Ekuipazhi i Artemis II, që po fluturon me kapsulën Orion që nga nisja nga Florida javën e kaluar, pritet të zgjohet rreth orës 10:50 paradite sipas kohës lindore të SHBA-së të hënën, për ditën e gjashtë të fluturimit. Deri në orën 7:05 të mbrëmjes, ata do të arrijnë distancën maksimale nga Toka prej rreth 252,757 miljesh, rreth 4,102 milje më shumë se rekordi i mbajtur nga ekuipazhi i Apollo 13 për 56 vite.

Astronautët e NASA-s Reid Wiseman, Victor Glover dhe Christina Koch, së bashku me astronautin kanadez Jeremy Hansen, ndërsa i afrohen këtij rekordi, do të kalojnë rreth anës së largët të Hënës, duke e vëzhguar atë nga rreth 4,000 milje mbi sipërfaqen e saj të errët, ndërsa ajo do të eklipsojë Tokën, e cila do të duket si një top basketbolli në sfondin e largët.

Ky moment përbën kulmin e misionit gati 10-ditor Artemis II, fluturimi i parë testues me ekuipazh i programit Artemis të NASA-s. Ky program shumë-miliardë dollarësh synon rikthimin e astronautëve në sipërfaqen e Hënës deri në vitin 2028, përpara Kinës, dhe krijimin e një pranie afatgjatë amerikane atje gjatë dekadës së ardhshme, duke ndërtuar një bazë në Hënë që do të shërbejë si terren prove për misione të ardhshme drejt Marsit.

Fluturimi rreth Hënës, që nis zyrtarisht në orën 2:34 pasdite (ET), do ta fusë ekuipazhin në errësirë dhe në ndërprerje të përkohshme komunikimi, pasi Hëna do të bllokojë lidhjen me rrjetin Deep Space Network të NASA-s, një rrjet global antenash të mëdha radioje që përdoren për komunikim me ekuipazhin.

Ky fluturim do të zgjasë rreth gjashtë orë, gjatë të cilave astronautët do të përdorin kamera profesionale për të bërë fotografi të detajuara përmes dritareve të Orionit, duke kapur Hënën në siluetë dhe një pamje të rrallë shkencore të dritës së diellit që përshkon skajet e saj, duke krijuar efektin e një eklipsi hënor.

Ata gjithashtu do të kenë mundësinë të fotografojnë një moment të rrallë kur planeti i tyre, Toka, do të shfaqet mbi horizontin hënor ndërsa kapsula e tyre del nga ana tjetër, një version “i përmbysur” i lindjes së Hënës që shihet nga Toka.

Një ekip prej dhjetëra shkencëtarësh hënorë, të vendosur në Sallën e Vlerësimit Shkencor në Qendrën Hapësinore Johnson të NASA-s në Houston, do të mbajnë shënime ndërsa astronautët përshkruajnë pamjet e tyre në kohë reale, pasi ata janë trajnuar për të studiuar një sërë fenomenesh hënore gjatë përgatitjes për misionin.

The post Ekuipazhi i Artemis arrin në anën e errët të Hënës, distancë rekord nga Toka appeared first on Albeu.com.

Si do të shfaqet në qiell?

Ekspertët parashikojnë se Hëna e Plotë do të shfaqet si një sferë portokalli e ndritshme pranë horizontit. Ndërsa ngrihet, ajo do të marrë nuanca më të buta, të verdha, dhe do të jetë deri në 30% më e ndritshme se zakonisht. Pamja e saj përfundimtare mund të ndikohet nga kushtet e motit dhe lagështia atmosferike në zonën e vëzhgimit.

Fenomeni astronomik i rrallë

Kjo Hënë e Plotë do të jetë më e ulëta në qiellin e natës për disa dekada, një ngjarje e rrallë që ndodh për shkak të ciklit 18.6-vjeçar të ndalesave hënore. Ky fenomen bën që Hëna të lëvizë në një trajektore më të ulët në qiell, duke ofruar një pamje të veçantë për vëzhguesit.

Kur është hëna e plotë tjetër?

10 korrik: Hëna e Drerit

9 gusht: Hëna e Plotë e Oxyrhynchus

7 shtator: Hëna e Plotë e Misrit

6 tetor: Hëna e Plotë e Gjahtarit

5 nëntor: Hëna e Kastorit

4 dhjetor: Hëna e Ngrirë

Ky është një moment i veçantë për të gjithë dashamirësit e natyrës dhe astronomisë, duke ofruar një mundësi të shkëlqyer për të vëzhguar një fenomen natyror të jashtëzakonshëm.

The post Hëna e plotë e qershorit: Kur do ta shohim “Hënën e Luleshtrydhes” në qiell? appeared first on Albeu.com.

Por nuk duhet të prisni kaq gjatë, sepse çifti do të jetë i dukshëm nga perëndimi i diellit, duke u ngritur nga horizonti lindor. Takimi do të zhvillohet në yjësinë e Binjakëve.

Sapo qielli të jetë plotësisht i errët, yjet më të shndritshëm të yjësisë, Castor dhe Pollux, do të shtojnë dritën e tyre në estetikën e grupimit. Marsi do të jetë një fener i kuq i ndezur, pasi vetëm muajin e shkuar, ka kaluar afrimin e tij më të afërt me Tokën. Ndërkohë, hëna do të jetë vetëm 12 ditë më e vjetër, duke e vendosur atë në fazën e saj gjigande në rritje.

Disa ditë më vonë, ajo do të bëhet një hënë e plotë. Më 9 shkurt, hëna do të rrëshqasë përtej Marsit me rreth një diametër hënor, duke e bërë këtë, një takim të ngushtë. Aq afër, në fakt, sa nga disa gjerësi të larta veriore, hëna do të duket se kalon përballë Marsit, duke krijuar një fshehje, duke bllokuar përkohësisht pamjen e planetit.

Kjo do të jetë e dukshme në pjesë të Kanadasë lindore, Grenlandës, Islandës si dhe në pjesën më të madhe të Rusisë dhe Kinës./ The Guardian.

The post Yjësia e Binjakëve/ Një takim i ngushtë i “çiftit” Hënë – Mars! Ja cilat shtete do e shohin shfaqjen spektakolare appeared first on Albeu.com.

Ky emër vjen nga bollëku i luleve që lulëzojnë gjatë muajit maj. Ajo nënkupton rritje dhe rinovim në shumë kultura.

Hëna e luleve do të ndajë qiellin e natës me Antaresin, një supergjigant i kuq dhe një nga yjet më të shndritshëm.

Hëna e plotë e ardhshme do të jetë hëna e luleshtrydheve të premten, më 21 qershor. Kjo do të jetë hëna e parë e plotë e verës në hemisferën veriore dhe e dimrit në hemisferën jugore dhe do të ndodhë vetëm një ditë pas solsticit të verës në 2024.

The post Për herë të parë në 2024-ën, kur do ta shohim “Hënën e Luleve”? appeared first on Albeu.com.

Hënës do t’i duhen 8 ditë, 5 orë dhe 24 minuta për të kaluar nga hëna e plotë në tremujorin e tretë më 2 shkurt, sipas timeanddate.com .

Në mënyrë tipike, hënës i duhen rreth 7.4 ditë për të kaluar nga një fazë në tjetrën.

Faza më e gjatë është për shkak të orbitës eliptike të hënës rreth Tokës, që do të thotë se hëna është gjithmonë duke udhëtuar në distanca paksa të ndryshme nga Toka dhe me shpejtësi paksa të ndryshme (duke udhëtuar më ngadalë kur është më larg). Faza më e shkurtër e hënës këtë vit do të ndodhë në gusht, kur hëna do të kalojë nga e plotë në tremujorin e tretë në 6 ditë e 15 orë.

Pse quhet Hëna e Ujkut?

Hëna e plotë e janarit zakonisht quhet hëna e ujkut, ndoshta rrjedh nga ideja se ujqërit priren të ulërijnë më shumë në dimër. Ulërima është katër herë më e zakonshme në shkurt sesa në maj, sipas Shërbimit të Parkut Kombëtar.

Ujqërit nuk ulërijnë në hënë, por komunikojnë me shokët. Zakonisht shumohen nga janari deri në mars në veri të Shteteve të Bashkuara, por janë më të qetë në pranverë, kështu që nuk tërheqin grabitqarët ndërsa rritin të vegjlit e tyre.

Hëna njihet edhe si hëna e akullit, hëna pas Yule dhe hëna e vjetër. Hëna e plotë e ardhshme do të jetë më 24 shkurt, e quajtur “Hëna e Borës” për shkak të motit tipik të ftohtë dhe me borë të këtij muaji.

The post Hëna e parë e plotë e vitit, shijoni sonte spektaklin e parë qiellor për 2024-ën appeared first on Albeu.com.

Borman së bashku me dy kolegët e tij gjatë misionit “Apollo 8”, ishin njerëzit e parë që panë “anën e errët” të satelitit të Tokës në ekspeditën e vitit 1968.

Administratori i Agjencisë, Bill Nelson reagoi për këtë humbje duke thënë se Borman ishte një ndër më të mirët e NASA-s dhe një hero i vërtetë amerikan, i përkushtuar pas punës.

Apollo 8 ishte një mision themelor sepse ishte hera e parë që njerëzit u larguan nga orbita e Tokës, duke humbur nga sytë planetin e tyre.

Karriera e Frank Borman filloi në Forcat Ajrore në vitin 1950, duke shërbyer si pilot luftarak, operacional dhe instruktor.

Talenti i tij bëri që ai të zgjidhej nga NASA për të udhëzuar në Shkollën e Pilotëve të Kërkimeve Ajrore në Kaliforni.

The post Ndahet nga jeta astronauti i parë që i erdhi përqark Hënës appeared first on Albeu.com.

NASA njofton se hëna e plotë e shtatorit do të arrijë kulmin e ndriçimit rreth orës 5:58 të mëngjesit të së premtes, por pritet të shfaqet tërësisht e ndriçuar deri të shtunën në mëngjes.

Sikurse shkruan CNN, hëna e plotë e shtatorit do të duket rreth 5% më e madhe dhe 13% më e ndritshme se hëna e plotë mesatare.

Super-hëna më e afërt e vitit ndodhi më 30 gusht, kur Hëna ishte vetëm 221,954 milje (357,200 kilometra) larg Tokës.

The post Sot të gjithë sytë nga qielli, do shihni super-hënën e fundit për vitin 2023 appeared first on Albeu.com.

Elektronet godasin Hënën ndërsa ajo lëviz brenda dhe jashtë bishtit magnetik të Tokës, të cilin planeti ynë e lë pas ndërsa lëviz nëpër hapësirë. Brenda “bishtit” magnetik është një shtresë plazme e përbërë nga elektrone dhe jone shumë të ngarkuar nga atmosfera e Tokës dhe rrezatimi i erës diellore.

Shkencëtarët kanë studiuar më parë rolin e bishtit magnetik dhe magnetosferës në formimin e ujit në Hënë. Magnetosfera është zona rreth planetëve dhe satelitëve të tyre natyrorë në të cilën fusha magnetike është në formë gishti nga ndërveprimi me erën diellore. Ndodh kur fusha magnetike mbrojtëse e Tokës largon erën diellore.

“Është një lloj laboratori natyror për studimin e procesit të formimit të ujit në sipërfaqen e Hënës. Kur Hëna është jashtë bishtit magnetik, sipërfaqja e saj bombardohet nga era diellore. Brenda bishtit magnetik, pothuajse nuk ka protone të erës diellore dhe mendohej se formimi i ujit do të binte pothuajse në zero” , tha shkencëtari planetar Shuai Li i Universitetit të Hawai’i në Manoa.

Megjithatë, analiza tregoi se nuk ishte kështu. Studimet e mëparshme kanë vënë në dukje krijimin e ujit në Hënë nga jonet e hidrogjenit nga era diellore, por duket se uji ende formohet kur sipërfaqja e Hënës është e mbrojtur nga era e Diellit, domethënë kur ajo është brenda magneto bishtit.

Forca të tjera janë gjithashtu në lojë, besojnë shkencëtarët, veçanërisht elektronet. Gjegjësisht, është e mundur që elektronet me energji të lartë të reagojnë me tokën hënore, duke lëshuar hidrogjen të bllokuar që më pas mund të formojë ujë, shkruan Science Alert.

“Në bishtin magnetik, mund të ketë procese shtesë formimi ose burime të reja uji që nuk lidhen drejtpërdrejt me implantimin e protoneve të erës diellore. Në veçanti, rrezatimi elektronik me energji të lartë tregon efekte të ngjashme si protonet e erës diellore”, shpjegon Lee.

Sigurisht, do të nevojiten vëzhgime dhe eksperimente të mëtejshme në sipërfaqen e Hënës për të ditur me siguri se si formohet uji në Hënë, por ky është një propozim interesant. Ka shumë arsye pse burimi i ujit në Hënë i magjeps shkencëtarët – ai na mëson më shumë për të kaluarën e saj dhe është gjithashtu jetike për të zbuluar se si mund të jetojmë në sipërfaqen e Hënës për një afat të gjatë.

“Në përgjithësi, ky zbulim tregon se Toka Nënë është e lidhur fort me Hënën e saj në shumë aspekte të panjohura”, thotë Lee.

The post Uji në Hënë krijohet nga një forcë misterioze që vjen nga Toka appeared first on Albeu.com.

Sipas “Moskovsky Komsomolets”, por edhe mediave ndërkombëtare, ka ndërruar jetë në moshën 77-vjeçare eksperti rus me famë botërore për lëshimin e raketave, Vitaly Melnikov.

Rrethanat e sakta të vdekjes së tij janë ende të paqarta, por hetimi “paraprak” tregoi se “burimi i helmimit ishin kërpudhat e pangrënshme”, shkruan gazeta ruse.

“Megjithë kujdesin intensiv mjekësor, mjekët nuk ishin në gjendje të shpëtonin Melnikovin, i cili ishte shtruar në spital pas nisjes së anijes kozmike më 11 gusht”, shkruante Moskovsky Komsomolets.

Melnikov ishte kreu i departamentit të raketave dhe sistemeve hapësinore në RSC Energia, një nga kompanitë kryesore hapësinore në Moskë. Ai ishte gjithashtu një studiues kryesor në një divizion të agjencisë ruse të hapësirës Roskosmos. Me gjithsej 291 artikuj shkencorë, Melnikov gëzoi një reputacion të madh në mbarë botën dhe bashkëpunoi ngushtë me kolegët e tij të huaj.

Misioni i parë hënor i Moskës në gjysmë shekulli, i quajtur Luna-25, përfundoi në katastrofë: sonda u rrëzua në sipërfaqen hënore më 19 gusht. NASA, në fakt, publikoi video nga vendi i përplasjes.

Anija kozmike pa pilot dështoi të ulej në Hënë, megjithëse u rrotullua rreth Hënës dhe dërgoi fotografi të satelitit të Tokës.

“Ndoshta ka pasur një problem me elektronikën dhe sistemet e kontrollit të orientimit. Ne e dimë se datat e nisjes së Luna-25 janë shtyrë përpara dhe me radhë për disa vjet, ndoshta pesë vjet. Kjo është bërë vetëm për shkak të problemeve me elektronikën, për shkak të Sanksionet e vendosura ndaj Rusisë pas aneksimit të Krimesë”, thekson analisti rus i hapësirës Vitaly Yegorov.

Kreu i Roscosmos, Yuri Borisov, e kishte cilësuar që në fillim projektin si “të rrezikshëm”. Ai madje thuhet se i tha presidentit Putin në qershor se shanset e suksesit të projektit ishin “rreth 70%.

The post Vdes papritur shkencëtari rus, roli që kishte në përpjekjen e dështuar të Moskës për të ulur anijen kozmike në Hënë appeared first on Albeu.com.

Spektakli i Hënës Blu u filloi shfaqjen në mbrëmjen e të mërkurës dhe arriti kulmin rreth orës 2:35 të mëngjesit të së enjtes.

Hëna blu ishte tepër afër Tokës, me një distancë prej 222,043 milje lag, gjë që e bënte atë të dukej e madhe dhe mbreslënëse.

Ky fenomen shënohet për herë të parë në 5 vite kur dy superhëna janë shfaqur brenda një muaji, gjë që astronomët nuk presin ta shohim përsëri deri në vitin 2027.

Pse quhet Hena Blu?

Të gjithë ne, të konfuzuar,  po prisnim që mbrëmjen e së mërkurës të shihnim një hënë të plotë ngjyrë blu, por nuk doli siç e menduam.

Emri i Hënës Blu vjen nga amerikanët vendas. Duke qënë se ky fenomen ndodh një herë në 14 vjet, amrikanët vendosën ta quanin Hëna Blu, pasi në traditën e tyre kur diçka ndodhte tepër rrallë, ose nuk ndodhte asnjëherë, ata shpreheshin, ‘një herë në një hënë blu’.

Vlen të theksojmë se jot të gjitha hënat blu janë supërhëna. Kur hëna është në pikën më të afërt me Tokën, kjo gjë e bën ekstra të veçantë dhe ndaj quhet e tillë.

The post Pse quhet Hëna blu, kur nuk është e tillë? appeared first on Albeu.com.