Kushdo që është përpjekur të lërë duhanin do t’ju tregojë se sa e vështirë është. Ka gjithmonë tundimin për të pirë një cigare me një mik me një gotë birrë ose kafe, ose për t’i shpëtuar punës për një “tymosje” të shpejtë.

Një studim i kohëve të fundit thotë se 60-75% e njerëzve e rifillojnë duhanin brenda gjashtë muajsh, pasi janë përpjekur ta lënë. Ashtu si me format e tjera të varësisë, lënia e duhanit është një betejë e vështirë psikologjike. Por përfitimet shëndetësore të abstinencës afatgjatë janë të mëdha.

Pirja e duhanit është një nga vrasësit më të mëdhenj: Rreth 14% e vdekjeve në mbarë botën i atribuohen sëmundjeve të lidhura me pirjen e duhanit, sipas të dhënave të Organizatës Botërore të Shëndetësisë në vitin 2019.

“Pirja e duhanit është një barrë e madhe globale shëndetësore. Do të ketë një miliardë vdekje në mbarë botën në këtë shekull nga sëmundjet e lidhura me pirjen e duhanit nëse nuk i ulim normat e pirjes së duhanit,” thotë  Hazel Cheeseman, zëvendës-shefi ekzekutiv i Action on Smoking and Health (ASH), me qendër në Britaninë e Madhe.

Pse të bëjnë të varur cigaret?

Kur tymos një cigare, duhani që digjet çliron nikotinën, e cila hyn në gjak nëpërmjet mushkërive. Nikotina çohet në tru, ku aktivizon të ashtuquajturit receptorë nikotinikë të acetilkolinës. Aktivizimi i këtyre receptorëve shkakton çlirimin në tru të neurotransmetuesve, siç është dopamina.

Çlirimi i dopaminës nuk shkakton domosdoshmërisht varësi. Por kur vepron në një pjesë specifike të trurit — ku qëndron i ashtuquajturi sistemi ynë i shpërblimit — mund të shkaktojë varësi.

Dhe kështu funksionon varësia: Kur nikotina shkakton çlirimin e dopaminës në sistemin e shpërblimit, të krijohet një ndjenjë shpërblyese, si një mini stimulim. Çdo cigare që tymos e përforcon këtë ndjenjë, duke të bërë të dëshirosh cigare dhe si rrjedhojë bëhesh i varur prej tyre.

Pra, kur duam të ndalojmë pirjen e duhanit, duhet të thyejmë këtë lidhje mes cigareve dhe ndjenjës së shpërblimit. Është e vështirë. Nevojitet çdo ndihmë që mund të marrësh për ta bërë atë të funksionojë për një kohë të gjatë. Por është e mundur.

Ndërhyrjet për të ndaluar pirjen e duhanit

Ka dy metoda kryesore për të thyer lidhjen psikologjike me cigaret: vullneti dhe vetëdisiplina. Mund të përdorësh edhe një terapi për të përmbushur dëshirat e nikotinës, por pa problemet shëndetësore që lidhen me pirjen aktive të duhanit.

Ka tre lloje terapish.

Së pari, ka terapi zëvendësuese të nikotinës, të tilla si nikotina-leukoplast, çamçakëza ose inhalatorë që çlirojnë ngadalë nikotinën, duke ndaluar dëshirën për të pirë duhan. Nikotina në vetvete nuk është e dëmshme, i dëmshëm është tymi që thith nga cigaret.

Ka edhe medikamente, si vareniklina dhe bupropioni.

Vareniklina nxit çlirimin e dopaminës në shtegun e shpërblimit, duke imituar shpërblimin e pirjes së duhanit dhe duke hequr disa nga simptomat e abstinencës së nikotinës.

Bupropioni vepron në mënyrë të ngjashme, por nëpërmjet një sistemi të ndryshëm neurotransmetues, i njohur si GABA, i cili frenon aktivitetin e trurit.

“Megjithëse ilaçet janë një trajtim më i shtrenjtë, ato janë jashtëzakonisht të efektshme kur shikon ndikimin e pirjes së duhanit në shëndet dhe në sistemet shëndetësore,” thotë Cheeseman.

Cigaret elektronike – të mira apo të dëmshme?

Cigaret elektronike kanë një reputacion të çuditshëm kur bëhet fjalë për të hequr dorë nga duhani.  “Ka prova të mira se cigaret elektronike mund t’ju ndihmojnë të ndaloni pirjen e duhanit. Por ato nuk janë një produkt mjekësor i licensuar, kështu që nuk trajtohen si ilaçe,” tha Cheeseman. Por cigaret elektronike mund të krijojnë varësi të reja ose të jenë një portë për pirjen e duhanit. Ka shumë prova që dëshmojnë se adoleshentët që përdorin cigare elektronike kanë gjasa më të mëdha që dikur të nisin duhanin.

Provo çdo gjë për të lënë duhanin, të gjitha njëherësh

Konsensusi shkencor thotë se më së miri është kombinimi i të gjitha metodave njëkohësisht. Këtë e ka vërtetuar një analizë e vitit 2020 me më shumë se 700 studime klinike.

The post Kjo është mënyra më e mirë për të lënë duhanin appeared first on Albeu.com.

Megjithatë, jo gjithçka është e humbur nëse jeni duhanpirës dhe e ndaloni pirjen e duhanit me kohë. Madje edhe në minutat e para pas cigares, trupi e fillon rikuperimin

Çfarë ndodh me trupin e njeriut pas minutave, orëve, muajve dhe viteve pas cigares së fundit:

Pas 20 minutave

Trupi i njeriut është me të vërtetë i pabesueshëm, sepse vetëm pas 20 minutash pas cigares së tymosur fillon të rikuperohet. Shtypja dhe pulsi kthehen në normale dhe temperatura në duar dhe këmbë rritet.

Pas tetë orësh

Në gjak, nikotina dhe monoksidi i karbonit zvogëlohen përgjysmë. Nivelet e oksigjenit rriten dhe kthehen në normale, dhe ju jeni më të ‘zgjuar’, flini më mirë dhe jeni më të fortë. Megjithatë, dihet mirë se pikërisht këto tetë orë janë “krizë” për njerëzit që duan ta lënë duhanin, dhe se është shumë e rëndësishme të duroni këto tetë orë, sepse pas kësaj lënia e duhanit bëhet më e lehtë.

Pas 48 orësh

Monoksidi i karbonit dhe nikotina nga trupi zhduken. Mushkëritë fillojnë të pastrohen, mbaresat nervore rikuperohen ndërsa ju kthehet shqisa e nuhatjes dhe shijes.

Pas tre muajsh

Funksioni i mushkërive dhe qarkullimi i gjakut përmirësohen ndjeshëm. Shëtitja dhe ushtrimet bëhen më të lehta, kolliteni gjithnjë e më pak.

Mes një dhe nëntë muajsh

Zënia e sinuseve dhe lodhja pothuajse zhduken. Merrni frymë shumë më lehtë dhe nuk keni më pengesa me frymëmarrje. Jeni përgjithësisht më të shëndetshëm.

Pas një viti

Rreziku prej sëmundjes së zemrës bie për 50 për qind.

Mes 5 dhe 15 vjetëve

Diabeti është një sëmundje e cila i prek duhanpirësit afatgjatë. Nëse duroni për pesë vjet pa pirë cigare, këto rreziqe reduktohen ashtu si dhe ato të sulmit në tru.

Pas 10 vjetëve

Rreziku nga kanceri zvogëlohet dhe tani është i njëjtë si për joduhanpirësit, sepse 60 për qind e kancerit lidhet me pirjen e duhanit dhe ushqyerjen e dobët.

Pas 15 vjetëve

Rreziku i prekjes nga sëmundjet e zemrës ose infarkti zvogëlohet dhe tani është i njëjtë si për joduhanpirësit. Dihet se nikotina ndikon në mbylljen e enëve të gjakut dhe se për shkak të qarkullimit të reduktuar të gjakut vjen deri tek sulmi në tru apo në zemër.

The post E keni ditur? Ja çfarë i ndodh trupit pas lënies së duhanit appeared first on Albeu.com.

Ky studim është i pari që tregon se aksesi në hapësirat e gjelbra në lagje shoqërohet me norma më të ulëta të pirjes së duhanit, fenomen që vjen si pasojë e niveleve më të larta të lënies së duhanit dhe jo uljes së ritmeve të fillimit në këto zona.

Studiuesit përdorën të dhëna nga Anketa Kombëtare e Shëndetit në Angli (HSE) dhe shikuan përgjigjet e më shumë se 8,000 të rriturve ndaj pyetjeve në lidhje me shëndetin e tyre, zonën e banimit dhe faktorë të tjerë të stilit të jetesës.

Nga të anketuarit, 19% e përshkruan veten si duhanpirës, ​​ndërsa 45% thanë se pinin duhan rregullisht në një moment të jetës së tyre.

Megjithatë, edhe pas përshtatjes me faktorë të tjerë që mendohet se ndikojnë në pirjen e duhanit , u zbulua se njerëzit që jetonin në zona me një përqindje të lartë të hapësirave të gjelbra kishin 20% më pak gjasa të pinin duhan sesa ata që jetonin në zona më pak të gjelbra.

Përveç kësaj, në mesin e njerëzve që kishin pirë duhan në një moment të jetës së tyre, ata që jetonin në lagje më të gjelbra kishin deri në 12% më shumë gjasa për ta lënë duhanin me sukses.

Në këtë kontekst, autorët sugjerojnë se përmirësimi i aksesit në hapësirat e gjelbra mund të jetë një strategji e panjohur e shëndetit publik për të reduktuar incidencën e pirjes së duhanit, veçanërisht duke pasur parasysh se fillimi dhe ndërprerja e pirjes së duhanit ndikohet nga stresi.

Studimet e mëparshme nga i njëjti ekip shkencor kanë treguar se mundësia e kontaktit vizual me hapësirat e gjelbra nga shtëpia është e lidhur me një nevojë të reduktuar për alkool, cigare dhe ushqime jo të shëndetshme. Ata gjithashtu theksuan se njerëzit që vizitojnë peizazhet natyrore çdo javë dhe ndihen të lidhur psikologjikisht me to, raportojnë gjendje më të mirë fizike dhe mendore.

“Ky studim është i pari që heton lidhjen midis gjelbërimit në lagje dhe sjelljeve të pirjes së duhanit. Gjetjet mbështesin nevojën për të mbrojtur dhe investuar në burimet natyrore , si në komunitetet urbane ashtu edhe ato rurale, në mënyrë që të maksimizohen përfitimet që ato mund të ofrojnë për shëndetin publik. “Nëse gjetjet tona vërtetohen nga puna e mëtejshme, ndërhyrjet e bazuara në natyrë mund të përshkruhen për të ndihmuar njerëzit që përpiqen të lënë duhanin,” tha autorja kryesore e studimit Leanne Martin nga Universiteti i Plymouth.

Hulumtimi gjithashtu shikoi nëse lidhja midis hapësirave të gjelbra dhe pirjes së duhanit ndikohej nga faktorë të tillë si statusi socio-ekonomik dhe privimi i lagjes. Rezultatet nuk gjetën efekte të tilla, me shkencëtarët që sugjeruan se lagjet e gjelbra shoqërohen me norma më të ulëta të pirjes së duhanit, pavarësisht nga karakteristikat sociale dhe demografike të njerëzve që jetojnë në to.

“Megjithë rënien e përhapjes së pirjes së duhanit në popullatën e përgjithshme gjatë dekadës së fundit, ky zakon mbetet një problem i dobësimit dhe global i shëndetit publik. Qeveritë në të gjithë botën shpenzojnë miliarda çdo vit duke u përpjekur për ta trajtuar këtë, si për të përmirësuar shëndetin publik ashtu edhe për të zvogëluar barrën e shërbimeve shëndetësore. “Ky studim nxjerr në pah nevojën për të ruajtur hapësirat ekzistuese të gjelbra dhe për të zgjeruar zhvillimin e të rinjve, ” tha autori i studimit Mathew White, një profesor në Universitetet e Vjenës dhe Exeter.

“Edhe pse tani ka prova të shumta që hapësirat fizike janë të lidhura me stres të reduktuar dhe gjendje më të mirë të përgjithshme, ky është studimi i parë që tregon se shumica e hapësirave të gjelbra shoqërohen gjithashtu me ulje të sjelljeve jo të shëndetshme. Ky fakt tregon se përfitimet e hapësirave jeshile dhe blu (elementi i lëngshëm) mund të tejkalojnë atë që kemi menduar deri më tani”, përfundojnë shkencëtarët.

The post Pirja e duhanit: Kush ka më shumë gjasa ta lërë me sukses? appeared first on Albeu.com.