Buxheti 2026 nuk sjell taksa të reja, por rrit të ardhurat përmes efekteve indirekte të rritjes së pagave, inflacionit dhe formalizimit.

Më i fituari del shteti, pasi barrën më të madhe e mbartin punonjësit dhe konsumatorët, ndërsa bizneset e mëdha do të mbajnë vetëm një pjesë të vogël të kësaj shtese.

Në krahun tjetër, rreth një e treta e shpenzimeve totale prej 886.7 miliardë lekësh shkon për mbrojtje sociale dhe paga në sektorin publik më 2026, ndërsa shpenzimet për arsimin dhe shëndetësinë së bashku nuk i kalojnë 4.6% të PBB-së, një nivel që mbetet dukshëm nën mesataren e rajonit, ku këta sektorë arrijnë 6–7% të PBB-së.

Ndarja e shpenzimeve buxhetore tregon për një orientim të politikës fiskale drejt menaxhimit të menjëhershëm të kostove sociale, në vend të investimeve strukturore që gjenerojnë produktivitet afatgjatë.

Të ardhurat buxhetore pritet të arrijnë në 823.7 miliardë lekë, me shtim rreth 53 miliardë lekë ose 7% më shumë, që pritet të mbështet nga rritja e pagave dhe formalizimi i tregut të punës.

Në këtë mënyrë, qeveria synon të rikthejë te qytetarët një pjesë të rritjes ekonomike të arritur në dy vitet e fundit, pa e rënduar borxhin publik, pasi deficiti buxhetor mbeti në nivelin 63 miliardë lekë, me rritje rreth 2% nga ky vit.

Balanca mes mbledhjes së të ardhurave dhe shpërndarjes së tyre është përmirësuar, për shkak të një politike më agresive për rritjen e pensioneve.

Shpenzimet sociale dhe pagat publike përbëjnë tashmë më shumë se gjysmën e buxhetit total, ndërsa investimet kapitale, të mbajtura në nivelin 6.5% të PBB-së. Në këtë buxhet po synohet një tranzicion social, që përpiqet ta afrojë Shqipërinë me standardet rajonale.

Kush do të paguajë më shumë në 2026

Projektbuxheti 2026 parashikon një rritje të konsiderueshme të të ardhurave, që do të kapin nivelin e 823 miliardë lekëve, ose 29.6% të PBB-së. Në krahasim me vitin 2025, të ardhurat buxhetore pritet të jenë rreth 53 miliardë lekë më shumë, një rritje që vjen më shumë nga rritja e pagave, inflacioni dhe formalizimi, sesa nga zgjerimi i bazës fiskale. Barrën kryesore të rritjes së të ardhurave do ta mbajnë punonjësit dhe konsumatorët, ndërsa bizneset e mëdha do të kontribuojnë në një masë më të kufizuar.

Rritja e pagave, burimi më i fortë i të ardhurave të reja

Rreth 28% të të ardhurave shtesë prej 53 miliardë lekësh në vitin 2026 pritet të vijnë nga efekti i rritjes së pagës minimale nga 40 në 50 mijë lekë, që hyn në fuqi nga 1 janari 2026. Kjo politikë është gjeneruesi kryesor që shton të ardhurat në 2026.

Efekti nga masat tatimore/buxhetore si indeksimi i pagës në administratën publike dhe rritja e pagës minimale është rreth 11,82 miliardë lekë, nga të cilat rreth 9 miliardë lekë nga rritja e pagës minimale dhe 2,79 miliardë lekë nga indeksimi i pagës në administratës publike.

Gjithashtu, një shumë tjetër prej 3.6 miliardë lekësh do të jenë efektet pozitive nga rritja e arkëtimeve nga TAP si rrjedhojë e rritjes së pagës minimale.

Në total, kontributet e sigurimeve do të arrijnë në 196.9 miliardë lekë, me një rritje 11.4% krahasuar me 2025. Kjo do të thotë se pjesa më e madhe e shtesës së të ardhurave do të vijë nga tatimpaguesit e punësuar, të cilët po paguajnë më shumë për shkak të rritjes së pagave dhe zgjerimit të bazës së sigurimeve.

TVSH-ja, burimi më i madh i arkëtimeve

Tatimi mbi Vlerën e Shtuar (TVSH) mbetet burimi më i rëndësishëm i të ardhurave. Për projektbuxhetin e vitit 2026, TVSH-ja neto pritet të arrijë në 242.5 miliardë lekë, me rritje 7% krahasuar me vitin 2025.

Ky zë mbulohet kryesisht nga konsumi i brendshëm, ndaj çdo rritje çmimesh apo zgjerim i shpenzimeve familjare përkthehet menjëherë në më shumë të ardhura për shtetin.

Rritja e inflacionit (3%) dhe rritja ekonomike (4%) përllogariten të shtojnë mbi 20 miliardë lekë në arkëtime, ndërsa Strategjia Afatmesme e të Ardhurave (SAA) dhe administrimi digjital do të japin një tjetër efekt pozitiv prej rreth 11 miliardë lekësh. Edhe në këtë kategori, konsumatorët janë kontribuuesit kryesorë të rritjes së të ardhurave, përmes taksave në çmimet e mallrave dhe shërbimeve.

Tatimi mbi fitimin, preket vetëm teknologjia

Tatimi mbi fitimin për vitin 2026 parashikohet në 65 miliardë lekë, me rritje 7.8%. Kjo vjen kryesisht nga normalizimi i pagesave të kësteve pas një viti të dobët në 2025, si dhe nga heqja e normës së reduktuar 5% për sektorin e teknologjisë, që nga janari do të tatohet me 15%, një masë që shton në buxhet rreth 0.5 miliard lekë.

Ndërkohë, tatimi mbi të ardhurat personale (TAP) arrin 88.3 miliardë lekë, me rritje 4.9%, falë shtimit të numrit të punonjësve dhe rritjes së pagave. Edhe në këtë rast, ndikimi kryesor vjen nga individët e punësuar, jo nga bizneset. Këto të dhëna tregojnë se tatimet direkte nga kompanitë mbeten kontribuues me një pjesë të kufizuar në totalin e arkëtimeve dhe se potenciali për rritje është ende i pashfrytëzuar.

Akcizat dhe taksat e konsumit, barra sërish te konsumatorët

Akcizat, që përfshijnë karburantet, cigaret dhe pijet, do të sjellin 74.7 miliardë lekë, rreth 3.7 miliardë më shumë se një vit më parë. Rritja vjen nga zbatimi i kalendarit të ri për duhanin, indeksimi i periodik i niveleve të akcizës dhe efektet e rritjes së konsumit të karburanteve. Këtu, barrën e shtuar fiskale e mbartin sërish konsumatorët, përmes çmimeve më të larta të produkteve bazë të shportës.

Tatimet doganore, në rënie

Në kontrast me zërat e tjerë të të ardhurave, taksat doganore parashikohen në 10.3 miliardë lekë, me rënie 7.3% krahasuar me 2025, për shkak të ndryshimeve të origjinës së importeve dhe uljes së sasisë së disa mallrave të përpunuara. Kjo tregon një varësi më të ulët nga importet dhe ndikim më modest të tregtisë ndërkombëtare në buxhetin e shtetit.

Shqipëria, ende poshtë mesatares rajonale

Edhe pse trendi i arkëtimeve është pozitiv, Shqipëria mbetet nën mesataren e rajonit. Me 29.6% të PBB-së në të ardhura buxhetore, vendi është 3–4 pikë përqindje më poshtë se Serbia, Mali i Zi apo Maqedonia e Veriut, të cilat arrijnë mesatarisht 33–35% të PBB-së. FMN vlerëson se potenciali i Shqipërisë është të paktën +2.5% e PBB-së më shumë, nëse zbatohen plotësisht masat e Strategjinë afatmesme të të ardhurave dhe nëse reformohet taksimi i pasurisë dhe TVSH-së.

Shpenzimet, një buxhet që nxit konsumin

Shpenzimet buxhetore arrijnë në 886.8 miliardë lekë, me rreth 55 miliardë lekë më shumë se në vitin 2025. Pjesa dërrmuese e rritjes u përket pagave, pensioneve dhe transfereve sociale, ndërsa shpenzimet për arsim, shëndetësi dhe inovacion ruajnë ritme minimale rritjeje.

Rritja e pagave, nisma më e kushtueshme e vitit

Shtesa më e madhe në anën e shpenzimeve lidhet me rritjen e pagës minimale në 50 mijë lekë dhe indeksimin 2.5% të pagave për administratën publike. Kostoja totale e këtij vendimi llogaritet rreth 10 miliardë lekë, ndërsa vetëm fondi për pagat e personelit qendror arrin 140.1 miliardë lekë, që përbën 5% të PBB-së. Në raport me PBB-në, ky është niveli më i lartë i shpenzimeve për paga që nga viti 2017 dhe përfshin rritje në sistemin arsimor, shëndetësor dhe në polici.

Mbrojtja sociale dhe pensionet, një e treta e buxhetit

Shpenzimet për mbrojtje sociale arrijnë në 204.1 miliardë lekë (7.3% e PBB-së), niveli më i lartë historik i këtij zëri. Fondi për indeksimin e pensioneve është 1.65 miliardë lekë, ndërsa bonusi mujor për pensionistët arrin 10 miliardë lekë.

Në krahun tjetër, ndihma ekonomike dhe aftësia e kufizuar mbeten në 23.9 miliardë lekë, e njëjtë me një vit më parë, duke sinjalizuar synimin për të ruajtur stabilitetin e programeve sociale ekzistuese, pa zgjeruar më tej numrin e përfituesve. Shtohet gjithashtu fondi për ish të përndjekurit politikë (1.5 miliardë lekë) dhe bonuset për lindjet (2.3 miliardë lekë), që reflektojnë politikën e mbështetjes demografike.

Investimet kapitale 1.8 miliardë euro, por rendiment i ulët

Qeveria ruan një nivel të lartë investimesh publike me rreth 1,8 miliardë euro. Në 10 vitet e fundit, qeveria është treguar agresive me fonde gjithnjë e në rritje për investimet publike, por nga ana tjetër, problemet e vendit kanë mbetur ende të pazgjidhura në lidhje me infrastrukturën rrugore, kanalizimet dhe furnizimin me ujë.

Fondi Monetar Ndërkombëtar ka vënë në dukje se Shqipëria ka eficiencë të ulët të investimeve publike dhe zakonisht ato orientohen në objekte pa ndikim në përmirësimin e cilësisë së jetës. Fokusi kryesor për periudhën 2026 – 2028 mbetet te projektet strategjike të transportit, energjisë, digjitalizimit dhe sigurisë, në linjë me Planin e Rritjes të Bashkimit Europian për Ballkanin Perëndimor.

Investimet më të mëdha janë parashikuar në Portin e ri të Durrësit, i cili ende nuk ka një kompani fituese dhe pjesa tjetër do të shpërndahet në Korridorin 8 dhe atë Veri-Jug. Një pjesë tjetër e fondeve do të përdoren për përmirësimin e rrjeteve rrugore dhe hekurudhore, sistemet e ujësjellës-kanalizimeve dhe zhvillimin rural, si dhe për përfundimin e spitaleve rajonale në Shkodër, Fier, Lushnjë e Pogradec.

16% e buxhetit 2026, për interesa borxhi dhe shpenzime operative

Shpenzimet për interesa parashikohen në 64.2 miliardë lekë (2.3% e PBB-së), ose 7.2% të shpenzimeve totale buxhetore, duke përfshirë një rezervë sigurie prej 6.3 miliardë lekësh për t’u mbrojtur nga rreziqet e luhatjeve në normat e interesit dhe kursin e këmbimit.

Ndërkohë, shpenzimet operative dhe të mirëmbajtjes së institucioneve qendrore janë parashikuar në 81 miliardë lekë (2.9% e PBB-së) ose 9.1% e buxhetit total do të përdoren për mbështetjen e skemave të fermerëve, mirëmbajtjen e rrugëve kombëtare, programet e nxitjes së punësimit, sigurinë kibernetike dhe nxitjen e zhvillimit ekonomik, arsimit dhe sportit.

Bashkitë marrin 11% të buxhetit 2026

Shpenzimet e buxhetit vendor do të jenë 97.7 miliardë lekë, duke u rritur me 9% krahasuar me vitin 2025. Pesha e tyre në ekonomi do të arrijë në 3.52% të PBB-së, kundrejt 3.4% në vitin 2025 dhe 2.3% në vitin 2015. Në 2026, buxheti vendor zë 11% të shpenzimeve totale buxhetore nga 10% që zinte në vitin 2025.

Transferta e pakushtëzuar për bashkitë do të jetë 27.8 miliardë lekë, ndërsa fondet totale që do të kalojnë nga buxheti i shtetit drejt pushtetit vendor do të arrijnë në 47.3 miliardë lekë, rreth 9.7% më shumë se një vit më parë. Këtu përfshihen 13.8 miliardë lekë transfertë sektoriale për funksionet e reja, 5.5 miliardë lekë për rritjen e pagave dhe 200 milionë lekë grant performance për nxitjen e performancës në qeverisjen vendore.

Arsimi, financim minimal, pa një reformë të re strukturore

Buxheti për arsimin përfshin vetëm rritjen e pagave të mësuesve dhe financime modeste për infrastrukturë shkollore. Për vitin 2026 do të financohen 64 miliardë lekë për arsimin sa 7.3% e shpenzimeve totale buxhetore. Ndonëse programi “Shkolla e së Ardhmes” përmendet si prioritet, nuk ka rritje të dukshme në fondet për kurrikulat, kërkimin shkencor apo teknologjinë mësimore.

Në relacion theksohet mbështetja për libra falas dhe disa programe të përfshirjes sociale, por mungon një strategji e gjerë për arsim profesional dhe digjitalizim universitar, fusha që janë identifikuar nga BE-ja si thelbësore për integrimin ekonomik.

Në terma përqindjeje, arsimi publik në Shqipëri mbetet nën 3% të PBB-së, një tregues që nuk e përmbush objektivin kombëtar të Strategjisë së Zhvillimit dhe integrimit 2021–2030, që synon 4.5% deri në fund të dekadës.

Shëndetësia, përmirësime të pjesshme, pa rritje reale të kapaciteteve

Në fushën e shëndetësisë, buxheti parashikon 82.3 miliardë lekë, me rritje 2.8% në krahasim me 2025. Risitë janë të përqendruara në barnat onkologjike, financimin e ndërhyrjeve për rikonstruksionin e gjirit dhe investime të kufizuara në spitale rajonale dhe maternitetet e Lushnjes, Fierit e Shkodrës.

Megjithatë, pjesa më e madhe e këtij fondi përdoret për shpenzime operative dhe paga, jo për pajisje, teknologji apo infrastrukturë moderne. Në një kohë kur sistemi shëndetësor përballet me mungesë specialistësh, emigrim të mjekëve dhe infrastrukturë të vjetruar, buxheti mbetet më tepër korrigjues sesa transformues. Fondi për rimbursimin e barnave është planifikuar në 13.5 miliardë lekë, një nivel dukshëm më i lartë se sa fondet e parashikuara për vitet e mëparshme.

Ky fond ka për qëllim të mbulojë rimbursimin e barnave për pacientët që u përkasin skemave të sigurimeve shëndetësore, duke përfshirë barnat kronike dhe ato të specializuara, përveç barnave onkologjike.

Megjithatë, edhe me këtë rritje, nevojat reale të vendit për barnat mbeten të larta. Shqipëria ka një prevalencë të konsiderueshme të sëmundjeve kronike si diabeti, hipertensioni, sëmundjet kardiovaskulare dhe sëmundjet onkologjike, që kërkojnë furnizim të vazhdueshëm me barna. Raportet e FSSH-së dhe të institucioneve shëndetësore tregojnë se shpesh, fondet aktuale nuk mbulojnë plotësisht kërkesën, duke sjellë mungesa të barnave në farmaci, ose vonesa në trajtim./Monitor.al

The post Buxheti 2026, barra shtesë mbi konsumatorët appeared first on Albeu.com.

Vlera e TNE-së qëndron 7.4 pikë mbi mesataren afatgjatë.

Rënia gjatë muajit prill u përcaktua veçanërisht nga sektori i industrisë, dhe më pak nga treguesi i besimit konsumator. Ndërkohë treguesit e besimit në sektorët e ndërtimit, shërbimeve dhe tregtisë, regjistruan rritje të lehta.

Treguesi i besimit të industrisë ra me 6.7 pikë përqindje në muajin prill, i ndikuar nga vlerësimet e përkeqësuara për kontratat porositëse në vend dhe veçanërisht për ato nga eksportet.

Për rrjedhim, ky tregues thelloi vlerat negative, duke zbritur nën mesataren historike.

Në terma të pritjeve për të ardhmen, bizneseve të këtij sektori presin punësim në rritje dhe çmime në rënie.

Treguesi i besimit në ndërtim u rrit me 1.3 pikë përqindje në muajin prill, për të dytin muaj me radhë. Ky tregues qëndron rreth 17 pikë përqindje mbi mesataren afatgjatë.

Rritja këtë muaj u përcaktua kryesisht nga vlerësimet më të larta për nivelin e porosive aktuale. Pritjet për punësimin dhe ato për çmimet në të ardhmen janë në rritje.

Treguesi i besimit në shërbime u rrit lehtësisht me 0.5 pikë përqindje, në muajin prill. Niveli i këtij treguesi qëndron rreth 14 pikë përqindje mbi mesataren afatgjatë të tij.

Të dy komponentët përbërës të treguesit, ecuria aktuale e aktivitetit si dhe niveli i kërkesës, kanë regjistruar rritje. Pritjet e bizneseve për punësimin dhe çmimet në të ardhmen janë gjithashtu me rritje.

Treguesi i besimit në tregti ka shënuar rritje me rreth 0.8 pikë përqindje. Kjo rritje u ndikua kryesisht nga vlerësime optimiste për punësimin në të ardhmen.

Niveli aktual i treguesit qëndron rreth 7 pikë përqindje mbi mesataren historike. Gjithashtu, pritjet e tyre për ecurinë e biznesit dhe ato për çmimet në të ardhmen kanë regjistruar rritje këtë muaj.

Treguesi i besimit konsumator ra me 1.3 pikë përqindje në prill. Megjithatë, niveli i tij aktual mbetet mbi mesataren historike me rreth 2 pikë përqindje.

Përkeqësimi u ndikua nga rënia e pothuajse të gjithë balancave përbërëse të treguesit, përkatësisht: pritjeve për situatën e përgjithshme ekonomike, situatën financiare dhe blerjet aktuale në shuma të mëdha. Pritjet për nivelin e përgjithshëm të çmimeve dhe punësimin në të ardhmen janë rishikuar lehtësisht për poshtë./MONITOR

The post Prodhuesit dhe konsumatorët pesimistë, treguesi i besimit në ekonomi ra për muajin prill appeared first on Albeu.com.

Konsumatorët e kanë hequr nga lsita e blerjeve, nga frika se janë të pakontrolluara.

Për të shuar këtë ndjenjësi pasigurie, Ministria e Bujqësisë doli në një reagim publik, por duket se nuk ka pasur sukses.

Deklaratat e ministrisë së bujqësisë se në treg nuk ka mandarina me pesticide, nuk ka dhënë efekt në tregje.

Në këto ditë të fundit të vitit, shitjet duket se janë në ulje.

Në ish-uzinën Dinamo, konstatohet se ka hezitim për të blerë këtë frut.

Megjithatë, blereje ka më shumë për mollë dhe portokaj.

Sa i takon arrës një ndër përbërësit kryesor të ëmbëlsirave që përgatiten gjatë fundvitit, këtë vit vjen nga importi.

Megjithatë nuk ka shumë ndryshme në cmime.

Qytetarët bëjnë pazare në bazë të buxhetit.

Ndonëse fundviti zakonisht sjell rritje të kërkesës për produkte në treg, tregtarët këtë vit e përshkruajnë situatën si të vakët, duke e krahasuar atë si me një ditë të zakonshme vere.

The post Mandarina nuk po blihet/ Konsumatorët frikë nga pesticidet, apeli i Ministrisë nuk ndikoi appeared first on Albeu.com.

Çmimet në eurozonë janë rritur si asnjëherë më parë në korrik rritja ishte 8,9 përqind krahasuar me verën e vitit 2021. Në Gjermani dinamika e rritjes është paksa më e zbutur nga ndërhyrja e shtetit duke shënuar kuotën e 7,5 përqind. Por pavarësisht skontos për çmimin e karburantit dhe aplikimit të abonesë mujore prej 9 eurosh për shërbimin e qarkullimit urban, në shtator duhet të rriten edhe pagat. Shumë sektorë të shërbimeve – si p.sh. floktoret do të detyrohen që koston e energjisë ta reflektojnë me rritjen e çmimit për shërbimet. Këtyre u shtohen edhe shlyerjet e detyrimeve të kostove të objekteve për vitin në vazhdim gjatë vitit të ardhshëm, kur qiramarrësit të dërgojnë faturat për vitin 2022. Pra definitivisht nuk ka shenja për përmirësim.

Edhe çmimet e prodhimit (çmimi që një prodhues kërkon për produktin e tij, si p.sh. fermeri nga tregtari) do të rriten ndjeshëm. Ekspertët që kishin parashikuar, se shtrenjtimi i kostove në planin vjetor do të ngadalësohej, tani e kanë kuptuar që janë gabuar. Shtrenjtimi është me rreth 37,2 përqind pas një rritjeje rreth 32,7 përqind në qershor, pra kemi një diferencë prej 5,3 përiqnd rritjeje në harkun kohor të një muaji. Arsyeja kryesore ka të bëjë me rritjen fuqishëm të kostos së energjisë, që krahasuar me një vit më parë është rritur 105 përqind. Gazi natyror është 164 përqind më i shtrenjtë se një vit më parë, energjia elektrike 125 përqind më e shtrenjtë dhe çmimi për produktet minerare është rritur gati 42 përqind. Këto janë faktorët kryesorë.

A është tejkaluar pika kulmore?

Nëse i kalkulon të gjitha këto së bashku, rezulton që rritja e çmimit të produkteve është plot 14 përqind. Kjo është një kuotë e lartë e rritjes, por tendenca megjithatë është konstante, mendon Ralph Solveen, ekspert i koniunkturës në Commerzbank. Kjo për faktin se lëndë të para të caktuara si p.sh. çeliku kanë shënuar rënie të çmimit. Kjo le të kuptohet se me gjasë në muajt e ardhshëm është arritur piku. Ai e vlerëson këtë si „një sinjal të parë të moderuar, që gjatë vitit të ardhshëm sërish mund të ketë një kuotë pak më të ulët të rritjes së çmimeve.”

Ekonomistët gjithësesi llogarisin me një rritje të mëtejshme të çmimeve, me nëntë përqind ose edhe më shumë. “Por kjo nuk do të thotë, se e gjitha ishte vetëm një shpërthim kalimtar,” paralajmëron Solveen. “Ne parashikojmë më shumë, se kuota e inflacionit pas kësaj do të mbetet e qendrueshme mbi dy përqind, pra do të kemi edhe më tej një fazë inflacioni të lartë.” Një inflacion që do të vazhdojë ta tejkalojë stabilitetin e çmimeve që po ndjek Banka Qendrore Evropiane (EQB). Ky objektiv ka prioritet të lartë, thuhet vazhdimisht nga përfaqësuesit e bankës së rezervave.

Mbrojtësit e monedhës në udhëkryq

BQE në korrik për herë të parë që prej njëmbëdhjetë vjetësh e rriti sërish normën orientuese të interesit. Për seancën tjetër vëzhguesit llogarisin me hapin pasues, me gjasë rritjen sërish me rreth 50 pikë bazë. “Ne parashikojmë, që hapi pasues pritet në shtator, e kjo nuk do të jetë masa e fundit, por BQE do të vazhdojë rritjen e normës së interesit edhe gjatë vitit të ardhshëm për të qenë e sigurtë, që kuota e inflacionit sërish të futet në shtegun e rënies”, thotë Michael Holstein, kryeekonomist i Bankës Qendrore Gjermane. Megjithatë me gjasë në dimër ekonomia do të bjerë në një recesion, druan ekonomisti Solveen.

Edhe qytetarët duhet të përgatiten për rritjen aktuale të çmimeve të produkteve për konsumatorin. Në korrik rritja e çmimeve për ushqimet ishte me 21 përqind krahasuar me një vit më parë. Këtë rritje prodhuesit do t’ua pasojnë konsumatorëve me rritjen e çmimit të shitjes. Një gjë e tillë jo gjithmonë bëhet me transparencë, vëren Qendra e Mbrojtjes së Konsumatorëve në Hamburg. Sepse gjithnjë e më shumë prodhues përdorin truke: Ata zvogëlojnë përmbajtjen brenda ambalazhimit, pra shesin më pak sasi me të njëjtin çmim. Kjo dukuri quhet shrinkflacion në anglisht. Këtë dukuri e hulumton prej vitesh Armin Valet nga Qendra e Mbrojtjes së Konsumatorëve në Hamburg. E pikërisht tani janë shtuar ankesat e konsumatorëve. Sepse rritja e çmimeve kamuflohet dhe rritja faktike është rreth njëmbëdhjetë deri në 33 përqind.

Këto kamuflime përmes ambalazhit dhe pakësimit të sasisë deri më sot kanë ndodhur kryesisht në produktet e firmave, por gjithnjë e më shumë tregtarët po rrisin çmimin e po pakësojnë sasinë edhe për produktet e serive të tyre, që normalisht janë me çmim të moderuar. Kryesisht dukuria e shrinkflacionit haset në produktet e konsumit si ëmbëlsira apo snacks, por jo në produktet bazë. “Një litër qumësht është faktikisht një litër qumësht”, thotë Valet. Ai parashikon që kjo tendencë do të vazhdojë edhe për një farë kohe me të njëjtën dinamikë: “Kjo me siguri që do të na preokupojë edhe në vjeshtë e në dimër”, thotë ai./DW

The post Rritje çmimesh, çfarë i pret konsumatorët në Evropë appeared first on Albeu.com.

Autor: Emirjon Senja

Shefqet Kuçi, pensionist, kursen mesatarisht 500 lekë (të reja) në muaj, duke blerë bukën e djeshme apo edhe të dy ditëve më parë. Paratë e kursyera ai i përdor për blerjen e ndonjë ushqimi tjetër, aq sa mund të blejë.

Çmimi i bukës u rrit me 10-20 lekë për njësi në vjeshtën e vitit 2021 dhe aktualisht buka masive në furrat e Tiranës varion mes 80-100 lekëve. Ashtu si Shefqeti, çdokush, që do të blejë një bukë të mbetur në raft, të pashitur prej 24 apo 48 orësh më parë, mund të mjaftohet duke paguar 60-70 lekë.

I moshuari rrëfen për INA MEDIA-n se një herë në dy ditë shkon te furra e lagjes, duke kërkuar bukën e një ose dy ditëve më parë.

“Është e fortë, por jo e ndenjur. Nuk kam zgjidhje tjetër. E blej 70 lekë, ka raste ma japin edhe më lirë, kur është buka e dy ditëve më parë”, – shprehet ai i pyetur nga INA MEDIA se si ia bën tani, që krahas ushqimeve të tjera është shtrenjtuar edhe buka.

Shitja e bukës së mbetur nëpër sirtarë me një çmim 20-30 lekë më lirë, është parë si zgjidhje edhe nga vetë tregtarët për të mos e hedhur.

Shefqeti është një ndër mijëra pensionistët me të ardhura të ulëta, që janë prekur në mënyrë të drejtpërdrejtë nga shtrenjtimi i ushqimeve gjatë muajve të fundit, ndërsa sfidën e përditshme e ka me produktin kryesor të tavolinës, bukën.

Buka, 10-20 lekë më shtrenjtë

Buka dhe nënproduktet e miellit janë një ndër produktet kryesore në grupin “Ushqime dhe pije joalkoolike”, që sipas të dhënave statistikore mbi shpenzimet mujore të familjeve shqiptare ndikuan në rritjen e kostos së qytetarëve përgjatë një muaji. Rritja për këtë grup përllogaritet të jetë +2.22 pikë përqindjeje.

Sipas Hasan Stafës nga Zyra për Mbrojtjen e Konsumatorit, buka ka 40% të peshës në totalin e produkteve ushqimore për familjet në Shqipëri dhe çdo ndryshim i çmimit të saj ndikon në mënyrë të drejtpërdrejtë në xhepat e qytetarëve.

Këta të fundit u përballën me një shtrenjtim të çmimit të bukës masive me 10 deri në 20 lekë në periudhën fund-gushti-nëntor 2021. Por, shtrenjtimi i saj nuk ndodhi menjëherë.

Rritja e parë ndodhi në fund të gushtit me një mesatare 5-10 lekë për njësi në një pjesë të furrave, ndërsa pjesa tjetër, kryesisht ato të linjave të mëdha të prodhimit, për shkak edhe të rezervave fillestare tentuan të ruanin të njëjtat çmime.

Në periudhën shtator-tetor konsumatorët u përballën me një rritje tjetër të çmimit të bukës dhe nënprodukteve të tjera të miellit, për të arritur kulmin në nëntor të vitit 2021.

Nga vëzhgimi që bëri INA MEDIA, një bukë masive kushton aktualisht 80 deri në 100 lekë në furrat e Tiranës.

Sipas INSTAT-it, indeksi i çmimit të bukës dhe të drithërave në shtator të vitit 2021 u rrit me 4.7 për qind krahasuar me të njëjtin muaj të një viti më parë, në tetor, 5.8%, në nëntor, kur arriti dhe kulmin, 6.6% dhe në dhjetor, 6.3%. Shtrenjtimi më i madh ka ndodhur pikërisht gjatë periudhës gusht-nëntor 2021.

U akuzuan për marrëveshje, si i shpëtuan gjobës prej 4 milionë eurosh bizneset e miellit

Pesë kompani, që merren me importin, tregtimin dhe përpunimin e miellit në vendin tonë, u akuzuan për përcaktim në bllok të çmimit të miellit.

Pas një denoncimi të mbërritur në vitin 2019 nga njëri prej operatorëve të tregut të miellit, për 5 kompanitë, Bloja, AgroBlend, Miell Tirana, Atlas dhe Atlas Mills, Autoriteti i Konkurrencës nisi një hetim për tregun e miellit.

Në përfundim Autoriteti i Konkurrencës vulosi një dokument, sipas të cilit në tregun e importit dhe përpunimit të miellit kishte një bashkërendim nga këto 5 kompani, të cilat kishin përcaktuar në bllok çmimin e miellit, duke sjellë rritjen e çmimit të bukës.

“Këto ndërmarrje bashkërendojnë sjelljen, duke caktuar çmimet e shitjes dhe duke kontrolluar prodhimin në tregun e miellit për shkak të integrimit vertikal, sjellje, e cila bie në kushtet e zbatimit të nenit 3, pika 4 dhe të nenit 4, pika 1, germa a dhe b të ligjit 9121/2003 “Për mbrojtjen e konkurrencës”, – thuhet në vendimin nr. 700 të Komisionit të Konkurrencës.

Komisioni i Konkurrencës vendosi të ndërmarrë një hetim të thelluar në tregun e importit të grurit, prodhimit dhe tregtimit të miellit për periudhën 1 janar-30 qershor 2019. Hetimi u mbyll në verën e vitit 2020, ndërsa më 24 korrik Komisioni nxori vendimin nr. 700, sipas të cilit konstatohej një sjellje e bashkërenduar mes kompanive Bloja sh. a., AgroBlend sh. p. k., Miell Tirana sh. a., Atlas sh. a. dhe Atlas Mills sh. p. k.

Po ashtu, hetimi 1-vjeçar nxori në dritë se kishte një koordinim mes kompanive nga importi i grurit e deri te linjat e prodhimit të miellit dhe se këto kompani zotëronin së bashku deri në 85% të tregut, duke kufizuar kështu hyrjen e kompanive të reja.

Pavarësisht këtij konstatimi, Komisioni nuk i gjobiti kompanitë në korrik të vitit 2020, duke iu kërkuar atyre vetëm që të zbatonin detyrimet e nenit 4 të ligjit nr. 9121/2003 “Për mbrojtjen e konkurrencës”.

Sipas këtij vendimi, “kompanitë nuk duhej të caktonin në mënyrë të drejtpërdrejtë apo tërthorazi çmimet e blerjes ose të shitjes apo çdo kusht tjetër tregtimi; nuk duhej të kufizonin apo kontrollonin prodhimin, tregjet, zhvillimin teknik ose investimet; të mos ndanin tregjet ose burimet e furnizimit, si edhe të dorëzonin në Autoritetin e Konkurrencës çdo tre muaj regjistrat e blerjeve dhe të shitjeve”.

Autoriteti i mori nën monitorim për një vit kompanitë, duke iu kërkuar njëkohësisht që gjatë kësaj periudhe të përmbusheshin kërkesat e mësipërme, ndërsa në përfundim të kësaj periudhe do të bëhej edhe një vlerësim tjetër, për të parë nëse ishin përmbushur apo jo detyrimet e përcaktuara në vendimin nr. 700.

Në shtator të vitit 2021, Sekretariati i Autoritetit të Konkurrencës konstatoi se kompanitë nuk i kishin përmbushur detyrimet e përcaktuara në vendimin nr. 700 të korrikut 2020, duke i propozuar Komisionit të Konkurrencës që të ndërmarrë hapa më drastikë ndaj kompanive përmes aplikimit të një gjobe, që varionte nga 3% deri në 10% të xhiros vjetore të vitit të kaluar.

Në total, bëhej fjalë për një gjobë që arrinte një vlerë prej 4.1 milionë eurosh.

Propozimi i inspektorëve të Autoritetit të Konkurrencës u hodh poshtë me një votim 3-2 në Komisionin e Konkurrencës si organi më i lartë vendimmarrës në këtë institucion.

INA MEDIA pati akses dhe disponon, si raportin e inspektorëve të Autoritetit të Konkurrencës, po ashtu edhe argumentet e komisionerëve të Autoritetit të Konkurrencës për të vendosur pro apo kundër gjobës 4.1 milionë euro ndaj kompanive të importit të grurit dhe prodhimit të miellit.

Në raport Sekretariati i Autoritetit të Konkurrencës, i cili i ka hetuar dhe i ka monitoruar këto kompani për një periudhë njëvjeçare, ka radhitur argumentet, sipas të cilave vërtetohej koordinimi mes kompanive në fjalë për përcaktimin e çmimeve në tregun e importit të grurit dhe furnizimit në treg, duke përfituar edhe nga pozicioni i tyre, dominues.

Argumentet e Sekretariatit bazohen kryesisht në hetimin dhe monitorimin e sjelljes së kompanive në treg, pasi, sipas tij, gjatë periudhës nën hetim nuk është konstatuar ndonjë komunikim që të provojë sjelljen e koordinuar mes tyre.

Raporti u miratua nga të gjithë anëtarët, që vulosën shkeljet e konstatuara nga Sekretariati, por çuditërisht në vendimin përfundimtar nuk u bë e mundur të arrihej shumica, për të vazhduar me sanksionet e propozuara dhe hetimet u mbyllën, ndërsa shqiptarët vazhdojnë të vuajnë çmimet e larta.

Argumenti kryesor i komisionerëve, që hodhën poshtë propozimin për gjobë, lidhej me faktin se nuk mund të dilet në konkluzionin se kompanitë kanë një sjellje të koordinuar në treg, duke monitoruar vetëm për një periudhë të shkurtër sjelljen e tyre, pasi kjo metodologji kërkon të bëhen monitorime për një periudhë disavjeçare.

Tre komisionerët, që votuan kundër gjobës, hodhën poshtë me argumente të ngjashme edhe konkluzionet e Sekretariatit të Autoritetit të Konkurrencës për integrim vertikal mes kompanive apo barrierave që ndalojnë futjen e aktorëve të tjerë në treg, duke arritur në vendimin final, që kompanitë të mbaheshin nën monitorim edhe për një vit tjetër.

Raporti i monitorimit, si dhe argumentet që kanë përdorur palët për të mbështetur qëndrimet e tyre, të bën të kuptosh se nuk pati një hetim të mirëfilltë për të vërtetuar apo hedhur poshtë pretendimet për prishje të konkurrencës në tregun e importit të grurit dhe prodhimit të miellit, duke bërë që vendimi final i Komisionit të Konkurrencës të ishte rezultat i procedurave dhe jo i realitetit në treg.

Fajin e ka importi

Importuesit e grurit dhe të miellit thonë se rritja e çmimit u diktua nga tregu ndërkombëtar.

Kreu i Shoqatës së Prodhuesve të Miellit, njëkohësisht edhe administrator i kompanisë Bloja, Adi Haxhiymeri, shpjegon për INA MEDIA-n se gjithçka nisi të lëvizë, pasi korrjet e grurit gjatë vitit 2021 nuk ishin të mbara në vendet që konsiderohen si prodhuesit e tij më të mëdhenj.

“Rritja erdhi si rezultat i kushteve klimatike, të cilat bënë që në rang botëror të prodhohen 20 milionë tonë grurë më pak. Kjo, kryesisht nga Rusia, si eksportuesi më i madh, Kanadaja, ShBA-të etj. Si rrjedhojë, çmimi i grurit për bukë u rrit fillimisht me 60%-65% dhe momentalisht është mbi 80%”, – pranon ai.

Shtrenjtimi i çmimit të grurit shkaktoi rritje të menjëhershme të çmimit të miellit, duke u pasqyruar drejtpërdrejt edhe te çmimet e nënprodukteve të tij.

Para fillimit të shtrenjtimit të grurit në tregun global, në periudhën shtator-tetor 2021, çmimi i miellit në vend u rrit me rreth 10%, duke arritur në 58-60 lekë/kg. Një muaj më pas, prodhuesit e bukës do të përballeshin me një shtrenjtim tjetër të miellit, i cili arriti deri në 65-68 lekë/kg. Aktualisht, sipas Adi Haxhiymerit, furrat e bukës e blejnë një kilogram miell mesatarisht me 60 lekë/kg, çmim që mbetet tepër i lartë krahasuar me fillimin e verës 2021.

Por, duket se rritja e çmimit të bukës ka prodhuar një efekt zinxhir.

Avni Nela, administrator i linjës së furrave Nela, thotë se gjatë muajve të fundit prodhuesit e bukës janë përballur me një shtrenjtim gati 100% edhe të nënprodukteve të tjera, që përdoren për prodhimin e bukës.

“Mielli është shtrenjtuar me 50%. E kemi pas marrë me rreth 42 lekë/kg, tani e marrim mesatarisht me 62-63 lekë/kg, ndërkohë që vaji dhe gjalpi janë shtrenjtuar 100%”, – thekson Nela.

Sipas tij, edhe shtrenjtimi që iu bë bukës nuk mund të mbulojë dot kostot shtesë, të shkaktuara nga rritja e përgjithshme e çmimeve të lëndëve të para, si dhe të karburanteve në vend.

Në të njëjtin rreth vicioz ka ngecur edhe Matilda Murati, prodhuese buke në Tiranë.

“Ka klientë tani, që futen, pyesin për çmimin dhe largohen, nuk marrin bukë”, – tha ajo. Murati thotë se ka marrë një lajm të keq pak ditë më parë, duke parashikuar një shtrenjtim tjetër të miellit në një periudhë afatshkurtër.

Pesha, konsumatorët, dy herë të abuzuar

Konsumatori shqiptar është i abuzuar dhe i vjedhur disa fish.

Investigative Network Albania ka mundur të dokumentojë se tregtarët e bukës abuzojnë me peshën, duke fshehur kështu rritjen reale të çmimit të bukës.

Buka tregtohet si njësi dhe jo me peshë, pasi merret e mirëqenë se ajo peshon 1 kg.

Por INA MEDIA ka mundur të provojë se qytetarët mashtrohen, duke paguar deri në 300 gramë më shumë, që i mungon çdo njësie buke, që ata blejnë. Konkretisht, ata paguajnë një bukë prej 700 gramësh sikur të ishte 1 kg.

Për të vërtetuar këtë INA MEDIA bëri një hulumtim në treg, duke blerë bukë në 10 furra në zona të ndryshme të Tiranës.

Objekt i vëzhgimit ishte vetëm buka masive, e cila është edhe produkti referencë, në rastet kur flitet për çmimin apo cilësinë e saj, nisur nga përdorimi i gjerë në popullsi.

Furrat u zgjodhën në mënyrë rastësore në të gjithë kryeqytetin dhe blerjet u shoqëruan edhe me tërheqjen dhe ruajtjen e kuponit tatimor. Pas blerjes, bukët u peshuan në një peshore elektronike, për të zbuluar peshën e tyre krahas çmimit.

Siç shihet në tabelën e mëposhtme, çmimi i një buke masive në Tiranë varion nga 80 deri në 100 lekë.

Çdo qytetar, që paguante 80 lekë për një bukë masive, blinte diçka më shumë se 700 gramë bukë, ndërkohë, bukët që kushtonin 90 lekë, kishin një peshë nga 736 deri në 796 gramë.

Në dy furra konstatuam edhe bukë me vlerë 100 lekë, të cilat peshonin 824 dhe 826 gramë.

Në çdo rast, pavarësisht çmimit, të gjitha bukët që blemë ishin më pak se 1 kilogram, duke bërë që qytetarët ta paguajnë dyfish rritjen e çmimit: herën e parë me diferencën mes çmimit fillestar dhe atij të rritur dhe herën e dytë përmes uljes së peshës së saj.

Përveç problemeve me peshën, gjatë vëzhgimit u konstatua një mungesë e theksuar gatishmërie nga bizneset për të lëshuar kuponin tatimor. Për të blerë 10 bukë, u paraqitëm në 13 furra të kryeqytetit. Në tri prej tyre nuk u ble produkti, pasi nuk lëshuan kuponin tatimor.

Ndërkohë, nga 10 furra, ku mundëm të blinim me kupon tatimor, vetëm në njërën prej tyre u dha kuponi me dëshirën e shitësit, kurse në nëntë të tjera na u desh ta kërkonim për ta marrë.

Hileja me peshën e bukës pranohet edhe nga Hasan Stafa nga Zyra për Mbrojtjen e Konsumatorit, i cili e konsideron si një ndër format më të përhapura të abuzimit ndaj konsumatorëve.

“Ajo që shitet si bukë 1 kg në treg, në fakt nuk është 1 kilogram. Madje, disa prodhues i rezistuan për një periudhë rritjes së çmimit të bukës gjatë vjeshtës së vitit 2021, duke ulur peshën e saj”, – argumenton Stafa.

“Madhësia mund të duket e njëjtë, pasi kanë shtuar sasinë e majasë, por pesha jo. Tani një bukë masive peshon rreth 700 gramë”, – akuzon kreu i konsumatorëve, Hasan Stafa.

Edhe Drejtoresha Ekzekutive e qendrës, Konsumatori Shqiptar, Ersida Teliti, pohon se përgjatë periudhës korrik-gusht-shtator konsumatorët nuk e vunë re rritjen e çmimit të bukës, pasi u përdor pikërisht kjo taktikë.

“Një pjesë e mirë e konsumatorëve nuk e konstatonin shtrenjtimin e bukës, pasi në furrat ku ata shkonin, nuk kishte një rritje të dukshme, lëvizja ishte te pesha”, – shprehet ajo.

Teliti thotë se organizatat joqeveritare e kanë të pamundur teknikisht, por edhe ligjërisht që të bëjnë peshim apo matje të cilësisë së bukës në treg. Sipas saj, janë institucionet shtetërore ato që duhet ta ndjekin këtë praktikë.

“Ne i kemi vënë në lëvizje këto institucione, siç është Inspektorati Shtetëror i Mbikëqyrjes së Tregut, kur kemi patur ankesa nga qytetarët për bukën”, – shprehet ajo.

A e shtrenjtoi bukën vetëm mielli?

Buka, si produkti final i një cikli të gjatë, që prej prodhimit të miellit, transportit, përpunimit dhe shitjes, është ajo ku reflektohet kjo kosto e shtuar, duke goditur në mënyrë të drejtpërdrejtë konsumatorin.

Krahas shtrenjtimit të miellit dhe nënprodukteve të tjera që përdoren për prodhimin e bukës, Avni Nela rendit edhe dy faktorë të tjerë, që sipas tij kanë ndikuar në mënyrë të drejtpërdrejtë në shtrenjtimin e bukës për konsumatorët.

“Kemi një situatë të papërballueshme për shkak të shtrenjtimit të gjithçkaje. Tani na nxorën edhe nga regjimi i subvencionimit të energjisë elektrike. Unë më parë e paguaja energjinë elektrike 7 lekë për kW/h, kurse tani e paguaj 19 lekë. Vetëm këtë muaj më ka ardhur fatura e energjisë elektrike 1.2 milionë lekë. Problem tjetër është krahu i punës. Nuk ka më specialist brumi, që të vijë të punojë me pagë 40 mijë lekë. Tani pagat për ta kanë shkuar në 80 mijë lekë dhe sërish hasim në vështirësi për t`i gjetur, pasi po ikin në Gjermani dhe Belgjikë”, – tregon ai.

Indeksi i çmimeve të konsumit tregon se buka dhe nënproduktet e miellit kanë ruajtur një stabilitet çmimesh të paktën që prej vitit 2013, duke patur madje një ulje të lehtë përgjatë periudhës 2015-2018.

Ky stabilitet, me sa duket, është ruajtur nga një regjim preferencial i çmimit të energjisë elektrike, që kanë përfituar furrat e bukës.

Ndërkohë që çmimi i bukës nuk ishte rritur gjatë asaj periudhe 8-vjeçare, paga mesatare në grupin “Tregtia; transporti; aktivitetet e akomodimit dhe shërbimit ushqimor” është rritur me të paktën 40% që prej vitit 2013.

Aktualisht, tregut i mungon një matje e mirëfilltë nga institucione të specializuara të kostove të rritura në të gjithë linjën, që nga importi i grurit, përpunimi i miellit e deri te prodhimi i bukës.

Ky ishte edhe një ndër argumentet që çuan në rrëzimin me shumicë votash nga Komisioni i Konkurrencës të propozimit nga Sekretariati i Autoritetit të Konkurrencës për një gjobë totale prej 4.1 milionë eurosh ndaj pesë kompanive të importit të grurit dhe prodhimit të miellit në Shqipëri.

Duke qenë se hetimi i nisur nga Komisioni i Konkurrencës u fokusua vetëm në pjesën e sipërme të tregut, pra importi i grurit dhe prodhimi i miellit, konsumatorët e patën të pamundur të mësonin, nëse kishin të bënin apo jo me abuzime në segmente të tjera të këtij tregu.

Çdo shqiptar konsumon minimumi 125 kg. nënprodukte të miellit në vit

Familjet shqiptare harxhojnë një pjesë të mirë të të ardhurave të tyre, mujore vetëm për të plotësuar nevojat për ushqim. Të dhënat tregojnë se gjatë vitit 2020 një njësi familjare në Shqipëri 41.6% të shpenzimeve mujore i kishte vetëm për ushqim.

Statistikat tregojnë se vendi ynë konsumon mesatarisht 470-480 mijë tonë grurë në vit.

Në vitin 2020 kjo shifër ishte rreth 478 mijë tonë, me një rritje shumë të lehtë krahasuar me vitin 2019. Nga kjo, 233.4 mijë tonë grurë janë prodhuar në vend, kryesisht në qarqet e Fierit dhe të Korçës, kurse pjesa tjetër është importuar.

Një ton grurë nxjerr mesatarisht 7 kuintalë miell për prodhimin e asaj që e quajmë rëndom si buka masive. Duke i shtuar kësaj edhe rreth 24 mijë tonë miell, që u importua gjatë vitit 2020, mund të përllogaritet që gjatë një viti një individ në Shqipëri konsumon rreth 125 kg. nënprodukte të miellit, ku pjesën dërrmuese e përbën pikërisht buka.

Në llogari nuk janë futur makaronat, të cilat importohen kryesisht të gatshme.

Përllogaritja e mësipërme është bërë sipas të dhënave të censusit të vitit 2011, por, duke marrë në konsideratë që vitet e fundit Shqipëria është përballur me një rritje të emigracionit, ku është larguar nga vendi pjesa më vitale e shoqërisë, pesha e bukës dhe e nënprodukteve të tjera të miellit në totalin e shpenzimeve mujore të një familjeje shqiptare duket të jetë më e madhe, çka e bën për shoqërinë një problem edhe më të mprehtë shtrenjtimin e tyre./INA.MEDIA

The post Konsumatorët shqiptarë po e paguajnë dyfish shtrenjtimin e bukës appeared first on Albeu.com.