Këto deklarata ai i dha gjatë një stërvitjeje ushtarake dhe prezantimit të armatimit të Ushtrisë së Serbisë. Aktiviteti u mbajt më 28 qershor në aeroportin ushtarak në Batajnicë, pranë Beogradit, si edhe në poligonin Pasulanske Livade në Serbinë qendrore, në kuadër të festës shtetërore dhe fetare të Vidovdanit.

Në një prononcim për “Bota sot”, ish-hetuesi Agim Rexhepi vlerëson se njoftimet e Vuçiqit për armatim të ri nuk duhet të trajtohen si një proces i zakonshëm modernizimi, por si një zhvillim që kërkon shqetësim dhe vigjilencë, sidomos në dritën e sulmit në Banjskë.

Sipas Rexhepit, Serbia po e vazhdon kursin e militarizimit dhe po mban gjallë një retorikë kërcënuese, prandaj këto lëvizje duhet të merren seriozisht nga institucionet e Kosovës dhe partnerët ndërkombëtarë.

“Deklaratat e presidentit serb Aleksandar Vuçiq për shtimin e arsenalit ushtarak, përfshirë raketat kineze CM-400 dhe blerjen e avionëve të rinj luftarakë, nuk mund të shihen si një zhvillim i izoluar teknik apo si modernizim i zakonshëm i ushtrisë. Kur këto deklarata vijnë nga një shtet që ende refuzon ta njohë pavarësinë e Kosovës, që vazhdon retorikën kërcënuese ndaj fqinjëve dhe që nuk ka dhënë përgjegjësi për sulmin terrorist të Banjskës në shtator të vitit 2023, atëherë ato përbëjnë një arsye legjitime për vigjilencë dhe shqetësim.

Kosova nuk udhëhiqet nga frika, por nga analiza e fakteve. Faktet tregojnë se Serbia, në vend që të ndërtojë besim përmes dialogut dhe bashkëpunimit rajonal, vazhdon të investojë në militarizim dhe në retorikë që shpesh synon demonstrimin e forcës. Askush nuk mund të harrojë se në Banjskë pamë një sulm të organizuar mirë, me armatim të rëndë dhe strukturë paramilitare, i cili dëshmoi se kërcënimet ndaj sigurisë së Kosovës nuk janë vetëm teorike, por kanë marrë formë konkrete.

Prandaj, kur pas atij episodi dëgjohen paralajmërime për shtim të raketave dhe avancim të kapaciteteve ushtarake, është krejt normale që institucionet e Kosovës dhe partnerët ndërkombëtarë t’i analizojnë me seriozitet. Problemi nuk është vetëm posedimi i armëve, por mënyra se si ato shoqërohen me një diskurs politik që shpesh prodhon tensione dhe synon presion ndaj fqinjëve”, thotë ai.

Rexhepi thekson më tej se afrimi ushtarak i Serbisë me Kinën sjell një element të ri rreziku për Ballkanin, pasi Beogradi po zgjeron lidhjet me aktorë jashtë orientimit euroatlantik.

Ai nënvizon se një zhvillim i tillë ngre pikëpyetje serioze për stabilitetin në rajon.

“Bashkëpunimi ushtarak i Serbisë me Kinën paraqet gjithashtu një dimension të ri të sigurisë në Ballkan. Në një kohë kur shumica e vendeve të rajonit kanë orientim euroatlantik dhe investojnë në ndërveprueshmëri me NATO-n, Serbia po zgjeron bashkëpunimin ushtarak me aktorë që kanë interesa gjeopolitike të ndryshme nga ato të Bashkimit Evropian dhe Aleancës Atlantike. Kjo krijon shqetësime jo vetëm për Kosovën, por edhe për stabilitetin rajonal.

Megjithatë, Serbia duhet ta kuptojë se koha kur mund të ushtrohej presion ushtarak ndaj Kosovës ka përfunduar. Kosova sot është shtet me institucione funksionale të sigurisë, me një polici profesionale, me një Forcë të Sigurisë që po zhvillohet sipas standardeve të NATO-s dhe, mbi të gjitha, me mbështetjen e palëkundur të aleatëve strategjikë, në radhë të parë të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe të misionit të NATO-s në Kosovë, KFOR”, deklaron ai.

Në fund, Rexhepi shprehet se Qeveria e Kosovës nuk është nxitëse e konflikteve, por as nuk pranon cenimin e sovranitetit dhe të rendit kushtetues, duke vepruar në bashkërendim me partnerët ndërkombëtarë, veçanërisht pas sulmit në Banjskë.

Sipas tij, paqja në rajon nuk ndërtohet me armatosje, por me njohje reciproke dhe me respekt për shtetet. Ai shton se për sa kohë Serbia i jep më shumë përparësi forcimit ushtarak sesa krijimit të besimit politik, do të vazhdojë të shkaktojë shqetësim në rajon, ndërsa Kosova do të vijojë forcimin e sigurisë në koordinim me aleatët.

“Qeveria e Kosovës ka dëshmuar se nuk provokon konflikte, por nuk toleron as cenimin e rendit kushtetues dhe të sovranitetit të vendit. Reagimi profesional i institucioneve pas sulmit në Banjskë tregoi se shteti është i aftë të mbrojë territorin dhe qytetarët e tij, duke vepruar në koordinim të plotë me partnerët ndërkombëtarë.

Paqja në Ballkan nuk ndërtohet me gara armatimi, por me njohje reciproke, respektim të sovranitetit dhe përgjegjësi për aktet e dhunës. Për aq kohë sa Serbia investon më shumë në demonstrimin e fuqisë ushtarake sesa në ndërtimin e besimit politik, do të vazhdojë të prodhojë shqetësime të arsyeshme për fqinjët e saj.

Kosova do të vazhdojë të investojë në siguri, në koordinim me aleatët e saj, jo për të kërcënuar askënd, por për të garantuar që askush të mos guxojë ta kërcënojë lirinë, sovranitetin dhe integritetin territorial të Republikës së Kosovës. Kjo është rruga e një shteti demokratik dhe përgjegjës, në kontrast me retorikën e militarizimit që dëgjohet periodikisht nga Beogradi” – përfundoi ai për “Bota sot”.

The post Vuçiq paralajmëron shtim të raketave kineze dhe blerje avionësh luftarakë, Rexhepi ngre alarmin për pasojat në rajon appeared first on Albeu.com.

Me një shpenzim prej rreth 20 eurosh, ata blejnë koka plastike të personazheve të njohur dhe i vendosin në pika të caktuara brenda makinës. Kjo bën që sistemi të krijojë përshtypjen se drejtuesi po ndjek me vëmendje rrugën, ndërkohë që ai në të vërtetë mund të jetë në telefon apo edhe duke dremitur.

Si rezultat, automjeti nuk jep sinjale paralajmëruese dhe vijon të lëvizë në mënyrë të automatizuar përmes funksionit Tesla Full Self Driving.

Në platformat kineze të shitjeve online tregtohen mini-koka të figurave të famshme, mes tyre edhe të aktorit dhe ish-mundësit Dwayne Johnson. Këto figurina vendosen përpara kamerës së brendshme të Tesla-s për të mashtruar sistemin.

Kjo kamerë përdoret nga Tesla për të verifikuar nëse shoferi po i kushton rëndësi trafikut. Kur drejtuesi e heq shikimin për një periudhë më të gjatë, sistemi aktivizon paralajmërime dhe mund të çaktivizojë funksionet ndihmëse të drejtimit.

Sipas revistës Wired, një pronar i një Tesla Model 3 arriti të përshkojë qindra kilometra duke përdorur një fytyrë plastike, pa asnjë reagim nga sistemi. Në videon e publikuar prej tij, ai shfaqej duke ngrënë dhe duke filmuar në të njëjtën kohë, ndërsa kamera fiksonte vetëm kokën plastike.

Kjo nuk është e vetmja mënyrë që përdoret. Tregtarët kinezë shesin gjithashtu fotografi fytyrash, imazhe të posaçme që simulojnë hapjen dhe mbylljen e syve, si edhe ekrane të vogla që luajnë pa ndërprerje video të një personi, me qëllim mashtrimin e sistemit të monitorimit.

Specialistët e sigurisë rrugore e shohin këtë zhvillim si tejet shqetësues. Meqenëse sistemet e Tesla-s nuk janë krejtësisht autonome, kontrolli i vazhdueshëm i vëmendjes së shoferit mbetet element kyç për sigurinë. Megjithatë, në këtë rast, duket se krijimtaria — dhe papërgjegjshmëria — e disa përdoruesve ka arritur të anashkalojë mekanizmat mbrojtës të ndërtuar pikërisht për të shmangur situata të tilla.

The post Shoferë në Kinë po përdorin koka plastike për të shmangur kontrollin e sigurisë te Tesla appeared first on Albeu.com.

Mohammad Sarafraz, anëtar i Këshillit Suprem të Hapësirës Kibernetike të Iranit dhe ish-udhëheqës i transmetuesit shtetëror IRIB, i tha gazetës online Faraz më 23 maj se pajisjet kineze tashmë ndodhen në vend. Sipas tij, qëllimi i kësaj teknologjie është të krijojë bazën për kufizimin e përhershëm të internetit, duke lejuar vetëm qasje të kontrolluar rreptësisht për përdoruesit e përzgjedhur në vendin me rreth 90 milionë banorë.

Tani në muajin e tretë, ndërprerja e internetit në mbarë Iranin është më e gjata që nga ndërprerja gati gjashtëmujore në Libi, gjatë protestave të Pranverës Arabe në vitin 2011. Por, duke qenë se popullsia e Iranit është rreth 15 herë më e madhe se ajo e Libisë, kjo bllokadë konsiderohet nga ekspertët si ndërprerja më e madhe ndonjëherë e komunikimeve e urdhëruar nga një qeveri.

Organizata monitoruese e internetit NetBlocks e ka përshkruar ndërprerjen në Iran si “të pakrahasueshme në shkallë dhe ashpërsi në një shoqëri të lidhur me rrjet”. Autoritetet janë përpjekur ta justifikojnë bllokadën, duke thënë se ajo parandalon sulmet e huaja kibernetike, mbron zyrtarët nga atentatet gjatë kohës së luftës dhe ruan moralin publik.

Por, Sarafraz i hodhi poshtë këto justifikime të Qeverisë iraniane. Ai argumentoi se disa nga sulmet më të rënda kibernetike ndaj vendit kanë ndodhur pikërisht gjatë periudhave kur interneti ka qenë i bllokuar.

Po ashtu, sipas tij, interneti nuk ka arritur të parandalojë vrasjen e dhjetëra zyrtarëve nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli gjatë konfliktit aktual. Sarafraz, gjithashtu, kundërshtoi idenë se mbyllja e internetit mbron moralin publik.

Sipas tij, izolimi i zgjatur digjital – i shoqëruar me politika të pabarabarta qasjeje, si “internet i bardhë” për njerëzit e lidhur me regjimin dhe shërbimet komerciale “Internet Pro” për përdoruesit më të pasur – ka shkaktuar më shumë dëme psikologjike tek iranianët sesa ndikimi i mundshëm negativ i përmbajtjeve të huaja online.

A mund të funksionojë modeli kinez në Iran?

Zëvendësministri iranian i Komunikimeve, Ehsan Chitsaz, tha gjatë një konference për shtyp më 9 maj se kopjimi plotësisht i modelit të internetit të Kinës nuk është “në asnjë mënyrë i realizueshëm” për Iranin. Ai tha se sistemi i Kinës mbështetet në një popullsi prej mbi 1 miliard banorësh dhe në një treg të madh të brendshëm digjital, të cilin Irani nuk mund ta riprodhojë.

Chitsaz paralajmëroi, gjithashtu, se vetë ndërprerjet e zgjatura të internetit përbëjnë kërcënim për sigurinë kombëtare. Amir Rashidi, drejtor për sigurinë e internetit dhe të drejtat digjitale në Miaan Group, një organizatë amerikane për siguri digjitale e fokusuar në Iran, tha se sistemi i Teheranit është shumë më i thjeshtë krahasuar me atë të Kinës.

Në vend që të ndërtojë një sistem të madh me kosto të lartë financiare dhe teknologjike gjatë dekadave, ai tha se Irani ka shtuar kufizime mbi infrastrukturën ekzistuese të internetit. Sipas Rashidit, kjo e bën më të lirë dhe më të lehtë për qeveritë e tjera autoritare që ta kopjojnë modelin iranian.

“Ata mund ta marrin dhe ta zbatojnë sistemin iranian të bllokadës dhe censurës” pa pasur nevojë t’i rindërtojnë rrjetet e tyre nga fillimi, tha Rashidi për Radion Farda të Radios Evropa e Lirë.

Studiuesi i rrjeteve, Aryan Eqbal, tha se ata që janë në favor të kontrollit të internetit në Iran, supozojnë gabimisht se rritja ekonomike e Kinës e justifikon modelin e kufizimeve digjitale.

“Kina nuk u zhvillua për shkak të internetit të mbyllur”, i tha Eqbal faqes iraniane të teknologjisë Zoomit.

“Ka pasur arsye të tjera, dhe mbyllja, në fakt, ka pasur efekt negativ në progresin e saj”, tha ai.

Sipas Eqbalit, mbështetësit iranianë të kontrollit më të fortë përpiqen të kopjojnë vetëm pjesën represive të sistemit kinez, por pa bazat ekonomike që i mundësojnë Pekinit t’i përballojë kostot. Në kushtet e sanksioneve ndërkombëtare dhe të një ekonomie të dobësuar nga keqmenaxhimi prej dekadash, ekonomia e Iranit nuk është në nivel për ta bërë një model të tillë të funksionojë në mënyrë të qëndrueshme, tha ai.

Ndikimi ekonomik i ndërprerjes së internetit në Iran ka qenë i konsiderueshëm. Afshin Kolahi, zyrtar i Dhomës së Tregtisë së Iranit, tha gjatë një seance më 12 prill se bllokimi i internetit po i kushtonte vendit deri në 40 milionë dollarë në ditë. Humbjet indirekte, sipas tij, arrinin deri në 80 milionë dollarë në ditë në mes të prillit./REL

The post Irani synon kontroll të përhershëm të internetit me ndihmën e teknologjisë kineze appeared first on Albeu.com.

Ai kërkoi gjithashtu hapjen sa më të shpejtë të Ngushticës së Hormuzit, duke theksuar rëndësinë e rikthimit të lirisë së lundrimit në rajon.

Lidhur me luftën në Ukrainë, Wang Yi tha se Kina dhe SHBA-ja janë të gatshme të vazhdojnë komunikimin mes tyre.

Sipas tij, të dy vendet kanë rënë dakord të krijojnë komitete për tregtinë dhe investimet. Palët do të shqyrtojnë edhe shqetësimet reciproke për aksesin në tregun e produkteve bujqësore.

Ai shtoi se Kina dhe SHBA-ja synojnë forcimin e tregtisë dypalëshe përmes uljes reciproke të tarifave doganore.

Ndërkohë, sipas agjencisë kineze Xinhua, presidenti kinez Xi Jinping pritet të vizitojë SHBA-në gjatë vjeshtës.

The post Kina kërkon hapjen e menjëhershme të Ngushticës së Hormuzit, paralajmërohen hapa të rinj tregtarë me SHBA appeared first on Albeu.com.

Por kanë nisur të ngrihen pyetje lidhur mbi atë që e mundësoi vërtet marrëveshjen: ishte Pakistani me diplomacinë e tij aktive, apo Kina që veproi fshehurazi në hije, shkruan The Economist. Revista prestigjoze e nënvizon se roli i Islamabadadit ishte më i dukshëm, por edhe Pekini mund të ketë pasur ndikim. Vetë presidenti Donald Trump në një postim në Truth Social, vendimin për armëpushim e lidhi drejtpërdrejt me përpjekjet e Pakistanit. Ai tha se kishte pranuar të ndalonte sulmet ndaj Iranit, duke marrë parasysh kërkesat e Kryeministrit Shehbaz Sharif dhe marshallit Asim Munir për hapjen e sigurt të Gjirit të Hormuzit.
Rolin e ndërmjetësit në konflikt Pakistani e përqafoi fillimisht në 26 mars kur ministri i Jashtëm Ishaq Dar konfirmoi se vendi i tij po tentonte bisedime indirekte SHBA-Iran, e më tej, u hodh një hap më i dukshëm kur Kryeministri Sharif i kërkoi Trumpit të shtynte veprimet ushtarake për dy javë dhe të kërkonte nga Irani të lejonte kalimin e sigurt në Gjirin e Hormuzit. Postimi në rrjetet sociale, më pas i rishikuar, përputhej me armëpushimin dy-javor që shpalli Trump. Ndërkohë, presidenti amerikan në komentin e tij përmendi shkurtimisht edhe Kinën si factor me mundësi ndikimi, edhe pse nuk ka detaje publike mbi angazhimin e saj.

Kronologjia e ngjarjeve, sipas the Economist, tregon dy role Kina pas skenës dhe Pakistani si ndërmjetës i vazhdueshëm. Në raundin e ardhshëm të bisedimeve mund të sqarohet se cili rol ishte vendimtar. Kina është një nga blerësit më të mëdhenj të naftës së Iranit e një pushimzjarri ndihmon të ruhet qarkullimi i saj pa ndërprerje.
E ndërkohë, Pekini që ka marrëdhënie të forta ekonomike dhe strategjike me Iranin, duke ndihmuar negociatat edhe pse në hije, rrit imazhin si lojtar global i besueshëm në zgjidhjen e konflikteve.

The post Kina pas marrëveshjes SHBA-Iran? The Economist: Nuk veproi vetëm Pakistani appeared first on Albeu.com.

“Ne nuk kemi parë marinën kineze të ndërhyjë për të rihapur ngushticën e Hormuzit. Nga ana tjetër, ekziston dialog i drejtpërdrejtë politik midis autoriteteve kineze dhe iraniane për të siguruar që një numër anijesh të mund të kalojnë. A do të jetë e mjaftueshme për të rivendosur rrjedhën e qetë? Nuk mendoj kështu”, tha admirali Nicolas Vozour duke folur në forumin e sigurisë “Lufta dhe Paqja” që po mbahet në Paris.

Sipas Vozour, Franca po përpiqet të bashkojë shumë vende në nivel politik për të përcaktuar kushtet në të cilat do të jetë në gjendje të rihapë ngushticën e Hormuzit. Mediat shkruajnë se ai vuri në dukje, megjithatë, se prania e forcave ushtarake do të jetë e nevojshme për të mbikëqyrur këtë proces. Admirali vuri në dukje se, në këtë fazë, nuk ka indikacione se ngushtica është minuar.

The post Franca bën thirrje për përfshirjen e Kinës në hapjen e ngushticës së Hormuzit appeared first on Albeu.com.

Në vitin 2024, Koreja e Jugut kaloi për herë të parë në shtetin që dërgoi më shumë makina në Shqipëri, me gati 20% të totalit, sipas të dhënave nga Drejtoria e Përgjithshme e Transportit Rrugor (DPSHTRR).

Këtë pozicion e mbajti dhe në 2025-n, me 21.2 mijë mjete të regjistruara për herë të parë, ose 21% e totalit. Për krahasim, në 2021-n, me origjinë nga Koreja e Jugut u regjistruan vetëm 1.2 mijë mjete. Rendja drejt Koresë erdhi pasi ky shtet ofronte makina më ekonomike, pavarësisht kostove më të larta të transportit.

Në dy muajt e parë të vitit 2026, një tjetër tendencë ka qenë rritja e ndjeshme e regjistrimeve të mjeteve nga Kina.

Sipas të dhënave nga DPSHTRR, për periudhën janar-shkurt u regjistruan gjithsej 2253 mjete nga Kina, ose rreth 16% e totalit.

Për krahasim, për gjithë vitin 2025 ishin regjistruar 9126 mjete nga Kina (e katërta pas Koresë, Gjermanisë e Italisë), ose 9.2% e totalit.

Rritja e blerjeve nga Kina, lidhet kryesisht me orientimin drejt makinave elektrike, që jo vetëm që vijnë me çmime më të lira sesa po ti blesh në Europë, por kanë dhe një kursim të lartë në raport me mjetet me naftë e benzinë.

Sipas të dhënave nga DPSHTRR, për dy mujorin 2026 u regjistruan për herë të parë gjithsej 1712 mjete elektrike në vend, ose 12% e totalit dhe 608 hibride (përfshirë opsionin elektrik). Në 2025-n, importet e mjeteve elektrike përbënin 5.7% të totalit.

Regjistrimet për herë të parë të makinave për dy mujorin rriten me 5%

Në 2024-n dhe 2025-n u regjistruan për herë të parë mesatarisht rreth 100 mijë makina në vit. Në vitin 2025, numri i mjeteve në qarkullim në vend e kaloi për herë të parë shifrën e 1 milion (1.061), nga të cilat 850 mijë janë autovetura.

Edhe për dy muajt e parë të 2026-s janë regjistruar për herë të parë 14 mijë mjete të tjera, me një rritje prej 5% në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë.

Koreja e Jugut vijon të ruajë vendin e parë, duke rritur dominimin, me 3526 mjete, ose 25% e totalit. E dyta është Kina, e ndjekur nga Gjermania (1940) dhe Italia (1822).

Ndonëse blerjet e mjeteve elektrike janë në rritje, vijojnë të dominojnë ato me naftë, që përbënin 52% të mjeteve që filluan të qarkullonin për herë të parë në janar e shkurt./Monitor

The post Shqiptarët me sytë nga Azia për makina, pas Koresë, Kina renditet e dyta për importet appeared first on Albeu.com.

“Kina është thellësisht e tronditur dhe dënon fuqimisht përdorimin flagrant të forcës nga SHBA-të kundër një shteti sovran dhe veprimet kundër presidentit të tij (Nicolás Maduro)”, tha zëdhënësi i ministrisë në një postim në X.

“Akte të tilla hegjemonike të SHBA-së shkelin rëndë të drejtën ndërkombëtare dhe sovranitetin e Venezuelës, dhe kërcënojnë paqen dhe sigurinë në Amerikën Latine dhe rajonin e Karaibeve. Kina e kundërshton me vendosmëri këtë. Ne i bëjmë thirrje SHBA-së të respektojë të drejtën ndërkombëtare dhe qëllimet dhe parimet e Kartës së OKB-së, dhe të ndalojë shkeljen e sovranitetit dhe sigurisë së vendeve të tjera”, shtoi zëdhënësi.

The post Kina reagon ashpër ndaj kapjes së Maduros: Të respektohet e drejta ndërkombëtare appeared first on Albeu.com.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka akuzuar Rusinë dhe Kinën për testimin e armëve bërthamore: “Rusia po bën teste, Kina po bën teste, por ata nuk flasin për këtë”, tha Trump në një intervistë të transmetuar të dielën në CBS. “Ju nuk e dini domosdoshmërisht se ku po bëjnë teste.

Ata po bëjnë teste shumë nëntokësore, ku njerëzit nuk e dinë vërtet se çfarë po ndodh me testet”, shtoi Trump.

Ai gjithashtu theksoi se testet kryhen edhe në Korenë e Veriut dhe Pakistan.

Për Trump ky është justifikimi për testet amerikane. “Nuk dua të jem i vetmi vend që nuk po kryen teste”, theksoi ai.

Të mërkurën, Trump foli publikisht për herë të parë në lidhje me testet e armëve bërthamore amerikane.

Në nivel ndërkombëtar, kjo shkaktoi shqetësim dhe konfuzion të madh, pasi Trump ende nuk është shprehur mbi detajet e planeve të tij. Janë ekspertët vetëm ata që kanë spekuluar se çfarë saktësisht mund të përfshijnë testet.

Sekretari i Energjisë Wright: “Asnjë shpërthim bërthamor”.

Sekretari i Energjisë Chris Wright e trajtoi këtë çështje në televizionin amerikan.

“Testet që po diskutojmë janë teste sistemi. Këto nuk janë shpërthime bërthamore”, tha Wright për Fox News.

Ai shpjegoi se ata do të testonin sisteme të reja armësh dhe do të shqyrtonin të gjithë përbërësit e tjerë të një arme bërthamore.

Shpërthimet bërthamore, nga ana tjetër, vetëm do të simuloheshin bazuar në të dhënat ekzistuese shkencore.

Wright shpjegoi se SHBA-të mund të mbështeteshin në të dhënat nga shpërthimet bërthamore gjatë testeve në vitet 1960, 1970 dhe 1980.

“Me shkencën dhe fuqinë tonë kompjuterike, ne mund të simulojmë me saktësi tepër të lartë se çfarë do të ndodhë në një shpërthim bërthamor”, shpjegoi Wright.

“Tani po simulojmë kushtet që çuan në një shpërthim të tillë dhe se si një ndryshim në dizajnet e bombave do ta ndikonte atë”.

Testi i fundit bërthamor në vitin 1992

Testi i fundit i armëve bërthamore nga SHBA-ja u zhvillua në vitin 1992 në shtetin amerikan të Nevadës, pas të cilit Presidenti i atëhershëm i SHBA-së, George H.W.

Bush, vendosi një moratorium që e kanë miratuar të gjitha administratat pasuese të SHBA-së. Nën Presidentin Demokrat Bill Clinton, SHBA-të nënshkruan gjithashtu Traktatin Gjithëpërfshirës të Ndalimit të Testeve Bërthamore (CTBT) në vitin 1996, i cili ndalon të gjitha testet shpërthyese në nivel ndërkombëtar.

Megjithatë, SHBA-të, ashtu si Kina, nuk e kanë ratifikuar traktatin, si rrjedhojë ai nuk ka hyrë kurrë në fuqi. Rusia e tërhoqi ratifikimin e saj në vitin 2023 nën Presidentin Vladimir Putin – një veprim që u kritikua ashpër nga SHBA-të./DW

The post Donald Trump: Kina dhe Rusia po kryejnë teste bërthamore sekrete! SHBA duhet të reagojë appeared first on Albeu.com.

“Shpresoj se ne do ta bëjmë një marrëveshje. Mendoj se do të kemi marrëveshje. Mendoj se do të jetë një marrëveshje e mirë për të dyja palët”, tha Trump më 29 tetor, një ditë para takimit të planifikuar me Xinë në kuadër të samitit të Bashkëpunimit Ekonomik të Azi-Paqësorit (APEC).

Takimi ballë për ballë i 30 tetorit i pari mes dy liderëve që nga viti 2019 ka në qendër përpjekjet për ta zbutur luftën e ashpër tregtare, pasi të dyja palët që kanë dhënë sinjale pozitive në prag të bisedimeve.

Megjithatë, derisa Trumpi dhe Xija duket se janë gati ta shpallin një armëpushim tregtar, ekspertët që folën për Radion Evropa e Lirë thanë se një marrëveshje e qëndrueshme është e pamundur dhe se ka pak gjasa që bisedimet t’i ulin tensionet SHBA-Kinë për Tajvanin – ishullin vetëqeverisës që Pekini e konsideron territor të vetin – apo ta bindin Kinën ta kufizojë mbështetjen e saj për presidentin e Rusisë, Vladimir Putin, dhe luftën e Moskës në Ukrainë.

Sekretari i Thesarit amerikan, Scott Bessent, tha se bisedimet përgatitore kanë sjellë marrëveshje për një “kornizë”, që përfshin pezullimin e kufizimeve kineze për mineralet e rralla, miratimin përfundimtar të një marrëveshjeje që lejon aplikacionin TikTok të vazhdojë të operojë në SHBA dhe zbutjen e disa tensioneve të tjera tregtare.

“Edhe pse takimi mund të projektojë një imazh të një zbutjeje mes Kinës dhe Shteteve të Bashkuara, gara është larg përfundimit”, tha Claus Soong, analist në institutin gjerman MERICS. “Çështjet strukturore mbeten dhe asnjëra palë nuk është e gatshme të heqë dorë nga interesat e saj thelbësore”.

A mund Trump ta bindë Xinë të ushtrojë trysni ndaj Putinit?

Gjatë udhëtimit të tij në Azi – që përfshiu edhe ndalesa në Malajzi dhe Japoni – Trump u tha gazetarëve se dëshiron që Pekini ta ndihmojë Uashingtonin në përpjekjet për t’i ndërmjetësuar bisedime paqeje për t’i dhënë fund luftës më shumë se trivjeçare në Ukrainë.

Përpjekjet e tij deri tani nuk kanë dhënë rezultat, dhe Trump tha se shpreson që Xija ta përdorë ndikimin e tij si partner i rëndësishëm politik dhe ekonomik i Putinit për ta sjellë liderin rus në tryezën e negociatave.

Në shenjë zemërimi, Uashingtoni vendosi sanksione ndaj kompanive të mëdha ruse të naftës më herët këtë muaj, gjë që Ministria e Jashtme e Kinës e kundërshtoi, duke thënë se “nuk kanë bazë në të drejtën ndërkombëtare”.

Në avionin presidencial më 25 tetor, Trump tha se blerja e naftës ruse nga Kina mund të diskutohen, por shtoi se Pekini po i kufizon ato “në mënyrë të konsiderueshme”, duke iu referuar raporteve se kompanitë shtetërore kineze po pezullojnë importet ruse.

Dennis Wilder, ish-këshilltar për Kinën në Shtëpinë e Bardhë gjatë presidencës së George W. Bush, tha për REL-in se Pekini mund të bënte më shumë për t’i ulur importet e naftës nga Rusia, por se është skeptik se takimi në Korenë e Jugut do të çojë në ndarjen e Xi-së nga Putini.

“Trump nuk i ka bërë vërtet trysni Pekinin për këtë çështje, për shkak të prioriteteve të tjera që ka me Xi Jinping”, tha Wilder. “Kina nuk do ta zvogëlojë mbështetjen e saj për luftën e Rusisë. Strategjikisht, Xija është i rreshtuar me Putinin dhe kjo nuk do të ndryshojë”.

Armëpushim në luftën tregtare?

Bessent tha më 26 tetor se pret që Kina të rifillojë blerjen e sojës amerikane dhe t’i shtyjë kontrollet e reja mbi mineralet e rralla, një grup prej 17 elementësh thelbësorë për bateritë e automjeteve elektrike, telefonat inteligjentë dhe teknologjitë e mbrojtjes.

The Wall Street Journal raportoi se Uashingtoni po shqyrton pezullimin e një tarife të re prej 100 për qind, që pritet të hyjë në fuqi më 1 nëntor, si dhe uljen e tarifës prej 20 në 10 për qind ndaj Kinës për rolin e saj në krizën e fentanilit në SHBA.

Në këmbim, Kina pritet të angazhohet për më shumë kontrolle mbi eksportin e kimikateve të përdorura për prodhimin e fentanilit, i cili është fajësuar për qindra mijëra vdekje nga mbidoza.

Pekini dhe Uashingtoni mund gjithashtu t’i ulin tarifat portale për anijet e njëri-tjetrit.

Sipas Sari Arho Havren, studiues i Institutit Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara në Londër, marrëveshja e propozuar para bisedimeve ngjan me “një marrëveshje armëpushimi” në luftën tregtare.

Një lëvizje e tillë mund t’i ulë tensionet që kanë tronditur tregjet globale dhe ta lërë Kinën me një tarifë mesatare amerikane prej rreth 45 për qind, e cila është më në përputhje me partnerët e tjerë kryesorë tregtarë të SHBA-së.

“Si Uashingtoni ashtu edhe Pekini duan të fitojnë kohë”, tha Arho Havren. “Tregtia përbën vetëm një pjesë të vogël të përplasjes më të gjerë midis Shteteve të Bashkuara dhe Kinës.”

A do të flasin Trump dhe Xi për Tajvanin?

Një nga pikat e kamotshme më të ndjeshme midis Pekinit dhe Uashingtonit është Tajvani, një demokraci vetëqeverisëse për të cilën Kina pretendon se është e vetja.

Trump tha se Tajvani do të jetë një nga temat që do t’i flasë me Xinë.

Sipas politikës së kamotshme, Uashingtoni e ndjek një politikë “një Kinë” që e njeh Pekinin si qeverinë e vetme legjitime të Kinës dhe e pranon qëndrimin e tij se Tajvani është pjesë e territorit të saj, por nuk e miraton këtë pretendim. Kjo politikë bazohet në të ashtuquajturat “tri komunikata” që themeluan marrëdhëniet diplomatike SHBA-Kinë.

Shtetet e Bashkuara gjithashtu i ofrojnë armë Tajvanit për vetëmbrojtje në bazë të Aktit të Marrëdhënieve me Tajvanin.

Gjatë fushatës, Trump ka qenë i paqartë për angazhimin ndaj ishullit dhe e ka goditur Tajvanin me tarifa, duke i kërkuar gjithashtu të investojë më shumë në mbrojtje dhe të zhvendosë më shumë prodhim të gjysmëpërçuesve në SHBA.

Në prag të takimit, sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, përjashtoi mundësinë që SHBA-ja të bëjë lëshime për Tajvanin në këmbim të një marrëveshjeje tregtare me Kinën.

“Nëse njerëzit shqetësohen se do ta marrim një marrëveshje tregtare në këmbim të braktisjes së Tajvanit, askush nuk po e shqyrton këtë”, tha ai për gazetarët.

Wilder, ish-këshilltar i presidentit Bush për politikën ndaj Kinës, tha se pret që Xija të përfitojë nga lodhja e Trumpit gjatë takimit dhe të përpiqet ta largojë atë nga linja e kujdesshme diplomatike e SHBA-së ndaj Tajvanit dhe Pekinit.

“I jepja presidentit Bush një kartë me shënime për t’u siguruar që e përdorte formulimin e saktë”, tha ai.

“Nëse thua se respektojmë ‘tri komunikatat’ para se ta përmendësh Aktin e Marrëdhënieve me Tajvanin, në sytë e Tajpeit dhe Pekinit dukesh sikur anon nga Kina”.

Nëse arrihet marrëveshja, çfarë ndodh më pas?

Shumëçka do të varet nga se për çfarë do të pajtohen realisht Trump dhe Xi në Korenë e Jugut. Derisa zyrtarët amerikanë kanë folur për shtyrjen e kufizimeve kineze për mineralet e rralla, mbetet e paqartë se sa do të zgjasë kjo dhe nëse përfshin edhe një ndalim tjetër të shpallur në prill.

Trump ka thënë se planifikon të udhëtojë në Pekin në fillim të vitit 2026 për t’u takuar me Xinë, dhe se kjo do të pasohet nga një vizitë e liderit kinez në SHBA më vonë gjatë atij viti.

Shumica e ekspertëve mendojnë se çdo marrëveshje e arritur në Korenë e Jugut do të përfaqësojë një armëpushim të përkohshëm që mund të hapë rrugën për dialog më të lartë diplomatik midis dy liderëve, megjithëse do të jetë shumë më e vështirë të zgjidhen tensionet më të larta gjeopolitike.

“Kina nuk ka gjasa të bëjë lëshime që dëmtojnë përpjekjet e saj për statusin e fuqisë së madhe apo për të fituar më shumë ndikim në marrëdhëniet ndërkombëtare”, theksoi Soong./REL

The post Trump synon ujdi tregtare me Xi Jinping/ Takimi në Korenë e Jugut, çfarë pritet të diskutojnë dy udhëheqësit appeared first on Albeu.com.