Çuditërisht, ka qenë një kohë jo shumë kohë më parë, kur gjyqtarët kontrollonin respektimin e disiplinës sportive në fushë pa kartona.

Kush u bë më pas adresuesi i parë i kartonit të kuq?

Masa e dhënies së kartonëve të verdhë dhe të kuq për shkelësit e disiplinës sportive në fushën e futbollit e gjen zanafillën e historisë së saj në shekullin e nëntëmbëdhjetë. Në ditën e dytë të Kupës së Botës të parë, të mbajtur në vitin 1930, pati një pezullim kur peruani Placido Gallindo refuzoi të hynte në fushë kundër Rumanisë, por kartonët e verdhë dhe të kuq nuk u përdorën fizikisht në futboll deri në vitin 1970. Në vende, praktika e lëshimit të kartonave për shkelje për lojtarët u përdor si eksperiment. Pse ndodhi kjo dhe cilët ishin lojtarët e parë që morën kartona për shkeljen.

Në lojërat ndërkombëtare, komunikimi verbal ndërmjet gjyqtarit dhe lojtarit shpesh mund të jetë i vështirë. Kujtoni përsëri skenat e çuditshme në Wembley në vitin 1966, kur argjentinasi Antonio Rattin u përjashtua me karton të kuq në çerekfinalet e Kupës së Botës kundër Anglisë. Në ndeshjen çerekfinale ndaj mikpritësve të kampionatit të Anglisë, ai u përjashtua nga gjyqtari gjerman Rudolf Kraitlein për “vërejtje të vrazhdë”, pavarësisht se arbitri nuk dinte spanjisht. Rattin nuk i kuptoi për shkak të pengesës gjuhësore arsyet e largimit të tij dhe ishte jashtëzakonisht i indinjuar nga vendimi i arbitrit, duke qenë i bindur se arbitri ishte i njëanshëm në favor të mikpritësve, se ai refuzoi të largohej nga fusha.

Për të shprehur përbuzjen e tij, ai, në veçanti, u ul në tapetin e kuq, i cili ishte menduar ekskluzivisht për Elizabeth II. Si pasojë, ai është nxjerrë nga fusha me përpjekjet e dy policëve më pas si i fshiu duart në flamurin e qosheve që ishte flamuri britanik. Ky incident, përveç ngjarjeve dhe emocioneve të tjera rreth kësaj ndeshje, shkaktoi një përballje themelore futbollistike mes Argjentinës dhe Anglisë.

Ky problem me pengesën verbale të komunikimit ka shqetësuar prej disa kohësh ish-arbitrin Ken Aston. Aston ishte një mësues britanik në shkollë dhe ishte një arbitër në lojën famëkeqe të Kupës së Botës 1962 midis Italisë dhe Kilit, “Beteja e Santiagos” siç u bë e njohur për temperamentin e saj famëkeq. Aston përjashtoi dy lojtarë në atë ndeshje. Njëri prej tyre, Giorgio Ferrini, nuk fliste anglisht dhe nuk e kuptonte që po i kërkonin të largohej nga fusha, ai qëndroi në fushë dhe pengoi rifillimin e lojës.

Përsëri, kjo përkeqësoi një situatë tashmë të vështirë. Pas incidentit të Rattin në 1996, Aston, i emëruar në atë kohë në komitetin e arbitrave të FIFA-s, udhëtoi me makinë nëpër Londër, duke menduar për konfuzion të mëtejshëm. Jack Charlton u paralajmërua gjatë lojës, por Charlton me sa duket nuk ishte i informuar për këtë dhe e mori vesh vetëm pasi lexoi gazetën të nesërmen. Pa një gjuhë të besueshme dhe universale, kishte mungesë qartësie, dhe sipas Aston, frymëzimi erdhi kur ai ndaloi në një semafor në High Street në Kensington. Dhe merita për dizajnin e kartave në fakt i takon gruas së Astonit, e cila improvizoi një palë kartona xhepi letre të kuqe dhe të verdhë, të cilat formuan bazën e idesë që do t’i prezantohet FIFA-s.

Kështu lindën letrat klasike dhe pas një prove të suksesshme në Kampionatin Botëror të 1970, ato u adoptuan gradualisht nga federatat botërore në vitet në vijim. Megjithatë, ky Botëror u mbajt pa kartona. Ashtu si kampionati europian i vitit 1972. Por në vitin 1974, në Kupën e Botës në Gjermaninë Perëndimore, kartonët e kuq ranë në një bosht. Gjithsej do të jenë pesë prej tyre. Marrësi i parë ishte Carlos Caseli nga Kili, i cili mori kartonin e dytë të verdhë për një faull ndaj Berti Vogts. Kazeli u bë lojtari i 24-të i përjashtuar në historinë e Kupës së Botës, por i pari që merr karton të kuq.

Vendi i origjinës së Aston, Anglia prezantoi sistemin e racionimit më vonë. U prezantua vetëm gjashtë vjet më vonë, por dy prej tyre u lëshuan në ditën e parë të përdorimit. Kështu, më 2 tetor 1976, David Wagstaff i Blackburn mori një karton për sfidimin e ashpër të vendimit të arbitrit në pjesën e parë. Më e famshmja, i madhi George Best, i cili atëherë luante për Fulhamin kundër Southampton, u përjashtua gjithashtu për sharje.

Por sistemi i kartave në futbollin britanik në fakt do të ndalet pas kësaj. Në vitin 1981, ndërsa huliganizmi i futbollit ishte në rritje, me gjyqtarët duke shfaqur letra duke u bërë objektiva të dukshëm, kartat u shfuqizuan si masë paqeje dhe qetësie. Sidoqoftë, çfarëdo efekti që kishte kjo ishte minimale dhe ato u kthyen në vitin 1987.

DUAJE FOUTBOLIN DHE FALEMINDERIT PËR VËMENDJEN TUAJ. Përktheu në shqip. /albeu.com/

The post Nga vijnë kartonat në futboll? appeared first on Albeu.com.