Ornela Çuçi, former deputy minister of tourism

The discussion about corruption in Ukraine has long been a recurring topic in the geopolitical forums and conversations I attend. The focus is particularly on the administration of foreign funds, procurement, the reconstruction process and the billions that the international community is making available to a country that, alongside winning the war, must demonstrate to its allies that their money is being managed according to the rules and under supervision.

This is not an issue raised only by Ukraine’s opponents. Its partners themselves have placed it at the center of attention. According to the World Bank, more than $90 billion in financial support has been mobilized for Ukraine since the start of the Russian invasion. The financing schemes are also linked to improving governance, combating corruption, procurement procedures and public finance management. Meanwhile, the European Union considers strengthening anti-corruption institutions an important element of integration and donor confidence.

Against this backdrop, Ukraine is under close scrutiny, which is why Ron’s mention in part of the recordings carries weight. The problem of corruption there is real. In its 2025 Corruption Perceptions Index, Transparency International ranks Ukraine 104th among 182 countries, with a score of 36 out of 100. Albania has a score of 39 and ranks 91st. This means that perceptions of corruption are more negative in Ukraine than in Albania.

Another circumstance must also be taken into account: Ukraine is at war. Since 2022, it has operated under martial law, has occupied territories, cities hit by bombardments and extraordinary military needs. If there is a situation in which urgency could be used as a justification for easing procedures, it is precisely Ukraine.

Nevertheless, the published excerpt from the recording has shaken me more than the names mentioned in it. The conversation says that the Ukrainians are asking for a tender and that they cannot act otherwise because they are “in NATO’s sights.” It is difficult not to see the absurdity of this situation in relation to us. A country at war, under martial law, performing worse than Albania in the corruption perceptions index and relying to an extraordinary extent on international financial and military assistance understands that it is being monitored and that the procedure must be justified.

Albania, by contrast, is at peace, has been a NATO member since 2009, is negotiating membership in the European Union and routinely uses rhetoric about the rule of law, European standards and strong institutions. In fact, in Transparency International’s ranking, it performs somewhat better than Ukraine. Despite this, the conversation presents Albania as the place where one can act without a tender.

That is precisely where, in my view, the issue that concerns us begins, and it is no longer simply the story of Ron Yeffet. It does not matter much what he thinks of Albanians, although it is painful to hear someone who has benefited from this country perceiving us in that way. The question is who and what convinced him that the Albanian state operates this way. With whom did he negotiate? What did he see? What was offered to him? Who gave him the confidence to speak of Albania as the place where what the Ukrainians cannot do because they are “in NATO’s sights” can be resolved?

In my view, this represents another level of corruption. The envelope passed under the table is merely its most common form. The real institutional breakdown occurs when the absence of rules becomes part of the state’s offer; when the businessperson seeking to work with the state sees a connection with the main decision-maker as more important than the procedure; when the phrase “in Albania, we do it this way” is understood without any need for explanation.

It is not enough to say that this concerns the defense industry. It is clear that defense and security may involve special procedures, confidentiality and exceptions established by law. For reasons of national security, some information cannot and should not be made public. But a special procedure is not the absence of a procedure, just as confidentiality does not rule out oversight. A state secret cannot be a secret from the state itself. On the contrary, the more strategic a sector is, the more rigorous institutional oversight must be. When weapons, ammunition, military technology, foreign companies, state assets and public money are at stake, the public may not have the right to know every detail, but the state must know and oversee every detail.

For this reason, if the authenticity of the recording is confirmed, SPAK should determine what was carried out without a tender and what the legal basis was. It must be clarified who authorized the process, who negotiated on behalf of the state, how the companies were selected and who verified their owners and ultimate beneficiaries. It must also be established who examined their capital, experience and capabilities, how the Albanian state’s economic interest was calculated, whether alternatives existed, who signed and who supervised the entire procedure.

In a functioning state, such material should immediately trigger an institutional response. The ministries and institutions involved should present the documents, explain the steps taken and accept responsibility for their role. When administrative or political explanations are insufficient, justice must act. What should have begun yesterday was an immediate institutional process to establish responsibility: ministers answering for their actions, mandates being made available, institutions opening their documents, audits, investigations and a Parliament carrying out the duty for which it exists. Morally, this state has fallen a long time ago. It must now be seen whether what we are hearing shows that the collapse has also reached the institutions themselves.

The paradox is striking: the Ukrainians, although they are at war and under martial law, say that a tender is essential because they are “in NATO’s sights.” They are under NATO’s watch. We have been NATO since 2009. And yet someone appears to present Albania as the place where eyes can be closed.

Therefore, if the content of the recording is proven, it is not Ron Yeffet who diminishes Albania as a state. We must have the courage to admit that it may be us who taught them that they could treat the Albanian state in this way. We, the most absurd state of the new millennium.

Wait, where the hell do we live?

The post The recordings published by Ahmetaj about Ron Yeffet and Rama / Ornela Çuçi: If the audio is confirmed to be authentic, SPAK should investigate the no-bid… appeared first on Albeu.com.

Diskutimi mbi korrupsionin në Ukrainë është kthyer prej kohësh në një temë të pranishme në forumet dhe bisedat gjeopolitike ku marr pjesë. Vëmendja përqendrohet sidomos te administrimi i fondeve të huaja, prokurimet, procesi i rindërtimit dhe miliardat që komuniteti ndërkombëtar po vë në dispozicion të një vendi që, krahas fitores së luftës, duhet t’u dëshmojë aleatëve se paratë e tyre menaxhohen sipas rregullave dhe nën kontroll.

Kjo nuk është një çështje e ngritur vetëm nga kundërshtarët e Ukrainës. Partnerët e saj e kanë vendosur vetë në qendër të vëmendjes. Sipas Bankës Botërore, që nga nisja e pushtimit rus janë mobilizuar mbi 90 miliardë dollarë mbështetje financiare për Ukrainën. Skemat e financimit lidhen edhe me përmirësimin e qeverisjes, luftën ndaj korrupsionit, procedurat e prokurimit dhe administrimin e financave publike. Ndërkohë, Bashkimi Europian e konsideron forcimin e institucioneve antikorrupsion një element të rëndësishëm të integrimit dhe të besimit të donatorëve.

Në këtë kuadër, Ukraina ndodhet nën një mbikëqyrje të fortë, ndaj edhe përmendja e Ronit në një pjesë të përgjimeve merr peshë. Problemi i korrupsionit atje është real. Transparency International, në Corruption Perceptions Index 2025, e rendit Ukrainën të 104-tën mes 182 vendeve, me 36 pikë nga 100. Shqipëria ka 39 pikë dhe pozicionohet e 91-ta. Kjo do të thotë se perceptimi për korrupsionin është më negativ në Ukrainë sesa në Shqipëri.

Duhet mbajtur parasysh edhe rrethana tjetër: Ukraina është në luftë. Që prej vitit 2022 ajo vepron nën ligj ushtarak, ka territore të pushtuara, qytete të goditura nga bombardimet dhe nevoja të jashtëzakonshme ushtarake. Nëse ekziston një situatë ku urgjenca mund të përdorej si justifikim për lehtësimin e procedurave, ajo është pikërisht Ukraina.

Megjithatë, pjesa e përgjimit të publikuar më ka tronditur më shumë se emrat e përmendur aty. Në bisedë thuhet se ukrainasit kërkojnë tender dhe se nuk mund të veprojnë ndryshe, pasi janë “në sytë e NATO-s”. Është e vështirë të mos shihet absurdi i kësaj situate në raport me ne. Një shtet në luftë, nën ligj ushtarak, me rezultat më të dobët se Shqipëria në indeksin e perceptimit të korrupsionit dhe i varur në një masë të jashtëzakonshme nga ndihma financiare e ushtarake ndërkombëtare, e kupton se po monitorohet dhe se procedura duhet justifikuar.

Shqipëria, në të kundërt, është në paqe, është anëtare e NATO-s që prej vitit 2009, negocion anëtarësimin në Bashkimin Europian dhe e ka të përditshme retorikën për sundimin e ligjit, standardet europiane dhe institucionet e forta. Madje, në renditjen e Transparency International, rezulton disi më mirë se Ukraina. Pavarësisht kësaj, nga biseda Shqipëria paraqitet si vendi ku mund të veprohet pa tender.

Pikërisht këtu, për mua, nis çështja që na përket neve dhe nuk mbetet më thjesht historia e Ron Yefetit. Nuk ka shumë rëndësi se çfarë mendon ai për shqiptarët, edhe pse është e dhimbshme të dëgjosh një njeri që ka përfituar nga ky vend duke na perceptuar në atë mënyrë. Pyetja është se kush dhe çfarë e ka bindur se shteti shqiptar funksionon kështu. Me kë ka zhvilluar negociata? Çfarë ka parë? Çfarë i është ofruar? Kush i ka krijuar sigurinë për të folur për Shqipërinë si vendin ku mund të zgjidhet ajo që ukrainasit nuk e bëjnë dot sepse janë “në sytë e NATO-s”?

Kjo, sipas meje, përfaqëson një shkallë tjetër të korrupsionit. Zarfi i kaluar nën tavolinë është vetëm forma më e zakonshme e tij. Prishja e vërtetë institucionale ndodh kur mungesa e rregullave shndërrohet në pjesë të ofertës së shtetit; kur biznesmeni që kërkon të punojë me shtetin e sheh lidhjen me vendimmarrësin kryesor si më të rëndësishme se procedura; kur shprehja “në Shqipëri e bëjmë” kuptohet pa pasur nevojë për sqarime.

Nuk mjafton të thuhet se bëhet fjalë për industrinë ushtarake. Është e qartë se mbrojtja dhe siguria mund të kenë procedura të veçanta, konfidencialitet dhe përjashtime të përcaktuara nga ligji. Për arsye të sigurisë kombëtare, disa të dhëna nuk mund dhe nuk duhet të bëhen publike. Por një procedurë e posaçme nuk është mungesë procedure, ashtu siç konfidencialiteti nuk përjashton kontrollin. Sekreti shtetëror nuk mund të jetë sekret nga vetë shteti. Përkundrazi, sa më strategjik të jetë një sektor, aq më rigoroz duhet të jetë kontrolli institucional. Kur në lojë janë armët, municionet, teknologjia ushtarake, kompanitë e huaja, pasuritë shtetërore dhe paratë publike, publiku mund të mos ketë të drejtë të dijë çdo hollësi, por shteti duhet të njohë dhe të mbikëqyrë çdo detaj.

Për këtë arsye, nëse autenticiteti i përgjimit vërtetohet, SPAK duhet të përcaktojë se çfarë është kryer pa tender dhe cila ka qenë baza ligjore. Duhet të sqarohet kush e ka autorizuar procesin, kush ka negociuar në emër të shtetit, si janë zgjedhur kompanitë dhe kush ka verifikuar pronarët e tyre dhe përfituesit fundorë. Po ashtu, duhet të dihet kush ka kontrolluar kapitalin, përvojën dhe kapacitetet e tyre, si është llogaritur interesi ekonomik i shtetit shqiptar, nëse ka pasur alternativa, kush ka firmosur dhe kush ka mbikëqyrur të gjithë procedurën.

Në një shtet funksional, një material i tillë do të duhej të sillte menjëherë reagim institucional. Ministritë dhe institucionet e përfshira duhet të paraqisnin dokumentet, të sqaronin hapat e ndjekur dhe të mbanin përgjegjësinë për rolin e tyre. Kur sqarimet administrative ose politike nuk janë të mjaftueshme, duhet të veprojë drejtësia. Ajo që duhej të niste dje ishte një lëvizje e menjëhershme institucionale për përgjegjësinë: ministra që japin llogari, mandate të vendosura në dispozicion, institucione që hapin dokumentet, auditime, hetime dhe një Parlament që kryen detyrën për të cilën ekziston. Moralisht, ky shtet ka rënë prej kohësh. Tashmë duhet parë nëse kjo që po dëgjojmë tregon se rënia ka prekur edhe vetë institucionet.

Paradoksi është i fortë: ukrainasit, ndonëse ndodhen në luftë dhe nën ligj ushtarak, thonë se tenderi është i domosdoshëm sepse janë “në sytë e NATO-s”. Ata janë nën vëzhgimin e NATO-s. Ne jemi NATO që prej vitit 2009. E megjithatë, dikush duket se e paraqet Shqipërinë si vendin ku sytë mund të mbyllen.

Prandaj, nëse përmbajtja e përgjimit provohet, nuk është Ron Yefeti ai që e ul Shqipërinë si shtet. Duhet të kemi guximin të pranojmë se mund të jemi ne ata që i kemi mësuar se me shtetin shqiptar mund të sillej në këtë mënyrë. Ne, shteti më absurd i mijëvjeçarit të ri.

More, po ne ku dreqin jetojmë?

The post Përgjimet e publikuara nga Ahmetaj për Ron Yeffet dhe Ramën/ Ornela Çuçi: Nëse audioja konfirmohet autentike, SPAK të hetojë marrëveshjet pa tender dhe negociatorët e shtetit appeared first on Albeu.com.

Më tej, Çuçi thekson se në debatet dhe krizat e fundit shfaqet vetëm figura e kryeministrit, ndërsa institucionet dhe drejtuesit e tyre mbeten në hije.

Ajo kërkon shpjegime nga ministrat e Mjedisit, Ekonomisë dhe Drejtësisë mbi çështje që lidhen me projektet zhvillimore, menaxhimin e zonave të mbrojtura, ekonominë e investimeve strategjike dhe problematikat e pronës dhe kadastrës.

Nga; Ornea Çuçi

O Rame, ku i ke institucionet?

Po ndjek reagimet e kryeministrit për protestën dhe kam një pyetje të thjeshtë për këtë qeveri

O qeveria ime, ku je???? Se je qeveri me 84 vota për çdo vendim… Ku dreqin je????

Kjo protestë, zotërinj ministra, drejtorë agjensish, kryeinspektorë, nuk është më një çështje ku problemi është vetëm politik. Kjo është një çështje që prek mjedisin, ekonominë, pronën, planifikimin e territorit, funksionimin e gjykatave, kadastrën madje edhe vetë modelin e zhvillimit që ka ndjekur Shqipëria me në krye këtë kryeministër në këto vite. Prandaj pyetja ime është ku është ministri i Mjedisit të shpjegojë pse është në interes publik ndërhyrja në një zonë të mbrojtur? Ku është ish-ministrja e Mjedisit që ndryshoi ligjin për zonat e mbrojtura për të mbrojtur publikisht atë vendim dhe për të argumentuar pse ai ishte i drejtë? Ku e ka drejtoreshën që e kopsiti këtë ligj sipas kërkesës/interesit politik?

Ku është ministri i Ekonomisë të na shpjegojë logjikën ekonomike të këtij modeli zhvillimi? Sa vende pune krijohen? Sa të ardhura prodhohen? Pse ky projekt konsiderohet më i vlefshëm se ruajtja e zonës natyrore? Si funksionon në praktikë ligji i investimeve strategjike? Si janë trajtuar pronat? Si është balancuar interesi privat me interesin publik?

Ku është ministri i Drejtësisë të na flasë për kadastrën? Për një institucion që prej vitesh nuk arrin t’u japë qytetarëve hic asnjë siguri juridike mbi pronën e tyre. Për një drejtori me nammmm në Vlorë që ka parë më shumë drejtues sesa hyrje dalje njerëzish në 3 vjet. Për konfliktet e pafundme që kanë lindur pikërisht nga mungesa e qartësisë mbi pronën. Ku janë drejtuesit e institucioneve që kanë firmosur, miratuar, licencuar, kontrolluar dhe mbikëqyrur këto procese?

Sepse problemi nuk është më nëse je dakord apo kundër protestuesve. Problemi është se në Shqipëri, në këtë krizë, janë zhdukur plotësisht institucionet dhe shfaqet vec Kryeministri. E ky, nuk është thjesht një stil komunikimi. Kemi të bëjmë me një filozofi të tërë qeverisjeje.

Në filozofinë politike kjo quhet MONIZËM. Monizmi i pushtetit, edhe në këtë rastin tonë, nuk matet nga numri i kompetencave që grumbullon një lider, sado arrogant të jetë ai, por nga numri i zërave që heshtin rreth tij. Ai fillon kur ministrat pushojnë së qeni autorë të politikave dhe kthehen në sekretarë apo thjesht shkopinj në kokën e specialitëve të ministrive për t’I shkruar ato. Kur institucionet nuk prodhojnë më argumente, por dridhen nga mesazhet forëard të ardhura nga lart. Kur përgjegjësia publike nuk shpërndahet më në sistem, por përqendrohet vetëm tek ai që e konsideron veten Zot, e në këtë rastin tonë, me dishepuj të humbur rrugës.

Në teori jetojmë në një republikë parlamentare me ndarje pushtetesh dhe përgjegjësish. Në praktikë, çdo debat publik përfundon tek Ai. Ai mbron ligjin për zonat e mbrojtura. Ai mbron investimet strategjike. Ai drejton kadastrën. Ai policinë. Ai çdo vendim.

Nëse ministri i Mjedisit nuk mund të mbrojë politikën mjedisore, nëse ministri i Ekonomisë nuk mund të mbrojë politikën ekonomike dhe nëse ministri i Drejtësisë nuk mund të shpjegojë dështimet e sistemit të pronave, atëherë për çfarë shërbejnë? Nëse treshja jote më e fortë politike të ka braktisur rrugës, nëse një pjesë e figurave kryesore të qeverisjes së këtyre viteve ndodhen sot para drejtësisë, pjesa tjetër është në rradhë pritje, dhe një pjesë e hajrit është zëvendësuar me manekinë që rrallë dëgjohen e edhe më rrallë mbajnë përgjegjësi publike, atëherë pyetja bëhet edhe më legjitime. Ku janë njerëzit të cilëve u ke deleguar firmën? Ku janë njerëzit që duhet të mbajnë përgjegjësi për vendimet që kanë marrë?

Prandaj pyetja ime nuk është çfarë mendon ai për gocat me këmbët e bukura që iu shkon shumë minifundi në instagram.

Pyetja legjitime e çdo socialisti që ju votoi, sit është:

Ku janë njerëzit të cilëve ju keni deleguar firmën dhe kopencën drejtuese??

Se delegimi i firmës në këtë rast, nuk është aspak delegim përgjegjësie…

The post Protestat masive/ Ish-zv.ministrja kritikon ashpër kryeministrin: Në këtë krizë shfaqet veç kreu i qeverisë! O Rame ku i ke institucionet? appeared first on Albeu.com.

The post Aeroporti i Vlorës/ Ornela Çuçi replikon me Berat Buzhalën appeared first on Albeu.com.

Këto kohë, kur trupi më shkundi disi dhe më tha “tani është radha jote”, diagnoza më vuri përballë pasqyrës më brutale që mund të shohë dikush në Shqipëri se çfarë bën kur shëndeti yt lëkundet?

Mendimi i parë, pa asnjë hezitim, ishte të iki jashtë. Sepse në këtë vend nuk shërohesh. Këtu, gjithçka është pritje. Dhe mungesë.

Nuk po flas më për mungesë godinash, jo. Po flas për mungesë shëndetësie. Shëndetësie “falas”.

Gjatë rikuperimit, me kohë të plotë për të reflektuar, më duhej jo vetëm të bëja llogaritë e faturave aty ku shkova. Bëra edhe llogaritë se sa kam paguar çdo muaj.

Unë, me mbi 20 vite shkollë, pothuaj po aq vite punë, me gradë shkencore, llogari se sa kam paguar në taksa e sigurime.

Një barrë që e mbaj me bindjen naive se shteti, një ditë, do të më kthejë diçka mbrapsht.

Sërish, kur u gjenda para një diagnoze, mora me vete vetëm pasaportën dhe kartën e bankës. Jo sistemin shëndetësor të vendit tim. Sepse nga ky sistem nuk merr dot as një analizë gjaku që të mbajë gjallë besimin te ky vend.

Thonë se shëndetësia është falas. Por falas për kë? Për mua, që paguaj mbi 1 000 euro në vit sigurim shëndetësor dhe nuk kam analizat bazë të gjakut falas? Sepse kudo që shkoj me analizat me vete, nga laboratorët publikë tanë, më detyrojnë t’i bëj nga e para.

Për fëmijët e mi, që i kam çuar në shkolla private sepse te “Sabaudin Gabrani” djali im ishte i 41-ti në klasë, vite më parë? Për mua, që i blej ilaçet kokërr më kokërr dhe e di që spitali është vendi ku shkon vetëm për të ikur më shpejt? Jo. Fjalët janë falas. Politikat tona të pamenduara, të pambështetura në asnjë fakt apo të dhënë, janë falas. Jeta, jo.

Ndërkohë, numrat rriten. Pacientët me kancer, kudo, në çdo familje, në çdo lagje. Një epidemi e padeklaruar, që nuk matet, nuk analizohet, nuk pyetet “pse?”. Shqipëria nuk përdor statistika, edhe pse për censusin paguajmë sa frëngu pulën.

Askush nuk e thotë pse ka kaq shumë të sëmurë. Secili prej nesh e sheh këtë, por nuk dimë të mbështetemi në asnjë statistikë, sepse nuk e kemi. Mbase sepse është më e lehtë të mbyllësh sytë dhe të thuash “falas” sesa të pranosh që sistemi yt po të vret ngadalë.

Një pacient me kancer këtu është hallexhiu më i madh. Jo vetëm se sëmundja ia merr fuqinë, por sepse shteti ia merr dinjitetin. Barnat nuk i gjen. Radioterapinë e pret me muaj.

Analizat i paguan vetë. Në fund, e vetmja zgjidhje është të shesësh gjithçka e të ikësh jashtë, aty ku, për 70 euro në muaj, merr një sigurim privat dinjitoz. Këtu, për të njëjtën shumë, merr një premtim bosh dhe një pritje të pafundme.

Në Gjeorgji, vend me të ardhura të ngjashme me tonat, dosja digjitale është detyrim. Spitali që dorëzon dosjen elektronike paguhet brenda tre ditësh; ai që dorëzon me letra, pas 90 ditësh.

Në Evropë, dosja fizike nuk pranohet më. Te ne, ende e mbajmë me krenari arkivin me dosje kartoni, sikur shëndeti i pacientit të ishte një roman i vjetër, i fshehur në bodrum. Dhe ndërkohë pacienti pret: pret diagnozën, pret mjekimin, pret mrekullinë.

Pra, çfarë është ky shtet? Social? Jo. Funksional? Aspak. Një shtet që i lë qytetarët e vet të sëmurë të rropaten mes farmacive dhe kufijve nuk është shtet. Është një iluzion i hidhur.

E vërteta është se shëndetësia jonë nuk është falas. Është e pavlefshme.

Dhe kjo nuk është metaforë, por përditshmëria e atyre që e kanë kancerin në shtëpi. Atëherë, nëse edhe në këtë pikë, te sëmundja që ta zbërthen deri në palcë trupin, mendjen, familjen, shteti nuk të ofron as minimumin, çfarë kuptimi ka fjala “shtet”?

The post Një përballje personale me “shëndetësinë falas” appeared first on Albeu.com.

Ceremonia u zhvillua në ambientet e Universitetit Western Balkans në prani të përfaqësuesve akademikë dhe diplomatikë. Ndër të ftuarit e nderit ishin Ambasadori i Shqipërisë në Japoni, Sh.T. Z. Ermal Muça, Ambasadorja e Japonisë në Shqipëri, Sh.T. Znj. Kikuko Kato, rektorë të disa universiteteve, si dhe përfaqësues të botës akademike.

Në fjalën e hapjes Dr. Ornela Çuçi, Këshilltare për Marrëdhëniet me Jashtë pranë Universitetit Western Balkans, theksoi rëndësinë e këtij momenti jo vetëm për institucionin, por edhe për rolin që ai luan si një urë bashkëpunimi ndërkombëtar dhe promovues i vlerave universale.

Ndërkohë, Rektori i WBU, Prof. Dr. Ferdinand Gjana vlerësoi kontributin e veçantë të z. Sasakawa, duke theksuar përkushtimin e tij mbi katër dekada në luftën kundër lebrës dhe diskriminimit ndaj personave të prekur, si dhe angazhimin e tij të vazhdueshëm për fuqizimin e personave me aftësi të kufizuara në të gjitha fushat e jetës.

Ambasadori Sh.T. Z. Ermal Muça ofroi një perspektivë diplomatike mbi marrëdhëniet ndërmjet Shqipërisë dhe Japonisë, duke theksuar se personalitete si z. Sasakawa janë urë lidhëse mes kulturave dhe model frymëzimi për bashkëpunim ndërkombëtar në shërbim të njerëzimit.

Ndërsa Ambasadorja japoneze, znj. Kikuko Kato, vlerësoi mikpritjen shqiptare dhe theksoi rëndësinë që Japonia i kushton figurave që mishërojnë idealin njerëzor. Ajo e konsideroi këtë titullin e dedikuar për Kryetarin e Fondacionit Nippon, si një akt që shkon përtej vlerësimit akademik dhe përfaqëson denjësisht rolin e z. Sasakawa në ndikimin global.

Në përmbyllje, z. Yohei Sasakawa mbajti një fjalim emocional dhe frymëzues, ku ndau rrugëtimin e tij jetësor, nga një fëmijëri e shënuar nga humbja dhe vështirësitë e pasluftës, drejt një jete të përkushtuar ndaj kauzave humanitare dhe mbrojtjes së dinjitetit njerëzor. Ai shprehu mirënjohjen për këtë nderim të veçantë dhe përcolli mesazhe të forta për të rinjtë mbi rolin e empatisë, qëllimit dhe veprimit në ndërtimin e një bote më të drejtë.

Yohei Sasakawa, lindur në Tokio në vitin 1939, pas dy dekadave në sipërmarrje, i kushtoi jetën humanizmit. Ai ka bashkëpunuar ngushtë me Organizatën Botërore të Shëndetësisë, qeveri dhe organizata ndërkombëtare për eliminimin e lebrës dhe për mbrojtjen e të drejtave të njerëzve të prekur prej saj. Një ndër arritjet më të rëndësishme ishte rezoluta e OKB-së e vitit 2008, e miratuar njëzëri, që dënon diskriminimin ndaj personave të prekur nga lepra dhe familjarëve të tyre, një moment historik në mbrojtje të dinjitetit njerëzor.

The post Universiteti Western Balkans nderon z. Yohei Sasakawa, Kryetarin e Fondacionit Nippon, me “Doctor Honoris Causa” appeared first on Albeu.com.

Kur tymi nga djegia e mbetjeve në landfillin e Vlorës ngrihet mbi qytet, nuk është më vetëm një erë e keqe, është një metaforë për gjithçka që djegim çdo ditë në këtë vend: shëndetin, turizmin, transparencën, dhe të ardhmen.

Në vend që të riciklojmë plastikën, po riciklojmë premtimet, siç edhe në këtë fushatë zgjedhore. Në vend që të mbledhim mbetjet, po mbledhim grimcat e dioksinave në mushkëri. Dhe ndërkohë që flitet për 12 milionë turistë, ata dhe gjithë banorët e Vlorës sot frymojmë PAH, PCB, dhe grimca PM2.5 në doza që as libri i toksikologjisë nuk i përballon pa maskë.

Dioksinat nuk kanë nevojë për pasaportë europiane për të hyrë në gjakun tonë, as për tender publik për të na dhënë kancer. Dhe plumbi që emetohet sot në Vlorë? Ai vendoset në tru të fëmijëve më shpejt se çdo plan mësimor.

Landfilli i Sherishtës nuk është më një problem teknik. Është një simbol tragjik i paaftësisë për të menaxhuar të djeshmen pa djegur të nesërmen.

Nëse ka një erë që s’mund ta mbulojë më as deti i Jonit, është ajo e politikes që digjet në të njëjtin zjarr me plehrat. Dhe siç ndodh gjithmonë, ata që frymojnë më shumë janë ata që kanë fajin më pak.

Ndërkohë, ministrja e Turizmit dhe Mjedisit krijoi një Agjenci Kombëtare të Mbetjeve, jo për të ndaluar djegien e plehrave, por ndoshta për të djegur ndonjë listë të re pagash. Sepse Shqipëria nuk ka nevojë për një sistem funksional të mbetjeve, ka nevojë për disa vende pune dhe ca fonde ndërkombëtare të reja për të justifikuar “angazhimin”.

Dhe kur tymi ngrihet, fondet zbresin rafishatë në manaxhim të ministrisë. Ironike, apo jo?

Sa për kryetarin e bashkisë, i ngarkuar me përgjegjësinë ligjore për të menaxhuar dhe mbrojtur qytetin nga ndotja, ka zgjedhur ta denoncojë landfillin në prokurori, si të ishte ndonjë kalimtar i rastësishëm që u kap i papërgatitur nga zjarri.

Edhe këtë vit ka vendosur që të ndjekë dikë në drejtim të paditur!

Po të mos e dinim që është vetë përgjegjës për menaxhimin e tij, do mendonim se e paska djegur ndonjë turist i dehur dhe jo paaftësia e institucioneve që kanë dekada që e mbulojnë problemin me baltë e më pas me zift.

E ndoshta ndonjë ditë do kuptojmë që flakët e landfillit nuk janë vetëm pasojë e mbetjeve, por e indiferencës sonë kolektive që digjet ngadalë, pa tym, por me pasoja shumë më të rënda.

The post Kur tymi nga djegia e mbetjeve në landfillin e Vlorës, nuk është më vetëm një erë e keqe, është një metaforë që… appeared first on Albeu.com.

Pak kohë më parë, gadishulli Iberik u përfshi nga një ndërprerje masive e energjisë elektrike që zgjati disa orë, duke lënë miliona qytetarë në errësirë. Megjithëse shkaqet mbeten të paqarta, ngjarja provokoi një valë teorish të ndryshme – disa të bazuara në çështje teknike, të tjera të mbështetura në spekulime, dhe disa që ende qarkullojnë në tryeza të mbyllura të diskutimeve gjeopolitike.

Ngjarja solli në vëmendje një realitet të pakëndshëm: sistemi energjetik global është më i ndërlidhur, më kompleks dhe më i cenueshëm se kurrë më parë. Në të njëjtën linjë, edhe Shqipëria u përball së fundmi me ndërhyrje të rëndësishme në sistemet e të dhënave personale dhe qeveritare, duke ekspozuar në mënyrë të qartë shkallën e papërgatitjes përballë sulmeve kibernetike.

Këto episode janë shenja të një epoke të re pasigurie, në një botë që po përjeton një periudhë të zgjatur turbullimi dhe paqartësie. Nga pandemia globale te krizat e zinxhirit të furnizimit, nga lufta në Ukrainë dhe Lindjen e Mesme te ndryshimet klimatike që, megjithëse me ndikim të madh, janë lënë në harresë si pjesë e diskursit publik, e deri te transformimet digjitale të pakontrolluara – këto fenomene nuk përfaqësojnë më thjesht tranzicione, por një gjendje të vazhdueshme krize sistemike.

Brenda këtij peizazhi të fragmentuar dhe të tensionuar, energjia e pastër shpesh paraqitet si një zgjidhje universale – e përshkruar si e lirë, e pashtershme dhe gjithnjë e disponueshme. Por aktualisht, kjo premisë ekziston më tepër në prezantime sesa në realitetin praktik. Turbinat ndërtohen, panelet ngrihen, por pyetjet thelbësore shpesh mbeten pa përgjigje: çfarë ndodh kur fryn më pak erë? Kur dështon një server? Kur mungon një teknik në terren?

Megjithëse energjia e rinovueshme ka bërë përparime të konsiderueshme në aspektin ekonomik, infrastruktura që siguron funksionimin e saj të qëndrueshëm mbetet e paplotësuar. Problemi nuk qëndron më te mungesa e dritës, por te mungesa e rrjeteve të modernizuara, sistemeve të ruajtjes dhe kapaciteteve njerëzore për mirëmbajtje. Energjia është shndërruar nga një çështje teknike në një çështje sigurie kombëtare dhe mbijetese sociale.

Në të njëjtën kohë, edhe vetë natyra e kërcënimeve ka ndryshuar. Në vend të defekteve mekanike, kërcënimet vijnë nga algoritme të manipuluara; në vend të kabllove të djegura, nga fushata të organizuara dezinformimi. Kërcënimet hibride – që përfshijnë sulme kibernetike, sabotim fizik dhe destabilizim institucional – e kanë shndërruar energjinë në një nga objektivat strategjikë më të rëndësishëm globalisht. Në Evropë, kjo çështje po trajtohet si urgjencë në çdo vend.

Paradoksi është i qartë: ndërkohë që përpiqemi të bëjmë më të pastër prodhimin e energjisë, po e bëjmë gjithnjë e më të brishtë shpërndarjen e saj. Dhe ndërsa deklaratat për paqe dominojnë forume ndërkombëtare, kapitalet globale po zhvendosen gjithnjë e më shumë nga energjia e qëndrueshme drejt sektorit të mbrojtjes. Një shembull emblemë është Gjermania, e cila, me ardhjen e qeverisë së re, shpalli ambicien për t’u shndërruar në një superfuqi ushtarake – një deklaratë që u bë nga baza e saj e re ushtarake në Lituani.

Roli i institucioneve ndërkombëtare është transformuar gjithashtu. Nga dhurues fondesh, ato janë bërë arkitektë të sigurisë energjetike globale. Por këto përpjekje bien ndesh me realitetin në terren: mungesën e kuadrove të specializuara, rregullatorëve efektivë dhe vullnetit të qëndrueshëm politik.

Siguria energjetike nuk mund të mbështetet më vetëm në financimet e BERZH-it apo në dokumentet strategjike të UNDP-së. Ajo kërkon veprim konkret dhe të matshëm: diversifikim real të burimeve, sisteme të decentralizuara të ruajtjes së energjisë, eficiencë të detyruar, liberalizim të kontrolluar dhe, mbi të gjitha, forcim të kapaciteteve njerëzore. Këto nuk janë më zgjedhje politike, por parakushte funksionale për stabilitetin ekonomik dhe social. Në Shqipëri – ashtu si në shumë vende të rajonit – dilema mbetet e qartë dhe e përsëritur: “Kë të adresojmë më parë?!”, në një kontekst ku infrastruktura është e vjetruar, kuadrot teknike të pakta dhe planifikimi energjetik shpesh shteron në dokumente të papërkthyera në zbatim praktik.

Në mënyrë që tranzicioni energjetik të mos ngelet një shpresë e shtyrë në të ardhmen, por të bëhet një realitet i prekshëm, ai duhet të shkëputet nga retorika dhe të përqafohet si sistem. Një sistem i aftë të parashikojë, të absorbojë dhe të përballojë jo vetëm ngarkesat elektrike, por edhe streset ekonomike, politike dhe klimatike që e vënë në provë. Duhet të jetë një arkitekturë që reziston, por edhe që mëson – që rritet me krizat dhe nuk shembet prej tyre.

Ndërprerjet, mungesat e furnizimit, rrjetet e mbingarkuara nuk janë më skenarë të jashtëzakonshëm – janë skenarë bazë që duhet të përfshihen në çdo politikë publike. Sepse një shoqëri që humbet dritën – në kuptimin literal dhe metaforik – humbet edhe kontrollin mbi rrjedhën e saj historike. Në një epokë ku ndriçimi nuk është luks, por premisë për dinjitet, për zhvillim dhe për siguri, çdo minutë pa energji është një minutë më afër destabilizimit.

Në shekullin XXI, energjia nuk është më thjesht dritë. Nuk është thjesht elektriciteti që vjen nga një linjë transmetimi. Ajo është zinxhiri i padukshëm që mban gjallë ekonominë, shëndetësinë, arsimin, administratën, sistemet e mbrojtjes dhe jetën e përditshme të qytetarëve. Është strategji. Është mbijetesë. Është mburojë. Është baza mbi të cilën qëndrojnë institucionet, teknologjia dhe rendi publik. Dhe pa të, asnjë sistem tjetër nuk mund të funksionojë me qëndrueshmëri – asnjë plan afatgjatë nuk mund të ketë kuptim, asnjë reformë nuk mund të jetë e zbatueshme, dhe asnjë vizion nuk mund të realizohet.

The post Dritë në Letër, Errësirë në Kabllo: Qarku i Shkurtër i Sigurisë Moderne appeared first on Albeu.com.

Në Shqipëri kemi një zakon të keq: fajësojmë rininë për gjithçka — “s’kanë vullnet”, “nuk mësojnë”, “rrinë vetëm në TikTok”… dhe ndërkohë edhe jua mbyllim TikTok-un.

Po ku e kemi kërkuar këtë rini që na mungon? Se mua më del përpara çdo ditë. E gjej tek djali i hidraulikut që punon 14 orë në ditë e pastaj vjen në universitet e më tregon se ç’është përgjegjësia.

E gjej tek vajza e asaj gruas që punon në furrë, që ngrihet në katër të mëngjesit, dhe kur ne akoma jemi në fazën REM, ajo është në fazën “letër A4, 12 font, spacing 1.5”.

E gjej tek fëmijët e mësuesve që s’kanë mik në parti, por kanë tru në kokë.

Dje, në prezantimet e provimeve të gjysmë-semestrit, u ndjeva si student, jo si pedagog. Sepse ka raste që studentët tanë na edukojnë më shumë nga ç’provojmë ne t’i edukojmë ata.

Dhe kjo është e bukur. Dhe pak e turpshme, nëse jemi të sinqertë.

Por kjo rini ka nevojë për diçka që ne shpesh e harrojmë: hapesirë. Jo për të parkuar tek kafja, por për të qenë vetja.

Për të bërë pyetje të vështira, për të gabuar, për të eksploruar. Dhe ne që jemi më “rritur”, duhet të bëjmë pak më shumë vend… në mendje, dhe mbase edhe në karrige…

Kam pasur alergji gjithmonë ndaj atyre profesorëve që thonë “10 është për veten time”. A thua se është byrek me spinaq që do e çosh në shtëpi.

Dija nuk është për t’u ruajtur në raft, është për t’u shpërndarë si buka e ngrohtë në furrë. (Pa radhë, nëse është e mundur.)

Nëse vërtet duam të ndryshojmë këtë vend, le të fillojmë duke edukuar ata që edukojnë. Pedagogët dhe mësuesit.

Të mos jenë thjesht njerëz me tituj, por njerëz me zemër, me prani, me dëshirë për të mësuar edhe mbi të gjitha të kuptojmë se jetojmë në vitin 2025 – e jo vetëm të jetojnë në kujtimet e vitit kur morëm diplomën.

Sepse rinia jonë nuk ka nevojë për leksione — ka nevojë për udhëzime, besim dhe… pak hapësirë për të marrë frymë. Dhe kur ua jep këtë, bëjnë mrekulli.

Dua të besoj se në ndonjë univers paralel, edhe trasta e “10-ave” është kthyer në çantë që hapet e shpërndahet, jo që mbahet si thes me thesare personale.

Në këtë universin tonë, unë ende po përpiqem.

The post Shqipëria paralele e të rinjve të heshtur appeared first on Albeu.com.

Çdo gjë që u paratha, u bë realitet. Askush nuk e besoi këtë në Europë, aq më pak udhëheqja e këtij kontinenti. Naivitet, padije apo neglizhencë? Ndodhi ajo që nuk mendohej se mund të ndodhte: Europa mungonte në tryezë. Në tryezën prej ku fillon shndërrimi nga një superfuqi ekonomike në një muze të bukur, por nën qiell të hapur, ku turistët mund të sodisin “atë që dikur ishte kontinenti më i fuqishëm i botës”.

Në tryeza të tilla, nëse nuk ke një karrige për t’u ulur si pjesë, zakonisht je i destinuar të jesh thjesht pjesë e menysë. Në skenën gjeopolitike siç po zhvillohet sot, Europa po përballet me sfida të reja dhe ekzistenciale që rrezikojnë ta dobësojnë rolin e saj si aktor global. Që nga 24 shkurti 2022, Rusia nuk po lufton vetëm në fushëbetejë, por po përdor një strategji të sofistikuar të luftës hibride. Ajo ka shfrytëzuar energjinë, ushqimin, flukset e emigracionit dhe kërcënimin bërthamor për të ushtruar presion mbi Europën, që duke qenë plotësisht e varur nga gazi i lirë rus, ka reaguar ngadalë dhe shpesh i pasigurt, duke nxjerrë në pah mungesën e një strategjie të qartë për t’u përballur me këtë kërcënim.

Edhe pas takimit të Parisit, Europa mbeti në klasë, në mëdyshje dhe në vendnumëro. Madje, për ironi, liderët e saj, dolën prej andej edhe më të hutuar sesa hynë, sikur të kishin marrë pjesë në një simpozium absurd mbi rolin e tyre në një botë që nuk i pret më për vendime. Dhe tani, si do t’i përgjigjet Europa Trump-it, meqë ky e la jashtë çdo ekuacioni? Ai e kapi për dore si një fëmijë të humbur, por pa u ditur drejt cilës rrugë po e tërheq? Një gjë është e qartë deri më tani: Europa nuk e di fare këtë. I vetmi që guxoi të ishte më i drejtpërdrejtë, kancelari gjerman Olaf Scholz, po numëron orët e fundit në detyrë. Historia nuk do të ketë kohë as ta regjistrojë si një përpjekje.

Nga takimi Rusi-SHBA nuk doli asnjë tym i bardhë, por një gjë u kuptua qartë: Europa nuk është më faktor në këtë çështje. Rubio, nga ana tjetër, deklaroi nëpër dhëmbë se “nuk e kemi lënë jashtë Europën, por mbase do të hyjë brenda kësaj tryeze shumë më vonë”. A është kjo një Jaltë e re? Edhe në Jaltë ishin tre, jo vetëm dy. Nuk është në fakt një Jaltë e re, por vetëm një përpjekje e amerikanëve për të ardhur më afër me Rusinë, sepse e kanë kuptuar se kundërshtia me Rusinë në dekadat e fundit e ka çuar ariun rus në krahët e dragoit kinez.

Vallëzimi mes ariut dhe dragoit duhet të përfundojë

Ndërkohë që Europa endet mes iluzioneve të autonomisë strategjike dhe dështimeve të saj të përsëritura, ngecur në burokraci të pafunda, përfshirë këtu edhe zgjerimin, Rusia dhe Kina kanë ndërtuar një bosht të ri pushteti – një aleancë që Perëndimi, në naivitetin e tij, e konsideroi thjesht një vallëzim interesi. E megjithatë, “DragonBear” nuk është një flirt kalimtar, por një partneritet gjithnjë e më i qëndrueshëm, në kërkim të aleatëve të rinj fqinjë, i aftë të ndryshojë ekuilibrat globalë.

Ariu që kurrë nuk mund të zbutet kurrë, kërkon dominimin e Europës Lindore, ndërsa Kina, dragoi në dukje i duruar, por, autokracia me synon kontrollin mbi Tajvanin dhe Paqësorin Jugor. Të dyja po ndërtojnë një arkitekturë të re ekonomike dhe ushtarake, një alternative që Perëndimi nuk dëshiron ta pranojë, por nuk mund ta injorojë.

Dhe këtu gjeti hapësirën Trump. Ai e sheh lojën më qartë se burokratët e Brukselit: Rusia, për dekada armik, është shtyrë në krahët e Kinës, një realitet që për SHBA-në është më i rrezikshëm se çdo gjë tjetër. Kina është objektivi i tij i vërtetë – një fuqi ndaj së cilës Amerika ka një borxh të pashlyeshëm dhe një varësi të frikshme për lëndët e para. Prandaj, në skenën gjeopolitike, për të ndryshuar rrjedhën, ai ka nevojë për sakrifica. Dhe Ukraina është zgjedhur për këtë rol.

Por, a do të jetë e vetmja?

Fytyra e Zelenskit, e kthyer në një karikaturë groteske në platformën X të Trump-it, është veçse një simbol i asaj që po ndodh: një udhëheqës i një vendi në luftë, i portretizuar si një klloun që ka futur duart thellë në xhepat e Amerikës. Dhe nëse zgjedhjet janë mjeti më i mirë për të ndryshuar kursin e Ukrainës, atëherë ato duhet të ndodhin. A mund të ketë zgjedhje në një vend ku ligji ushtarak është në fuqi? Sigurisht që jo. Por kjo nuk është më një çështje ligjore – është një marrëveshje biznesi.

Trump 2.0 apo Lufta e Ftohtë 2.0?

Europa ka hyrë në një cikël dështimesh strategjike, duke u kapur pas premtimeve boshe, burokracisë dhe nacionalizmave të pavlera. Gjermania premtoi një epokë të re të mbrojtjes, duke përfaqësuar me dëshirë gjithë uninin, por mbeti vetëm në fjalë. Sanksionet nuk izoluan Rusinë, por e shtynë drejt Kinës dhe goditën ekonominë europiane. Ndihma për Ukrainën u vonua aq shumë sa tashmë është e padobishme. Rusia, ndërkohë, ka zgjeruar ndikimin e saj në Azi, Afrikë dhe Amerikën Latine, duke luajtur një lojë të gjatë që Europa nuk mëton ta kuptojë.

The post Trump rirreshton botën appeared first on Albeu.com.