Pesë mësime mund të nxirren nga këto zgjedhje:

Ekonomia ‘jo aq e rëndësishme’

Rënia e lirës turke, e cila bëri që inflacioni të rritej në 85% vjeshtën e kaluar, ishte parë si një gjemb i madh në këmbë për presidentin Erdogan. Por ai, pasi rriti pagën minimale tre herë në vit, i shumëfishoi premtimet e tij në fushatë – ndër to është edhe dyfishimi i pagës së nëpunësve civilë.

Këto “masa populiste” bindën një pjesë të elektoratit, në një Turqi ku “ekonomia nuk është aq e rëndësishme (përsa i përket zgjedhjeve të votuesve) sa thonë komentuesit”, vlerësoi Berk Esen, një studiues i shkencave politike në Universitetin Sabancı të Stambollit.

Për të rikthyer ekonominë në rrugën e duhur, opozita premtoi të rrisë normat e interesit për të ulur inflacionin në një shifër brenda dy viteve. Umit Aksai, një profesor i Ekonomisë Ndërkombëtare, beson se këto propozime të opozitës, të cilat mund të frenojnë aktivitetin ekonomik, “nuk e gëzonin botën që tashmë po përballet me vështirësi”.

Opozitës nuk i mjaftoi vota kurde

“Vota kurde shpjegon rezultatet e mira të opozitës”, vuri në dukje Yohanan Benhaim, kreu i studimeve moderne në Institutin Francez të Studimeve Orientale (Ifea) në Stamboll.

Kemal Kilicdaroglu ka arritur përqindjet e tij më të larta në provincat juglindore të Turqisë, ku shumica e banorëve janë kurdë. Në Dijarbakır, për shembull, ai mori 72%, pasi partia pro-kurde HDP doli në anën e kandidatit të opozitës.

Por vota kurde, edhe pse prej vitesh mendohet të ndikojë vendimtar në rezultatin e zgjedhjeve presidenciale, kësaj radhe nuk mjaftoi për opozitën. “Strategjia e Erdoganit, e cila ka lidhur vazhdimisht opozitën me kurdët, PKK-në dhe terrorizmin, është dëshmuar efektive,” tha Bayram Balci, një studiues në CERI-Sciences Po.

Pasojat e tërmetit janë të kufizuara

Të mbijetuarit e tërmetit masiv të 6 shkurtit, i cili vrau të paktën 50,000 njerëz, kanë shprehur zemërimin e tyre, duke akuzuar shtetin se është i ngadalshëm në veprim në disa provinca, si Antiyaman dhe Hatay.

Ky zemërim nuk u shpreh në votime. Presidenti Erdogan premtoi se do të ndërtojë sa më shpejt 650 mijë shtëpi për viktimat e tërmetit. “Mesazhi u pa si i besueshëm” nga një pjesë e votuesve, komentoi Burke Essen.

Erdogan ruajti përqindjet e tij shumë të larta në shumicën e zonave të prekura: 72% në Kahramanmaras, 69% në Malatya, 66% në Antiyaman. Në Hatay, përqindja mbeti e qëndrueshme në 48%.

Rritja e nacionalizmit

Përqindja e lartë e papritur e kandidatit ultranacionalist Sinan Ogan ishte një nga surprizat e kutisë së votimit. Ish-deputeti mori më shumë se 5%, edhe pse Erdogan dhe Kemal Kilicdaroglu mbështeten nga partitë nacionaliste.

“Nacionalizmi ka qenë një komponent i peizazhit politik turk (…) që nga vitet 1990”, sipas Umut Ezkirimli, një studiues në Institutin e Barcelonës për Studime Ndërkombëtare (Ibei).

Rritja e nacionalistëve, partitë e ndryshme të të cilëve u bashkuan për 22% të votave në zgjedhjet parlamentare të mbajtura në të njëjtën kohë me ato presidenciale, i atribuohet pjesërisht problemit të refugjatëve sirianë që jetojnë në Turqi.

“Kthesa e madhe është se tani e djathta dhe e djathta ekstreme janë në qendër të lojës”, tha Yohanan Benheim.

Sondazhet u rrëzuan

Të gjitha ose pothuajse të gjitha sondazhet i dhanë Kemal Kilicdaroglu epërsinë. Madje disa e shpallën fitues që në raundin e parë të zgjedhjeve. Erdogan i mohoi: e nesërmja e gjeti fitues, edhe nëse nuk arriti të mbizotëronte në raundin e parë, si në 2018, pasi përqindja që grumbulloi ishte nën 50%.

The post Sondazhet u rrëzuan, ekonomia nuk ka rëndësi dhe nacionalizmi po rritet: 5 mësime që dolën nga zgjedhjet turke appeared first on Albeu.com.

Në garë ishin tre kandidatë, ku krahas Erdoganit dhe Kiliçdaroglusë mori rreth 5% të votave edhe Sinan Ogan, ndërsa për partitë, duke qenë se ishin dhe zgjedhje për Parlamentin, AK parti ka marrë shumicën.

Sistemi elektoral turk njeh edhe votën e diasporës ku turqit jashtë vendit mund të votojnë në ambasada apo konsullata për zgjedhjet në vendin e tyre.

Sëfundmi, AA ka nxjerrë edhe rezultatin e votave të turqve në Shqipëri, të cilët rezulton se kanë mbështetur në shumicë kandidatin e opozitës në Turqi si edhe partitë opozitare në zgjedhjet parlamentare.

Më konkretisht, në Shqipëri kanë votuar 632 turq ku 393 persona kanë dhënë votën për Kiliçdaroglu, 204 për Erdogan dhe 23 për Sinan Ogan, raporton AlbEu.com.

Në total, kandidati i opozitës mori 62.58% të votave të turqve në Shqipëri.

Situata paraqitet ndryshe në Kosovë, ku shumica ka votuar Erdoganin. Më konkretisht, Erdogani ka marrë 517 vota nga turqit në Kosovë, kurse Kiliçdaroglu 454 vota.

/albeu.com

The post SHIFRAT/ Erdoganin apo Kiliçdaroglunë, kë votuan turqit në Shqipëri dhe Kosovë? appeared first on Albeu.com.