Siç bëhet me dije, projekti është financuar nga Fondi Kombëtar i Zvicrës për Shkencën (SNSF) dhe bart titullin “Gjuha Shqipe në Antikitet”.

Projekti ka nisur në tetor të vitit 2022 dhe pritet të përmbyllet në shtator të këtij viti.

Qëllimi i projektit është të përcaktojë se si kanë folur paraardhësit e shqiptarëve në antikitet. Ose, siç nënvizohet në përshkrim, projekti synon të përcaktojë se si dukej pararendësja e gjuhës shqipe në antikitet dhe ku mund të jetë folur kjo pararendëse.

“Ky projekt është frymëzuar nga puna e vazhdueshme e kolegëve të ndryshëm mbi përshkrimin gramatikor të teksteve të shqipes së vjetër dhe puna aktuale mbi etimologjinë e shqipes”, shkruan gazetari Enver Robelli.

Për këtë qëllim Fondi Kombëtar i Zvicrës për Shkencën ka ndarë për një periudhë 4-vjeçare një shumë prej 916’708 franga (1 milion euro).

Më tutje në njoftim nënvizohet: “Gjuha shqipe përbën një degë të veçantë të familjes së gjuhëve indo-evropiane. Përveç greqishtes dhe gjuhëve romane, shqipja është pasardhësja e vetme e mbijetuar e gjuhëve të folura në Ballkan në antikitet. Meqenëse teksti më i hershëm koherent në shqip daton nga viti 1555, qasja jonë kryesore në historinë e gjuhës bëhet nëpërmjet rindërtimit gjuhësor dhe studimit të huazimeve të hershme. Këto huazime kanë hyrë në gjuhë si rezultat i kontaktit midis folësve të shqipes dhe greqishtes, latinishtes dhe rumanishtes (tri gjuhët në të cilat ne përqendrohemi në këtë projekt), si dhe me gjuhët sllave të jugut, turqishten dhe italishten”.

Sa i përket metodave, shkencëtarët e përfshirë në këtë projekt tregojnë se “metodat shkencore të përdorura do të jenë rindërtimi gjuhësor krahasues dhe gjuhësia e kontaktit”. Rindërtimi gjuhësor krahasues përbëhet nga dy hapa. I pari është rindërtimi i brendshëm gjuhësor, i cili rezulton nga krahasimi i dialekteve të gegnishtes dhe toskërishtes së vjetër, duke dhënë një përafrim të parë të proto-shqipes. Hapi i dytë: krahasimi i pastajmë i shqipes së vjetër dhe proto-shqipes me gjuhët e tjera indo-evropiane (dhe protogjuhët e tyre përkatëse), gjë që, sipas shkencëtarëve, mundëson të korrigjohet dhe përmirësohet rezultati i hapit të parë.

Lidhur me kontaktin gjuhësor, projekti fokusohet në korrespondencat leksikore dhe gramatikore midis shqipes dhe latinishtes, shqipes dhe rumanishtes, si dhe shqipes dhe fazave të ndryshme të greqishtes.

Ky kërkim është i ndarë në tre nën-projekte plotësuese që realizohen nga kërkuesi post-doktorant dr. Sergio Neri dhe nga dy doktorantët Gerard Spaans dhe Alexander Herren.

“Rezultati i projektit do të jetë një monografi akademike (ose një seri artikujsh të gjatë) mbi rindërtimin e proto-shqipes, dy teza doktorature, disa artikuj bashkëpunues ndërkombëtarë të rishikuar nga kolegët dhe akte të konferencave. Përveç kësaj, ne do të krijojmë një bazë të dhënash etimologjike të korrespondencave leksikore latine/shqipe, shqipe/rumune dhe shqipe/greke, e cila do të plotësojë bazën e të dhënave etimologjike të shqipes së vjetër në München”, njoftojnë shkëncëtarët e përfshirë në këtë projekt.

The post Si flisnin shqiptarët në antikitet? Zvicra ndan 1 milion euro për të zbuluar rrënjët e gjuhës shqipe appeared first on Albeu.com.

Sipas rezultateve të fundit të Mikrocensusit 2024, rreth 77% e popullsisë në Gjermani flasin vetëm gjermanisht në shtëpi, ndërsa 17% përdorin gjermanishten së bashku me një gjuhë tjetër. Ndërkohë, 6% e banorëve komunikojnë në familje vetëm në gjuhë jo-gjermane.

Këto shifra konfirmojnë një trend të qartë: Gjermania po bëhet gjithnjë e më shumë një shoqëri shumëgjuhëshe.

Kryesojnë turqishtja, rusishtja dhe arabishtja

Nga rreth 15 milionë persona që përdorin në familje një gjuhë tjetër përveç gjermanishtes (ose krahas saj), gjuhët më të përhapura rezultojnë:

Turqishtja – rreth 2.6% e popullsisë totale
Rusishtja – rreth 2.3%
Arabishtja – rreth 1.7%
Anglishtja – rreth 1.3%
Polonishtja – rreth 1.2%
Italishtja – rreth 0.6%

Këto përqindje pasqyrojnë valët historike dhe të fundit të migracionit drejt Gjermanisë, nga Turqia, vendet e ish-BRSS, Lindja e Mesme dhe Europa Lindore.

Shqipja mes gjuhëve më të përdorura

Siç mëson Albeu.com, pas të dhënave të përpunuara nga mikrocensusi 2024, rreth 0.7% e popullsisë në Gjermani përdor shqipen në familje. Kjo përkthehet në afro 600 mijë persona që komunikojnë në shqip në jetën e përditshme.

Komuniteti shqiptar në Gjermani përfshin qytetarë me origjinë nga Kosova, Maqedonia e Veriut, Shqipëria dhe trojet e tjera shqiptare në rajon, duke e bërë shqipen një nga gjuhët më të pranishme të Ballkanit në territorin gjerman.

Migracioni dhe shumëgjuhësia

Destatis thekson se shumëgjuhësia është më e theksuar tek personat me sfond migracioni – pra ata që vetë ose prindërit e tyre kanë emigruar në Gjermani pas vitit 1950.

Brenda këtij grupi vetëm 22% flasin ekskluzivisht gjermanisht në shtëpi, rreth 55% përdorin gjermanishten së bashku me një gjuhë tjetër dhe afërsisht 23% komunikojnë vetëm në një gjuhë jo-gjermane.

Këto shifra tregojnë se gjuha mbetet një element kyç i identitetit kulturor për komunitetet migrante, por edhe se integrimi gjuhësor vazhdon të jetë një proces dinamik.

Në fund të vitit 2024, Gjermania numëronte rreth 83.6 milionë banorë, me një përqindje të konsiderueshme të popullsisë me origjinë të huaj.

Edhe pse gjermanishtja mbetet gjuha dominuese dhe lidhëse e shoqërisë, të dhënat zyrtare tregojnë qartë se realiteti social i vendit është shumëgjuhësh. Nga turqishtja te arabishtja, nga rusishtja te shqipja – Gjermania e sotme flet më shumë gjuhë se kurrë më parë. /albeu.com/

The post Gjermania gjithnjë e më shumë shumëgjuhëshe, edhe shqipja mes gjuhëve më të përdorura në familje appeared first on Albeu.com.

Ai tha se për çështjen e gjuhës shqipe ata janë në të njëjtën anë me të gjithë shqiptarët. Mexhiti theksoi se askush nuk duhet ta ketë as dilemën më të vogël lidhur me këtë. Ai tha si qeveri po punojnë në gjetjen e zgjidhjeve afatgjata për problemet e krijuara e të trashëguara dhe për këtë po harmonizojnë veprimet, qëndrimet dhe orientimet me të gjithë aktorët dhe faktorët relevantë shoqërorë.

“Ju bëj thirrje të gjithëve për qetësi dhe gjakftohtësi. Qeveria ka punuar dhe po punon për të tejkaluar sfidat dhe për ulje të tensioneve. Për çështjen e gjuhës shqipe ne jemi në të njëjtën anë me të gjithë shqiptarët. Askush të mos ketë as dilemën më të vogël lidhur me këtë! Të drejtat e fituara nuk mund të suprimohen dhe as të abrogohen. Për këtë jemi garantues ne, përfaqësuesit e popullit në institucione.

Si qeveri po punojmë në gjetjen e zgjidhjeve afatgjata për problemet e krijuara e të trashëguara dhe për këtë po harmonizojmë veprimet, qëndrimet dhe orientimet me të gjithë aktorët dhe faktorët relevantë shoqërorë. Qeveria është në veprim dhe koordinim të përhershëm. Bashkë me Parlamentin dhe aktorët tjerë shoqërorë jemi duke ndjekur me vëmendje çdo veprim, çdo qëndrim publik, çdo aksion e reaksion. Si institucione të përgjegjshme nuk do të lejojmë abrogimin e Ligjit për përdorimin e gjuhëve dhe as rrënimin e frymës së bashkëjetesës që e garanton Marrëveshja e Ohrit.

I përkrahim të gjitha iniciativat publike, individuale ose kolektive të cilat për qëllim kryesor kanë ruajtjen por edhe avancimin e përdorimit zyrtar të gjuhës shqipe. Betejat e përditshme politike dhe interesat e partive politike janë më pak të rëndësishme se gjuha shqipe. Ju bëj thirrje edhe njëherë të gjithëve që të ruajmë qetësinë dhe gjakftohtësinë”, ka shkruar ai.

The post Debati i gjuhës shqipe në Maqedoninë e Veriut, Mexhiti: Po punojmë në gjetjen e zgjidhjeve afatgjata për problemet e trashëguara appeared first on Albeu.com.

Kjo deklaratë e bërë të hënën nga kryetarja e Kuvendit të Shqipërisë, Elisa Spiropali gjatë vizitës së saj në shkup, ka trazuar jo pak politikën maqedonase.

Kryeministri Hristijan Mickovski thotë se nuk ka asgjë kundër Shqipes dhe se i respekton identitetet e gjuhëve të tjera që fliten në Maqedoninë e Veriut.

Hristijan Mickovski: Ne nuk jemi si vendet anëtare individuale që duan të kërcënojnë identitetin e kombeve të tjera, ne nuk kemi një qëllim të tillë, përkundrazi, ne e respektojmë atë identitet dhe veçantinë e Gjuhës Shqipe dhe Gjuhën Maqedonase dhe të gjitha gjuhët e tjera që përdorin qytetarët në Maqedoni.”

Por nga Partia e Majta, deklaratën e Spiropalit e kanë cilësuar si ndërhyrje në punët e brendshme të Maqedonisë së Veriut.

Amar Mecinoviç – “Levica”: Zyrtarët e huaj, në fakt, nuk duhet të kenë kërkesë për politikën tonë të brendshme, kështu që sinqerisht nuk do të komentojmë sepse është jashtë të gjitha praktikave diplomatike.

Ndërkohë që partitë shqiptare në Maqedoninë e Veriut mbështesin deklaratën e Spiropalit si të duhurën.

Ilire Dauti – Fronti Evropian: Padyshim që Gjuha Shqipe nuk është gjuhë jetime dhe ka pas vetes një popull të tërë unë e kam shprehur edhe më heret është nder edhe për vetë Maqedoninë e Veriut që ta ketë gjuhë zyrtare një nga tre gjuhët indo-evropiane më të vjetra në botë.

Në javën e parë të Tetorit, Gjykata Kushtetuese në Maqedoninë e Veriut do të debatojë rreth mundësisë për abrogimin e ligjit të Gjuhës Shqipe në tërësi, ose vetëm disa pjesë të tij.

The post Deklaratat e Spiropalit për Gjuhën Shqipe shkakton debate në Maqedoninë e Veriut appeared first on Albeu.com.

Kryetarja e Kuvendit, Elisa Spiropali, tha gjatë një konference të përbashkët për shtyp me homologun e saj maqedonas, Afrim Gashi, se cenimi i gjuhës shqipe cenon identitetin e shqiptarëve, teksa shtoi se kjo çështje duhet të zgjidhet sipas marrëveshjes së Ohrit.

“Ne presim me besim dhe shpresojmë që të zbatohet plotësisht ligji për gjuhët. Gjuha shqipe është e shenjtë dhe ka të bëjë me thelbin e identitetit tonë.

Cenimi i saj në çdo formë dhemb shumë dhe cenon identitetin tonë që ne afrojmë në këtë botë të madhe, si vlerën tonë njohim dhe mirëkuptojmë shqetësimet për ndryshimet e mundshme varësisht vendimit të pritshëm të Gjykatës Kushtetuese, por presim që kjo të ketë zgjidhje sipas klimës që dikton marrëveshja kuadër e Ohrit”, shprehet Spiropali.

The post Shqipja do shfuqizohet si gjuhë zyrtare në RMV? Elisa Spiropali: Cenohet identiteti ynë, të zbatohet marrëveshja e Ohrit appeared first on Albeu.com.

Gjatë shtatë ditëve të analizuara (12-18 shtator) të komunikatave të këtyre tre institucioneve, vërehet që Presidenca nuk e përfill fare gjuhën shqipe, Qeveria dërgon komunikata edhe në shqip edhe pse me vonesë dhe jo të gjitha, ndërsa Kuvendi gjithmonë e zbaton gjuhën shqipe, përveç përjashtimeve tepër të rralla.

Gjatë shtatë ditëve të analizuara, presidenca nuk e ka dërguar as edhe një komunikatë në gjuhën shqipe, ndërsa praktikë të ngjashme ka pasur edhe gjatë kryesimit të këtij institucioni nga ish-presidenti Stevo Pendarovski.

Megjithatë sërish nuk ka qenë në këtë nivel. Edhe pse me raste shumë të rralla, dërgohej tek-tuk ndonjë komunikatë në gjuhën shqipe.

Kur bëhet fjalë për ueb-faqen, situata nuk është më e mirë, por përsëri është funksionale edhe në shqip. Megjithatë, nuk është përditësimi i njëjtë si në maqedonisht.

Për shembull, gjatë kontrollit të ueb-faqes nga redaksia jonë më 19 shtator, në versionin maqedonisht të ueb-faqes komunikata e fundit e Presidencës është e datës 18 shtator, ndërsa në versionin shqip është e datës 10 shtator, ndërkohë që mes datave 10-18 shtator ka pasur çdo ditë informacione në gjuhën maqedonase. Pra, për 8 ditë të plota, ueb-faqja nuk është përditësuar me asnjë informacion shqip.

Ndërkohë, në versionin shqip, pjesa e “Kategorive” është në gjuhën maqedonase, siç mund të vërehet në fotografitë e mëposhtme (djathtas):

Kuvendi i Maqedonisë së Veriut, në shtatë ditët e analizuara, pothuajse të gjitha komunikatat i ka dërguar në të dyja gjuhët, përveç një komunikate që është dërguar vetëm në maqedonisht.

Edhe sa i përket ueb-faqes së Kuvendit, njoftimet ditore dhe agjenda janë vazhdimisht të përditësuara me informacione të reja edhe në gjuhën shqipe. Ndërsa kur bëhet fjalë për të dhëna më të veçanta, nuk gjenden në versionin në shqip. Për shembull rubrika “Të dhëna të hapura” dhe “Regjistër për organizata”, nuk ndodhet në versionin shqip të ueb-faqes.

The post Ç’po ndodh në Maqedoninë e Veriut? Presidenca “nuk e njeh” gjuhën shqipe, Qeveria pjesërisht, ndërsa Kuvendi po appeared first on Albeu.com.

Dhe nuk janë pak, por të paktën 80 nxënës do të frekuentojnë ambientet e shkollës shqipe “Gjuha Jonë”, në Filadelfia të SHBA-ve, teksa regjistrimet përfunduan të dielën e 15 shtatorit, në ambientet e reja të shoqatës “Bijtë e Shqipes”, e cila ushtron aktivitetin e saj patriotik prej më shumë se 20 vitesh, për të promovuar vlerat e  kombit shqiptar.

Emocionet e vogëlushëve përcillnin edhe shpresën se gjuha e rrënjëve të tyre, do të jetojë me ta, pavarësisht se disa prej tyre kanë lindur në SHBA.

“Librat janë përgatitur nga Diaspora, të përshtatur për fëmijët që jetojnë këtu dhe 6 mësuese vullnetare tashmë janë gati të mirëpresin nxënësit, të cilët do të ndahen në 5 klasa. Mësimi në këto ambiente do të zhvillohet çdo të dielë, nga ora 10 deri në 13.00 dhe online nga ora 16.00 deri në 18.00, për fëmijët që nuk kanë mundësi të frekuentojnë ambientet tona. Shpresojmë ta përmbushim me dinjitet misionin fisnik të mësuesit, në mënyrë që fëmijët tanë të njihen gjerësisht me traditat, kulturën, zakonet dhe gjuhën tonë të bukur” – thotë Rudina Bani, mësuese dhe nënkryetare e shoqatës “Bijtë e Shqipes”.

Ndërkaq, kryetari I saj, Dritan Marku, falenderoi prindërit, të cilët kanë vendosur të mos i shkëpusin lidhjet me gjuhën amtare, duke ua përcjellë fëmijëve, si një vlerë të shtuar për komunitetin shqiptar që banon atje.

“U uroj nxënësve një vit të mbarë shkollor dhe shumë suksese në rrugën e tyre drejt dijes për vlerat e pamata të kombit tonë”- shtoi ai.

Ceremonia e nisjes së këtij viti të ri shkollor u zhvillua në ambientet e reja të shoqatës “Bijtë e Shqipes”, të ndërtuara me kontributin e biznesmenëve shqiptarë të Filadelfias, ndërsa së shpejti do të inaugurohet ndërtesa e plotë, përmes një aktiviteti me shumë të ftuar, muzikë, këngë e valle shqiptare.

The post Shqip në Filadelfia/ “Gjuha Jonë” mirëpret 80 nxënës në bankat e shkollës (FOTO) appeared first on Albeu.com.

Ai thotë se faji për këtë vepër nuk është te ndonjë institucion i caktuar, por te strukturat kriminale që me vite janë pasuruar në kurriz të qytetarëve.

Kryeministri, Hristijan Mickoski vlerëson se tabela pa mbishkrimin shqip në pikën kufitare Bllacë, ishte pjesë e planit për destabilizim.

Ai thotë se faji për këtë vepër nuk është te ndonjë institucion i caktuar, por te strukturat kriminale që me vite janë pasuruar në kurriz të qytetarëve.

Të atyre kriminelëve politik që pak nga pak kanë luajtur me institucionet, kanë dhënë licenca për videolotari të joligjore, lotari online dhe kështu me rradhë.

Mendoj se ata tani janë të frikësuar sepse e dinë, marrin informacione se si ngadalë hetimi afrohet drejt tyre dhe ata të frikësuar tani reagojnë në këtë mënyrë, tentojnë ta destabilizojnë shtetin por, nuk kanë sukses“, tha Hristijan Mickoski, kryeministër.

Arben Taravari nga Vlen, tha se rasti është dramatizuar pa nevojë, ndërsa kishte për qëllim vetëm defokusimin e opinionit nga vendimi i Gjykatës së Apelit që t’ia kthejë vulat e partisë, krahut të Taravarit.

Arsye tjetër për defokusim sipas Taravarit, ishte konferenca e së njëjtës ditë, ku u shpalosën parregullsitë e ish-funksionarëve të BDI-së.

“Pika e dytë kishim një pres konferencë ku u treguan disa parregullësi që kanë bërë ish funksionarë të frontit evropian, respektivisht BDI-së dhe satelitëve të tyre dhe çfarë bënë e nxorën një tabelë e cila është ndryshuar, me sa kam informata ajo tabelë është ndryshuar me urdhër të ekipit të ish drejtorit të ndërmarrjes për rrugë publike, kështu që tashmë u zbardh komplet ajo…

Nuk ishte tema për të dramatizu, thjesht ishte defokusim, por kaloj edhe kjo, tabela u ndryshua, në mëngjes u vendos tabelë tjetër, tash do të porositet tabelë ashtu si duhet dhe përsëri do të qëndron në tre gjuhë”, u shpreh Arben Taravari, VLEN.

Të shtunën opozita shqiptare reagoi për heqjen e tabelave në gjuhën shqipe nga vendkalimet kufitare dhe zëvendësim të tyre me të reja, të cilat ishin vetëm në gjuhën maqedonase, angleze dhe frenge.

Lidhur me këtë çështje reagoi VLEN, pas çka tabelat përsëri u hoqën dhe u kthyen ato me mbishkrimin shqip./ALSAT

The post Heqja e tabelave me mbishkrimin shqip/ Mickoski: Pjesë e planit për destabilizim appeared first on Albeu.com.

Shkodran Tolaj, ish-Drejtori i Ansamblit Shtetëror Shqiptar të Këngëve dhe Valleve Popullore në Maqedoninë e Veriut me anë të një postimi në Facebook ka denoncuar heqjen e gjuhës shqipe nga tabelat e rrugëve.

“MOS NA E KUJTONI BLLACËN E VITIT 1999

Në Bllacë, në kufi me Kosovën, mbishkrimet e reja në maqedonisht, anglisht dhe frengjisht. Në shqip JO. U kthyem në vitet e rënda kur baballarët tonë nuk guxonin të flisnin shqip në shkollë!

Po na kujtoni dëbimin masiv të kosovarëve nga sërbët drejt Bllace, vetëm “Severna” në atë kohë mungonte!

Ndryshimi erdhi veç për të zezën e shqiptarëve! Çoni duart përpjetë kur nuk keni takat me mbrojt identitetin kombëtar”, shkruan Tolaj krah fotove.

Shenjat ku shkruhet “Република Северна Македонија” dhe tjetra “Добредојдовте во Република Северна Македонија” të shoqëruara edhe nga shkrimi në anglisht dhe frengjisht, janë vënë nga Ndërmarrja Publike “Rrugët Shtetërore”, ndërsa e njëjta ka nisur që ta heq shqipen nga shenjat në rrugët me të cilët menaxhon kjo ndërmarrje.

Tendenca për të minimizuar apo edhe më keq, për të hequr gjuhën shqipe nga përdorimi, ka filluar që me ardhjen e Qeverisë së re të VMRO-VLEN-ZNAM.

Kryetari i Gjykatës Kushtetuese, Darko Kostadinovski ka caktuar një mbledhje ku do të shqyrtohet për shfuqizimin e tre neneve të gjuhës shqipe nga Ligji për zbatimin e gjuhëve.

The post SIRENA ALARMI TË KONFLIKTIT NDËRETNIK/ Maqedonia e Veriut heq gjuhën shqipe në tabelat e sinjalistikës rrugore appeared first on Albeu.com.

“Krejt janë gëzuar. Ai u zgjua në mëngjes dhe më tha pse nuk më keni thirrur për të shkuar në shkollë? Ai ka qëndruar në shtëpi. Edhe pse ka ble gjithçka i gëzuar se do të shkojë në shkollë edhe ka mbet tek shpija. Ajo është shumë diçka e zorshme po nuk ke çfarë të bësh”, ka thënë Jusuf Zeqiri – banor i komunës Çashkë.

Fëmijët e Banjicës jetojnë në një fshat ku nuk ka as rrjet për telefonat celularë, e Ministria propozon që ta ndjekin mësimin online, për shkak se banorët maqedonas të kësaj komune nuk lejojnë që këta fëmijë të mësojnë në gjuhën shqipe. Kryetari i Komunës, Goran Stojanovski thotë se për 10 ditë do të ndërtohet objekt provizor, ku fëmijët shqiptarë do të kenë mundësinë të mësojnë në gjuhën amë.

“Presim nga Ministria e arsimit që në këtë platformë të vendoset shkolla. Sipas asaj që e thotë ministrja, kjo duhet të bëhet për 10 ditë. Të zgjidhet kompania dhe të fillojë të ndërtohet shkolla”, ka thënë Goran Stojanovski, kryetar i komunës së Çashkës.

E gjithë kjo për shkak se prindërit maqedonas, me vite protestojnë dhe nuk lejojnë që në shkollën qendrore “Todor Janevski”, të mësohet edhe në gjuhën shqipe.

Euronews Albania tentoi të kuptojë se si është e mundur të protestohet kundër të drejtës që e garanton kushtetuta për të mësuar në gjuhën amë, por ishte e vështirë.

“Largoje atë kamerë. Çfarë po mendon që po bën. Lëshojë atë kamerë! Lëshojë kur të them unë.”

Provuam të marrim përgjigje edhe prej drejtorit, por edhe atje na mbyllën derën.

The post RMV/ Në komunën e Çashkës maqedonasit protestojnë kundër ligjit të gjuhës shqipe appeared first on Albeu.com.