Partitë shqiptare atje akuzojnë njëra-tjetrën për keqpërdorim të fondeve, favorizim selektiv dhe mungesë transparence.

Në qendër të debatit është roli i Këshillit Kombëtar Shqiptar (KKSH) – institucioni përmes të cilit menaxhohen mjetet, si dhe raportet e tij me partitë politike lokale.

Ky këshill dhe Qeveria e Kosovës nënshkruan në vitin 2022 Memorandumin për Bashkëpunim, me qëllim “mbrojtjen dhe promovimin e të drejtave të shqiptarëve, si dhe ruajtjen dhe kultivimin e gjuhës, artit, kulturës dhe identitetit shqiptar në Luginën e Preshevës”.

Në dy vjetët e parë të zbatimit të memorandumit, fondi i ndarë nga Qeveria e Kosovës ishte nga 2 milionë euro për secilin vit. Më 2024, kjo shumë u rrit në 3 milionë euro, ndërsa më 2025 në 4 milionë euro – ndonëse realizimi i mjeteve të fundit nuk ka nisur ende.

Ku shkojnë këto para?

Kryetari i Komunës së Bujanocit, Arbër Pajaziti, nga koalicioni Fronti për Ndryshim, thotë se fondet e ndara nga Qeveria e Kosovës, nuk kanë prodhuar rezultate të dukshme në terren.

“Nuk mund të shihni një shenjë konkrete që ka mbetur nga të gjitha këto mjete që i jep Qeveria e Kosovës”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.

Ai thekson se kritikat e tij nuk kanë për qëllim ta vënë në pikëpyetje mbështetjen e Qeverisë së Kosovës për Luginën e Preshevës, të cilën e konsideron të domosdoshme, por mënyrën se si, sipas tij, ajo menaxhohet.

Sipas Pajazitit, veçanërisht fondi i vitit 2022 – i ekzekutuar një vit më pas – është keqpërdorur nga KKSH-ja dhe persona të lidhur me Partinë për Veprim Demokratik (PVD).

Ai pretendon se një pjesë e mjeteve u janë shpërndarë organizatave joqeveritare, prapa të cilave, sipas tij, qëndrojnë persona të afërt me këtë parti që udhëheq KKSH-në.

“Një pjesë e mirë e fondeve ka përfunduar në xhepa të funksionarëve partiakë”, thotë Pajaziti, duke shtuar se, për këtë arsye, shumë mjete të ndara në vitin 2023 nuk janë realizuar për projekte të shoqërisë civile, por vetëm për furnizimin e nxënësve me libra shkollorë dhe për bursat e studentëve.

Pa sjellë ndonjë provë më konkrete, Pajaziti ka bërë pretendime të ngjashme edhe në komentet për disa media në Serbi.

Kundërpërgjigjja e KKSH-së dhe komunat tjera

Kryetari i Këshillit Kombëtar Shqiptar, Enkel Rexhepi, i hedh poshtë këto pretendime.

Ai thotë se fondet janë shfrytëzuar për projekte konkrete dhe se përfituesit nuk janë përzgjedhur mbi baza partiake.

“Efektet nuk maten nga deklaratat politike, por në terren – në media, në institucione, në projekte kulturore dhe në jetën reale të qytetarëve”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.

Sipas Rexhepit, fondi prej dy milionë eurosh i vitit 2022 u ekzekutua 100 për qind gjatë vitit pasues, ndërsa më 2023 u realizua vetëm 14.5 për qind, për shkak të vonesave nga zgjedhjet brenda KKSH-së.

Për vitin 2024, nga tre milionë euro janë ekzekutuar 60.96 për qind, ndërsa shpërndarja e 4 milionë eurove të vitit 2025 parashikohet të arrijë në 78.39 për qind, përmes konkurseve publike të shpallura nga KKSH-ja.

Rexhepi përmend si shembull funksionimin e televizioneve lokale, mbështetjen e klubeve sportive, si dhe shpërndarjen falas të librave shkollorë për mbi 30 mijë nxënës të shkollave fillore në Luginë.

Sipas tij, qindra studentë kanë përfituar gjithashtu bursa për studime.

“Duhet ta kuptojmë se jetojmë në një komunitet të vogël dhe, si kudo tjetër, organizatat dhe individët janë shpesh të ndërlidhur përmes angazhimeve profesionale, shoqërore apo edhe politike. Kjo nuk nënkupton keqpërdorim, por është realitet i shoqërive të vogla”, thotë Rexhepi.

Ai shton se në projekte kanë qenë të angazhuar edhe profesionistë të afërt me koalicionin Fronti për Ndryshim, prej nga vjen Pajaziti.

Ky koalicion – në përbërje të të cilit janë Alternativa për Ndryshim, Lëvizja për Reforma dhe Lëvizja për Bujanocin – aktualisht nuk ka përfaqësim në KKSH.

Aty janë të përfaqësuara Partia për Veprim Demokratik, Lëvizja e Progresit Demokratik, Partia Demokratike e Bujanocit dhe Partia Demokratike Shqiptare.

Kryetarja e Komunës së Preshevës, Ardita Sinani, nga Partia për Veprim Demokratik, vlerëson se mbështetja financiare e Qeverisë së Kosovës ka pasur ndikim të drejtpërdrejtë në përmirësimin e jetës së qytetarëve.

“Përfitimet janë të prekshme dhe shumëdimensionale, si në Preshevë ashtu edhe në mbarë Luginën e Preshevës”, thotë ajo për Radion Evropa e Lirë.

Sipas Sinanit, ndihma ka përfshirë disa sektorë kyç, veçanërisht arsimin, ku nxënësit kanë përfituar libra falas, ndërsa studentët bursa.

Ajo shton se janë mbështetur edhe klubet sportive për të rinj dhe fëmijë, është zbatuar një program i posaçëm për përkrahjen e fëmijëve me aftësi të kufizuara, si dhe është financuar renovimi i një objekti që po shndërrohet në Shkollë Muzike dhe Muze në komunën e Preshevës.

Në kuadër të kësaj mbështetjeje, Sinani përmend edhe financimin e aktiviteteve lobuese për ndërkombëtarizimin e çështjes së shkeljes së të drejtave të shqiptarëve në Luginën e Preshevës.

Si rrjedhojë, një grup ligjvënësish amerikanë i kërkuan Departamentit amerikan të Shtetit javën e kaluar që t’i shqyrtojë pretendimet për diskriminim ndaj shqiptarëve në Serbi.

Afrim Ferati, një nga tre asamblistët shqiptarë në Kuvendin Komunal të Medvegjës dhe drejtues i degës së KKSH-së në këtë komunë, e konsideron mbështetjen financiare nga Qeveria e Kosovës si të domosdoshme dhe pozitive për komunitetin shqiptar.

Ai shmang përplasjet politike ndërmjet partive lokale dhe thekson mirënjohjen e komunitetit për ndihmën që vjen nga Kosova.

Ferati pranon se fondet mund të menaxhohen më mirë dhe me më pak procedura, por nuk beson në keqpërdorim masiv.

“Unë nuk besoj tek ajo që flitet se ka pasur keqpërdorim masiv. Ndoshta mund të flasim për cilësinë e menaxhimit të mjeteve, por presim që të ketë përmirësim në procesin e ndarjes së tyre”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.

Qëndrimi i Qeverisë së Kosovës

Pretendimet për mungesë efektesh në terren i hedh poshtë edhe Qeveria në detyrë e Kosovës.

“Nëse dikush pretendon se ‘nuk ka efekte të dukshme’, kjo është më së paku e pasaktë dhe nuk përkon apo reflekton me realitetin dhe ndikimin që ka pasur në jetën e shqiptarëve të Luginës mbështetja e dhënë nga institucionet tona”, thotë për Radion Evropa e Lirë Klisman Kadiu, këshilltar për media i zëvendëskryeministrit në detyrë, Besnik Bislimi.

Sipas tij, procesi përfshin mekanizma kontrolli, raportimi dhe monitorimi në çdo fazë të realizimit.

“…dhe mjetet janë shfrytëzuar ekskluzivisht për financimin e projekteve, në përputhje me Memorandumin për Bashkëpunim dhe shtojcat përkatëse”, shton ai.

Ndihmë apo instrument politik?

Megjithatë, kryetari i Bujanocit shpreh dyshimin se bashkëpunimi i Prishtinës është fokusuar kryesisht me PVD-në dhe jo me institucionet e zgjedhura lokale.

Ai kujton se dy zyrtarë nga PVD-ja – Ardita Sinani, aktualisht kryetare e Komunës së Preshevës, dhe Ragmi Mustafi, kryetar i degës së PVD-së në Bujanoc – kanë qenë këshilltarë në kabinetin qeveritar të Kosovës, të drejtuar nga Albin Kurti.

“Qeveria e Kosovës e ka ndihmuar dhe po e ndihmon vetëm Partinë për Veprim Demokratik”, të cilën, siç thotë ai, “dëshiron ta fuqizojë përmes fondit”.

Zyrtarët e Qeverisë së Kosovës nuk deshën ta komentonin këtë pretendim.

Sinani, ndërkaq, i sheh akuzat në kontekstin e zhvillimeve politike lokale, duke përmendur rezultatet e zgjedhjeve komunale të vitit 2024 dhe krijimin e shumicës komunale në Bujanoc me votat e partive serbe.

Në këto rrethana, thotë ajo, retorika politike kushtëzohet shpesh nga nevoja për të ruajtur shumicën – gjë që reflektohet edhe në diskursin publik ndaj Kosovës.

Sipas saj, politizimi i mbështetjes nga Kosova nuk i shërben interesit publik të qytetarëve të Luginës së Preshevës.

Mbështetja e bllokuar për bujqit

Në krejt këtë diskutim, një nga pikat më problematike mbetet mbështetja për bujqit shqiptarë të Luginës së Preshevës.

Rexhepi, nga KKSH-ja, pranon se rreth një milion euro të ndara për këtë qëllim, nuk janë realizuar, pasi janë bllokuar nga Ministria e të Drejtave të Njeriut dhe Pakicave në Serbi.

Sipas tij, kjo ministri anuloi subvencionet për fermerët shqiptarë në janar të vitit 2025, me arsyetimin se KKSH-ja nuk ka kompetenca në fushën e bujqësisë, duke u mbështetur kështu edhe në një vendim të Gjykatës administrative në Nish.

Ai thotë se shkak për këtë vendim u bë edhe një shkresë e dërguar më herët nga Alternativa për Ndryshim – pjesë e Frontit për Ndryshim – e cila kishte njoftuar institucionet serbe për konkursin e shpallur nga KKSH-ja.

“Pasojat i kanë pësuar drejtpërdrejt bujqit, të cilët nuk kanë asnjë faj në këtë përplasje politike”, thotë Rexhepi.

Pajaziti, në anën tjetër, thotë se ka ofruar zgjidhje, duke propozuar që fondet të barten në Komunën e Bujanocit për t’u shpërndarë përmes saj.

Por, Rexhepi e hedh poshtë këtë mundësi, duke argumentuar se një gjë e tillë është e pamundur ligjërisht dhe do të rezultonte në shpërndarje të pabarabartë, pasi komuna është multietnike.

Sipas tij, mbështetja financiare e Qeverisë së Kosovës është e dedikuar vetëm për komunitetin shqiptar në Luginën e Preshevës, dhe KKSH-ja e ka përgjegjësinë për avancimin e shqiptarëve në këto troje.

Rexhepi thekson se këshilli po ndërmerr të gjitha hapat ligjorë dhe institucionalë për të sfiduar vendimin e autoriteteve serbe dhe për të rikthyer mbështetjen për bujqit, duke komunikuar në mënyrë të rregullt me institucionet përkatëse, partnerët ndërkombëtarë dhe Qeverinë e Kosovës.

Ai insiston se pengesë kryesore për veprimtarinë e institucioneve të Kosovës në Luginën e Preshevës mbetet pushteti në Beograd dhe strukturat e tij lokale.

Në Luginë jetojnë më shumë se 60.000 shqiptarë, të cilët përbëjnë pakicën e katërt më të madh në Serbi, sipas regjistrimit të fundit të popullsisë më 2022.

Përfaqësues i vetëm i tyre në Kuvendin e Serbisë është deputeti Shaip Kamberi nga Partia për Veprim Demokratik.

Përpjekjet për ta shndërruar ndihmën nga Kosova në temë përplasjesh politike “janë të dëmshme për interesin shqiptar”, përfundon Rexhepi.

The post Fondet e Kosovës për Luginën e Preshevës ndezin përplasje politike appeared first on Albeu.com.

Dita e Flamurit u festua në Preshevë së bashku me Kosovën.
28 Nëntori është një datë historike e shenjimit të shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë dhe këtë vit, kryetarja e komunës së Preshevës, Ardita Sinani e kremtoi këtë ditë me krenari dhe respekt.
Ky veprim ka ngjallur reagime të shumta ku shumë shqiptarë e vlerësojnë pafund gjestin e Sinanit për vendosjen e flamurit në zemër të Serbisë.

@tvshenja

🎥 Vendoset #flamuri #shqiptar në Komunën e Preshevës‼️ #TvShenja #28Nëntori #shqiptaretneperbote🇦🇱🌍 #presheva

♬ original sound – TV SHENJA OFFICIAL

The post Flamuri shqiptar u vendos sot në zemër të Serbisë! appeared first on Albeu.com.

Ai pretendon se autoritetet e këtij vendi ia kanë pasivizuar pa të drejtë adresën në këtë fshat të Medvegjës qysh në vitin 2019.

Për plot pesë vjet, ai iu drejtua instancave të ndryshme gjyqësore në Serbi, derisa Gjykata Kushtetuese e vendit ia hodhi poshtë ankesën në mes të këtij muaji.

Rasti i tij nxiti reagimin e autoriteteve në Kosovë, por edhe në Bashkimin Evropian.

“Unë jam banor vendas. Nuk kam ardhur turist”, thotë Demiri për Radion Evropa e Lirë.

Ai tregon se, prej vitesh, jeton dhe punon midis Austrisë dhe Serbisë.

Në Medvegjë, ku jetojnë prindërit e tij, thotë se ka të regjistruar një kompani telekomunikimi, ndërsa në Vjenë punon në ndërtim.

Adresa e tij në vendlindje është e pasivizuar qysh në vitin 2019.

“Ata [autoritetet] vetëm kanë thënë se unë nuk banoj aty. Ata nuk i kanë verifikuar dokumentet e mia, që i kam pronat, kam tokë aty, kam lindur aty”, shprehet 46-vjeçari.

Ai thotë se ka dëshmi që tregojnë se në ditën kur autoritetet serbe pretendojnë se e kanë vizituar adresën e tij dhe nuk e kanë gjetur, ai ka qenë në stacion policor për të marrë një dokument.

Shprehet i bindur se autoritetet serbe nuk e kanë vizituar adresën e tij, siç parashihet në ligj.

“Unë e kam të gjithë ndërtesën e mbuluar nga kamerat. Nënën dhe babanë i kam aty. Ata jetojnë aty 24 orë. Askush nuk ka qenë”, thotë Demiri.

Ai iu drejtua disa gjykatave në Serbi, të cilat ia refuzuan ankesën me arsyetimin se jeton jashtë vendit.

Më 14 nëntor, Gjykata Kushtetuese e Serbisë – institucioni i fundit ku u ankua – ia refuzoi po ashtu kërkesën për vërtetimin e fakteve.

Fatin e Demirit besohet se e ndajnë edhe mijëra njerëz të tjerë që jetojnë në komunat me shumicë shqiptare në Serbi.

Disa herë këtë vit, ata protestuan kundër pasivizimit të adresave, për njohje të diplomave të Kosovës, për integrim në institucionet shtetërore të Serbisë e të tjera.

I pyetur nga gazetarët se si i komenton këto pakënaqësi, presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, tha se “askush nuk po i rrah, nuk po i ngacmon, apo diçka tjetër. Serbia është shtet demokratik dhe ne do të vazhdojmë të sillemi në këtë mënyrë”.

Demiri thotë se adresë të radhës tani do ta ketë Gjykatën Evropiane për të Drejtat e Njeriut në Strasburg.

Këtë e konfirmon për Radion Evropa e Lirë edhe avokati i tij, Aleksandar Olenik.

“Do ta dërgojmë [ankesën] në dy muajt e ardhshëm. Zyra ime për aq kohë do ta përgatisë. Se sa do të zgjasë atje [në Gjykatën e Strasburgut] dhe kur do të nisë procedura [gjyqësore] nuk e di”, thotë Olenik, duke shtuar se ky do të jetë rasti i parë për këtë çështje që do të dalë para gjykatës evropiane.

Dukagjin Leka, profesor i së Drejtës Ndërkombëtare për të Drejtat e Njeriut në Universitetin “Haxhi Zeka” në Gjilan, thotë se pas refuzimit të ankesës së Demirit nga Gjykata Kushtetuese e Serbisë, ai i ka gjashtë muaj kohë ta parashtrojë rastin në Gjykatën e Strasburgut.

“Unë mendoj se pala në këtë rast, shqiptar në Serbi, me humbjen e adresës privohet nga një e drejtë elementare. Në këtë rast është shkelur Konventa [evropiane për të drejta të njeriut]. Mendoj se përfundimi i procesit gjyqësor në Gjykatën Evropiane për të Drejtat e Njeriut do të jetë pozitiv për personin që do ta dërgojë rastin atje”, thotë Leka për Radion Evropa e Lirë.

Vendimi në favor të Demirit do të reflektonte, sipas tij, edhe në rastet e personave të tjerë, të cilëve, ngjashëm, u janë pasivizuar adresat në Serbi.

Avokati Olenik shpreson, po ashtu, për një vendim në favor të Demirit nga Gjykata e Strasburgut. Por, nuk beson se rasti i tij do të shërbente si precedent gjyqësor për rastet e tjera të ngjashme.

“Sipas ligjit tonë [në Serbi], por edhe sipas ligjeve tuaja në Kosovë, ne nuk kemi sistem juridik të precedentëve, që një aktgjykim t’i obligojë edhe gjykatat tjera në procedurat e njëjta apo të ngjashme. Megjithatë, praktika gjyqësore ka një lloj ndikimi”, thotë Olenik.

Për të, çështja e pasivizimit të adresave në Serbi nuk është aspak ligjore, por politike dhe ka në shënjestër vetëm komunitetin shqiptar.

“Pasivizimi i adresave ekziston vetëm në jug të Serbisë dhe vetëm për shqiptarët. Në veri, në Vojvodinë, ku jetojnë hungarezët, kroatët, në Sanxhak ku jetojnë boshnjakët, nuk ka pasivizim të adresave”, sipas avoaktit Olenik.

Autoritetet e Ministrisë së Brendshme në Serbi nuk iu përgjigjën kërkesave të njëpasnjëshme të Radios Evropa e Lirë për komente.

Në raportin e Komitetit të Helsinkit për të Drejta të Njeriut në Serbi, të vitit 2021, Presheva, Medvegja dhe Bujanoci përshkruhen si pengje të marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

Sipas raportit, çështja e pasivizimit të adresave “në thelb është formë e spastrimit etnik nëpërmjet metodave administrative”.

Duke folur për Radion Evropa e Lirë, deputeti i vetëm shqiptar në Kuvendin e Serbisë, Shaip Kamberi, thotë se pasivizimi i adresave bëhet me urdhrin e autoriteteve serbe.

Ai vlerëson se, deri më tash, nuk ka ndonjë iniciativë serioze nga institucionet ndërkombëtare për t’ia bërë me dije Serbisë që ta ndërpresë praktikën e pasivizimit të adresave të shqiptarëve në Luginë.

Sipas tij, ka shumë familje, adresat e të cilave janë pasivizuar dhe nuk kanë mundësi financiare të ushtrojnë padi në Gjykatën e Strasburgut.

Por, ai shton se në këtë pikë mund të ndihmojë faktori politik që i përfaqëson shqiptarët e këtij rajoni, duke krijuar një fond të veçantë për t’i ndihmuar ata që duan ta realizojnë të drejtën e tyre në Gjykatën e Strasburgut.

“Jo vetëm të lobojmë, por edhe të ndihmojmë, qoftë me gjetjen e avokatëve, qoftë me ndihmë financiare që ky proces të shkojë përpara”, thotë Kamberi.

Se sa adresa janë pasivizuar saktësisht, nuk ka të dhëna.

Sipas regjistrimit të fundit të popullsisë më 2022, në Serbi jetojnë më shumë se 60.000 shqiptarë, duke përbërë pakicën e katërt më të madhe atje.

Shqiptarët e bojkotuan regjistrimin paraprak më 2011, për shkak të, siç u tha atëkohë, obligimeve të paplotësuara të shtetit serb ndaj tyre dhe kushteve diskriminuese.
Belgzim Kamberi, nga Këshilli për Mbrojtjen e të Drejtave të Njeriut në Preshevë, thotë se pasivizimi i adresave “e ka lënduar edhe procesin e integrimit të shqiptarëve, i cili ka nisur në vitin 2001, me përkrahjen e bashkësisë ndërkombëtare”.

Pas riaktualizimit të çështjes me rastin Demiri, javën e kaluar, presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, kërkoi nga bashkësia ndërkombëtare që t’i bëjë trysni Serbisë për t’i respektuar të drejtat e shqiptarëve në jug të vendit.

Në Bashkimin e Evropian thanë se janë në dijeni për shqetësimet e shqiptarëve në jug të Serbisë dhe se janë duke i ndjekur nga afër këto zhvillime./REL

The post Analiza e REL-it: Pasivizimi i adresave në Luginë drejt Gjykatës së Strasburgut appeared first on Albeu.com.

Gjatë kësaj jave Gjykata Kushtetuese e Serbisë ia hodhi poshtë ankesën një banori shqiptar nga Medvegja për kthimin e adresës së tij, duke nxitur reagime.

Pisonero nuk deshi t’i komentojë vendimet e gjyqësorit serb për rastet e pasivizimit të adresave të shqiptarëve, por e përsëriti shqetësim që BE-ja e kishte shprehur edhe në Raportin e Progresit për Serbinë muajin e kaluar.

“Ne kemi marrë në dijeni shqetësimet për pasivizimin e adresave të pjesëtarëve të komunitetit shqiptarë në Serbi. Jemi duke ndjekur këto zhvillime në frymën e obligimeve që ka marrë Serbia në kuadër të negociatave të anëtarësimit, sidomos ato që kanë të bëjnë me të drejtat e pakicave”, tha Pisonero.

Në Serbi jetojnë më shumë se 60.000 shqiptarë, të cilët përbëjnë pakicën e katërt më të madhe atje, sipas regjistrimit të fundit të popullsisë më 2022.

Në raportet ndërkombëtare, Lugina e Preshevës – term që përdoret për Preshevën, Medvegjën dhe Bujanocin, komuna të banuara me shumicë shqiptare në jug të Serbisë – konsiderohet tërësisht e izoluar dhe thuhet se merr vëmendje vetëm në kohë zgjedhjesh.

Shqiptarët e Luginës së Preshevës e kanë ngritur zërin kundër diskriminimit që ata thonë se e përjetojnë çdo ditë në Serbe, duke mbajtur disa protesta në muajt e fundit.

Pisonero tha se BE-ja e ka bërë të qartë se ka nevojë që autoritetet e Serbisë të sqarojnë për publikun se si janë kryer kontrollet e vendbanimeve që kanë rezultuar me pasivizimin e adresave dhe nëse jugu i Serbisë është vënë në shënjestër veçanërisht.

Në Raportin e Progresit për Serbinë, në pjesën ku flitet për sundimin e ligjit dhe të drejtat themelore, është përmendur edhe çështja e pasivizimit të adresave të Shqiptarëve në Luginën e Preshevës.

“Pjesëtarë të komunitetit pakicë shqiptar kanë ngritur shqetësime lidhur me mënyrën se si policia ka bërë kontrolle të statusit të banorëve në jug të Serbisë, që ka rezultuar me pasivizimin e disa adresave. Ekziston nevoja që autoritetet e Serbisë të sqarojnë më mirë publikut se si janë kryer këto kontrolle. Zbatimi i planit të veprimit për përmirësimin e përfaqësimit të shqiptarëve në institucione duhet të avancohet dhe të sjellë përmirësime të prekshme”, sipas raportit.

Në BE nuk janë përgjigjur në mënyrë të drejtpërdrejtë nëse kjo çështjen mund të jetë pjesë e dialogut për normalizimin e raporteve mes Kosovës dhe Serbisë, por kanë thënë disa herë se ajo është pjesë e detyrimeve të Serbisë në procesin e integrimeve në BE, prandaj reflektohet edhe në raportet vjetore të progresit.

Kosova ka ngritur disa herë në procesin e dialogut si çështje edhe pasivizimin e adresave të shqiptarëve në Luginën e Preshevës, duke kërkuar që edhe kjo të jetë pjesë në dialog.

Të mërkurën, zëvendëskryeministri i Kosovës, Besnik Bislimi, akuzoi Serbinë se po legjitimon, siç tha ai, praktikat e diskriminimit sistematik ndaj shqiptarëve që jetojnë në jug të Serbisë, pasi Gjykatës Kushtetuese serbe ia refuzoi ankesën qytetarit nga Medvegja, Safet Demiri, për kthimin e adresës së banimit.

Të enjten, Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, kërkoi nga bashkësia ndërkombëtare t’i bëjë trysni Serbisë për respektimin e të drejtave të shqiptarëve në jug të vendit. Pasivizimi nënkupton fshirjen e qytetarëve prej adresave ku kanë qenë të regjistruar.

Ky hap rezulton me humbjen e shtetësisë serbe, e rrjedhimisht të të gjitha të drejtave civile – përfshirë të drejtën për të votuar, për të pasur pronë, për të pasur sigurim shëndetësor e pension dhe për t’u punësuar.

Pasivizimi i adresës përcaktohet me ligj në Serbi prej vitit 2011. Ligji parasheh që institucionet të bëjnë kontrolle për të kuptuar nëse një banor jeton në adresën e regjistruar.

Nëse vërtetohet që një banor nuk jeton në atë adresë, merret vendimi për pasivizimin e saj, dhe banori obligohet që të regjistrojë adresën e re brenda tetë ditëve, pas pranimit të vendimit.

Ndonëse ligji parasheh të drejtën për apel, qytetarët kanë thënë se, në disa raste, as nuk kanë mundur të ankohen ndaj vendimit, pasi nuk janë informuar me kohë për pasivizimin./REL

The post BE-ja i kërkon Serbisë ta sqarojë pasivizimin e adresave të shqiptarëve në Luginë appeared first on Albeu.com.

Një nga organizatorët e marshit tha se “nga këtu dërguam porosinë se shqiptarët duan barazi, se barazia pa drejtësi nuk bëhet.
Kërkesat e shqiptarëve janë të kamotshme, e kamotshme është edhe heshtja e shtetit dhe padrejtësia që po ua bën shqiptarëve”.

Ajo theksoi se kërkesat janë kthimi i gjykatës, zbatimi i marrëveshejve të deritashme, kthimi i adresave të shqiptarëve në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë, njohja e diplomave shkollore dhe integrimi i shqiptarëve në organet shtetërore.

Serbia e ka mohuar vazhdimisht se shqiptarët në këtë vend janë të diskriminuar.

Të veshur me fanella me mbishkrimin “Për identitet dhe dinjitet”, marshuesit kaluan nëpër qendrën e qytetit të Preshevës pranë institucioneve duke mbajtur pankarta me thirrjet si: “Stop pasivizmit selektiv”, “Duam libra shqip” dhe “Kthema adresën”.

Marshuesit, të cilëve u prinë përfaqësuesi i vetëm i shqiptarëve në Parlamentin e Serbisë, Shaip Kamberi dhe kryetarja e Preshevës, Ardita Siani, u ndalën pranë ndërtesës së Komunës së Preshevës, ku u këndua himni kombëtar shqiptar.

Kjo është protesta e dytë e shqiptarëve të Luginës në dy muajt e fundit, pas asaj në Bujanoc në gusht.

Sipas regjistrimit të fundit të popullsisë, shqiptarët janë pakica e katërt më e madhe në Serbi, përkatësisht në këtë shtet jetojnë 61.687 shqiptarë.

Përfaqësuesit e Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit – komuna që njihen edhe me termin Lugina e Preshevës – shpesh janë ankuar se diskriminohen nga autoritetet në Serbi.

Një problem me të cilin përballet shqiptarët e Luginës së Preshevës është edhe mosnjohja e diplomave universitare të fituara në Kosovë, pavarësisht se Kosova dhe Serbia kanë arritur marrëveshje për këtë në dialogun e ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian.

Më 2020 Kosova dhe Serbia e ritheksuan përkushtimin e tyre për njohjen e diplomave dhe certifikatave profesionale, por deri tani nuk janë bërë hapa për zbatimin e tyre.

Ndërkaq, në fund të vitit të kaluar, shqiptarët u Luginës u ankuan edhe për një rritje të numrit të çaktivizimit të adresave të tyre nga policia serbe, duke e akuzuar atë se i ka fshirë ato në mënyrë të paligjshme, për t’ua mohuar të drejtat elementare.

Problemi i çaktivizimit të adresave është përmendur në raportin e Komisionit Evropian për Serbinë më 2022, në pjesën që ka të bëjë me respektimin e të drejtave të pakicave.

Pas protestës së gushtit në Bujanoc, Qeveria e Serbisë, kishte thënë se ajo ishte përpjekje e Qeverisë së Kosovës, të udhëhequr nga Albin Kurti “për të destabilizuar rajonin”.

Qeveria serbe i kishte hedhur poshtë akuzat e deputetit Kamberi për diskriminimin e shqiptarëve dhe për përfaqësim të pamjaftueshëm në institucione duke thënë se nuk qëndrojnë.

Më 2001 ishte arritur një marrëveshje e njohur si Marrëveshja e Konçulit për çmilitarizim e Ushtrisë Çlirimtare të Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit (UÇPMB) dhe për integrimin e pakicës shqiptare nëpërmjet një procesi demokratik.

Në korrik të vitit 2013, Qeveria e presidentit Aleksandar Vuçiq e miratoi planin shtatëpikësh, i cili ishte pothuajse i njëjtë si marrëveshjet e mëparshme.

Qeveria serbe tha në gusht se ai plan u ndërpre nga deputeti i atëhershëm shqiptar në Kuvendin serb, Riza Halimi, në nëntor të vitit 2013./REL

The post Shqiptarët e Luginës marshojnë për “identitet dhe dinjitet” dhe kundër diskriminimit appeared first on Albeu.com.

Mungesa e teksteve shkollore në gjuhën shqipe, veçanërisht për shkollat e mesme, është shndërruar në një nga kërkesat kryesore të protestuesve që mbushën rrugët e Bujanocit më 12 gusht 2024. Pankarta me mbishkrimin “Libra shqip për fëmijët tanë” ishin të dukshme kudo në turmë.

Por problemi shkon përtej thjesht mungesës së librave. Është një sfidë komplekse që prek themelet e arsimit dhe të drejtave kulturore të komunitetit shqiptar në Serbi.

Shaip Kamberi, deputeti i vetëm shqiptar në Parlamentin serb, e ka përshkruar situatën si një formë të re të asimilimit të detyruar. Sipas tij, duke mohuar qasjen në materiale arsimore në gjuhën amtare, autoritetet serbe po përpiqen të dobësojnë lidhjen e brezave të rinj me kulturën dhe historinë e tyre.

Problemi bëhet edhe më i mprehtë kur shohim se si ndikon kjo situatë në perspektivat e të rinjve. Shumë nxënës shqiptarë, pas përfundimit të shkollës së mesme, zgjedhin të studiojnë në Kosovë ose Shqipëri, ku mund të ndjekin arsimin e lartë në gjuhën e tyre. Por kjo zgjedhje vjen me një çmim të lartë.

Serbia vazhdon të mos njohë diplomat e lëshuara nga universitetet e Kosovës. Kjo do të thotë që mijëra të rinj shqiptarë të Luginës, pas vitesh studimi, kthehen në shtëpi vetëm për të zbuluar se diplomat e tyre janë të pavlefshme në vendin ku kanë lindur dhe rritur.

Kjo situatë ka krijuar një cikël të vështirë për t’u thyer. Mungesa e teksteve shkollore në shqip dobëson cilësinë e arsimit fillor dhe të mesëm. Kjo, nga ana tjetër, i shtyn shumë të rinj të kërkojnë arsim të lartë jashtë Serbisë. Por kur kthehen, mosnjohja e diplomave i lë ata pa mundësi punësimi, duke i detyruar shumë të emigrojnë përfundimisht.

Komuniteti ndërkombëtar ka shprehur shqetësim për këtë situatë. Raportet e Komisionit Evropian për Serbinë kanë theksuar vazhdimisht nevojën për të siguruar arsim cilësor në gjuhët e pakicave. Por progresi mbetet i ngadaltë.

Ndërkohë, mësuesit dhe prindërit shqiptarë po bëjnë çmos për të mbushur boshllëkun. Ka nisma për të përkthyer dhe botuar tekste shkollore në mënyrë të pavarur, por këto përpjekje shpesh pengohen nga mungesa e burimeve dhe nga pengesat administrative.

A është kjo thjesht një çështje e menaxhimit të dobët arsimor, apo një strategji e qëllimshme për të dobësuar identitetin kulturor të shqiptarëve në Luginë? Ndërsa debati vazhdon, një brez i tërë po rritet në një vakuum kulturor dhe arsimor.

Në një epokë ku diversiteti kulturor po bëhet gjithnjë e më i vlerësuar globalisht, situata në Luginën e Preshevës duket si një anomali e dhimbshme. Për shqiptarët e këtij rajoni, lufta për të ruajtur gjuhën dhe kulturën e tyre është bërë sinonim i luftës për vetë ekzistencën e tyre si komunitet.

Ndërsa Serbia aspiron për anëtarësim në Bashkimin Evropian, trajtimi i pakicave të saj mbetet një test kritik. Zgjidhja e çështjes së teksteve shkollore dhe njohjes së diplomave nuk është thjesht një çështje arsimore, por një provë e vërtetë e angazhimit të Serbisë ndaj vlerave evropiane të diversitetit dhe përfshirjes.

Për nxënësit shqiptarë të Luginës së Preshevës, çdo ditë shkollore është një kujtesë e kësaj lufte të vazhdueshme. Ndërsa ulen në bankat e tyre, duke u përpjekur të mësojnë në një gjuhë që nuk është e tyre, ata po bëhen, pa dashje, protagonistët e një beteje më të gjerë për identitet dhe të drejta.

The post Si Serbia po ‘fsheh’ librat shqip nga shkollat e Luginës? appeared first on Albeu.com.

Duke marrë shkas nga protestat e fundit të shqiptarëve në Bujanovc, përmes një reagimi në rrjetet sociale, presidenti i PL-së, Ilir Meta shprehet se kërkesat janë të drejta të shqiptarëve të Luginës së Preshevës për Dinjitet dhe Identitet dhe solidarizohet me protestën e tyre legjitime për respektimin e detyrimeve që rrjedhin nga Konventa Europiane e të Drejtave të Minoriteteve që Serbia ka firmosur, si dhe të gjitha marrëveshjeve të nënshkruara mes përfaqësuesve legjitim të shqiptarëve dhe Qeverive në Beograd.

Nga ana tjetër, Meta thotë se ndalimi i çdo formë diskriminimi të shqiptarëve në trojet e tyre shekullore të Luginës së Preshevës, heqja dorë nga praktikat shkombëtarizuese si procesi i pasivizimit të adresave, respektimi i plotë i lirive dhe të drejtave themelore individuale dhe kolektive të shqiptarëve, ndihmon bashkëjetesën ndëretnike atje dhe kontribuon për paqen e stabilitetin në rajon.

REAGIMI I PLOTË I ILIR METËS

Partia e Lirisë mbështet me forcë kërkesat e drejta të shqiptarëve të Luginës së Preshevës për Dinjitet dhe Identitet dhe solidarizohet me protestën e tyre legjitime për respektimin e detyrimeve që rrjedhin nga Konventa Europiane e të Drejtave të Minoriteteve që Serbia ka firmosur, si dhe të gjitha marrëveshjeve të nënshkruara mes përfaqësuesve legjitim të shqiptarëve dhe Qeverive në Beograd:

1⃣.Plani dhe Programi për zgjidhjen e krizës në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë dhe Marrëveshja e Konçulit e vitit 2001;

2⃣.Marrëveshja për riorganizimin e Trupit Koordinues dhe Rikonfirmimit të parimeve të Marrëveshjes së vitit 2001;

3⃣.Plani 7 pikësh, të cilin Qeveria e Serbisë, në tërësi e ka aprovuar më 2013.

I bëjmë thirrje të gjithë institucioneve dhe organizatave ndërkombëtare që kanë garantuar këto marrëveshje të reagojnë, veprojnë dhe ruajnë besueshmërinë e tyre.

Ndalimi i çdo formë diskriminimi të shqiptarëve në trojet e tyre shekullore të Luginës së Preshevës, heqja dorë nga praktikat shkombëtarizuese si procesi i pasivizimit të adresave, respektimi i plotë i lirive dhe të drejtave themelore individuale dhe kolektive të shqiptarëve, ndihmon bashkëjetesën ndëretnike atje dhe kontribuon për paqen e stabilitetin në rajon.

The post Meta: Shqiptarët e Luginës kanë të drejtë, Beogradi të heqë dorë nga praktikat shkombëtarizuese. Ndërkombëtarët të garantojnë… appeared first on Albeu.com.

Mitroviq, duke komentuar protestën e shqiptarëve që u mbajt më 12 gusht për të drejta më të plota, deklaroi se numri i punëtorëve shqiptarë në Komunën e Bujanocit është rritur nga 15 në 280. Këto fjalë ai i përdori për të argumentuar se Serbia ka bërë përpjekje për integrimin e shqiptarëve dhe se kërkesat e tyre politike janë “të pabaza”.

Për këtë deklaratë, Shaip Kamberi, deputeti i vetëm shqiptar në Parlamentin serb, ka reaguar ashpër, duke e quajtur deklaratën raciste dhe përçmuese.

Sipas Kamberit, Mitroviq po injoron kërkesat legjitime të shqiptarëve dhe po kontribuon në institucionalizimin e diskriminimit të vazhdueshëm ndaj tyre.

Kamberi kërkon që Mitroviq të publikojë numrin e shqiptarëve të punësuar në institucionet shtetërore dhe jo vetëm në ato komunale, dhe fton organizatat ndërkombëtare të ndërmarrin veprime për të ndaluar këtë trajtim diskriminues.

Ai gjithashtu sfidoi Mitroviqin dhe autoritetet serbe për të përmbushur marrëveshjet ndërkombëtare dhe vendore që kanë për qëllim përmirësimin e statusit të shqiptarëve në këtë rajon.

Sakaq, Kamberi u shpreh se protestat do të vazhdojnë dhe se shqiptarët do të vazhdojnë të kërkojnë të drejtat e tyre të ligjshme.

Identiteti dhe dinjiteti nuk kanë çmim

Dikur ishin vetëm 15, sot janë 280 punëtorë shqiptarë në Komunën e Bujanocit, paska deklaruar Nenad Mitroviq, në një televizon në Beograd, duke komentuar situatën në Luginë të Preshevës pas protestës së shqiptarëve për të drejta, të mbajtur më 12 gusht.

Me këtë, ai paska tentuar të dëshmojë se Serbia ka punuar në integrimin e shqiptarëve dhe se kërkesat politike të shqiptarëve “janë të pabaza”. Në të njejtën kohë, duke potencuar se edhe komuna e Bujanocit është pjesë e institucioneve të Serbisë, për punësimet në komunë, meritat ia paska dhënë shtetit.

Vetë deklarata e Mitroviqit se mjafton që shqiptarët janë të integruar në Komunë është raciste. Sepse në prapaskenën e saj, ai sinjalizon se “shqiptarët nuk janë të denjë për ushtrimin e funksioneve në shtetin serb”.

Duke e komentuar pozitën e shqiptarëve në Luginë të Preshevës me fjalorin e viteve të 90-ta, Mitroviq dëshmon qartë se shteti serb ka për qëllim të vazhdojë diskriminimin e shqiptarëve në Luginë të Preshevës.

Mohim, shpifje mashtrim e kërcënim janë qëndrimet kryesore të intervistës së tij.

Kjo deklaratë e drejtorit të Shërbimit të Trupit Koordinues për Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë, Nenad Mitroviq, dhënë sot për Televizionin Kurir në Beograd, i përngjanë deklaratave të viteve të 90’, kur shqiptarëve iu mohonin të drejtat elementare në Kosovë, ndërsa regjimi i Millosheviqit trumbetonte për rrespektim të plotë të drejtave të tyre.

Çfar spini politik e çfar mungese e njohurisë elementare të funksionimit të sistemit, pjesë e të clit është.

Nenad Mitroviq, duke folur për protestën e organizuar në Bujanoc, përveç që kishte ironizuar me kërkesat tona politike, ai kishte hequr dorë dhe kishte tentuar të shpërlajë Serbinë nga çdo obligim kushtetues që ka ndajë pakicave nacionale. Kjo tregon mosnjohjen e tij edhe të elementëve më të thjeshta të Kushtetutëss së shtetit serb.

Ai kishte shtuar se “shqiptarët as vet nuk e dijnë çfar dojnë” dhe kështu kishte vazhduar përbuzjen dhe talljen e tij të skajshme me hallet dhe brengat e qytetarëve shqiptarë të Luginës së Preshevës.

Përbuzja e kërkesave legjitime të shqiptarëve, injorimi dhe ironizimi me marrëveshjet e nënshkruara, marrëveshje këto të monitoruara e garantuara nga faktori ndërkombëtarë, tregon qartë orientimin politik të qeverisë së Serbisë dhe shënon fillimin e institucionalizimit të diskriminimit të hapur e të vazhdueshëm shtetëror karshi shqiptarëve të Luginës.

Në stilin e trashëguar nga lideri i tij shpirtëror Vojislav Sheshel, si mjeshtër i manipulimit dhe dezinformimit, Mitroviq paska deklaruar se pjesmarrësit e protestës së Bujanocit kanë qenë të kushtëzuar të marrin pjesë në protestë përshkak që kanë qenë përfitues të mjeteve nga Qeveria e Kosovës dhe se ato i paguan kryeministri Kurti.

Mitroviq, kujton se në çdo protestë njerëzit marrin pjesë për shkak të senduiçave, vendeve të punës, apo kushtëzimeve tjera që ja bën SNS nëpër Serbi.

Ai harron se identiteti dhe dinjiteti nuk kanë çmim.

Do të ishte krejtësisht e parëndësishme deklarata e Nenad Mitroviqit nëse atë do ta jepte në cilësin e ish deputetit radikal apo përparimtarë, por kur në këtë mënyrë flet si drejtor i Trupit Koordinues, i cili në vitin 2000 ishte krijuar për të realizuar Planin dhe programin për zgjidhjen e krizës në Preshevë, Bujanc dhe Medvegjë, të Qeverisë së Serbisë dhe Qeverisë Federale të RFJ, kjo veçse është për tu brengosur, sepse ai po dëshmon se duke diskriminuar shqiptarët synimi kryesorë i qeverisë serbe është të shpopullojë Luginën e Preshevës nga shqiptarët.

Prandaj edhe deklarata e tij meriton intervenim ndërkombëtarë.

Duke kërkuar nga Nenad Mitroviq, që të publikoj numrin e shqiptarëve të punësuar në institucionet shtetërore e jo ato komunale në Bujanoc, ftoj përfaqësuesit e organizatave ndërkombëtare, atyre organizatave që kanë monitoruar e ndërmjetësuar marrëveshjet e nënshkruara në mes të përfaqësuesve legjitim të shqiptarëve dhe qeverive në Beograd, të dënojnë qasjen e paraqitjen e drejtorit të Trupit Koordinues.

Cilat janë Marrveshjet që shqiptarët po kërkojnë të realizohen Nenad Mitroviq nuk po e din.

1. Plani dhe Programi për zgjidhjen e krizës në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë dhe Marrëeshja e Konçulit e vitit 2001;

2. Marrëveshja për reorganizimin e Trupit koordinues dhe Rikonfirmimit të parimeve të Marrëveshjes së vitit 2001;

3. Palni 7 pikësh, të cilin Qeveria e Serbisë, në tërësi e ka aprovuar më 2013.

Vazhdimi i ironizimit e përqeshjes së kërkesave tona legjitime e të bazuara në ligje vendore e konventa ndërkombëtare, në vend të fillimit të realizimit të Planit 7 pikësh, nënkupton edhe angazhimin tonë më të madhë e edhe protestat tona më të zëshme.

Nuk është për tu habitur me tendencën e ironizimit me protestën për identitet e dinjitet.

Ata që ironizojnë me Srebrenicën, Raçakun, Batajnicën, ata që glorifikojnë Ratko Mladiqin, ata që nuk pranojnë Rezolutën e OKB-së për Srebrenicën, pa fije turpi e morali mohojnë edhe diskriminimin dhe shpopullimin e Luginës së Preshevës.

Dhe në fund, nëse shqiptarët na qenkan mjaftueshëm të integruar, pse atëherë Ministria për të drejtat e njeriut dhe Trupi koordinues i Qeverisë së Serbisë, aprovuan “Planin e integrimit të përfaqësuesve shqiptarë në organet shtetërore në periudhën 2023 deri më 2026?

Pse OSBE e ndërmjetësoi arritjen e këtij Plani?

Pse BE e inicoi projektin? Pse Këshilli i Evropës ishte pjesë e hartimit të Planit?

Për këto dhe problemet tjera duhet të deklarohet autori i fjalisë 100 për një.

Mitroviq dhe të tjerët që po deklarohen rreth të drejtave të shqiptarëve janë vetëm marioneta në duart e autorit të “famshëm”.

Deshët apo nuk deshët ju dhe shefi i juaj, kërcënuat apo jo, protestat do të vazhdojnë.

The post Cilësoi kërkesat e shqiptarëve si “të pabaza”, Shaip Kamberi “shpërthen” ndaj zyrtarit serb: Deklaratë raciste dhe përçmuese, protestat do vazhdojnë! appeared first on Albeu.com.

Në raportin “Pasivizimi i adresave të shqiptarëve në Luginën e Preshevës si praktikë diskriminuese”, që u prezantua javë më parë në Beograd, YIHR ka thënë se pasivizimi është përdorur si instrument politik për të ndryshuar strukturën demografike dhe etnike të jugut të Serbisë.

Ndërsa Marko Millosavjelviçit që prezantoi raportin, tha se humbja e adresave për shqiptarët në Luginë të Preshevës nënkupton pamundësi për t’u punësuar, martuar, blerë pronë, regjistrojnë mjet dhe të marrin pjesë në zgjedhje.

“Paradoksi është se viktimat e abuzimit me procesin e pasivizimit janë shpeshherë pronarë ose bashkëpunëtorë të pronave, apartamenteve dhe stepive për të cilat ata paguajnë taksa ndaj shtetit. Edhe pse të drejtat themelore të njeriut qartazi janë të kërcënuara, zyrtarët serbë e mohojnë këtë vite me radhë”, ka thënë Millosavjelviçi.

YIHR ka theksuar se të dhënat i kanë grumbulluar nëpërmjet intervistave me banorët, ndërsa 72 për qind e banorëve kanë thënë se për pasivizimin e adresave të tyre janë njoftuar vetëm verbalisht.

Shefja e Departamentit të Ankesave në ekipin e Komisionerit për Mbrojtjen e Barazisë, Rejla Pantiç, ka shtuar se kjo tregon se duhet t’i kushtohet më tepër vëmendje shtrirjes së diskriminimit, shkruan Telegrafi.

“Ankesat për diskriminim dominohen nga ankesat për diskriminim në bazë të kombësisë, që është 16 për qind. Nga kjo, vetëm një ankesë lidhet me diskriminimin ndaj shqiptarëve”, ka thënë Pantiq.

Iniciativa u ka bërë thirrje autoriteteve të Serbisë t’i hetojnë pasivizimet e adresave të shqiptarëve dhe t’i publikojnë statistikat e qytetarëve sipas përkatësisë etnike, që janë pasivizuar nga 2012-a në Bujanoc, Preshevë e Medvegjë.

Përfaqësues politikë shqiptarë në Luginë të Preshevës kanë shprehur disa herë këtë problematikë. Ndërsa ankesa për fshirjen nga lista e votimit të shqiptarëve në Luginë ka pasur edhe më herët.

Kujtojmë se zgjedhjet paralamentare në Serbi do të mbahen më 17 dhjetor.

The post Zgjedhjet, Serbia fshin nga lista e votuesve 3 mijë shqiptarë të Luginës së Preshevës appeared first on Albeu.com.

Nga tre deputetë, sa kanë pasur në legjislaturën e kaluar serbe, shqiptarët kanë përfunduar me asnjë – së paku tash për tash, nëse adresimi i disa ankesave nuk tregon ndryshe.

“Kjo gjendje do të na kthejë shumë kohë pas dhe do të na sjellë energji negative në ambientin tonë. Nuk do të ketë zhvillim ekonomik, nuk do të ketë prosperitet”, thotë për Radion Evropa e Lirë Almin Shaqiri, nënkryetar i Komunës së Preshevës.

Presheva, së bashku me Medvegjën dhe Bujanocin, përbëjnë atë që njihet si Luginë e Preshevës – e banuar me shumicë shqiptare.

Në zgjedhjet parlamentare të Serbisë, që janë mbajtur më 3 prill, përfaqësuesit e këtij komuniteti kanë garuar me dy lista zgjedhore, por për shkak të pjesëmarrjes së ulët të qytetarëve në votime, asnjëra nga to nuk e ka kaluar pragun e nevojshëm për të hyrë në Kuvendin serb.

Në garë kanë qenë dy lista: Koalicioni i Shqiptarëve të Bashkuar dhe Alternativa Demokratike Shqiptare – me gjithsej 20 kandidatë.

Përfaqësues të tyre kanë thënë se nuk kanë mundur të bashkohen, për shkak të “dallimeve politike”.

Në zgjedhjet e vitit 2020, kur janë bashkuar në një listë, shqiptarët e Luginës kanë siguruar tri ulëse në Kuvendin e Serbisë.

Marrëveshja për pjesëmarrjen e përbashkët në zgjedhje është arritur me ndërmjetësimin e ministrit të atëhershëm të Punëve të Jashtme të Shqipërisë, Gent Cakaj.

Sot, partitë shqiptare në Luginë fajësojnë njëra-tjetrën për prishjen e kësaj marrëveshjeje.

“Ata që e tradhtuan Marrëveshjen e Tiranës, nuk janë më në atë stad ku kanë qenë. Dhe, tani, pikërisht ata që e kanë tradhtuar Marrëveshjen e Tiranës, dalin dhe akuzojnë Alternativën për Ndryshim, kinse ne jemi ata që kemi bërë shkelje”, thotë Shaqiri, i cili është edhe nënkryetar i kësaj partie.

Alternativa për Ndryshim ka qenë pjesë e listës zgjedhore Alternativa Demokratike Shqiptare, e cila në zgjedhjet e 3 prillit në Serbi ka fituar 3,250 vota ose 0.09 për qind të tyre.

Sipas të dhënave të Komisionit Republikan të Zgjedhjeve në Serbi, lista tjetër, Koalicioni i Shqiptarëve të Bashkuar, ka fituar 9,630 vota ose 0.26 për qind të tyre.

Bartësi i këtij koalicioni, Shaip Kamberi, thotë se fakti që lista e tij ka marrë më shumë vota, tregon se “kush e ka prishur Marrëveshjen e Tiranës”.

“Mundësitë ligjore, apo lehtësitë që po bëhen për krijimin e partive politike, po shkojnë në drejtim të fragmentizimit të skenës politike, sidomos në komunat ku jetojnë pakicat. Kjo, mandej, po ndikon drejtpërdrejt që njerëz të caktuar me aspirata politike, që kanë më pak përkrahje, 1,000 vota, të bëjnë parti”, thotë Kamberi për Radion Evropa e Lirë.

Ai shton se unitetin mes partive shqiptare e ka prishur edhe politika serbe, por nuk specifikon më shumë.

Kamberi, i cili ka qenë deputet në legjislaturën e kaluar serbe, ka nxitur shpesh reagime me fjalimet e tij në Kuvendin e Serbisë.

Gjatë një fjalimi në tetor të vitit 2020, ai ka thënë se zgjedhjet parlamentare në Serbi, të mbajtura atë vit, “kanë prodhuar një pushtet totalitar”, që nuk është parë as nga ish-udhëheqësi serb, Sllobodan Millosheviq, i akuzuar për krime lufte.

Kryetari i atëhershëm i Kuvendit të Serbisë, Ivica Daçiq, ka thënë se ky prezantim i Kamberit ka qenë “provokues”.

Njohësi i zhvillimeve politike në Luginë, Belgzim Kamberi, i cili është edhe kryetar i Këshillit për të Drejtat e Njeriut në Preshevë, thotë se marrëdhëniet mes shqiptarëve në Luginë “kanë degraduar”.

Më herët, “ka pasur rivalitete të brendshme për politika lokale, por, në parim, ka ekzistuar një lloj uniteti karshi Beogradit zyrtar. Sot, kjo është e mjegullt”, thotë ai.

Sipas tij, partitë politike në Luginë duhet të hartojnë plane për ndryshimin e gjendjes së shqiptarëve në këtë zonë.

Kamberi thotë se për të përafruar qëndrimet mes tyre ndoshta do të duhet të ndërhyjë edhe Qeveria e Kosovës dhe ajo e Shqipërisë.

Nga këto dy qeveri nuk ka pasur deklarata publike në këtë drejtim, por kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ka ndarë dy milionë euro për Luginën e Preshevës nga buxheti i vitit 2022.

Në Serbi nuk ka numër të saktë të banorëve shqiptarë, pasi shqiptarët kanë bojkotuar regjistrimin e popullsisë, që është bërë në vitin 2011.

Në bazë të një vlerësimi të Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE), të bërë në vitin 2015, në Luginë janë të regjistruar rreth 70 mijë banorë shqiptarë.
Prej tyre, sipas organizatave joqeveritare dhe subjekteve politike lokale, rreth 20,000 kanë migruar në Kosovë për arsye të ndryshme.

Shqiptarët e Luginës, tash e sa kohë, janë ankuar për pasivizim të adresave të tyre dhe mosrespektim të të drejtave nga zyrtarët e Serbisë.

Pasivizimi i adresave “po ndryshon strukturën etnike në Luginën e Preshevës”, ka thënë Shaip Kamberi në një intervistë për Radion Evropa e Lirë në vitin 2020.

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, ka thënë se Serbia, përmes pasivizimit të adresave, ua ka mohuar “6,000 shqiptarëve në Serbi të drejtën themelore për të votuar” në zgjedhjet e 3 prillit.

Beogradi zyrtar, në përgjithësi, nuk e ka komentuar çështjen e pasivizimit të adresave.

Ankesa nga shqiptarët e Luginës ka pasur edhe për mungesën e teksteve shkollore në gjuhën shqipe, edhe pse një marrëveshje për to – midis Ministrisë së Arsimit në Serbi dhe Këshillit Kombëtar Shqiptar – është raportuar në nëntor të vitit të kaluar.

Ankesa, po ashtu, ka pasur për mungesë të investimeve në Luginë, për ngecje në zhvillimin ekonomik dhe për mospranimin e diplomave universitare nga Kosova.

Ragmi Mustafa, kryetar i Këshillit Kombëtar Shqiptar në Luginën e Preshevës, thotë se në këtë “pasiguri kolektive”, partitë politike duhet t’i tejkalojnë ndasitë.

“Shkuarja në Parlamentin e Serbisë nuk nënkupton se do të zgjidheshin problemet e shqiptarëve, por kjo nënkupton se një zë i fuqishëm atje, sa më kumbues që mund të jetë, do të kërkonte më shumë zgjidhje dhe do të alarmonte faktorin ndërkombëtar për t’u interesuar më shumë për situatën e shqiptarëve në Luginën e Preshevës”, thotë Mustafa.

Për disa, mungesa e përfaqësimit të shqiptarëve në Kuvendin e Serbisë nuk do të përbënte asnjë ndryshim.

“Edhe këta të deritashmit nuk kanë bërë asgjë” për zgjidhjen e problemeve thelbësore në Luginë”, ka thënë për Radion Evropa e Lirë drejtori i Qendrës për Monitorim dhe Hulumtim në Preshevë, Kujtim Sadriu, duke komentuar rezultatin e zgjedhjeve në muajin prill./rel

The post Përçarja e shqiptarëve thellon problemet në Luginë appeared first on Albeu.com.