetë e mundur. Ndaj ata i kontrabandojnë paratë nga Britania në Shqipëri, në çfarëdolloj forme të munden,” deklaroi një zyrtar i lartë i NCA.

/Reporter.al. *Emri i studentes është ndryshuar për të ruajtur anonimatin e saj. Titulli i ndryshuar nga redaksia e Albeu.com

The post “Korrierët e krimit”: Si vijnë paratë e pista në Shqipëri! appeared first on Albeu.com.

Gazetari Elkier Bushkolaj ka treguar se si pasojë e dhënies me fajde të parave, shumë persona rrëmbehen apo edhe humbin jetën.

Ai shpjegoi se jeta u rrezikohet jo vetëm atyre që marrin fajde por edhe atyre që japin.

Bushkolaj shtoi se numri i çështjeve të hetuara për këtë krim është shumë i ulët, me vetëm 14 raste të hetuara për vitin e kaluar, ndërsa tha se kjo vjen si mungesë e vullnetit nga organet e drejtësisë për ta luftuar si fenomen.

Ndërkohë, gazetarja e BIRN, Aleksandra Bogdani tha se fajdet janë një fenomen i cili mund të konsiderohet zgjatim i krimit të organizuar në vend.

Bushkolaj: Ka shumë histori pengmarrjesh e atentatesh mafioze. Kevi Hysa një nga fajdexhinjtë të cilët humbi jetën. Janë të rrezikuar jo vetëm ata që marrin para me fajde por edhe ata që japin.

Bogdani: Fenomen i hapur në botën e errët të krimit, zgjatim i krimit të organizuar në vend.

Gjatë 2021 kishte vetëm 14 raste të hetuara për fajdet. Indikacionet tregojnë se është një fenomen shumë i përhapur. Kemi bërë një shkrim për këtë çështje, dhe ka rezultuar se rreth 20 përqind e akteve noteriale që firmosen çdo ditë, janë akte huaje.

Aktivitete të tilla nisin e pushtojnë sfera të institucioneve që duhet të jenë garantues.

Zakonisht janë njerëz që e kanë litarin në fyt, me kredi apo biznese pranë falimentit, biznese të reja që duan të ngrihen, të rinj me një ide por nuk kanë paratë. Shumë më pak prek njerëzit e zakonshëm, përgjithësisht është bota e biznesit që në pamundësi për të gjetur para kur janë të rrezikuar, i drejtohen fajdeve.

Bushkola: Numri i rasteve të hetuara është i ulët, nuk ka vullnet nga organet për ta luftuar si fenomen. Nikla e Laçi janë parajsë.

Rastet e fajdeve zakonisht kalojnë në rrëmbime e vrasje. Biznesmenët që i drejtohen fajdeve, mund të jenë persona që fillimisht e kanë nisur biznesin me para nga bota e krimit dhe kanë lidhje me persona të tilla.

Policia është thuajse jashtë loje në këtë fenomen pasi mesa duket i mungojnë edhe ekspertët. gjurmët për të luftuar këtë fenomen janë të pakta. Mekanizmi që përdorin është që për hua të vogël përdoren kambistët, deri në 20 mijë euro. Për më shumë përdoren biznesmenë si pronarët e karburanteve. Nëse shteti do mund të bëjë një verifikim të pasurisë dhe gjithçka zbulohet. Por këto zona nuk janë thuajse fare në kontrollin e policisë së rretheve. Bota e krimit këtu nuk e ka frikë policinë, sidomos atë lokale. Fajdet janë të lidhura shumë me Amnistinë Fiskale./BW

The post Para me fajde, trondit gazetari: Shumë njerëz janë rrëmbyer dhe kanë humbur jetën nga ky fenomen appeared first on Albeu.com.

“Fëmija i një biznesmeni ka marrë 10 mijë euro dhe atij i kanë marrë 800 mijë euro dhe fëmijën nuk e di ku e ka”, tha Hoxha, ndërsa nënvizoi se sipërmarrësit po i marrin lokale, prona dhe vila.

Hoxha shpjegoi së në këtë skemë është përfshirë një grup i strukturuar kriminal, anëtarët e së cilit kanë qënë aktivë në Tiranë që prej viti 1997.

“Janë njerëz të skeduar nga policia,” tha ai, ndërsa shtoi se “ata korruptojnë brenda policisë dhe prandaj situata është e tillë”.

Edhe pse aktivitetet financiare të palicensuara ndalohen nga Kodi Penal, të dhënat, dokumentet dhe dëshmitë e siguruara nga BIRN tregojnë se fenomeni i parave me fajde është i gjithëpërhapur në Shqipëri.

Përveç krimit të organizuar, në këtë biznes të paligjshëm që shpesh mbështetet nga një rrjet i besuar noterësh ‘VIP’, sipas ekspertëve janë të përfshirë edhe politikanë të korruptuar.

“Në çdo qytet të Shqipërisë mund të gjesh dy-tre [fajdexhi] si në mesjetë, të cilët të ofrojnë në çast, ndoshta edhe pa asnjë letër, shuma të mëdha dhe besimin e bazojnë te gryka e revolverit,” shpjegon Zef Preçi, drejtor i Qendrës Shqiptare për Kërkime Ekonomike.

“Kategoria tjetër e dukshme janë një numër politikanësh, të cilët kanë hyrë në politikë falë parave që kanë mbledhur nga postet e mëparshme apo në përfshirje kriminale,” shtoi ai.

Kredi kriminale

Sipas raportit vjetor mbi gjendjen e kriminalitet në vend që Prokurori i Përgjithshëm, Olsian Çela lexoi në Kuvendin e Shqipërisë të enjten, gjatë vitit 2021 u regjistruan 14 procedime për veprën penale të ushtrimit pa licencë të veprimtarive financiare, e cila përfshin dhe dhënien e parave me fajde.

Ekspertët theksojnë se fenomeni i dhënies së parave me fajde shkon pas dekada në Shqipëri dhe është sofistikuar me kalimin e kohës.

Artan Gjergji, ekspert i lartë mbi tregjet financiare dhe themelues i bursës së parë të letrave me vlerë në Shqipëri me kapital privat, shpjegon se shpesh qëllimi i grupeve kriminale që përfshihen në fajde është falimentimi dhe marrja nën kontroll i bizneseve huamarrëse.

“Vendosin norma interesi jashtë logjikës ekonomike, duke parashikuar falimentin e biznesit që po kërkon hua dhe marrin garanci biznesin,” theksoi Gjergji.  “Qëllimi i tyre është të marrin biznesin, kur pronari nuk është në gjendje të kthejë huanë,” shtoi ai.

Bizneset i drejtohen tregut informal të fajdeve, sepse shpesh nuk arrijnë të plotësojnë kriteret e forta të bankave për kredimarrje ose kanë nevojë për qasje të shpejtë në likuiditet.

Një kontabiliste nga Tirana, e cila foli për BIRN në kushtet e anonimatit, tregoi se një klient i saj, i cili katër vjet më parë kishte hapur një biznes prodhues, ishte përballur një vit më parë me vështirësi dhe kishte marrë një hua me fajde me vlerë 80 mijë euro. Edhe pse ka paguar mbi 90% të kredisë, sipërmarrësi po përballet me kërcënime për jetën e tij dhe peripeci të mëdha.

“Kjo është skemë e mirëfilltë kriminale,” theksoi kontabilistja, ndërsa shpjegoi se “huadhënësit e kësaj kategorie funksionojnë në grup.”

“Peshkojnë me mënyra të njëjta, derisa të të rrjepin apo të të marrin biznesin,” paralajmëroi ajo.

Fajdet zakonisht jepen mbi bazë javore, mujore, tremujore ose vjetore. Kryesisht jepen me afate të shkurtra për çështje emergjence dhe me norma interesi që variojnë nga 5% deri në 10% në muaj ose 60% deri në 120% në vit.

Fabian Zhilla, ekspert me Iniciativën Globale Kundër Krimet të Organizuar Transnacional shpjegoi se nëse pagesa e fajdes nuk kryhet në kohë, huamarrësit u merret me dhunë biznesi apo aseti për të cilin është rënë dakord të paguhet kjo fajde.

“Dëmi në ekonomi vjen sepse është si aktivitet tërësisht informal, është i pataksueshëm, po ashtu fut në ekonomi automatikisht njerëz të botës së krimit,” tha Zhilla.

“Kur ti dështon të paguash mbrapsht fajden, ti do punosh për krimin e organizuar,” shpjegoi ai, ndërsa shtoi se kjo bën që anëtarët e krimit të organizuar të mbeten të paidentifikuar.

“Ai që ka marrë fajden vijon të rezultojë si pronar, por ndërkohë kompaninë e administron organizata kriminale,” shtoi Zhilla.

Tregu i fajdeve

Megjithatë, jo të gjithë huadhënësit që japin para me fajde janë anëtarë të krimit të orgnizuar. Një konsulent biznesi, i cili foli në kushtet e anonimatit i tha BIRN se shpesh kjo formë kredimarrje informale është e vetmja mundësi kreditimi për bizneset ‘start-up’ në Shqipëri.

Ai rrëfeu rastin e dy sipërmarrësve të rinj që kishin hapur një biznes prodhues, pasi kishin punuar disa vite në këtë industri për llogari të dikujt tjetër. Konsulenti shpjegoi se dy sipërmarrësit donin të ndërtonin një punishte – si fillim në një bodrum e më pas të zgjeroheshin dhe prandaj negociuan me një të njohur për t’i marrë një kredi 30 mijë euro, duke i ofruar një normë interesi vjetore disa pikë përqindje më të lartë se banka.

“Me shumë vështirësi tentuan të merrnin kredi nga sektori bankar, ishte e pamundur,” shpjegoi ai.

Sipas konsulentit, pas disa vitesh, dy ortakët arritën ta formalizonin biznesin dhe tashmë kanë të punësuar 10 punëtorë dhe kanë një punishte produktive me një portofol me 4-5 produkte. Aktualisht ata kanë dy kredi në banka të nivelit të dytë në vlerën 120 mijë euro dhe 10 mijë euro në tregun informal.

“Gjithë kohën i kam nxitur drejt zyrtarizimit të procesit, po paratë me fajde të fillimit ishin domosdoshmëri,” shpjegoi konsulenti.

Të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se gjatë vitit pandemik 2020, sasia e parasë jashtë sistemit bankar në Shqipëri arriti vlerën rekord të 324.6 miliardë lekëve ose 2.6 miliardë euro.

Ekspertë të tregut financiar vlerësojnë se normat e ulëta të interesit për depozitat në bankat e nivelit të dytë mund të kenë nxitur huadhënien informale, pasi kreditorë kanë qenë në kërkim të interesave më të larta.

Rritja e raportit të parasë jashtë bankave dëshmon për një shumësi ekspertësh se jashtë kanaleve formale po qarkullojnë më shumë para, duke krijuar hapësira për një mbizotërim të mëtejshëm të ekonomisë informale, e cila favorizon evazionin fiskal dhe pastrimin e parave nga aktivitetet e jashtëligjshme.

“Sa i takon kufizimit të huave informale, apo shpesh dhe mekanizmit të fajdeve, Banka e Shqipërisë e konsideron atë pjesë të një problemi më të madh, i cili është lufta ndaj informalitetit,” shprehet institucioni më i rëndësishëm financiar në vend.

Të dhënat më të fundit të Bankës Botërore tregojnë se gati 35% e ekonomisë shqiptare është informale. Pjesë e ekonomisë së zezë është dhe huazimi i parave të thata në formë fajdesh.

Florian Zekja nga shoqata e Fasonëve shpjegon se fenomeni i fajdeve është një problematikë e hershme e tregut shqiptar dhe lidhet ngushtë më vështirësitë që kanë bizneset për të aksesuar kredi nga bankat.

“Arsyeja e parë është informaliteti, arsyeja e dytë është mungesa e ndihmës nga qeveritë e deritanishme dhe arsye tjetër janë burokracitë, vështirësitë që has biznesi me faktorët e riskut të bankave të nivelit të dytë,” tha ai.

Sipas tij, biznesi i drejtohet tregut të zi për të mbijetuar, për të mbajtur në këmbë atë pasuri të krijuar me vite – ku përfshihet eksperienca, klientela dhe punonjësit. Zekja thekson se ky treg është i shpejtë, nuk ka nevojë për kolateral, por që përqindjet janë marramendëse.

“Personat që disponojnë shumat e mëdha të parave që i ofrojnë si hua me përqindje mund të jenë persona normalë, të rregullt deri në rrjete kriminale që përdorin këtë trafik apo pastrim parash,” shpjegoi ai.

“Ka pasur raste që bizneset e kanë pësuar dhe kanë rënë pre e këtyre rrjeteve kriminale,” theksoi Zekja.

Roli i noterëve

Fenomeni i huave me përqindje mund të gjurmohet në zyrat e noterëve, por vetëm si principal. Në dokumentin e huasë nuk shkruhet kurrësesi interesi, sepse është i kundraligjshëm si aktivitet. Por palët bien dakord për një garanci të mundshme.

Një akt noterial i parë nga BIRN për huadhënien nga dy persona të një shume prej 45 mijë USD drejt një personi të tretë për nevoja biznesi, kishte si garanci për borxhin, hipotekën e shtëpisë së huamarrëses.

Një notere që foli për BIRN në kushtet e anonimatit shpjegoi se çdo ditë në Tiranë, në një rrjet noterësh të besuar, nënshkruhen kontrata fajdesh që shkojnë nga 10 mijë euro deri në 1 milion euro.

“Këto akte noteriale ndodhin çdo ditë, në të gjithë Shqipërinë, por në masë bëhen nga noterët e besuar që quhen noterët e VIPA-ve,” shpjegoi ajo.

“Ne të tjerët i bëjmë vetëm me të njohur, sepse sipas ligjit, jemi objekt raportimi pranë Drejtorisë së Përgjithshme të Parandalimit të Pastrimit të Parave,” shtoi noterja.

Një tjetër noter, i cili gjithashtu foli në kushtet e anonimatit për shkak të ndjeshmërisë së temës, shpjegoi se ndër aktet ditore që nënshkruajnë, 20 për qind të volumit të punës e kanë kontrata huaje. Ai evidentoi gjithashtu ekzistencën e një tregu të mirëfilltë investimesh me para informale, ku ndërmjetës janë noterët.

“Persona që disponojnë shuma të mëdha parash, që i kanë krijuar jo në rrugë ligjore dhe i kanë jashtë sistemit bankar, na drejtohen që t’u gjejmë biznese që ata të investojnë të paktën 20 për qind të kapitalit,” shpjegoi ai, ndërsa theksoi se preferojnë të investojnë në fushën e ndërtimit dhe energjetikës.

Noterët janë një nga profesionet e lira, subjekte të ligjit ‘Për parandalimin e pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit’ dhe janë të detyruar t’i raportojnë transaksionet e dyshimta në Drejtorinë e Përgjithshme të Parandalimit të Pastrimit të Parave.

“Nëse ne nuk raportojmë transaksionet që na duken të dyshimta, gjobitemi 5 milionë deri 20 milionë lekë,” shpjegoi noterja, e cila shtoi se jo të gjithë kolegët janë të barabartë në këtë drejtim, pasi disa prej tyre ‘i kanë gjetur fijet”.

“Ne na mbetet të raportojmë vetëm emigrantët, që të shkretët kanë punuar një jetë të tërë për një shtëpi,” përfundoi ajo.

Të dhënat nga Drejtoria e Pastrimit të Parave tregojnë se në vitin 2021 për 12 noterë është marrë masë administrative gjobë në vlerën e 3,8 milionë lekëve. Tipologjia e kundravajtjeve administrative të konstatuara për subjektet noteriale konsiston kryesisht në shkelje për mosraportim të transaksioneve në para fizike mbi pragun ligjor të parashikuar nga ligji në fuqi dhe moszbatim i detyrimit për kryerjen e vigjilencës së duhur.

Ekspertët sugjerojnë se lufta ndaj tregut të paligjshëm të fajdeve mund të fitohet vetëm me zhvillimin e sektorit financiar të ligjshëm.

“Nuk ka zgjidhje përpos rritjes, zhvillimit të sektorit financiar formal që t’i largohen tregut informal,” shprehet Artan Gjergji. “Duhet liberalizim i shërbimeve dhe institucioneve financiare,” shtoi ai.

Për sipërmarrësin Florian Zekja, zgjidhja e problemit arrihet me një strategji të mirëmenduar dhe afatgjatë të qeverisë, e cila mund të nisë me amnistinë fiskale, që sipas tij, mirë apo keq do të çonte në legalizimin e këtyre parave. Por ai mendon se duhet të ketë filtra dhe kritere të mirërregulluara nga qeveria.

“Pjesa e dytë do të ishte një bashkëpunim mes bizneseve, Bankës Qendrore dhe bankave të nivelit të dytë për të lehtësuar huamarrjen, për të lehtësuar procedurat e riskut që biznesin e vendosin në vështirësi të madhe dhe e bëjnë të drejtohet kah tregut informal,” tha Zekja.

Ndërkohë, kriminologu Fabian Zhilla vëren se kuadri ligjor për të luftuar këtë fenomen ekziston, por “minimizimi vjen nga hetimet proaktive’ të agjencive ligjzbatuese.

“Duhen hetuar burimet financiare të krimit të organizuar, apo të atyre që kanë para ‘cash’ dhe administrojnë ‘cash’,” tha ai, ndërsa shtoi se duhet pasur komunikim i drejtpërdrejtë me botën e biznesit për të krijuar linja raportimi të besueshme.

“Duhet një politikë më e mirë e agjencive dhe institucioneve ligjzbatuese për ta njoftuar në kohë dhe parandaluar fenomenin,” përfundoi Zhilla./BIRN

The post Investigimi i BIRN: Biznesmenët po humbasin pronat nëpër fajde, në lojë edhe noterët! Gazetari: Njëri nuk e di ku e ka fëmijën appeared first on Albeu.com.