Rritja pritet të jetë më e madhe në vendet ku jetëgjatësia është më e ulët, duke kontribuar në konvergjencën e rritjes së jetëgjatësisë në rajonet gjeografike. Ky trend është kryesisht për shkak të masave të shëndetit publik që kanë parandaluar dhe përmirësuar normat e mbijetesës për sëmundjet kardiovaskulare, Covid-19 dhe një sërë sëmundjesh ngjitëse tek nënat dhe të porsalindurit. Jetëgjatësia globale parashikohet të rritet nga 73.6 vjet në 2022 në 78.1 vjet në 2050. Jetëgjatësia globale e shëndetshme, numri mesatar i viteve që një person mund të jetojë me shëndet të mirë, pritet të rritet nga 64.8 vjet në 2022 në 67.4 vjet në 2050.

Raporti konstaton gjithashtu se barra e vazhdueshme kalon nga sëmundjet ngjitëse në ato jo të transmetueshme, si sëmundjet kardiovaskulare, kanceri, sëmundja pulmonare obstruktive kronike dhe diabeti, si dhe ekspozimi ndaj faktorëve të rrezikut që lidhen me këto sëmundje, si obeziteti, presioni i lartë i gjakut, duhanpirja dhe dieta jooptimale, do të kenë ndikimin më të madh në barrën e sëmundjeve në brezin e ardhshëm. Ndërsa barra e sëmundjeve vazhdon të zhvendoset tek këto sëmundje, pritet që më shumë njerëz të jetojnë më gjatë, por me më shumë vite shëndet të dobët.

Në fakt, një tjetër studim i faktorëve të rrezikut, i botuar gjithashtu në The Lancet, zbuloi se numri total i viteve të humbura për shkak të shëndetit të keq dhe vdekjes së parakohshme (DALYs) që i atribuohen faktorëve të rrezikut metabolik është rritur me 50% që nga viti 2000.

Studiuesit studiuan gjithashtu skenarë alternativë, nëse ndërhyrjet e ndryshme të shëndetit publik mund të eliminonin ekspozimin ndaj grupeve kryesore të faktorëve të rrezikut. Ndikimet e parashikuara janë më të forta në skenarin e përmirësimit të rreziqeve të lidhura me faktorët e sjelljes dhe të stilit të jetesës, me një reduktim prej 13.3% në vitet e humbura për shkak të sëmundjes dhe vdekjes së parakohshme në vitin 2050, në krahasim me skenarin e referencës.

The post Jetëgjatësia globale do të rritet por shëndeti do të dobësohet appeared first on Albeu.com.

Një studim që është bërë në vitin 2018, i publikuar në “Journal of the American Medical Association”, ka treguar se shumë njerëz shpenzojnë kohën më të madhe të ditës duke qëndruar ulur. Sipas studimit, ata që qëndrojnë ulur kanë jetë relativisht më të shkurtër se sa ata që kanë aktivitete ditore të çfarëdollojshme.

“Koha e qëndrimit ulur” çdo ditë përfshin çdo aktivitet të kryer në pozicion ulur ose të shtrirë që kërkon pak shpenzime energjie, si puna në laptop, shikimi i televizorit, luajtja e video-lojërave, ngasja e makinës, e madje edhe ngrënia e një vakti.

Në tërësi, mendohet se koha e qëndrimit ulur përbën më shumë se gjysmën e orëve të zgjimit të shumicës së të rriturve.

Qëndrimi ulur për tetë orë ose më shumë çdo ditë përbën rrezikun më të madh. Rezultatet nga një studim i vitit 2023, të botuar në “Journal of Diabetes Research” sugjerojnë gjithashtu se sa më e madhe të jetë koha e qëndrimit ulur, aq më e madhe është mundësia e rezistencës ndaj insulinës.

Rreziqet u rritën ndjeshëm kur koha ditore e qëndrimit tetë orë ose më shumë u shoqërua me pak ose aspak aktivitet fizik.

The post Ky është armiku më i madh i jetëgjatësisë appeared first on Albeu.com.

Gjumi është shumë i rëndësishëm për organizmin dhe ka lidhje të fortë edhe me jetëgjatësinë. Një studim shkencor mbi jetëgjatësinë dhe gjumin, shpjegon se njerëzit që flenë vonë janë 10 përqind më shumë të rrezikuar nga vdekja e parakohshme.

Ndërkohë, njerëzit që flenë herët janë më të shëndetshëm

Sipas studimit, njerëzit që bien për të fjetur herët dhe zgjohen në të gdhirë, janë më të mbrojtur. Studimi  tregon se të fjeturit vonë mund të shkaktojë pasoja shëndetësore në organizëm.

Studimi zgjati mbi 6 vjet mbi mënyrën dhe oraret e të fjeturit të plot 433,000 personave. Studiuesit synonin të zbulonin një lidhje reciproke mes të fjeturit dhe rrezikut të vdekjes së parakohshme dhe sëmundjeve.

Njerëzit që flenë vonë janë 25 përqind më të rrezikuar nga problemet nervore, 23 përqind nga problemet me stomakun dhe 22 përqind nga sëmundjet e rrugëve të frymëmarrjes.

Ata janë më të prirur ndaj pirjes së duhanit, ushqimeve të shpejta dhe alkolit. Për më tepër, ora biologjike e këtyre të fundit nuk është në përputhje me sjelljen e tyre apo mjedisin.

Sipas të dhënave, studime të mëparshme kanë konfirmuar se njerëzit që punojnë vonë janë më të rrezikuar nga vdekshmëria apo sëmundjet kardiovaskulare.

The post Njerëzit që flenë vonë, apo herët; kush janë më jetëgjatët? appeared first on Albeu.com.

Por ka një paradoks: Shumica dërrmuese e kërkimeve përqendrohen në mizat e frutave, krimbat nematodë dhe  minjtë laboratorikë , sepse janë të lehtë për t’u punuar me to dhe shumë mjete gjenetike janë në dispozicion. E megjithatë, një arsye kryesore që gjenetistët zgjodhën këto specie në radhë të parë është sepse ato kanë jetëgjatësi të shkurtër.

Sot, një numër i vogël studiuesish po marrin një qasje të ndryshme dhe po studiojnë krijesa jashtëzakonisht jetëgjata ato që, për çfarëdo arsye evolucionare, kanë mbijetuar shumë më gjatë se disa krijera të tjera.

Shpresa është që duke eksploruar dhe kuptuar gjenet dhe rrugët biokimike që japin jetë të gjatë, studiuesit mund të zbulojnë përfundimisht ‘truket’ që mund të zgjasin edhe jetëgjatësinë tonë.

Të gjithë kanë një ide të përafërt se çfarë është plakja. Lëkura jonë ulet, flokët tona thinjen nyjet ngurtësohen.

Si rezultat, ne jemi më të prirur ndaj sëmundjeve kronike si kanceri, Alzheimer dhe diabeti dhe sa më shumë të rritemi, aq më shumë ka gjasa të vdesim çdo vit.

Sipas studimeve kafshët më të mëdha kanë tendencë të jetojnë më gjatë se ato më të voglat.

Një mi i shtëpisë jeton vetëm dy ose tre vjet, ndërsa një brejtës me përmasa të ngjashme, jeton më shumë se 35 vite.

Ndërkohë balenat mund të jetojnë deri në 200-vjeç.

Lakuriqët e natës mbi mesataren

Një lakuriq nate është kapur pas 41 vitesh që ka lindur.

“Kjo është veçanërisht e mahnitshme për një kafshë që jeton në natyrë”, thotë Emma Teeling, një biologe evolucionare e lakuriqëve të natës në Kolegjin Universitar të Dublinit.

“Është e barabartë me rreth 240 deri në 280 vite njerëzore, me pak ose aspak shenja plakjeje,” thotë ajo.

“Pra, lakuriqët e natës janë të jashtëzakonshëm. Pyetja është, pse?”- tha ajo.

Në fakt ka dy mënyra për të menduar për pyetjen e Teeling. Së pari: Cilat janë arsyet evolucionare që disa specie janë bërë jetëgjatë, ndërsa të tjera jo? Dhe, së dyti: Cilat janë truket gjenetike dhe metabolike që i lejojnë ata ta bëjnë këtë?

Që një brejtës i vogël që vrapon si miu, ka pak për të fituar duke investuar shumë në mirëmbajtjen e vetes pasi ndoshta do të përfundojë si drekë grabitqari brenda pak muajsh.

Ndërkohë specie të tilla si balenat dhe elefantët janë më pak të prekshëm nga grabitqarët ose goditjet e tjera të rastësishme të fatit dhe ka të ngjarë të mbijetojnë mjaftueshëm.

Gjithashtu, nuk është për t’u habitur që grupe të tilla si zogjtë dhe lakuriqët e natës,  të cilët mund t’u shpëtojnë armiqve duke fluturuar, priren të jetojnë më gjatë se sa prisni duke pasur parasysh madhësinë e tyre, thotë Kirkëood.

E njëjta gjë do të zbatohej për minjtë, të cilët jetojnë jetën e tyre në strofkat nëntokësore ku janë kryesisht të sigurt nga grabitqarët.

Por pyetja që studiuesit duan t’i përgjigjen më urgjentisht është e dyta:  Si  arrijnë speciet jetëgjata të vonojnë plakjen? Edhe këtu, skica e një përgjigjeje po fillon të shfaqet ndërsa studiuesit krahasojnë speciet që ndryshojnë në jetëgjatësi.

Speciet jetëgjatë, akumulojnë dëmtime molekulare më ngadalë se sa ato me jetë të shkurtër.

Për shembull, minjtë e zhveshur nishan kanë një ribozom jashtëzakonisht të saktë, strukturën qelizore përgjegjëse për grumbullimin e proteinave.

Dhe nuk janë vetëm minjtë nishan: Në një studim vijues që krahasoi 17 lloje brejtësish me jetëgjatësi të ndryshme, ekipi i Gorbunova zbuloi se speciet më jetëgjata, në përgjithësi, prireshin të kishin ribozome më të sakta.

Proteinat e minjve të nishanit të zhveshur janë gjithashtu më të qëndrueshme se ato të gjitarëve të tjerë, sipas hulumtimit të udhëhequr nga Rochelle Buffenstein, një gerontologe krahasuese në Calico, një spinoff i Google i fokusuar në kërkimin e plakjes.

Qelizat e kësaj specie kanë një numër më të madh të një klase molekulash të quajtura chaperone që ndihmojnë proteinat të palosen siç duhet.

Ato gjithashtu kanë  proteazome më të fuqishme , struktura që largojnë proteinat me defekt. Këto proteazoma bëhen edhe më aktive kur përballen me stres oksidativ, kimikate reaktive që mund të dëmtojnë proteinat dhe biomolekulat e tjera.

ADN-ja, gjithashtu, duket se ruhet më mirë te gjitarët me jetë më të gjatë.

Kur ekipi i Gorbunova krahasoi efikasitetin me të cilin 18 specie brejtësish riparuan një lloj të veçantë dëmtimi (të quajtur thyerje me dy fije) në molekulat e tyre të ADN-së, ata zbuluan se speciet më jetëgjatësi më të gjatë, janë minjtë dhe kastorët e zhveshur. Dallimi i specieve më jetëgjatë me ato më jetëshkurtër ishte kryesisht për shkak të një  versioni më të fuqishëm të një gjeni të njohur si  Sirt6 , i cili tashmë dihej se ndikonte në jetëgjatësinë tek minjtë.

Shikimi i “orës epigjenetike”

Por nuk janë vetëm gjenet që vuajnë ndërsa kafshët plaken, po ashtu edhe modeli i tyre i aktivizimit.

Një mënyrë e rëndësishme që qelizat i ndezin dhe fikin gjenet në kohën dhe vendin e duhur është duke i bashkangjitur etiketat kimike të quajtura grupe metil në vendet që kontrollojnë aktivitetin e gjeneve.

Por këto etiketa të njohura gjithashtu si shenja epigjenetike priren të bëhen më të rastësishme me kalimin e kohës, duke bërë që aktiviteti i gjeneve të bëhet më pak i saktë.

Në fakt, gjenetisti Steve Horvath nga UCLA dhe kolegët e tij kanë zbuluar se duke vlerësuar statusin e një grupi prej gati 800 vendeve të metilimit të shpërndara rreth gjenomit, ata mund të vlerësojnë me besueshmëri  moshën e një individi në lidhje me jetëgjatësinë maksimale të specieve të tij .

Kjo “orë epigjenetike” vlen për të gjitha 192 llojet e gjitarëve që ekipi i Horvath ka parë deri tani.

Rrugë të tjera drejt pleqërisë

Kohët e fundit, ekipi i Teeling studioi lakuriqët e natës Myotis myotis nga pesë streha në Francë për tetë vjet, duke kapur çdo lakuriq çdo vit dhe duke marrë mostra të vogla gjaku për renditjen e transkriptimit.

Kjo i lejoi ata të gjurmonin se si transkriptomet e lakuriqëve të natës ndryshuan ndërsa plaken dhe ta krahasonin procesin me atë të minjve, ujqërve dhe njerëzve – të vetmet specie të tjera për të cilat ishin të disponueshme të dhëna të ngjashme transkriptome afatgjata.

Ndërsa gjitarët e tjerë prodhonin gjithnjë e më pak molekula mRNA të lidhura me funksionet e mirëmbajtjes si riparimi i ADN-së dhe stabiliteti i proteinave sa më shumë që rriteshin, lakuriqët e natës jo.

Në vend të kësaj,  sistemet e tyre të mirëmbajtjes dukej se bëheshin më të forta ndërsa plaken , duke prodhuar më shumë mRNA të lidhura me riparimin.

Skeptikët vërejnë se ende mungojnë provat përfundimtare, sepse prania e më shumë molekulave të mRNA nuk do të thotë domosdoshmërisht mirëmbajtje më efektive.

“Është një hap i parë i rëndësishëm, por është vetëm kaq,” thotë Steven Austad, një biogerontolog në Universitetin e Alabama, Birmingham.

Megjithatë, fakti që analiza identifikoi procese që tashmë ishin të lidhura me jetëgjatësinë, të tilla si riparimi i ADN-së dhe mirëmbajtja e proteinave, sugjeron që gjene të tjera të shënjuara nga kjo metodë mund të jenë të dhëna të forta.

Në veçanti, ekipi gjeti 23 gjene që bëhen shumë më aktive me kalimin e moshës tek lakuriqët e natës, por më pak aktive tek gjitarët e tjerë.

Ata tani po i shikojnë këto gjene me shumë interes, me shpresën për të zbuluar ‘’truke” të reja për të ndryshuar rrjedhën e plakjes.

Një nga parimet që ka filluar të dalë nga studimet krahasuese të plakjes është se specie të ndryshme mund të ndjekin rrugë të ndryshme drejt jetëgjatësisë.

Elefantët e bëjnë këtë duke pasur kopje të shumta të gjeneve kyçe që shtypin tumorin, në mënyrë që çdo qelizë të ketë kopje rezervë nëse një gjen prishet gjatë konsumimit të jetës. Minjtë lakuriq, nga ana tjetër, fitojnë rezistencë ndaj kancerit nga një molekulë e pazakontë e përfshirë në ngjitjen e qelizave së bashku, ndërsa balenat kanë përmirësuar rrugët e tyre të riparimit të ADN-së.

The post Truket gjenetike të kafshëve më jetëgjatë appeared first on Albeu.com.

Zonat blu i referohen rajoneve ku njerëzit jetojnë më shumë se 100 vjet. Janë identifikuar 5 zona blu në të gjithë botën: Në Sardenjë të Italisë, Okinawa të Japonisë, Gadishulli Nicoya, Icaria në Greqi dhe Loma Linda në Kaliforni.

Gjatë këtij studimi mbi jetëgjatësinë, Buettner zbuloi se të pesta zonat kishin një gjë të përbashkët tek vaktet ditore: bishtajoret.

Shkencëtarët besojnë se një dietë me bazë bimore, kontribuon në jetëgjatësinë e njerëzve që jetojnë në këto zona.

Dhe ka kuptim, pasi bishtajoret kanë shumë vlera ushqyese, ato përmbajnë bakër, hekur, magnez, kalium, acid folik, zink dhe lizinë, një aminoacid i nevojshëm për shëndetin e njeriut. Ato janë gjithashtu plot me proteina dhe fibra.

“Fibrat ju shpërblejnë me një mikrob të shëndetshëm të zorrëve dhe më pak inflamacion dhe funksion më të mirë imunitar”, tha Buettner për CNN. Buettner vlerëson se vetëm 5 deri në 10% e amerikanëve marrin fibrat që u nevojiten.

Fasule të ndryshme gjithashtu kanë një sasi të ndryshme ushqyese. Për shembull, fasulet e kuqe të errëta janë të pasura me kalium, ndërsa qiqrat janë një burim i mirë i magnezit. Po kështu, disa lloje fasulesh përmbajnë më shumë fibra dhe proteina se të tjerat.

Si i tillë, Buettner këshillon të hani një shumëllojshmëri fasulesh për një profil optimal ushqyes. Fibra e tretshme në fasule mund të ndihmojë në uljen e kolesterolit dhe madje të ndihmojë në parandalimin e diabetit të tipit 2 duke stabilizuar sheqerin në gjak.

Studimet kanë zbuluar gjithashtu se ngrënia e fasuleve katër herë në javë ishte e lidhur me një rrezik 22% më të ulët të sëmundjeve të zemrës.

Madje, fasulet janë më të shëndetshme se mishi dhe gjithashtu të përballueshme për t’u blerë.

The post Konsumohen me shumicë nga shqiptarët, shkencëtarët: Fasulet janë ushqimi i jetëgjatësisë appeared first on Albeu.com.

“Kam pasur një ditë mjaft të bukur”, tha ajo për West News Service.

“Nuk mund ta besoj se jam 102 vjeç”, tha e emocionuar.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Titanium Magazine (@titaniummagazineofficiall)

Kur ishte më e re, Joyce Jackman punonte në një pastiçeri përpara se të regjistrohej në Forcat Ajrore Mbretërore (RAF) si kuzhiniere gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ajo u martua me të dashurin e saj Terence Jackmhan në vitin 1945, vitin kur mbaroi lufta. Ata jetuan së bashku derisa i shoqi ndërroi jetë./Albeu.com/

The post E moshuara festoi ditëlindjen e 102-të: S*ksi, sekreti i jetëgjatësisë sime appeared first on Albeu.com.

Këto të dhëna bëhen të ditura sipas një analize të publikuar nga faqja e internetit Landgeist bazuar në të dhënat e Programit të Zhvillimit të OKB-së (UNDP).

Jetëgjatësia e pritshme e bullgarëve është 74,9 vjet, ndërsa maqedonasve 75,7. Më pas renditen serbët dhe shqiptarët me 75,8 vjet, malazezët me 76,8, banorët e Bosnjë-Hercegovinës me 77,3 dhe kroatët me 78,3 vjet. Më jetëgjatët në rajon janë grekët, jetëgjatësia e të cilëve është 82.1 vjet.

Në Evropë, ukrainasit kanë jetëgjatësinë më të shkurtër me 72 dhe rusët me 72.4 vjet.

Më gjatë jetojnë italianët, 83,6, spanjollët dhe zviceranët 83,4 vjet.

“Landgeist” vëren se ka një ndryshim mjaft të madh në jetëgjatësinë për njerëzit në Evropën Perëndimore dhe Lindore. Ai gjithashtu thekson se sipas rajoneve, popullsia më e shkurtër jeton në Bullgarinë veriperëndimore, 69,7 vjet dhe në Serbinë jugore dhe lindore, 71,9 vjet. Njerëzit në rajonin italian të Ticinos kanë jetëgjatësinë më të gjatë me 85.7 vjet dhe në Madrid të Spanjës me 85.4 vjet./INA

The post Qytetarët e Maqedonisë me jetëgjatësinë më të shkurtër në Evropë appeared first on Albeu.com.

Gjëja e parë që duhet të keni parasysh, është se prindërit tuaj i përkasin një brezi më tëhershëm nga ju. Ata kanë qenë nën një presion më të madh social për t’u martuar, për të pasur fëmijë dhe për të qëndruar së bashku. Po ashtu jetuan në vite në të cilat gratë ishin më pak të pavarura sesa sot, dhe kur stigma sociale ndaj divorcit ishte më e rëndë.

Ndërkohë, dua të theksoj se jetëgjatësia e një martese nuk është gjithmonë sinonim i përmbushjes personale. Mendoni për një moment:Kush është më i lumtur, një grua e ndarë apo një grua e martuar me një burrë me të cilin nuk dëshiron të jetë më, por nga i cili për lloj–lloj arsyesh, ajo nuk mund të ndahet?

Megjithatë, duke supozuar se prindërit tuaj kanë qenë vërtet në gjendje të ndaheshin dhe megjithatë martesa e tyre ishte e suksesshme, atëherë përgjigja është se ishte një përzierje e të dyjave. Pra e aftësisë së të dyve, që ndoshta unë do ta quaja inteligjencë emocionale.

Kjo është aftësia e tyre për të qenë bujarë, empatikë dhe të dashur ndaj njëri-tjetrit, edhe në momentet më të vështira. Dhe pastaj ishte fati që ata janë rritur në një mënyrë që i bën ata të përputhshëm pas gjithë kësaj kohe që ka kaluar.

Gjithsesi, elementët që përbëjnë një çift të lumtur dhe jetëgjatë janë të shumtë:çdo takim i dy personave është unik, ndaj unë nuk mendoj se është e dobishme të bësh krahasime apo gara mbi jetëgjatësinë e një martesë. Prandaj, gëzojuni përvjetorit të veçantë të martesës së prindërve tuaj, por mos lejoni që rrugëtimi i tyre të përcaktojë tuajin. / “Internazionale”

The post Cili është sekreti i jetëgjatësisë së një martese? appeared first on Albeu.com.

Një prej tyre është rritja e dietës tuaj me ushqime të pasura me antioksidantë. Nëse konsumoni më shumë nga ushqimet e mëposhtme do të arrini të arrini jetëgjatësi.

Arrat

Studiuesit e USDA theksojnë se ngrënia e një grushti arra në ditë mund të zvogëlojë rrezikun e sëmundjeve të zemrës dhe diabetit. Arrat janë të pasura me omega-3, ndërsa lajthitë përmbajnë argininë, një aminoacid që mund të ulë presionin e gjakut. Çelësi është moderimi, pasi arrat janë të larta në kalori.

Farat e lirit

Farat e lirit janë burimi më i fuqishëm bimor i acideve yndyrore omega-3. Studimet tregojnë se shtimi i farave të lirit në dietën tuaj mund të ndihmojë në uljen e rrezikut të zhvillimit të sëmundjeve të zemrës me 46%.

Vaji i ullirit

Vaji i ullirit është i pasur me yndyrna të shëndetshme të pangopura (MUFA), të cilat ndihmojnë në uljen e kolesterolit “të keq” LDL dhe rritjen e kolesterolit “të mirë” HDL. Ai është i pasur me antioksidantë që mund të ndihmojnë në uljen e rrezikut të kancerit dhe kushteve të tjera kronike, siç është sëmundja e Alzheimerit.

E verdha e vezëve

T verdhat e vezëve janë të pasura me lëndë ushqyese, duke përfshirë kolinën, e cila lidhet me shkallë më të ulët të kancerit të gjirit. Një e verdhë veze siguron 25%  të nevojës tuaj ditore dhe antioksidantë që mund të ndihmojnë në parandalimin e degjenerimit makular dhe kataraktit. Në fakt, hulumtimet tregojnë se ngrënia e një veze të plotë në ditë nuk do të rrisë rrezikun e sulmit në zemër ose goditje në tru .

Kosi

Kosi është një mënyrë e shkëlqyer për të marrë kalcium dhe është gjithashtu i pasur me probiotikë që forcojnë sistemin imunitar. Kërkoni varietete me pak yndyrë.

Qumësht organik

Një studim i fundit nga Universiteti i Tenesit tregoi se njerëzit obezë që ndiqnin një dietë me kalori të ulët dhe me kalcium humbën 70% më shumë peshë sesa ata që merrnin më pak kalcium. Qumështi është gjithashtu një burim i mirë i vitaminës D, e cila lejon trupin tuaj të absorbojë kalciumin. Hulumtimet tregojnë se nivelet adekuate të D mund të zvogëlojnë rrezikun e sëmundjeve të zemrës, të parandalojnë lloje të caktuara të kancerit, të lehtësojnë dhimbjet e shpinës dhe madje të ndihmojnë në parandalimin e depresionit.

Salmon

The post Zbuloni çfarë hanë njerëzit që jetojnë mbi 100 vjet appeared first on Albeu.com.

Të dhënat e detajuara të Eurostat tregojnë se, jetëgjatësia e popullsie në rajonin e qendrës së Shqipërisë (Tiranë-Elbasan) në vitin 2020 u ul me 2.8 vite në raport me vitin 2019.

Popullsia në këtë rajon të vendit tonë kishte jetëgjatësi 78.9 vite nga 81.6 që kishte në vitin 2019. Në të kundërt në qarqet e tjera rënia e jetëgjatësisë ishte më e butë në krahasim me qendrën e vendit.

Në jug të vendit jetëgjatësia ra 1.2 vite duke shkuar 76,2 vite më 2020 nga 77.4 në vitin 2019, ndërsa në rajonin e Veriut jetëgjatësia ra me 1.4 vite duke shkuar 77.3 vite nga 78.7 që ishte në vitin 2019.

Sipas të dhënave të brendshme nga INSTAT, një shqiptar në vitin 2020 jetoi mesatarisht 77.3 vite me një rënie nga viti 2018 me rreth 3,3 muaj si rrjedhojë e rritjes së vdekjeve në moshë të re nga pandemia e koronavirusit.

Shqiptarët e viteve 1950 jetonin mesatarisht vetëm 54.4 vite sipas të dhënave zyrtare të INSTAT, ndërsa që nga ajo kohë deri në vitin 2020, jetëgjatësia u rrit me 42%.

Të dhënat historike mbi jetëgjatësinë në 70 vitet e fundit, tregojnë se përmirësimi më i madh ndodhi në dy dekadat e 1950-1970, ky tregues u rrit me 18 vite ose 33%.

Nga 54.4 vjeç më 1950 jetëgjatësia mesatare në vitin 1970 arriti në 72.3 vite. Që nga ajo kohë treguesi i jetëgjatësisë në vendin tonë është rritur me ritme të ulëta. Në vitin e parë të tranzicionit jetëgjatësia në vend ishte 75.4 vite dhe në vitin 2020 llogaritet në 77.3 vite me një përmirësim me rritje rreth dy vite.

Në vitin 2020, jetëgjatësia e pritur në lindje në Shqipëri ishte 75,2 vjet për burrat dhe 79,6 vjet për gratë. Kjo do të thotë që gratë pritet të jetojnë afro 4 vjet më shumë se burrat.

Popullsia në Shqipëri ka ndryshuar gjatë 30 viteve të fundit. Kjo vjen, veçanërisht, për shkak të ndryshimeve në sistemin ekonomik, duke kaluar nga ekonomia e centralizuar në një sistem të tregut të hapur i cili ka dhënë efektin e tij në lindje, vdekje, migracion, dhe sigurisht ka një ndikim në të ardhmen e popullsisë shqiptare.

Statistikat e popullsisë dhe ato mbi jetëgjatësinë janë shumë të rëndësishme për planifikime të tjera. Është me rëndësi të dimë se sa banorë jetojnë aktualisht në vend dhe sa do të ketë në të ardhmen, në mënyrë që të mund të merren vendime më të mira në lidhje me ndërtimin e shkollave, spitaleve dhe rrugëve. Është gjithashtu e rëndësishme të dihet sa e moshuar është dhe do të jetë popullsia në vitet në vazhdim, në mënyrë që të planifikohen, për shembull pensionet apo kujdesi shëndetësor.

Shqiptarëve dhe maqedonasve iu shkurtua më shumë jeta në Europë nga pandemia e Covid-19

Jetëgjatësia e pritshme në lindje e shqiptarëve në vitin 2020 u shkurtua me 1.7 vite në 2020-n, si rrjedhojë e pasojave të pandemisë.

Por, të dhënat e fundit të publikuara nga Eurostat tregojnë se pasojat e Covid-19 në Shqipëri dhe Maqedoninë e Veriut kanë qenë më të rëndat. Në Maqedoninë e Veriut, jetëgjatësia u shkurtua me 2.2 vite, më shumë nga të gjithë shtetet e tjera të Europës. Shqipëria renditet e dyta, pas Maqedonisë së Veriut. Të dhënat për Kosovën mungojnë. Për të gjithë Europën, jetëgjatësia shënoi një rënie prej -0.9 vjet./monitor

The post Dy qarqet ku Covd-19 ka shkurtuar më shumë jetëgjatësinë appeared first on Albeu.com.