Në këtë kuadër, gjatë këtij viti, ekuipazhi i Stacionit Ndërkombëtar Hapësinor (ISS) përsëriti një eksperiment që ishte zhvilluar për herë të parë në vitin 2019, kësaj here me topin zyrtar të Kupës së Botës 2026, adidas Trionda.

Testi synonte të tregonte se si një balancë e mirë apo e dobët mund të ndikojë drejtpërdrejt në lëvizjen e topit dhe në sjelljen e tij gjatë lojës.

Sipas NASA-s, këto prova kanë ndihmuar për të kuptuar më qartë efektin që mund të kenë në performancën e topave modernë teknologjitë e integruara në to, përfshirë sensorët që përdoren në ndeshjet zyrtare.

Agjencia amerikane nënvizon se përmirësimi i pajisjeve sportive përbën vetëm një prej mënyrave se si kërkimet shkencore të kryera në ISS japin kontribut në zhvillime që sjellin dobi edhe për jetën në Tokë.

Në imazhet e publikuara nga stacioni hapësinor, topi shumëngjyrësh i Kupës së Botës 2026 shfaqet duke notuar në modulin panoramik “Cupola”, ndërsa në sfond duket Toka përmes dritareve të mëdha.

Videoja paraqet po ashtu astronautët teksa lëvizin në kushte mikrograviteti dhe e godasin lehtë topin, duke i dhënë futbollit një dimension krejtësisht të ri: atë të hapësirës.

The post Topi zyrtar i Botërorit 2026 testohet në hapësirë, NASA vëzhgon futbollin në mikrogravitet appeared first on Albeu.com.

Ky proces do të nxitej nga evolucioni natyror i Diellit, i cili bëhet më i nxehtë ndërsa plaket. Nuk është një ndryshim i dukshëm në shkallë njerëzore, por është kumulativ në shkallë miliarda vjetësh. Sipas një rishikimi shkencor të NASA-s, Toka mund të bëhet e pabanueshme për format komplekse të jetës në pak më shumë se 1 miliard vjet.

Në një horizont edhe më të largët, Dielli përfundimisht do të zgjerohet dhe do të bëhet një gjigant i kuq në rreth 5 miliardë vjet . Megjithatë, problemet mund të fillojnë shumë më herët për shkak të një reaksioni zinxhir: rritja e temperaturës së Tokës rrit avullimin e ujit dhe avujt e ujit nga ana tjetër intensifikojnë ngrohjen, duke favorizuar një proces serrë të pakontrolluar.

Një studim i botuar në Nature Geoscience, i udhëhequr nga Kazumi Ozaki (Universiteti Toho) dhe Christopher Reinhard (Instituti i Teknologjisë i Xhorxhias), simuloi të ardhmen e planetit duke përdorur modele klimatike dhe kimike. Pas rreth 400,000 simulimeve, ata arritën në përfundimin se atmosfera e pasur me oksigjen mund të zgjasë rreth 1.1 miliardë vjet të tjerë.

Rezultati më i rëndësishëm është rendi i ndryshimeve: modeli sugjeron që një humbje e konsiderueshme e oksigjenit mund të ndodhë përpara se Toka të humbasë pjesën më të madhe të ujit të saj në hapësirë. Në praktikë, ajri mund të bëhet i pafrymueshëm përpara se planeti të dehidratohet plotësisht.

Një tjetër punim i vitit 2024, i udhëhequr nga Keming Zhang (Universiteti i Kalifornisë, San Diego), e përforcon këtë pikëpamje duke vlerësuar se Toka do të ishte e banueshme “për rreth një trilion vjet të tjerë” para se oqeanet të zhdukeshin plotësisht.

Sidoqoftë, studiuesit theksojnë se këto skenarë janë në shkallë kohore jashtëzakonisht të largëta dhe nuk kanë lidhje me ngrohjen aktuale, e cila ka shkaqe të tjera përveç aktivitetit diellor.

The post NASA përcakton një afat kohor për zhdukjen e Tokës appeared first on Albeu.com.

Deri tani, misioni po zhvillohet sipas planit, me përjashtim të një momenti tensioni: anija kozmike Orion humbi komunikimin me NASA për rreth 40 minuta gjatë kalimit në anën e largët të Hënës. Përveç këtij incidenti të izoluar, gjithçka tjetër ka ecur normalisht, ndërsa interesi publik është rritur ndjeshëm, jo vetëm për misionin, por edhe për jetën dhe shpërblimin e astronautëve.

Pavarësisht rrezikut dhe prestigjit të profesionit, astronautët e NASA-s paguhen sipas sistemit federal të njohur si “General Schedule” (Orari i Përgjithshëm). Ata zakonisht klasifikohen në nivelet GS-13 deri GS-14, me paga që variojnë nga rreth 90 mijë deri në 150 mijë dollarë në vit. Sipas të dhënave të vitit 2025, paga mesatare e një astronauti arrin në rreth 152,258 dollarë në vit. Nuk ka të dhëna të qarta për bonuse shtesë për misione të gjata apo kushte ekstreme në hapësirë. Për t’u bërë astronaut kërkohen vite të tëra përgatitjeje intensive. Trajnimi zhvillohet në qendra si Johnson Space Center, ku kandidatët mësojnë teknika mbijetese, zhytje, robotikë dhe funksionimin e sistemeve hapësinore.
Përveç aftësive teknike, kërkohet edhe formë e shkëlqyer fizike, disiplinë e lartë dhe aftësi për të përballuar stresin dhe izolimin. Misioni Artemis II po shënon edhe një epokë të re në fotografinë hapësinore. Për herë të parë, pajisje moderne si kamera DSLR, kamera pa pasqyrë, GoPro dhe madje edhe telefona inteligjentë si iPhone 17 Pro Max po përdoren në hapësirën e thellë.

Në total, anija Orion mbart 32 pajisje fotografike, nga të cilat 15 janë të montuara në strukturën e saj, ndërsa pjesa tjetër përdoret nga astronautët. NASA ka publikuar tashmë pamje të para mahnitëse, përfshirë një perspektivë të plotë të Hënës siç nuk është parë më parë, duke sjellë më afër publikun me misteret e hapësirës.

The post Misioni historik Artemis II, sa është paga e astronautëve që udhëtojnë rreth Hënës? appeared first on Albeu.com.

NASA thotë se njerëzit mund ta shohin shiun e meteorëve në netët e 12 dhe 13 gushtit.

NASA tha se këtë vit, një Hënë e plotë 84% në natën e pikut do të pengojë shikueshmërinë. Ndërsa disa meteorë të ndritshëm mund të jenë ende të dukshëm në orët para agimit.

Mundësia më e mirë për t’i parë ato do të jetë midis mesnatës dhe agimit, me kohën optimale që bie midis orës 2 dhe 3 të mëngjesit sipas orës lokale.

Burimi i Perseideve janë mbeturinat nga kometa 109P/Swift-Tuttle.

Kur këta shkëmbinj hapësinorë që lëvizin me shpejtësi hyjnë në atmosferën e Tokës, mbeturinat hasin rezistencë të re nga ajri dhe nxehen shumë, duke u djegur përfundimisht.

Nuk keni nevojë për pajisje speciale për të parë shirat e ndryshëm të meteorëve që shkëlqejnë çdo vit, vetëm një pikë larg dritave të qytetit.

The post Mësoni kur dhe si të shihni shiun e meteorëve Perseid, fenomeni i vitit që nuk duhet humbur appeared first on Albeu.com.

Qindra anije hapësinore kanë studiuar planetin Mars për dekada me radhë. Shkencëtarët e kanë ditur për shumë vite se sipërfaqja e planetit, me peizazhet e liqeneve dhe lumenjve të tharë, lë të kuptohet për një kaluar kur uji i lëngshëm ishte i pranishëm.

Misionet kanë zbuluar depozita akulli disa kilometra poshtë sipërfaqes së poleve të planetit. Sonda Perseverance shpresohet të sjellë brenda dekadës së ardhshme një mori mostrash që mund të ndihmojnë për të mësuar më shumë rreth planetit të kuq.

Misionet e mëparshme në Mars kanë siguruar të dhëna të detajuara të sipërfaqes së planetit me pluhurin e kuq. Ekipi hulumtues thotë se përdori teknika të reja laboratorike për të treguar se ngjyra e kuqe e Marsit krijohet nga oksidet e hekurit që përmbajnë sasi të vogla uji. Studimi është publikuar kohët e fundit në revistën “Nature Communications”.

Ekipi thotë oksidi i hekurit formohet shpejt në praninë e ujit të ftohtë, çka lë të kuptohet se mund të jetë formuar kur planeti Mars kishte ende ujë në sipërfaqe.
Colin Wilson ka drejtuar hulumtimet e Agjencisë Evropiane të Hapësirës për Marsin, por nuk ishte i përfshirë drejtpërdrejtë në studimin e fundit. Ai thotë se rezultatet tregojnë se ndryshku i gjetur në Mars, (hekuri i oksiduar) rreth 140 milionë milje larg, nuk është aq i ndryshëm nga fenomeni që shohim në Tokë.

“Atmosfera e Marsit është jashtëzakonisht e thatë, vetëm disa të qindtat e një përqindjeje është avull uji, kështu që do të jetë një formë jashtëzakonisht e thatë e ndryshkut. Por studimi i fundit, i cili është kryer përmes një kombinimi të vëzhgimeve nga sondat amerikane dhe evropiane, tregon se lloji i ndryshkut që gjendet në Mars është shumë më i ngjashëm me ndryshkun që ne njohim në Tokë, i cili nuk është hekur i oksiduar aq i thatë, por në fakt ka një përmbajtje të konsiderueshme uji në të”.

Autori kryesor i studimit, Adomas Valantinas, i filloi hulumtimet e tij mbi Marsin në Universitetin e Bernës dhe i përfundoi në Shtetet e Bashkuara në Universitetin Brown. Ai thotë se hulumtimi i ri shpjegon si planeti u bë kaq i kuq.

“Në thelb, studimi konfirmon të gjitha gjetjet e mëparshme mbi praninë e ujit të lëngshëm në të kaluarën. Por ndryshon botëkuptimin mbi ngjyrën e kuqe të planetit dhe oksidin e hekurit. Pra e dimë që kjo ndodhi kur kishte ujë të lëngshëm dhe gjithashtu mund të ketë pasur një formë oksigjeni, ndoshta nga uji ose një burim tjetër, çka shpjegon procesin e oksidimit, ose ndryshkun”.

Zoti Valantinas thotë se hulumtime të tjera sugjerojnë se ndryshimet në mjedisin ujor të Marsit duhet të kenë ndodhur miliarda vite më parë, ndonëse ky është spekulim.

“Ne dimë nga studime të tjera për praninë e ujit të lëngshëm, le të themi rreth 3 miliardë vite më parë. Oksidimi mund të ketë ndodhur gjatë kësaj periudhe”.

Sipas zotit Valantinas, erërat mund ta kenë përhapur ndryshkun e tjetërsuar në pluhur në mbarë planetin dhe nuk ka patur reshje për ta larë atë, ndaj është i pranishëm. Megjithëse shkencëtarët kanë prova se Marsi dikur kishte ujë, ata ende nuk e dinë se nga mund të ketë ardhur, thotë ai. Ai thotë se mezi pret që mostrat që do të sillen në Tokë të konfirmojnë zbulimet e bëra në laborator.

Sidoqoftë, plani i NASA-s për të sjellë kampionet nga Marsi në Tokë është në pritje të gjetjes së një mënyre më të shpejtë dhe më pak të kushtueshme, sipas zyrtarëve./VOA

The post Studimi i ri tregon pse planeti Mars ka ngjyrë të kuqe appeared first on Albeu.com.

Qytetet e mundshme të një përplasjeje
Asteroidi ka një diametër të vlerësuar midis 40 dhe 90 metra dhe, në rast përplasjeje, mund të lëshojë energji ekuivalente me 8 megaton TNT, afërsisht 500 herë më shumë se fuqia e bombës atomike të Hiroshimës. Kjo ngjarje do të vinte në rrezik qytete me popullsi të dendur si Bogota, Lagos, Mumbai dhe Chennai, duke prekur rreth 110 milionë njerëz.Pavarësisht rritjes së probabilitetit të ndikimit, shkencëtarët bëjnë thirrje për qetësi. Ata shpjegojnë se është e zakonshme që vlerësimet të ndryshojnë pasi mblidhen më shumë të dhëna dhe se probabiliteti mund të ulet me vëzhgime të mëtejshme.

Asteroidi do të monitorohet me teleskopin hapësinor James Webb për të marrë matje më të sakta të madhësisë dhe trajektores së tij. Ky ndjekje do të lejojë një vlerësim më të detajuar të rrezikut aktual të paraqitur nga objekti.

Ndërsa probabiliteti aktual i goditjes është më i larti i regjistruar ndonjëherë për një ngjarje të tillë, ekspertët theksojnë se ekziston ende një mundësi e madhe që asteroidi të mos përplaset me Tokën. Ndërkohë, përpjekjet ndërkombëtare vazhdojnë për të monitoruar dhe zhvilluar strategji zbutëse për të mbrojtur planetin nga kërcënimet e mundshme të hapësirës.

The post Deklarata e Loredanës ‘trazoi’ lidhjen me Tirin? Krisa flet pas daljes nga ‘BBVA’ appeared first on Albeu.com.

Sonda diellore Parker synon të zhytet në atmosferën e jashtme të këtij ylli, duke iu rezistuar temperaturave brutale dhe rrezatimit ekstrem.

Pajisja nuk do të ketë sinjal për disa ditë, sa të jetë e ekspozuar në flakët e diellit, dhe shkencëtarët do të jenë në pritje të sinjalit më 28 dhjetor, nëse sonda nuk do të digjet. I gjithë studimi është duke u bërë ashtu që njerëzimi të kuptojë se si funksionon dielli.

Ky studim ka nisur më 2018, duke pasur në qendër sistemin diellor. Sondat kanë qarkulluar rreth diellit, në distanca shumë të largëta për 21 herë rresht, mirëpo misioni aktual mund të shënojë rekord.

Nëse gjithçka shkon si duhet, sonda do t’i afrohet diellit në distancë prej 6.2 milionë kilometrash, më të afërtën ndonjëherë. Sondës do t’i duhet të durojë temperatura mbi 1.400 gradë Celsius dhe rrezatim të jashtëzakonshëm.

Shkencëtarët besojnë që përmes këtij studimi të zbulojnë më shumë për diellin dhe sistemin e tij./REL

The post NASA do të shënojë histori, nis misionin për të studiuar nga afër diellin appeared first on Albeu.com.

Është jashtë komunikimit për disa ditë gjatë këtij fluturimi të nxehtë dhe shkencëtarët do të presin për një sinjal, që pritet më 27 dhjetor, për të parë nëse ka mbijetuar. Shpresojmë se sonda mund të na ndihmojë të kuptojmë më mirë se si funksionon Dielli.

Dr Nicola Fox, kreu i shkencës në NASA, i tha BBC News: “Për shekuj me radhë, njerëzit kanë studiuar Diellin, por ju nuk e përjetoni atmosferën e një vendi derisa të shkoni ta vizitoni atë.

“Dhe kështu ne nuk mund ta përjetojmë vërtet atmosferën e yllit tonë nëse nuk fluturojmë nëpër të.” Parker Solar Probe u lançua në vitin 2018, duke u nisur drejt qendrës së sistemit tonë diellor.

Ajo tashmë ka kaluar pranë Diellit 21 herë, duke u afruar gjithnjë e më shumë, por vizita në prag të Krishtlindjeve është rekord. Në afrimin e saj më të afërt, sonda është 3.8 milionë milje (6.2 milionë km) nga sipërfaqja e yllit tonë.

Kjo mund të mos tingëllojë aq afër, por Nicola Fox i NASA-s e vë atë në perspektivë: “Ne jemi 93 milionë milje larg nga Dielli, kështu që nëse e vendos Diellin dhe Tokën një metër larg njëri-tjetrit, Sonda Diellore Parker është katër centimetra nga Dielli – kështu që është afër.

The post NASA drejt bërjes së historisë, anija kozmike e saj tenton afrimin më të afërt me Diellin appeared first on Albeu.com.

Studiuesit e NASA-s shpjeguan se maksimumi aktual diellor, i cili filloi rreth dy vjet më parë, mund të zgjasë edhe më shumë, por konfirmimi përfundimtar do të varet nga analiza e mëtejshme e të dhënave të mbledhura deri më tani.

Kjo fazë zakonisht zgjat rreth tre deri në katër vjet”, thanë shkencëtarët.

Aktiviteti diellor ndjek një cikël 11-vjeçar, duke u luhatur midis periudhave të qetësisë dhe aktivitetit intensiv.

Gjatë një maksimumi diellor, ndezjet e rritura diellore dhe nxjerrjet e masës koronale (CME) çojnë në një valë stuhish gjeomagnetike, që shpesh rezultojnë në shfaqje spektakolare të aurora borealis ose dritat veriore.

“Ky njoftim nuk do të thotë se ky është kulmi i aktivitetit diellor që do të shohim këtë cikël”, thekson Elsayed Talaat, drejtor i operacioneve të motit hapësinor në Administratën Kombëtare të Oqeanit dhe Atmosferës (NOAA).

“Ndërsa dielli ka arritur periudhën e tij maksimale, muaji në të cilin aktiviteti diellor arrin kulmin në diell nuk do të identifikohet për muaj apo vite”, shtoi ai.

Ditët e fundit, aurorat e kuqe dhe jeshile të ndezura ishin të dukshme në rajone të ndryshme, duke përfshirë Gjermaninë, Shtetet e Bashkuara, Britaninë e Madhe dhe madje edhe në jug, deri në rajonin e Mesdheut

The post NASA: Dielli ka arritur ciklin maksimal të nxehtësisë appeared first on Albeu.com.

Tagunit, një fshat rreth 450 kilometra në jug të kryeqytetit Rabat, regjistroi më shumë se 100 mm shi në 24 orë.
Pamjet satelitore të NASA-s tregojnë se liqeni Iriki, i thatë prej 50 vitesh, po mbushet me ujë.

“Kanë kaluar 30 deri në 50 vjet që kur kemi pasur kaq shumë shi në një periudhë kaq të shkurtër kohore,” i tha AP Husine Juabeb, një zyrtar i agjencisë meteorologjike të Marokut.

Këto shira, të cilat meteorologët i quajnë një stuhi ekstratropike, mund të ndryshojnë kushtet e motit në rajon në muajt dhe vitet e ardhshme.

Përmbytjet në Marok muajin e kaluar vranë 18 njerëz dhe efektet u përhapën në rajonet që u goditën nga një tërmet vitin e kaluar. Pati gjithashtu raporte të rezervuarëve të bllokuar në rajonin juglindor të rimbushjes me një ritëm rekord gjatë shtatorit.

The post Përmbytje në Sahara për herë të parë në gjysmë shekulli appeared first on Albeu.com.