Por për më shumë se një shekull, zbulimet arkeologjike të atyre që duken të jenë varret e homininëve të hershëm, e kanë sfiduar idenë se praktika është ekskluzive vetëm për njerëzit modernë, teksa kanë ndezur një debat të vazhdueshëm se kur dhe ku filloi ajo.

Këtë javë një ekip shkencëtarësh pretendoi se ka zbuluar shembujt më të hershëm të njohur të varrimeve njerëzore. Por që në vitin 2013, një çift arkeologësh që eksploronin sistemin e shpellave Rising Star rreth 48 km në veriperëndim të Johanesburgut, Afrika e Jugut, zbuluan mbetjet e Homo naledi, një hominin i panjohur më parë me krahë të shkurtër, dhe me një tru sa një e treta e madhësisë së një njeriu të sotëm.

Mendohet se ai ka jetuar midis 240.000-500.000 vjet më parë. Menjëherë pas këtij zbulimi, Li Berger, paleoantropolog në Universitetin e Uituoterrand në Johannesburg, drejtoi një ekip shkencëtarësh në gërmimet e shumta të shpellave nëntokësore, gjatë të cilave ata gjetën eshtra nga të paktën 27 individë.

Kur Berger dhe kolegët e tij botuan gjetjet e tyre fillestare në revistën “eLife” në vitin 2015, ata vunë re se mbetjet skeletore ishin të mbuluara në një dhome në thellësi të shpellës. Ndaj ata hipotezuan se Homo Naledi i zhvendosi enkas trupat atje për t’i varrosur.

Më pas ata gdhendën vepra arti në muret e saj për të shënuar varret. Gjetjet e tyre u publikuan më 5 qershor. Por ekspertë si Pol Peti, profesor i arkeologjisë paleolitike në Universitetin e Darham dhe ekspert në praktikat funerale të homininëve, mbetet ende skeptik për këtë gjë.

“Unë nuk jam i bindur që ekipi ka treguar se kjo ishte varrosje e qëllimshme. Pra që u hap një varr i cekët, në të u vendos një kufome, e cila më pas u mbulua me dheun e gërmuar”- thotë ai, duke theksuar se ka mungesë të provave të qarta për një varrim.

Duke pasur parasysh se mbetjet skeletore mund të zhvendosen apo edhe të transportohen në një vend tjetër gjatë mijëra viteve, përcaktimi se kur paraardhësit e njeriut modern nisën të varrosnin të vdekurit e tyre, është një detyrë jashtëzakonisht e vështirë.

Edhe pse gjatë 150 viteve të fundit janë zbuluar shumë varre të Neandertalëve, nuk ka një konsensus se cili ishte i pari që u krye qëllimisht. Megjithatë, midis disa prej gërmimeve më të fundit dhe rishqyrtimeve të zbulimeve të mëparshme, ka prova të forta që sugjerojnë varrime të qëllimshme të Neandertalëve në Kapelën e Shënjtorëve në Francë, shpellën Shanidar në Irak dhe guvën La Ferrassie në Dordonjë po në Francë.

Ai që konsiderohet të jetë varrimi më i vjetër i qëllimshëm i njeriut ndodhi afro 100.000 vjet më parë në një shpellë në Kafzeh, Izrael, ku mbetjet e deri në 15 Homo sapiens të hershëm u zbuluan gjatë gërmimeve në vitet 1930-1960.

Më së afërmi në kohë, varrimi më i vjetër i qëllimshëm i njeriut në Afrikë, u zbulua në vitin 2013 pranë brigjeve të Kenias, ku afro 78.000 vjet më parë, një fëmijë i vogël 2.5-3 vjeç ishte varrosur në pozicionin e fetusit dhe prehej në një varr të cekët.

Këto varrime janë intriguese jo vetëm për vjetërsinë e tyre, por edhe sepse janë shembuj të hershëm të një rituali të njohur që ne vazhdojmë ta praktikojmë ende sot. Por Peti thotë se akti në vetvete nuk është aq i jashtëzakonshëm sa mund ta mendojnë shumë njerëz, sepse sipas tij edhe nënat shimpanze i ‘varrosin’ të vdekurit me sedimente të ndryshme.

Ndaj ai sugjeron që duhet të shohim përtej varrimit si një ritual për të kuptuar më mirë nuancat se si njerëzit e hershëm reaguan dhe përkujtuan vdekjen e një të afërmi. “Nëse ka një praktikë që është e veçantë dhe me sa duket unike për Homo sapiensin, nuk është varrimi në vetvete, por përcaktimi kulturor i zonave specifike për prehjen e të vdekurve”- thekson Peti.

The post Kur filluan paraardhësit tanë të varrosnin të vdekurit e tyre? appeared first on Albeu.com.

Por në aspektin evolucionar, ne të gjithë ndajmë të njëjtë paraardhës, nëse kthehemi shumëpas në kohë. Kjo do të thotë se shumë tipare në trupin tonë shtrihen mijëra apo edhe miliona vjet në pemën tonë të madhe familjare të jetës. Ja cilët janë 5 shembuj të tipareve të lashta që njerëzit i kanë ende sot.

Ecja mbi 2 këmbë

Akti i ecjes së zakonshme me dy këmbë, i njohur si “bipedalizëm”, ishte një nga hapat më të mëdhenj të paraardhësve tanë. Gati çdo pjesë e skeletit tonë u prek nga kalimi nga ecja me 4 gjymtyrë tek ecja mbi 2 këmbë. Këto përshtatje përfshijnë shtrirjen dhe madhësinë e kockave të këmbës, kockave të ijeve, gjunjëve, këmbëve dhe kolonës vertebrale.

Më e rëndësishmja:ne e dimë nga kafkat fosile, se rritja e shpejtë e madhësisë së trurit tonë,ndodhi menjëherë pasi filluam të ecnim drejt mbi 2 këmbë. Kjo kërkonte ndryshime në legen,për t’i lejuar foshnjat me tru më të madh të futeshin në një kanal lindjeje të zgjeruar.

Legeni ynë i zgjeruar, është një tipar i përbashkët me disa specie të njerëzve të hershëm fosile, si dhe me të gjithë ata që jetojnë sot. Truri ynë i madh nxiti më pas zhvillimin e artit, kulture dhe gjuhës, koncepte të rëndësishme kur shqyrtojmë pyetjen se çfarë na bën njerëz.

Vrima në kokë

Përveç zgravrave ku ndodhen sytë, mund të habiteni kur të mësoni se në kafkën tuaj keni vrima të tjera të mëdha (të njohura si fenestrae). Ato ndodhen në secilën anë të kafkës së njeriut, duke na bashkuar me paraardhësit tanë të përbashkët nga mbi 300 milionë vjet më parë. Kafshët me vrima në kafkat e tyre njihen si sinapside, duke iu referuar harkut kockor që gjendet nën hapjen e kafkës pas secilit sy. Sot të gjithë gjitarët, përfshirë njerëzit, janë sinapside (jo zvarranikët dhe zogjtë).

10 gishtat në duar dhe 10 në këmbë

Modeli prej 5 gishtash në dorën ose këmbën e njeriut, i njohur si një “gjymtyrët pentadaktil”, gjendet tek shumica e amfibëve, zvarranikëve, zogjve dhe gjitarëve. Por peshqit nuk kanë gishta në dorë dhe këmbë. Ndaj kur u zhvilluan për herë të parë ato?

Një studim i kohëve të fundit nga unë dhe kolegët e mi, përshkroi të dhënat e gjetura të ruajtura brenda një peshku. Ne përdorëm metoda të fuqishme imazherike për të parë brenda një fosili 380 milionë-vjeçar të quajtur Elpistostege në Kebek, Kanada, për të zbuluar gishtat më të vjetër të peshkut! Dhe zbuluam se peshqit e parë që evoluuan me gishtat, i ruanin ende gjurmët e gjymtyrëve të dikurshëm rudimentarë.

Dhëmbët

Vitin e kaluar, një ekip paleontologësh analizoi dhëmbët e disa peshqve fosile nga shkëmbinjtë e moshës siluriane në provincën Guizhu, Kinë. Ai zbulim i jashtëzakonshëm e shtyu me 14 milionë moshën minimale të dhëmbëve. Kjo do të thotë se dhëmbët tanë janë mbi 439 milionë vite të vjetër.

Peshku i vogël, një vertebror me nofulla shumë të hershme, u quajt Qianodus duplicis dhe njihet vetëm nga dhëmbët e tij të specializuar të izoluar. Megjithatë, ato kanë një sërë veçorish që gjenden te vertebrorët e tjerë me nofulla moderne, të cilat nxjerrin në pah rëndësinë e tyre për të kuptuar evolucionin e dhëmbëve tanë

Rritja e një shtylle kurrizore

Të “rrisësh një shtyllë kurrizore” do të thotë të bëhesh i guximshëm dhe i sigurt. Kafshët e para që bënë pikërisht këtë, duhet të kenë qenë me siguri të guximshme për të dalë në detet e lashta e të rrezikshme 500 milionë vjet më parë.

Së pari, këto kafshë të ngjashme me krimbat evoluan në një “notokord” një shufër e ndërtuar me kërc që shtrihet përgjatë pjesës së pasme të trupit. Kjo mundësoi lidhjen e blloqeve të muskujve të segmentuar dhe një bisht të gjatë që shtrihej përtej anusit.

Të gjitha kafshët me një notokord quhen specie kurrizore, dhe përfshijnë gjithçka, nga shiritat e detit deri te pulëbardhat e detit, duke përfshirë në total më shumë se 65.000 specie të gjalla. Një shtyllë kurrizore, është e ndërtuar nga kocka individuale të segmentuara (rruaza) të cilat përshtaten së bashku në një model specifik të ndërlidhur.

Ne kemi zbuluar disa fosile, të cilat përfaqësojnë shembujt më të hershëm të njohur të vertebrorëve, si Metaspriggina e njohur nga Kanadaja, ose Haikouichthys nga Kina në shkëmbinj më shumë se 500 milionë vjet të vjetër. / “Science Alert”

The post Pesë gjurmët e paraardhësve të lashtë që ekzistojnë ende sot në trupin e njeriut appeared first on Albeu.com.