Analisti dhe publicisti Nehat Hyseni vlerëson se Kosova nuk po përballet vetëm me vështirësi politike për konstituimin e Kuvendit dhe krijimin e institucioneve të reja. Sipas tij, vendi ndodhet përballë një krize më të gjerë që lidhet me interpretimin, respektimin dhe zbatimin e Kushtetutës.

Hyseni thotë se çdo vendim i zyrtarëve që ushtrojnë funksione kushtetuese duhet të vlerësohet jo vetëm nga synimi politik, por veçanërisht nga mbështetja kushtetuese që e legjitimon atë.

“Republika e Kosovës ndodhet tashmë përballë një prej situatave më të ndërlikuara institucionale të periudhës së pasluftës”, deklaron Hyseni për ‘Bota sot’.

Ai e konsideron dialogun ndërmjet partive politike të domosdoshëm, por ngre dilema për statusin dhe kapacitetin institucional mbi bazën e të cilit ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, ka ftuar partitë opozitare në takim.

Sipas tij, thelbi i problemit qëndron te pozita institucionale e personit që ka bërë ftesën, te kompetencat juridike me të cilat vepron dhe te mënyra institucionale e komunikimit.

“Çështja kryesore është të përcaktohet në çfarë cilësie Albulena Haxhiu i ka ftuar partitë politike”, shprehet Hyseni.

Ai sqaron se një ftesë e bërë në cilësinë e deputetes së një partie do të përbënte nismë politike partiake. Në rast se ftesa është bërë si ushtruese e detyrës së Presidentes, atëherë, sipas tij, kërkohet një nivel shumë më i lartë i neutralitetit institucional.

Hyseni thekson se në një republikë kushtetuese, funksioni përcakton kompetencën dhe kjo e fundit vendos kufijtë e veprimit.

“Nuk mund të pranohet logjika se, meqë qëllimi është i mirë, çdo mjet është i lejueshëm. Pikërisht këtë lloj arsyetimi Kushtetuta synon ta ndalojë”, deklaron ai.

Një tjetër çështje që kërkon sqarim, sipas Hysenit, është marrëdhënia mes statusit të deputetes së Kuvendit dhe ushtrimit të përkohshëm të funksionit presidencial.

Duke iu referuar neneve 72 dhe 90 të Kushtetutës, ai thotë se në këtë rast ekziston një “tension i dukshëm normativ”, i cili duhet të analizohet në mënyrë sistemike.

Hyseni nënvizon se kjo situatë nuk nënkupton automatikisht shkelje kushtetuese, por mund të tregojë ekzistencën e një përjashtimi ose mekanizmi të posaçëm kushtetues që duhet interpretuar në tërësi.

Sipas tij, këtë çështje duhet ta shqyrtojë edhe Gjykata Kushtetuese.

“Pyetja nuk duhet të kufizohet vetëm te fakti nëse një veprim lejohet apo jo. Duhet të përcaktohet se cilat kompetenca mund t’i ushtrojë një deputet që përkohësisht mban edhe funksionin presidencial dhe cilat prej tyre kërkojnë neutralitet të plotë institucional”, thotë ai.

Rolin e Albulena Haxhiut në rrethanat aktuale, Hyseni e përshkruan si një “paradoks politik”.

“Ushtruesja e detyrës së Presidentes duhet të përfaqësojë institucionin e shtetit dhe jo të shërbejë si instrument i një partie politike”, thekson Hyseni.

Ai kërkon që, nëse ftesa për partitë është bërë në emër të institucionit të Presidentit, të bëhet e qartë se cila është baza kushtetuese e kësaj nisme.

Hyseni pyet nëse, duke përdorur autoritetin e ushtrueses së detyrës së Presidentes për të ndërmjetësuar një marrëveshje mes partive, Albulena Haxhiu po vepron si arbitre institucionale apo si aktore politike.

“Në një republikë normale, Presidenti duhet të kontribuojë në zgjidhjen e krizës, por nuk mund të jetë pjesë e njërës palë të krizës”, shprehet ai.

Duke folur për afatin kushtetues të konstituimit të Kuvendit, Hyseni rikujton se rezultatet përfundimtare të zgjedhjeve të 7 qershorit u certifikuan më 8 korrik, ndërsa afati 30-ditor përfundoi më 7 gusht.

“Ky është fakt juridik”, thekson ai.

Megjithatë, Hyseni kundërshton interpretimin se përfundimi i këtij afati nënkupton automatikisht shpërbërjen e Kuvendit ose humbjen e mandateve nga deputetët.

“Kushtetuta nuk përcakton një përfundim të tillë”, thotë ai.

Sipas tij, Gjykata Kushtetuese duhet të japë një përgjigje autoritative për statusin juridik të deputetëve pas skadimit të afatit 30-ditor, vazhdimin e seancës konstituive, kompetencën për thirrjen e saj dhe mundësinë e zgjedhjes së organeve të Kuvendit.

“Këto janë çështje të interpretimit kushtetues dhe jo tema për debate televizive”, deklaron Hyseni.

Sa i përket kërkesës që seanca konstituive të zhvillohet në intervale të shpeshta, përfshirë çdo 48 orë, ai thotë se kjo çështje duhet parë përtej përplasjes politike.

“Mbajtja e seancës çdo 48 orë nuk përbën zgjidhje më vete”, shprehet Hyseni.

Ai sqaron se kushtetutshmëria nuk lidhet vetëm me faktin që Kuvendi mblidhet, por edhe me atë nëse mbledhja thirret nga organi kompetent, në kohën dhe mënyrën e parashikuar dhe në pajtim me rregullat kushtetuese.

“Përsëritja e seancave nuk mund ta zëvendësojë kompetencën kushtetuese. Një seancë e paligjshme nuk bëhet e ligjshme vetëm sepse zhvillohet disa herë”, thekson ai.

Hyseni sjell si shembull Belgjikën, e cila pas zgjedhjeve të vitit 2010 qëndroi për një periudhë të gjatë pa një qeveri të re të plotë, por vazhdimësia institucionale nuk u ndërpre.

“Përplasja politike nuk duhet të shndërrohet në krizë të vazhdimësisë shtetërore”, thotë ai.

Edhe në rastin e Holandës, sipas Hysenit, qeveritë kujdestare janë përdorur si mekanizëm për të garantuar funksionalitetin e shtetit.

“Partitë mund të jenë në konflikt, por institucionet duhet të vazhdojnë punën. Edhe nëse partitë nuk arrijnë të krijojnë koalicion, shteti nuk mund të mbetet pa mekanizma funksionalë”, deklaron ai.

Duke iu referuar Spanjës dhe Italisë, Hyseni argumenton se krizat politike duhet të kapërcehen përmes procedurave kushtetuese dhe jo përmes improvizimeve.

Ai paralajmëron gjithashtu kundër personalizimit të Kushtetutës dhe përdorimit të saj në varësi të interesave të aktorëve politikë.

“Kushtetuta nuk është pronë e Kurtit, Haxhiut, Abdixhikut, Krasniqit, Haradinajt apo e ndonjë lideri tjetër. Ajo qëndron mbi të gjithë”, shprehet Hyseni.

Sipas tij, Kuvendi nuk duhet të kthehet në një “arenë të luftës partiake”, ndërsa interpretimi i Kushtetutës nuk mund të ndryshojë në varësi të pozicionit politik të atyre që e interpretojnë.

Hyseni përsërit se seancat çdo 48 orë nuk janë zgjidhje në vetvete dhe shton se procedura nuk mund ta zëvendësojë marrëveshjen politike.

Si rrugëdalje, ai propozon një “pakt institucional” që do të përfshinte interpretim urgjent kushtetues, ndarje të qartë të funksioneve, dialog ndërpartiak, konsultime për një president konsensual, zbutje të retorikës konfliktuoze dhe reformë kushtetuese pas përfundimit të krizës.

“PDK, LDK, AAK dhe LVV duhet të ulen në dialog. Ky dialog duhet të ketë një rend të qartë: konstituimi i Kuvendit, formimi i institucioneve dhe më pas funksionimi normal i shtetit”, thotë Hyseni.

Ai vlerëson se edhe çështja e presidentit duhet të diskutohet që tani, në mënyrë që të mos shndërrohet në burimin e ardhshëm të bllokadës.

“Nëse zgjedhja e Presidentit rrezikon të bëhet nyja e re e krizës, partitë duhet të nisin paraprakisht konsultimet për një kandidat që gëzon besim më të gjerë”, deklaron ai.

Në përmbyllje, Hyseni thotë se asnjë palë nuk mund të shpallet fituese nëse përplasja politike sjell dëmtimin e institucioneve shtetërore.

“Kosovës nuk i duhet një fitues i krizës, por përfundimi i vetë krizës”, thekson ai.

Sipas tij, dobësimi i Kushtetutës nuk mund të paraqitet si sukses politik.

“Nëse një lider e mban pushtetin, por në këtë proces dëmtohet Kushtetuta, nuk kemi të bëjmë me fitore shtetërore. Po ashtu, nëse opozita e bllokon shumicën dhe si pasojë dëmtohet funksionimi i Republikës, kjo nuk përbën fitore demokratike”, deklaron Hyseni.

Ai vlerëson se ftesa e Albulena Haxhiut për dialog mund të shërbejë si mundësi për zgjidhjen e krizës, por vetëm nëse mbështetet mbi parime të qarta institucionale.

“Nëse dialogu përdoret për të anashkaluar paqartësitë kushtetuese, atëherë mund të krijohet një paradoks i ri: shteti do të tentohej të zhbllokohej duke u thelluar pasiguria kushtetuese”, përfundon Hyseni.

Mesazhi i tij përmbyllës është se mandati për të qeverisur nuk përbën licencë për bllokim, mandati për të përfaqësuar nuk është autorizim për kapjen e institucioneve dhe fitorja në zgjedhje nuk i jep askujt të drejtën ta vendosë partinë mbi Kushtetutën.

The post Hyseni: Kriza institucionale po thellohet, përplasjet politike nuk duhet ta paralizojnë shtetin appeared first on Albeu.com.

Çështja nëse kriza institucionale dhe pamundësia për të konstituuar Kuvendin do të bllokonin negociatat për heqjen e roamingut me Bashkimin Evropian mori përgjigje nga ministri i Digjitalizimit dhe Administratës Publike, Lulëzon Jagxhiu. Zbatimi i marrëveshjes pritet të fillojë vitin e ardhshëm, në varësi të progresit të bisedimeve.

Pas mbledhjes së ekzekutivit, ai njoftoi se me vendimin e miratuar sot do të krijohet grupi negociator që do të ulet në tryezë me përfaqësuesit e BE-së.

Duke komentuar skenarin e bllokadës politike, Jagxhiu shpjegoi se procedura nuk rrezikohet. “Sot shënuam një hap kyç me miratimin e nismës për këtë marrëveshje. Ky vendim qeveritar na lejon të themelojmë ekipin që do të negociojë me Bashkimin Evropian. Kur të arrihet marrëveshja, ajo firmoset me aprovimin e Ministrisë së Punëve të Jashtme dhe Diasporës, dhe më pas i kalon për ratifikim presidentes. Në këtë rast konkret, nuk shoh ndonjë pengesë që të përfundojmë gjithë ciklin e realizimit, pavarësisht çështjes së konstituimit të Kuvendit”, deklaroi ai.

The post Jagxhiu siguron: Pengesat politike nuk do të ndalojnë marrëveshjen për heqjen e tarifave të roamingut appeared first on Albeu.com.

Situata politike dhe institucionale në Kosovë po vazhdon të reflektohet negativisht në funksionimin e institucioneve, në rrjedhën e proceseve legjislative dhe në përditshmërinë e qytetarëve.

Naim Qelaj, Avokati i Popullit, deklaron për KosovaPress se Kosova po hyn në vitin e dytë pa institucione të plota, si pasojë e zgjedhjeve të përsëritura.

Ai vlerëson se mosformimi i institucioneve po prek drejtpërdrejt të drejtat e njeriut dhe po shton pasigurinë e qytetarëve lidhur me zhvillimet e ardhshme në vend.

Qelaj: Mungesa e krijimit të institucioneve cenon dhe ndikon shumë keq tek të drejtat e njeriut

“Është viti i dytë që po vazhdon Kosova me funksionu pa institucione të plota, si rezultat i zgjedhjeve që po ndodhin në Kosovë të përsëritura. Mungesa e krijimit të institucioneve cenon dhe ndikon shumë keq tek të drejtat e njeriut, në radhë të parë për shkak të ngecjes së nismave legjislative, të ndryshimit të ligjeve dhe nxjerrjes së ligjeve të reja që ndikojnë drejtpërdrejt në jetën e qytetarëve, në mirëqenien e tyre dhe në rritjen e standardit. Po natyrisht ndikon shumë edhe në vetë punën e institucioneve të tjera, të cilat në mungesë të autoriteteve mbikëqyrëse, mbesin në një dinamikë shumë të ulët të angazhimit në punën e tyre të përditshme, por edhe në projekte të cilat nuk arrijnë me i përfundua dhe nuk arrijnë me i nis të reja. Dhe kjo natyrisht ka bërë që sot qytetarët e Kosovës me u ballafaqu me një situatë të një pasigurie, ose paparashikueshmërie, se çfarë do të ndodhë më tej”, thotë Qelaj.

Sipas tij, përfundimi i zgjedhjeve të fundit duhet të pasohet me krijimin e institucioneve, ndërsa thekson se zgjatja e mëtejshme e krizave politike dhe institucionale do të sillte pasoja edhe më të rënda për vendin.

Qelaj nënvizon se disa institucione po vazhdojnë punën me mandate të zgjatura, mes tyre edhe institucioni i Avokatit të Popullit.

Qelaj: Një numër i madh i institucioneve janë me mandate të vazhduara

“Unë konsideroj që rezultati i zgjedhjeve të fundit do të finalizohet me krijim të institucioneve dhe nuk do të vazhdohet me kriza të tjera politike institucionale, sepse jemi edhe në një situatë të vështirë ku një numër i madh i institucioneve janë me mandate të vazhduara, përfshirë edhe Avokatin e Popullit. Pra, unë jam në pozitën e Avokatit të Popullit me mandat të vazhduar, sipas ligjit deri në zgjedhjen e Avokatit të ri, përndryshe unë mandati pesëvjeçar më ka përfunduar qysh në tetor të vitit që shkoi.. Dëmi që po i shkaktohet Kosovës me moskrijim të institucioneve është i jashtëzakonshëm. Mendoj që përgjegjësia institucionale, politike e njerëzve që kanë përgjegjësi me i kriju këto institucione duhet të jetë më e shtuar dhe më e rritur, nuk duhet me u mendu gjithmonë vetëm kalkulimet politike, të ndarjes së pushtetit”, shton ai.

Avokati i Popullit vë në dukje se kjo krizë ka prodhuar kufizime në buxhet, bllokime në nismat legjislative, në projektet infrastrukturore dhe në procesin e reformës në drejtësi. Sipas tij, një nga shtyllat themelore të kësaj reforme duhet të jetë respektimi i ndarjes së pushteteve.

Qelaj: Kemi ngecje të reformës në drejtësi dhe procese të tjera që janë nisur

“Ne kemi kufizime buxhetore, kufizime të nismave legjislative, të projekteve të reja infrastrukturore. Kemi ngecje të reformës në drejtësi, kemi ngecje në shumë procese të tjera që janë nisur dhe kjo është si rezultat i kësaj krize institucionale e politike që në njëfarë mënyre po e humb edhe kuptimin e vet.. Unë e para që e vlerësoj të rëndësishme, të reformës në drejtësi, është që me u respektu ndarja e pushteteve. Duhet me e ditë, gjithkush që jeton në Kosovë dhe që bart përgjegjësi institucionale, që ndërhyrja në pushtete dhe ndikimi ose kapja e pushteteve gjyqësore nga legjislativi, nga ekzekutivi cenon rëndë demokracinë e Kosovës”, thekson ai.

Ai ka shprehur shqetësim edhe për atë që e sheh si prirje për ndërhyrje në sistemin e drejtësisë, duke kërkuar që politika dhe ekzekutivi të mos ndikojnë në gjyqësor dhe në prokurori.

Qelaj: Mendoj që ka pasur veprime që tregojnë tendencë me ndërhy në drejtësi

“Mendoj që ka pasur veprime që tregojnë tendencë me ndërhy në drejtësi. Të nis prej reagimeve të liderëve institucionalë tek emrat e veçantë. T’i përmend si të padëshirueshëm për pozita udhëheqëse brenda sistemit prokurorial dhe gjyqësor, e deri tek thirrjet dhe tendencat që me e shpall konkurse, ose me marrë veprime konkrete. Sistemi i drejtësisë, Këshilli Gjyqësor dhe Këshilli Prokurorial, janë autoritete të pavarura, të cilat vendimmarrjen e tyre duhet ta bëjnë mbi bazë të ligjit dhe mbi bazën e nevojave e planifikimeve që ata i bëjnë, e jo mbi bazën e agjendave politike. Prandaj thirrja ime në këtë rast është që, politika dhe ekzekutivi me qëndru sa më larg ndërhyrjeve në sistemin e drejtësisë, por gjithmonë duke e mbështetur dhe duke u koordinuar e bashkëpunuar në interes të një reforme të mirëfilltë”, thotë Qelaj.

Zgjedhjet e fundit në Kosovë janë zhvilluar më 7 qershor të këtij viti dhe fituese ka dalë Lëvizja Vetëvendosje.

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ende nuk i ka certifikuar rezultatet, pasi disa kandidatë për deputetë kanë paraqitur ankesa në Gjykatën Supreme të Kosovës.

Kryetari i LVV-së, Albin Kurti, ka thënë për media se pas certifikimit të rezultateve do të nisë komunikimin me partitë politike për të siguruar një marrëveshje për krijimin e institucioneve, si dhe për zgjedhjen e presidentit të Kosovës.

Zgjedhjet paraprake janë mbajtur më 28 dhjetor dhe 9 shkurt. Edhe në ato procese zgjedhore fituese ishte LVV-ja, por në zgjedhjet e dhjetorit nuk u arrit marrëveshje për zgjedhjen e presidentit.

The post Avokati i Popullit: Mungesa e institucioneve të plota po dëmton të drejtat e qytetarëve në Kosovë appeared first on Albeu.com.