Të nxitura nga vdekja e një gruaje të re e cila u arrestua nga policia e moralit të Iranit në mesin e shtatorit, protestat mbarëkombëtare që po vazhdojnë, janë shndërruar në pakënaqësinë më të gjatë publike ndaj regjimit klerik të shtetit, që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979.

Përderisa numri i protestave ka rënë gjatë javëve të fundit, zemërimi i grumbulluar me dekada për shtypjen e shtetit dhe keqmenaxhimin ekonomik, ka pak të ngjarë që të zbehet, thanë analistët. Ata parashikuan se kjo lëvizje protestuese me gjasë do të vazhdojë, teksa zgjerohet hendeku midis klerikëve në pushtet dhe popullatës së re të Iranit.

Ali Fathollah-Nejad, ekspert për Iranin në Universitetin Amerikan të Bejrutit, tha se ky shtet i Lindjes së Mesme duket se është përfshirë “në një proces revolucionar” që nisi me protestat më 2017-2018 lidhur me pakënaqësitë ekonomike, që shpejt u shndërruan në pakënaqësi politike.

“Çdo proces i tillë, në thelb përfshin fazën e qetësisë relative dhe fazën e trazirave”, tha për Radion Evropa e Lirë, Fathollah-Nejad, autor i një studimi për protestat e viteve 2017-2018.

“Në mënyrë thelbësore, episodi aktual revolucionar sugjeron një hendek të pakalueshëm midis shtetit dhe shoqërisë”, shtoi Fathollah-Nejad.

Gjatë protestave aktuale, iranianët kanë kërkuar që Republikës Islamike t’i vije fundi, dhe kanë drejtuar zemërimin e tyre ndaj simboleve të dukshme të regjimit klerik, përfshirë edhe mbajtjen e detyrueshme të shamisë së kokës nga gratë dhe ndaj liderit suprem, Ajatollah Ali Khamenei.

Përderisa autoritetet kanë rritur përdorimin e forcës vdekjeprurëse gjatë përplasjeve me protestuesit, iranianët kanë vazhduar që të shprehin pakënaqësitë e tyre përmes tubimeve nëpër rrugë dhe në memorialet e ngritura për personat e vrarë në protesta. Të tjerët kanë shkruar parulla dhe i kanë vendosur ato nëpër rrugë, ndërsa disa kanë brohoritur slogane kundër regjimit nga dritaret e shtëpive të tyre gjatë natës.

Sipas grupeve të të drejtave të njeriut, që kur kanë nisur, protestat forcat e sigurisë iraniane kanë vrarë të paktën 476 protestues, përfshirë mbi 60 fëmijë. Mbi 15.000 persona janë arrestuar. Dy burra të rinj janë ekzekutuar publikisht për shkak të përfshirjes së tyre në protesta.

“Asgjë nuk do të jetë njësojë, ne kemi gjetur zërin tonë”, tha një protestuese në Teheran, e cila foli për REL-in në kushte anonimiteti nga frika e hakmarrjes. “Edhe nëse ky revolucion nuk arrin qëllimin e tij në një të ardhme të afërt, ne nuk kemi frikë më, dimë si të luftojmë dhe rezistojmë”.

Një gazetar në kryeqytetin iranian tha se protestat paraqesin një kërcënim të madh për establishmentin, edhe pse ai argumentoi se regjimi nuk është në rrezik të menjëhershëm nga kolapsimi. Nuk ka pasur çarje në mesin e elitës udhëheqëse dhe forcave të armatosura, përderisa protestat ende nuk e kanë ndalur krejtësisht ekonominë.

“Ata po bëjnë gjithçka për të qëndruar në pushtet, prandaj tash për tash pres më shumë tensione dhe rritje të pakënaqësive, veçanërisht për shkak të situatës lidhur me internetin dhe monedhën kombëtare”, tha ai duke iu referuar rritjes së censurës online dhe rënies së vlerës të monedhës kombëtare kundrejt dollarit amerikan.

Karim Sadjadpour, bashkëpunëtor i lartë në institutin Carnegie për Ndihmë për Paqe Ndërkombëtare, me seli në Uashington, tha se historia ka treguar se “në mënyrë që kryengritjet popullore të jenë në gjendje të zhvillohen, ato duhet të tërheqin pas vetes një masë të madhe dhe për të tërhequr një masë kritike, ato duhet të perceptohen si të suksesshme”.

“Është e qartë se shumë iranianë, duke pasur parasysh pakënaqësitë e tyre që po vazhdojnë, besojnë se kjo kryengritje popullore do të ketë sukses në rrëzimin e Republikës Islamike”, shtoi ai. “Është gjithashtu e rëndësishme që zyrtarët e Republikës Islamike të arrijnë ta besojnë se ata janë në ekipin humbës. Ne nuk kemi arritur në asnjërën nga këto pika të kthesës”.

Sociologu i njohur nga Teherani, Hamid Reza Jalaipour, tha se hendeku midis establishmentit dhe pjesës tjetër të popullsisë “është i madh”. Por, ai sugjeroi se shumica e iranianëve ende nuk kanë vullnet që të marrin pjesë në protesta, të dizajnuara për rrëzimin e regjimit.

“Aktualisht, 15 për qind e shoqërisë mbështesin establishmentin dhe 15 për qind janë protestues seriozë”, tha Jalaipour përmes komenteve të publikuara në mediat iraniane në muajin tetor. “Shtatë dhjetë për qind e popullatës është e heshtur”.

Ai tha se dështimi i establishmentit që të dëgjojë kërkesat e qytetarëve për vite me radhë, ka kontribuar në valën aktuale të protestave.

“Establishmenti nuk nxori mësime nga protestat e mëhershme”, tha ai. “Sa më shumë që [udhëheqësit e linjës së ashpër] kanë shtrënguar Republikën Islamike në 25 vjetët e fundit, aq më shumë shoqëria i është drejtuar protestave”.

The post A do të mbijetojë lëvizja protestuese e Iranit? appeared first on Albeu.com.

Por, Shqipëria vijon të ketë strukturë të paqëndrueshme ekonomike, me varësi të lartë nga bujqësia dhe ndërtimet (kjo e fundit zë një peshë të konsiderueshme në industrinë e vendit, ndryshe nga shtetet e tjera të rajonit, që janë më të orientuara te prodhimi).

Prodhimi i lartë bujqësor nuk është shfrytëzuar për të nxitur industrinë prodhuese vendase, duke e bërë Shqipërinë një ndër vendet me peshë më të ulët të industrisë në Europë. Shqipëria i ka përqendruar kapitalet e lira në sektorin e ndërtimit, i cili ka peshën më të lartë në Europë, në raport me vlerën e shtuar bruto të ekonomisë.

Kjo strukturë e ekonomisë reflektohet dhe në renditjen e kompanive më të mëdha, sipas fitimeve, ku sipërmarrjet nga kjo fushë janë me pikatore.

Nuk ka asgjë për t’u habitur që sipërmarrësit vendas nuk shfaqin ndonjë interes për të investuar në industrinë përpunuese. Ky sektor është ndër më pak fitimprurësit në vend. Në listën e 200 më të mëdhenjve ka vetëm 6 subjekte nga industria përpunuese.

Ndryshe nga viti 2020, kur shumë kompani përpunuese arritën të ruajnë norma të qëndrueshme fitimi, pavarësisht krizës, në vitin 2021, rritja e kostove nga ndërprerjet që shkaktoi pandemia në zinxhirin e furnizimit, ka bërë që fitimet për shumë prej tyre të ulen.

“Coca Cola” është kompania më e madhe në industrinë përpunuese në vend, me aktivitet të qëndrueshëm. Në vitin 2021, fitimet e kompanisë u rritën me 21% në 824 milionë lekë, duke tejkaluar dhe nivelet e 2019-s. Norma e fitimit ishte e qëndrueshme në rreth 19%.

Por, kompania po përballet me rritjen e kostove. Presidenti i kompanisë më të madhe të pijeve freskuese, “Coca-Cola Bottling Shqipëri”, CCBS, Luca Busi, tha për “Monitor” se rritja e kostove të prodhimit shënon shifra rekord në 18% krahasuar me një vit më parë.

“Numra vërtet të rëndësishëm, që e vendosin të gjithë sistemin në krizë. Mund të konfirmojmë një situatë vërtet alarmante. Fatkeqësisht, ky moment po sheh rritje të vazhdueshme të kostove, në të gjitha fushat: spekulimet në lidhje me pandeminë dhe luftën kanë arritur nivele me të vërtetë shqetësuese”.

“E.H.W”, një prej kompanive më të mëdha përpunuese në vend, që i raporton të dhënat prej disa vitesh si grup (përfshirë aktivitetin e përpunimit të mishit dhe prodhimit të ujit), raportoi fitime prej 1 miliard lekësh në 2021, me rritje 38% me bazë vjetore dhe normë 16.5%.

Industria më fitimprurëse në vend është ajo e ambalazhimit të ujit, që e ka të lehtë të mbyllë ciklin. “Uji i Ftohtë Tepelenë” dhe “Qafshtama”, renditen në listën e më të mëdhenjve sipas fitimeve, 2021, me norma kthimi përkatësisht 18 dhe 33%.

“Coral”, që vepron në regjimin e përpunimit aktiv, përpunim peshku, raportoi fitime prej 371 milionë lekësh, me një normë prej 11%.

Krahas tyre, në listën e 200 më të mëdhenjve sipas fitimeve është dhe “Birra Korça”, që dyfishoi fitimet në 177 milionë lekë, me një normë prej gati 20%.

“Lajthiza Invest” ka dalë nga renditja e këtij viti, pas rënies së fitimeve me 23%, në 118 milionë lekë (normë 5.5%). Shtimi i kostove të personelit dhe shpenzimeve ka ndikuar në rënien e fitimeve, ndonëse të ardhurat u zgjeruan.

“Albsteel & Papmetal” grupi më i madh në rajon në prodhimin e profileve tubolare prej llamarine çeliku të prodhuar në të ftohtë, të ngrohtë & të galvanizuar, raportoi të ardhura prej 2.6 miliardë lekësh, ndërsa fitimet u dyfishuan në rreth 360 milionë lekë.

Fitimet e eksportuesve bien ndjeshëm nga zhvlerësimi i euros

Sipërmarrjet e tekstileve dhe këpucëve janë eksportuesit më të mëdhenj në vend (me rreth 30% të totalit) dhe një ndër punëdhënësit kryesorë që operojnë me norma të ulëta fitimi.

Në 2020-n, ata ishin ndër më të goditurit nga rënia e kërkesës. Edhe në vitin 2021, eksportet e tekstileve dhe këpucëve, pavarësisht rritjes, mbeten nën nivelin e para krizës.

Krahas rritjes së kostove, eksportuesit po përballen me zhvlerësimin e euros, që ul të ardhurat e tyre në momentin që konvertohen në lekë.

“Albaco Shoes”, eksportuesi më i madh në vend në industrinë fason, ka rritur lehtë të ardhurat me 2.1%, në 2.1 miliardë lekë. Fitimet e kompanisë ranë me 35%, në 106 milionë lekë, me një normë prej vetëm 5%.

“Fital” ka raportuar rritje të ardhurash me vetëm 1% në 1.7 miliardë lekë. Fitimet ranë ndjeshëm me 58%, në vetëm 62 milionë lekë, me një normë minimale prej 3.6%.

Sipas raportit të aktivitetit, efekte negative në treguesit e vitit 2021 ka dhënë kursi i këmbimit të Euros, e cila në fillim të vitit 2020 ka qenë 123.70 lekë/euro, ndërsa në fund të vitit 2021 ka qenë 120.76 lekë/euro. Kompania FITAL SH.P.K është një ndër eksportuesit kryesorë në tregun shqiptar, me afro 1.7 miliardë lekë eksporte për vitin 2021. Për vitin 2021 ka një numër mesatar prej 1,025 punonjësish.

Në vitin 2021, eksportet e veshjeve të këmbëve u rritën me 13.6%, pas rënies me 20% me bazë vjetore në 2020-n, por sërish nuk i arritën nivelet e parakrizës. Sektori vijon të ketë varësi të lartë nga Italia, drejt së cilës shkuan 86% e shitjeve totale të këtij grupi.

Industritë e tjera, me rënie të ndjeshme fitimesh

Industria e përpunimit të miellit ka përkeqësuar ndjeshëm treguesit e përfitueshmërisë në vitin 2021, duke reflektuar shtrenjtimin e kostove.

“Miell Tirana”, raportoi fitime prej vetëm 3.4 milionë lekësh, me një normë minimale 0.2%, nga 3% vitin e mëparshëm. Efekti është dhënë nga rritja e fortë e zërit “Lënda e parë dhe materiale të konsumueshme”.

“Atlas Millis” raportoi rënie të lehtë të fitimeve, në 84 milionë lekë, me një normë prej rreth 6%.

Industria e qumështit, në rrezik

Sektori i përpunimit të qumështit raporton kthime prej mesatarisht 6-8%.

ADG (ish-“Lufra”) shënoi rënie të lehtë të normës së fitimit nga 6.4%, në 6.1%, si rrjedhojë e rënies së të ardhurave dhe shtimit të shpenzimeve.

“Erzeni” nuk ka dorëzuar ende bilanc për vitin 2021.

Industria përpunuese e qumështit po përballet me një situatë vërtet të vështirë në vitin 2022, nga rritja e ndjeshme e kostove, shtrenjtimi i energjisë dhe reduktimi i numrit të bagëtive në vend, që ka ulur sasinë e lëndës së parë. Çmimet e pakicës së produkteve të qumështit janë rritur vazhdimisht.

Shoqata e Përpunuesve të Qumështit ka pohuar se fabrikat po furnizohen nga fermeri me qumësht, me çmim gati dy herë më të lartë se më parë.

Drejtori Ekzekutiv i Shoqatës së Përpunuesve të Qumështit, Donjaldo Hoxha, pohon se përveç shtrenjtimit të lartë të çmimeve, fabrikat po hasin vështirësi në gjetjen e qumështit të freskët, për shkak të rënies së lartë të prodhimit.

Sipas tij, nëse nuk do të merren masa dhe të bëhen ndërhyrje në ndihmë të blegtorisë, prodhimi vendas shumë shpejt nuk do të mbulojë nevojat e përpunuesve.

Hoxha thekson se arsyet kryesore të kësaj situate janë rënia e numrit të krerëve, rritja e tejskajshme e kostove të fermerëve për të prodhuar një litër qumësht dhe informaliteti në rritje, që po e vështirëson çdo ditë e më shumë sektorin e përpunimit.

“Situata në sektorin tonë të përpunimit të qumështit është duke u vështirësuar nga dita në ditë. Kostot janë rritur në të gjitha drejtimet.

Konkretisht, lënda e parë e qumështit blihet më shtrenjtë, energjia elektrike kushton më shtrenjtë, çmimi i gazit është rritur dhe do të kushtojë edhe më shtrenjtë, pas vendosjes së akcizës nga data 1 korrik, çmimi i naftës dhe materialeve paketuese është rritur.

Të gjitha këto kosto të shtuara e kanë vënë sektorin e përpunimit të qumështit në vështirësi shumë të mëdha dhe në një të ardhme të zymtë. Sektori rrezikon të mos jetë konkurrues në treg, veçanërisht me produktet e importit.

Ndërkohë blegtoria vazhdon në rënie dhe numri i krerëve pakësohet përditë. Sipas të dhënave të INSTAT, në vitin 2021, në vend, numri i dhive ra 3% krahasuar me 2020-n, numri i deleve ra 5% dhe ai i gjetheve 7% më pak.

Përfaqësuesi i Shoqatës së Përpunuesve të Qumështit tha se ndërhyrja nga instancat përkatëse është e domosdoshme, por deri tani nuk ka pasur asnjë masë dhe nuk është dhënë asnjë ndihmë.

“Të ndodhur të vetëm, blegtoria dhe përpunimi i qumështit, do të shkojnë drejt një situate të errët dhe një falimenti të sigurt”, tha Hoxha.

Rritja e kostove po çon industrinë në mbijetesë

Përfitueshmëria e sektorit të industrisë përpunuese është përkeqësuar në vitin 2022, duke reflektuar shtrenjtimin e lëndës së parë, energjisë, por edhe problematikat që po hasen nga mungesa e fuqisë punëtore.

“Bizneset ekzistuese janë në mbijetesë, për shkak të rritjes së kostove të inputeve, energjisë, naftës, gazit, aksesit në tregje, kanë probleme thelbësore për sa i përket përpunimit në vend”, thotë Arben Shkodra, sekretar i Shoqatës së Prodhuesve Shqiptarë. Këtyre u shtohen mungesa e likuiditetit, aftësia e dobët paguese, aksesi në financë.

“Po ndihet stagflacioni europian, teksa porositësit nga Europa kanë ulur volumet dhe si rrjedhojë, edhe kërkesën për partnerët e tyre në Shqipëri.

Ai shton se krahas këtyre problemeve të koniunkturave të tregut, industria po vuan sot për aftësitë e fuqisë punëtore.

Shkodra: Të bësh biznes në industri është sakrificë, qeveria të nxisë industrializimin e vendit

“Të bësh biznes në industri është sakrificë. Sipërmarrësit që kanë fonde të lira duhet të kenë nxitje të madhe, pasi kthimi i investimit është shumë i vonë, jo si sektorë të tjerë si tregtia, turizmi apo ndërtimi”, thotë Arben Shkodra, sekretar i Shoqatës së Prodhuesve Shqiptarë.

Ai rendit disa arsye se pse vendi nuk ka një industri të zhvilluar dhe as politika industriale:

– Së pari, nuk ka një strategji për industrializimin e vendit. Që të kesh një industri përpunimi të zhvilluar, ti si shtet duhet të kesh një udhërrëfyes se cilët sektorë duhen zhvilluar dhe si.

– Së dyti, nuk ka pasur kurrë mbështetje domethënëse për sa i përket nxitjes së prodhimit.

– Së treti, nuk ka pasur kurrë incentiva fiskale dhe financiare për nxitjen e prodhimit.

– Së katërti, nuk është e zhvilluar pjesa burimore (të lëndëve të para) që do të mundësonte më pas lidhjen e gjithë zinxhirit të përpunimit.

– Së katërti, Shqipëria është një treg i vogël dhe kjo nuk mundëson që kompanitë të kenë ekonomi shkalle, që do t’i bënte ato konkurruese në tregun e brendshëm, por dhe atë të jashtëm.

– Së pesti ka pengesa eksporti për një pjesë të industrisë me origjinë shtazore, që sërish nuk e mundëson zhvillimin e ekonomisë së shkallës. P.sh., shumë produkte nuk kanë gjurmueshmërinë, e cila nuk i bën ato të pranueshme për eksport.

– Së gjashti, aftësitë në punë, gjetja e stafit të kualifikuar po bëhen problem gjithnjë e më i madh, që pengojnë zhvillimin e sektorit.

Cilat janë rrugëzgjidhjet

Ka vetëm një rrugëzgjidhje në afatin e gjatë, sipas Shkodrës. Buxheti i shtetit duhet të fillojë të orientohet ndryshe pas pandemisë dhe të ketë në fokus prodhimin industrial. “Mandati në vijim duhet të përqendrohet te prodhimi”, pohon ai.

Për momentin, shqetësimet e industrisë nuk duket të jenë në fokusin e qeverisë. P.sh., thotë Shkodra, për qeverinë nuk është problem rënia e euros, që po dëmton eksportuesit, përkundrazi duket se u leverdis, pasi rriten importet dhe paguhet më shumë TVSH në doganë, si dhe ulen pagesat e borxhit.

Të fundit në rajon

Shqipëria ishte e fundit në rajon në vitin 2021, për eksportet e mallrave dhe shërbimeve në raport me Prodhimin e Brendshëm Bruto (PBB), duke u renditur pas Kosovës, që ishte, deri tani, në fund të renditjes. Të gjithë vendet panë rritje të këtij treguesi, duke i tejkaluar nivelet e parapandemisë.

Vetëm Shqipëria mbeti ende poshtë niveleve të 2019-s, duke reflektuar dobësitë e saj në vlerën e ulët të shtuar të mallrave, shërbimeve që tregtohen jashtë vendit.

Maqedonia e Veriut dhe Serbia, dy vende që kanë investuar në prodhim, kanë eksporte me vlerë të shtuar të lartë, duke kryesuar rajonin. Shqipëria vijoi ta ketë këtë tregues më të ulëtin në rajon, në 30.6% të PBB-së, ndërsa Maqedonia e Veriut dhe Serbia e kanë përkatësisht 65.9% dhe 54.4% të PBB-së./Monitor

The post Industria përpunuese, në mbijetesë, Shkodra: Qeveria të nxisë industrializimin e vendit appeared first on Albeu.com.

Z. Bezhani pohon se mungesa e subvencioneve shtetërore po sjell shqetësime te shumë sipërmarrës që e kanë të pamundur të mbijetojnë.

“Janë një sërë faktorësh që nëse nuk zgjidhen, pritet të reflektojnë shumë shpejt pasoja te bizneset. Që të jesh i konkurrueshëm në treg, duhet të ulen kostot. Edhe më parë, ne kemi punuar me fitim minimal. Me rritjen e çmimeve të lëndëve të para, jemi të detyruar sërish të prekim marzhin e fitimit, pavarësisht se kemi rritur çmimit.

Por në këtë situatë, na penalizon edhe shumë konsumi, që është tkurrur ndjeshëm për shkak të emigrimit të popullatës. Shteti duhet të ndërhyjë, në këtë situatë të bëhet partner me sipërmarrësit.

Të paktën gazi në prodhim të mos ketë akcizë, po ashtu të ndërhyhet edhe te çmimi i energjisë. Aktualisht, për çmimin e energjisë po paguajnë 34 lekë/kwh nga 9 lekë/kwh që paguanim më parë. Duhen të zbatohen subvencionime, ashtu siç kanë bërë edhe shtetet e tjera, sepse e kemi të pamundur të rezistojmë”.

Aktualisht në “Fresh company” janë 55 të punësuar. Administratori Kosto Bezhani pohon me shqetësim se në këtë zonë, të rinjtë kanë emigruar dhe për këtë arsye, është i detyruar të punësojë pensionistë.

“Nëse të rinjtë do të vazhdojnë të largohen, pas 5 vitesh Shqipëria do të jetë vetëm një toponim gjeografik. Mungesa e fuqisë punëtore është tejet shqetësuese. Nuk po gjejmë as punonjës të huaj. Po mbajmë në punë pensionistë”, thekson ai.

Sipërmarrjet e sektorit prodhues në tërësi po vuajnë rritjen e kostove nga shtrenjtimi i çmimeve të lëndëve të para. Për të përballuar shtimin e kostos prodhuese, shumë prej tyre kanë rritur çmimet për produktet e shitjes, madje në disa sektorë, shtrenjtimi ka qenë i herëpashershëm.

Amortizimi i kostove tek ulja e marzheve të fitimit, po zbatohet më tepër nga kompanitë e reja, të cilat kërkojnë të fitojnë terren në treg, ose në bizneset në rrethe.

Për ndërmarrjet mbetet shqetësuese edhe mungesa e fuqisë punëtore, si rezultat i emigrimit të popullatës. Bizneset pohojnë se kanë aplikuar rritje të pagave, duke shtuar kostot financiare, por vijojnë të mos e plotësojnë boshllëkun e krijuar, as me punonjësit nga Azia apo rajoni.

Industria e qumështit do të vijojë rritjen e çmimeve

Prej një viti, kompanitë përpunuese të qumështit vijojnë të ngrenë shqetësimin e rritjes së çmimit të qumështit, për shkak të shtrenjtimit të kostove të fermerëve në mbajtjen e bagëtive.

Për sektorin është problematike edhe mungesa e subvencioneve për litër qumësht, kur aktualisht është duke u zbatuar skema kombëtare e subvencionimit për krerë bagëtie. Heqja e TVSH-së së kreditueshme nga 6% vjet ndikoi edhe më tepër te rritjet e kostove përpunuese.

Për këtë arsye, kompanitë e përpunimit të qumështit këtë vit kanë qenë të detyruara të aplikojnë 2 deri në 3 herë rritje të çmimeve të produkteve të bulmetit. Nga 1 korriku, me paketën e re fiskale të vitit 2022 nisi zbatimin edhe akciza e re për gazin. Do të shtohet 6 lekë/litër taksë që do të përballohet nga industria.

Pritet të ketë sërish rritje të çmimeve të bulmetit në vend. Kompanitë përpunuese janë në vështirësi për gjetjen e qumështit në vend, pasi prodhimi është ulur. Mungesa e qumështit është krijuar nga shtrenjtimi i lëndëve ushqyese për kafshët.

Në vitin 2021, sipas INSTAT, sasia gjithsej e qumështit të grumbulluar rezulton rreth 115 mijë tonë. Sipas llojit, sasia e grumbulluar e qumështit të lopës është rreth 94 mijë tonë, sasia e grumbulluar e qumështit të deles, 13 mijë tonë dhe sasia e grumbulluar e qumështit të dhisë, rreth 8 mijë tonë.

Krahasuar me vitin 2020, sasia e grumbulluar e qumështit të lopës paraqitet me rënie 7,4%, ndërsa sasia e grumbulluar e qumështit të deles dhe dhisë paraqitet me rritje, përkatësisht me 26,3% dhe 8%.

Taulant Pupa, administrator i kompanisë “Vita”, u shpreh për “Monitor” se ë֝shtë rritur përsëri çmimi i qumështit që blihet nga fermerët. Çmimi i qumështit do të ndikohet nga rritja e kostos së përpunimit të ushqimit të kafshëve, duke përfshirë edhe çmimin e rritur të naftës.

“Me fillimin e sezonit të ri të të korrave të grurit do të rritet kostoja e përpunimit të ushqimit të kafshëve. Çmimet për lidhjen e topit të kashtës nga 50 lekë do të arrijnë në 80 lekë, për shkak të shtrenjtimit të çmimit të naftës. Kjo do të ndikojë për rritje tjetër të çmimit të qumështit nga fermeri. Edhe ne jemi të detyruar të rrisim çmimin e produkteve në përqindje të rritjes së qumështit.

Nga janari i këtij viti po punojmë me marzhe shumë të ulëta fitimi, për shkak të rritjes së kostove të prodhimit”. Më 25 prill fabrika e qumështit “Vita” rriti çmimet për produktet, si: kos, djathë dele dhe lope nga 9 deri në 11%. Ndryshimi erdhi për shkak të shtrenjtimit të qumështit të fermerit.

Tendenca rritëse e qumështit të blerë nga fermeri këtë vit ka qenë e lartë në raport me vitin 2021. Vjet, qumështi i lopës është blerë nga fabrikat 58-59 lekë/litër me TVSH, kurse tani po blihet maksimalisht 76-77 lekë/litër me TVSH. Qumështi i deles nga 90 lekë me TVSH, kurse tani po blihet 140 lekë/litër me TVSH. Kurse çmimi maksimal i qumështit të dhisë ishte 60 lekë me TVSH, kurse tani po blihet 90 lekë me TVSH.

Së fundmi, nga 1 qershori u aplikua në treg edhe një tjetër rritje e çmimeve të bulmetit. Disa operatorë rritën çmimin 6 deri në 7%. Këtë vit secili operator ka rritur çmimet e produkteve të bulmetit 2 herë, në periudhat mars-prill-qershor.

Ervin Resuli, ekspert blegtorie, thotë se shumë fermerë po shesin bagëtitë dhe po largohen në emigracion. “Janë të shumta rastet e fermerëve që po shesin bagëtitë dhe po largohen në emigracion, për shkak se prej vitesh ky biznes është me humbje. Mbajtja e bagëtive është bërë e paleverdishme, për shkak të kostove të larta. Shteti duhet të ndërhyjë me politika subvencionuese për të frenuar emigrimin”, thotë ai.

Mungesa e prodhimit e ka bërë të pamundur edhe magazinimin e qumështit, ku për në muajt e pranverës prodhohej djathi i bardhë dhe kaçkavall.

“Jemi në vështirësi për gjetjen e qumështit. Në këto kushte e kemi të pamundur të magazinojmë qumësht sepse nuk ka. Mungesa e prodhimit nisi që në pranverë. Tani në verë i kemi magazinat bosh. Nga Serbia, Kosova dhe Italia nuk ka më tepricë qumështi.

Jemi në kushtet që prodhojmë dhe shesim, nuk magazinojmë dot. Nuk ka më qumësht lope, po zhduket edhe ai i deles. Nëse do të rritet përsëri çmimi i qumështit jemi të detyruar të rrisim sërish çmimet, duke rrezikuar konsumin. Në të kundërt do të ulim prodhimin”, u shpreh një tjetër operator i përpunimit të qumështit.

Përpunuesit e mishit dhe ambalazhuesit e ujit ulin marzhet e fitimit

Kompani të tjera prodhuese, pavarësisht shtimit të kostove nga rritja e çmimeve të lëndëve të para, janë detyruar ta amortizojnë te reduktimi i marzheve të fitimit, me qëllim ruajtjen e konsumit.

Thanas Apostoli, drejtori i shitjeve te kompania përpunuese e mishit “FIX” tha për “Monitor” se nga vala e rritjes së çmimit të energjisë, karburantit, ambalazhimit dhe rritjes së pagave të punonjësve është prekur marzhi i fitimit të kompanisë.

“Çmimet e lëndëve të para në këtë periudhë janë stabilizuar, por sërish mbeten shumë të larta. Në raport me vjet, rritja minimale e çmimeve të lëndës së kostos varion nga 10 deri në 30%. Me këto nivele, kostot e prodhimit janë të larta.

Rritja e çmimeve për konsumatorin nuk ka qenë aq e shpeshtë sa është rritja e çmimeve të lëndëve të para. Kostoja është amortizuar te fitimet. Çmimet për konsumatorin janë rritur vetëm një herë në nivelin e 7,5%”, nënvizoi ai.

Drejtori i përgjithshëm i ujit “Selita”, Julian Beqiri, thotë se kompania nuk ka rritur çmimet dhe kostot e shtuara janë amortizuar te fitimet. Ai thotë se kostot e prodhimit janë rritur 50%, për shkak të dyfishimit të çmimit të energjisë, ambalazhit të plastikës dhe qelqit.

“Çmimet e lëndëve të para kanë shënuar të gjitha rritje, pasi janë të gjitha nënprodukte të naftës, çmimi i së cilës është shtrenjtuar prej muajsh në bursat e huaja. Edhe çmimi i energjisë është dyfishuar. Rritje 50 deri në 60% kanë shënuar edhe shishet plastike (PET), tapat dhe etiketat e shisheve.

Blerja me çmim më të lartë e lëndëve të para se vjet ka shtrenjtuar në total kostot e prodhimit 50%. Çmimet e ujit për konsumatorin kanë mbetur të pandryshuara dhe shtimi i kostove është amortizuar te marzhi i fitimit”, nënvizon ai. Fabrika e re e kompanisë “Blu Imperial” që prodhon ujin “Selita”, u përurua vjet në muajin maj, pas investimit 3-vjeçar në Shqipëri.

Kompania “Blue Imperial” u ble në vitin 2018 nga grupi “Kastrati” në vlerën e 20 mln dollarëve, duke synuar rritjen e shitjeve deri në 70% të ujit të prodhuar në muajt e verës në tregun e brendshëm dhe zgjerimin e eksportit me vendet arabe.

Ulen kostot për prodhuesit e vezëve, por humbasin konkurrueshmërinë

Prodhimi i vezëve vijoi trendin rritës në vitin 2021. Sipas të dhënave të INSTAT, në vitin 2021 u prodhuan 9% më shumë se në 2020-n.

Për këtë vit, operatorët ngrenë shqetësimin e rënies së prodhimit të vezëve, për shkak të mospërballimit të kostove për ushqimin e pulave. Për prodhuesit shqetësim është edhe konkurrueshmëria e importeve nga Serbia.

Drejtori i shitjeve të kompanisë të vezëve “Ovvital” z. Lilo Seraj, tha se aktualisht, çmimi me shumicë i vezës nga fermat blegtorale ka shënuar rënie nga 18 lekë në 17 lekë për kokërr. Para valës së rritjes së drithërave, për shkak të luftës Rusi-Ukrainë, çmimi i vezës me shumicë ishte 13 lekë për kokërr.

“Lëndët e para vazhdojnë të jenë të shtrenjta në tregjet e huaja. Për momentin, shumë ferma blegtorale po blejnë grurin dhe misrin vendas që është korrur këtë muaj dhe çmimi është pak më i lirë se në bursat e huaja. Furnizimi në tregun e brendshëm ka krijuar hapësirë për uljen e kostos prodhuese 10-15%.

Çmimi i vezës me shumicë ka shënuar rënie, momentalisht tregtohet me çmimin mesatar prej 17 leksh për kokërr. Tek ulja e çmimit ka ndikuar edhe importi i vezës së kategorisë A nga Serbia, pasi çmimi është shumë herë më i lirë, kjo si pasojë e sistemit të taksave që kanë për lëndët e para më blegtori.

Ne taksohemi 20% për lëndët e para, kurse në Serbi, taksa është 6%. Po ashtu, Serbia është një nga prodhuesit më të mëdhenj të grurit dhe misrit në rajon. Ne taksohemi 20% për lëndët e para, kurse në Serbi taksa është 6%. Konsumi në përgjithësi i të gjithë artikujve ka shënuar rënie dhe ndikimi nga turizmi nuk është ai që pritej”, theksoi ai.

Rritja e çmimit të vezëve ka qenë e herëpashershme në treg, për shkak të shtrenjtimit të lëndëve të para. Operatorët kryesorë të tregut të prodhimit të vezëve pohuan se çmimi i shitjes me pakicë nga fermat për shkak të shtrenjtimit të lëndëve ushqimore, në mars 2021 arriti 13 lekë për kokërr, nga 9-11 lekë për kokërr para pandemisë.

Lënda e parë e prodhimit të vezës dhe mishit të pulës zë 85% të kostove të tyre (35% e zë lënda e sojës, çmimi i së cilës është dyfishuar.) Në mesin e muajit mars, veza me shumicë nga fermat u shit me 18 lekë, nga 15 lekë për kokërr që ishte më parë, ndërsa në dyqanet e produkteve ushqimore çmimi i vezës u rrit 10,5% më shumë krahasuar me fillimin e vitit (nga 19 lekë arriti në 21 lekë për kokërr).

Drejtori i shitjeve te “Ovvital”, z. Lilo Seraj, theksoi se rritja e çmimeve u ndikua nga shtrenjtimi me 54% i bazës ushqimore për pulat dhe dyfishimi i çmimit të energjisë. “Çmimet e lëndëve të para janë rritur me 54%. Çmimi i misrit nga 37 lekë/kg ka shkuar 58 lekë/kg.

Soja nga 95 lekë/kg, ka shkuar 125 lekë/kg. Vaji i sojës (pjesë e bazës ushqimore për pulat) ishte 150 lekë/litër, kurse tani 300 lekë/litër. Çmimet janë rritur edhe për shumë produkte të tjera që kanë lidhje me bazën ushqimore. Energjia për biznesin e madh u rrit. Fatura e muajit janar është dyfish më e lartë se në janar 2021. Nafta që ka lidhje me pjesën e shpërndarjes u rrit me 20-25%”, pohoi z. Seraj.

Në fund të muajit mars, çmimi i shitjes së vezës nga dyqanet e pakicës arriti në 24 lekë për kokërr. Arsyeja e shtrenjtimit të vezëve ishte mungesa e 50% të prodhimit ditor për shkak të ngordhjes të pulave nga influenca aviare.

Baret dhe restorantet, pritet sërish rritje e çmimeve

Rritje çmimesh këtë vit është shënuar edhe te baret dhe restorantet. Përfaqësuesi i Shoqatës së Bareve dhe Restoranteve, Enri Jahaj, tha për “Monitor” se rritja e çmimeve është ndikuar nga pamundësia financiare e këtyre strukturave për të përballuar çmimet e shtrenjtuara të furnizimeve me produkte ushqimore dhe pije.

“Bizneset e bareve dhe restoranteve po arrijnë të përshtaten me situatën e rritjes së kostove nga shtrenjtimi i çmimeve të lëndëve të para. Shumë prej tyre janë detyruar të shtrenjtojnë çmimet, pasi nuk arrijnë ta përballojnë rritjen e kostove.

Ndërsa nuk vihet re tendenca abuzive e uljes së sasisë në pjata. Parashikohet të ketë rritje të vazhdueshme të çmimeve, pasi i gjithë sektori i shërbimit po shkon drejt kolapsit. Ka më pak klientë në bare, kafene dhe restorante.

Këtë vit, gjithashtu ka edhe më pak turistë se vjet. Situata është e ngjashme edhe në vendet e Europës, nuk është e pranishme vetëm në Shqipëri.

Të gjitha këto janë efektet e krizës së rritjes së çmimeve që nisi që me pandeminë dhe vijoi edhe pas luftës Ukrainë-Rusi”, shton ndër të tjera z. Jahaj. Nga Shoqata e Bareve dhe Restoranteve më herët u pohua se mosndryshimi i çmimeve do ishte i përkohshëm, pasi dhe bizneset nuk do të kenë më mundësi të mbajnë koston e rritjes të çmimeve.

Për vitin 2021, baret dhe restorantet vijuan të kenë një vit negativ. Sipas të dhënave të regjistrit të bizneseve të INSTAT, në vitin 2021 u mbyllën 854 aktivitete të shërbimeve të ushqimeve e pijeve, me rënie 5,2%. Në vend ka gjithsej 15,5 mijë bare, nga 22 mijë në vitin 2015, duke qenë aktiviteti i dytë më i preferuar në vend, pas biznesit të pakicës.

Mungesa e fuqisë punëtore, kompanitë rrisin pagat

Rritja e pagave duket sikur është “Asi” i fundit që kompanitë po përdorin për të mbajtur në punë punonjësit, pasi shumica e tyre synojnë emigrimin. Taulant Pupa, përfaqësuesi i kompanisë “Vita”, thotë se për të mbajtur punonjësit në punë ka zbatuar politikën e rritjes së pagave, por shqetësuese mbetet emigrimi i fermerëve, për të cilët shteti duhet të marrë masa zbutëse.

“Të gjithë fermerët janë të moshës mbi 55 vjeç. Të rinjtë janë larguar, nuk punon njeri në blegtori dhe bujqësi”. Edhe drejtori i shitjeve të kompanisë “FIX”, Thanas Apostoli, pohon se punonjësit janë nxitur me rritje të pagave, që të mos largohen në emigracion.

Nga Shoqata e Bareve dhe Restoranteve theksohet se tashmë, përveç rritjes së pagave po shihet si zgjidhje, gjetja e punëtorëve nga vendet e rajonit.

“Mungesa e fuqisë punëtore është problemi më madhor që ka aktualisht sektori i shërbimeve në bare dhe restorante. Nuk pritet që kjo krizë të gjejë ndonjëherë zgjidhje, pasi edhe zbatimi i politikës për të sjellë punonjës nga jashtë rezultoi se u përdor nga ta si trampolinë për të emigruar drejt Europës apo vendeve të tjera.

Shumica e tyre vijnë me dy pasaporta dhe largohen pas një jave, pavarësisht se bizneset kanë investuar për ardhjen e tyre, që nga kontratat e punës dhe taksat që paguan. Shteti shqiptar nuk ndërhyn në zgjidhjen e këtyre problematikave, që sërish i ngelet sektorit privat t’i zgjidhë.

Momentalisht për të punuar në baret dhe restorantet e bregdetit, ku fluksi është më i lartë se në Tiranë bizneset kanë punësuar punonjës nga Kosova, Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi.

Parashikohet që kjo do të jetë zgjidhja e vetme për të funksionuar tregu i punës, derisa edhe shqiptarët ta kuptojnë se si të punosh në Gjermani apo në Shqipëri në fund të muajit pa lekë do të mbeten. Është vetëm çështje standardesh dhe vlerash”, thotë Enri Jahaj./Monitor

The post Bizneset në mbijetesë përballë rritjes së kostove appeared first on Albeu.com.