Më në fund Bashkimi Europian është zgjuar, pas pushtimit rus të Ukrainës  për rëndësinë strategjike të Ballkanit Perëndimor dhe potencialin e Moskës për të shfrytëzuar mosmarrëveshjet e pazgjidhura në rajon për të minuar Perëndimin.

Liderët europianë duhet ta shfrytëzojnë tani momentin gjeopolitik për të rinovuar integrimin e gjashtë vendeve të vogla, ekonomikisht të brishta me një popullsi totale prej më pak se 18 milionë.

Ose në të kundër do të përdorën nga Rusia dhe Kina në lojërat e tyre të pushtetit. Pavarësisht zhgënjimit të thellë me ritmin e progresit si të kërmillit që kur BE-ja u dha zyrtarisht perspektivën e anëtarësimit në vitin 2003, anëtarësimi në BE mbetet rezultati më i mirë i imagjinueshëm për Shqipërinë, Bosnjë dhe Hercegovinën, Kosovën, Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut dhe Serbinë dhe për pjesën tjetër të Europës.

Nëse BE-ja vazhdon t’i distancojë, këto vende mund të afrohen më shumë me Rusinë,  duke ndikuar gjithashtu në krijimin e një zone joliberale që mund të shtrihet nga Hungaria në Turqi.

Ekziston një supozim i vetëkënaqur në disa kryeqytete të Europës Perëndimore, veçanërisht në Paris dhe Hagë, ku lodhja nga zgjerimi i BE-së është më e forta, se status quo-ja është e menaxhueshme dhe nuk paraqet rrezik serioz për sigurinë europiane.

Sigurisht, njerëzit në Ballkanin Perëndimor janë të lodhur nga lufta pas tmerreve të viteve 1990.

Situata mund të duket nën kontroll, por nuk është e qëndrueshme pët një kohë të pacaktuar. Nuk ka asnjë garanci që konfliktet e pazgjidhura brenda Bosnjës ose midis Serbisë dhe Kosovës do të qëndrojnë të ngrira me shpërthime të vogla, ose se dhuna e lokalizuar politike nuk do të përshkallëzohet, duke tërhequr lojtarë të jashtëm dhe duke nxitur flukse të reja refugjatësh, armësh dhe droge në vendet e Bashkimit Europian.

Përplasje e fundit për targat mes Kosovës dhe Serbisë kanë nxjerrë në pah se një shkëndijë e vogël mund të ndezë një konflikt më të madh. Sulmi i presidentit rus Vladimir Putin ndaj Ukrainës ka vënë në rrezik shumë njerëz në rajon, duke nxitur ultra-nacionalizmin mes serbëve pro-rusë dhe duke sjellë kujtime të errëta dhe shkatërrimit të atyre që i mbijetun luftërave në 1990 në Jugosllavi.

Moska po përpiqet të nxisë nacionalizmin ortodoks pan-sllav dhe të shfrytëzojë ndarjet kudo që ka mundësi.

Ajo po mbështet udhëheqësin serb të Bosnjës Milorad Dodik, në planet e tij për t’u shkëputur nga Bosnja dhe ka përhapur dezinformata për të forcuar armiqësinë e serbëve në very të Kosovës ndaj qeverisë së Prishtinës.

Kina, nga ana e saj, ka bërë më së shumti investime ekonomike, duke përdorur kornizën 14+1 në iniciativën e saj “Një brez, një rrugë” për t’u angazhuar me udhëheqësit vendas që kërkojnë projekte ambicioze të infrastrukturës dhe mbrojtjes.

Kina po ndjek të njejtën rrugë që po ndjek Rusia për sa i përket Ballkanit Perëndimor në Këshillin e Sigurimit të OKB-së dhe po përdor muskujt e saj financiarë për të bindur shtetet e Ballkanit që të mbështesin rezolutat kritike për shkeljet e të drejtave të njeriut në Xinjiang ose Hong Kong.

Mediat pro-qeveritare serbe po transmetojnë narrativën ruse për luftën në Ukrainë dhe mediat në pronësi ruse po kontribuojnë në histerinë e luftës kundër Kosovës. Rusia dhe Kina kanë kontribuar të dyja në riarmatimin e Serbisë. Moska gjithashtu ka një levë të fuqishme energjetike pasi Serbia merr 80% të gazit të saj nga Rusia, ndërsa Bosnja është 100% e varur nga Rusia.

Pjesërisht si rezultat, Serbia ka refuzuar të bashkohet me BE-në për sa i përket sanksioneve kundër Rusisë, duke shkaktuar zemërim në Bruksel. BE-ja ka levat më të fuqishme afatgjata, nëse është e gatshme t’i përdorë ato, duke pasur parasysh aspiratën e përhapur publike për t’u bashkuar me bllokun në të gjithë rajonin, me përjashtim të Serbisë.

Megjithatë, Franca dhe Holanda kanë penguar zgjerimin e mëtejshëm të vendeve që atëherë kryesisht për shkak të frikës nga migrimi dhe krimi i organizuar. Anëtarët fqinjë të BE-së, Greqia dhe Bullgaria kanë penguar prej vitesh  prej vitesh anëtarësimin e Maqedonisë  për BE dhe NATO, për shkak të emrit dhe fakti se kjo e fundit duhet të pranojë narrativën e Sofjes për historinë dhe pakiën e saj bullgare.

Edhe pasi ra dakord të ndryshonte emrin e saj në Maqedoninë e Veriut në vitin 2018, Franca vuri veton ndaj hapjes së negociatave me Shkupin dhe Shqipërinë.

Por bisedimet më në fund filluan këtë korrik, por Maqedonisë së Veriut ende i kërkohet të ndryshojë kushtetutën e saj vitin e ardhshëm duke përfshirë kushtet e rënë dakord me Bullgarinë, një kurth i mundshëm politik pasi qeverisë i mungon një shumicë.

Kur liderët e BE-së i dhanë menjeherë Ukrainën dhe Moldavisë statusin e vendit  kandidat në qershor në përgjigje të agresionit të Rusisë, elitat e Ballkanit Perëndimor pa dyshim u frikësuan.

Po kështu, kur kancelari gjerman Olaf Scholz kërkoi që BE-ja të reformonte sistemin e saj të vendimmarrjes për të hequr veton kombëtare mbi politikën e sanksioneve dhe taksave përpara se të pranoheshin anëtarët e rinj, diçka e tillë do të kërkojë shumë kohë.

Pra, çfarë duhet të bëjë BE-ja tani?

Së pari, një angazhim politik më i dukshëm.

BE-ja ka bërë përparime këtë vit duke i kushtuar vëmendje rajonit të lënë pas dore prej kohësh. Ka pasur dy samite BE-Ballkani Perëndimor, një në rajon për herë të parë, plus një ringjallje të Procesit të Berlinit për të mbështetur integrimin ekonomik rajonal në përgatitjen për t’u bashkuar me tregun e vetëm të BE-së. Udhëheqësit e Ballkanit Perëndimor morën pjesë në samitin inaugurues të Komunitetit Politik Europian në Pragë në tetor, të udhëhequr nga presidenti francez Emmanuel Macron.

Ky angazhim duhet të vazhdojë.

Së dyti, të përshpejtojmë anëtarësimin dhe benefitet.

BE-ja duhet të riformësojë procesin e saj të vështirë të anëtarësimit për të ndihmuar më shumë nga përfitimet financiare dhe të aksesit në treg, ndërsa kandidatët përparojnë me reformën.

Aktualisht, ata marrin vetëm një ndihme të vogël të para-anëtarësimit derisa bëhen anëtarë më të drejta të plota. BE-ja duhet të ftojë ministrat nga rajoni për të marrë pjesë në takimet jozyrtare të këshillit për çështjet me interes të përbashkët.

Gjithashtu duhet të inkurajojë vendet e Ballkanit Perëndimor që të zgjedhin vëzhgues në Parlamentin Europian në të njëjtën kohë me zgjedhjet europiane të vitit 2024, në mënyrë që ata të kenë një zë, nëse jo një votë, në ligjbërjen e BE-së, raporton abcnews.al.

Natyrisht, pjesa më e madhe e punës së vështirë duhet të bëhet në vendet kandidate, shumica e të cilave janë larg përmbushjes së kushteve themelore të demokracisë, shtetit të së drejtës, lirisë së shprehjes dhe luftës kundër korrupsionit për t’u kualifikuar për anëtarësim.

Si gjithmonë do të ketë një problem.

Pse politikanët e Ballkanit do të miratonin reforma të dhimbshme që mund t’ua vështirësonin pushtetin dhe paratë për një perspektivë kaq të largët dhe të pasigurt?

BE-ja do të duhet të punojë më shumë, duke mbështetur shoqërinë civile, organizatat e grave dhe bizneset e vogla si nxitës të ndryshimit, duke ofruar stimuj dhe duke ushtruar presion.

Në këtë moment gjeopolitik, BE-ja nuk duhet të lejojë rritjen e tensioneve në rajon.

/albeu.com

The post BE-ja duhet ta shfrytëzojë momentin gjeopolitik në Ballkan appeared first on Albeu.com.

Nëse armiku i armikut tim është miku im, a është armiku i mikut tim edhe armiku im?

Jo domosdoshmërisht. Ose kështu mendon Kina kur bëhet fjalë për luftën e furishme ruso-ukrainase.

Nga njëra anë Kina është partneri strategjik i Rusisë. Nga ana tjetër, Kina është partneri më i madh tregtar i Ukrainës. Prandaj, Pekini po përpiqet me përpikëri të vendosë një ekuilibër në përgjigjet e tij ndaj luftës midis dy miqve të saj.

Kina ka shprehur mirëkuptimin e “shqetësimeve legjitime” të Rusisë për zgjerimin e NATO-s, ndërsa nënvizon se “sovraniteti dhe integriteti territorial i të gjitha vendeve duhet të respektohet”.

Një neutralitet i tillë i kalibruar me kujdes mund të mos jetë ajo që duan realisht palët ndërluftuese, por është e pranueshme për të dyja. Nëse Kina bashkohet me Perëndimin në dënimin e Rusisë, veprimi i saj do të vlerësohet në Uashington dhe në shumicën e kryeqyteteve europiane.

Por ajo do të humbasë partneritetin e Rusisë. Dhe është vetëm çështje kohe para se Amerika të përballet sërish me Kinën.

Politika e administratës së Bidenit ndaj vendit tim përfshin një “konkurrencë ekstreme” që ka filluar pak para luftës.

Natyrisht, konflikti në Ukrainë i ka shkaktuar dëme të jashtëzakonshme interesave kineze, duke përfshirë nismën e saj “Një brez dhe një rrugë” në Europë. Por Pekini simpatizon pretendimin e Moskës se shkaku kryesor i konfliktit është zgjerimi i paepur i NATO-s drejt lindjes pas rënies së Bashkimit Sovjetik.

Të gjithë liderët rusë që nga Mikhail Gorbachev kanë paralajmëruar për pasojat e një zgjerimi të tillë. Rusia mendon se nuk mund t’i lejojë vëllezërit e saj ukrainas të largohen nga Russkiy mir – bota ruse -për t’u bashkuar me një aleancë tjetër.

Nëse NATO-ja i duket Rusisë si përbindëshi i Frankenshtajnit, Vladimir Putin ndoshta beson se duhet ta vrasë krijesën.

E ardhmja e Europës nuk është e vështirë për t’u kuptuar. Lufta gjithëpërfshirëse e Putinit kundër Ukrainës ka dështuar. Pikërisht për këtë, ai do të luftojë derisa të mund të shpallë një lloj “fitoreje”.

Me sa duket kjo do të përfshijë faktin se Ukraina duhet të pranojë se Krimea është pjesë e Rusisë, premtimin e saj për të mos u anëtarësuar në NATO dhe pavarësinë e dy “republikave” të Donetskut dhe Luhanskut.

Sfida e vërtetë është nëse trupat ruse janë në gjendje të kontrollojnë Donbasin pasi ta kenë kanë pushtuar atë.

Ekziston mundësia që lufta të zgjatet dhe diçka e tillë nuk duket e pashmangshme.

Situata ka ngjashmëri me atë në Afganistan gjatë luftës së Rusisë në vitet 1980. Një aleancë e udhëhequr nga Amerika dërgoi armë të pafundme për muxhahidinët të cilët arritën të mposhtin forcat sovjetikë.

Falë krizës, një NATO e “vjetëruar” është ringjallur. Në shkurt, kancelari i Gjermanisë, Olaf Scholz, krijoi një fond të posaçëm prej 100 miliardë eurosh për mbrojtjen dhe njoftoi se vendi i tij do të shpenzonte 2% të PBB-së së tij për mbrojtjen çdo vit.

Ajo do të forcojë aleancën dhe do të forcojë idenë e “autonomisë strategjike” europiane (pak më shumë se një slogan francez deri tani). Ironia është se sa më shumë të rritet popullariteti i NATO-s, aq më e pasigurt do të jetë Europa.

Nëse Finlanda i bashkohet NATO-s, Kremlini ka paralajmëruar se një veprim i tillë do t’i jepte fund “statusit jo-bërthamor të Detit Baltik”. Ky mund të jetë një bllof.

Por kush e di?

Nëse frika më e keqe e NATO-s është se Rusia mund të nisë një sulm bërthamor, atëherë pse të vazhdojmë të nxisim Putinin?

Siguria e Europës, tani si në të kaluarën, mund të arrihet vetëm me bashkëpunimin e Rusisë. Gjatë muajve të fundit, janë shtuar spekulimet se partneriteti “i pakufizuar” i Pekinit dhe Moskës – i shpallur gjatë vizitës së Putinit në Kinë në shkurt për Lojërat Olimpike Dimërore  mund të sjellë formimin e një aleancë ushtarake. Por lufta në Ukrainë ka vërtetuar pa dashje se afrimi i Pekinit dhe Moskës nuk është një aleancë.

Kina nuk i ofroi ndihmë ushtarake Rusisë. Në vend të kësaj, ajo ofroi ndihma humanitare dhe para për Ukrainën dy herë dhe është zotuar se do të  vazhdojë të “luajë një rol konstruktiv”. Një arsye tjetër është se krijimi i një aleance mes dy vendeve lejon një fleksibilit midis dy partnerëve.

Dhe përkundër faktit që Kina dhe Rusia po bëjnë thirrje për një botë shumëpolare, do të ishte më mirë që vendet të mos formonin  një aleancë sepse ata e shohin botën ndryshe. Rusia e Putinit është nostalgjike për kulmin e Perandorisë Sovjetike dhe e sheh veten si viktimë e rendit ndërkombëtar ekzistues.

Në të kundërt, Kina është përfituesi më i madh i rregullave dhe rregulloreve të tregtisë dhe financave globale të bëra nga Perëndimi pas Luftës së Dytë Botërore.

Kina luan një rol të madh në ruajtjen e rendit ekzistues ndërkombëtar. Kjo është arsyeja pse, pavarësisht dallimeve ideologjike dhe madje edhe tensioneve ndonjëherë, Kina ka mbajtur të paktën lidhje të forta ekonomike me Perëndimin. Asnjëra palë nuk dëshiron që diçka e tillë të ndryshojë.

Se si Amerika mund të fokusohet njëkohësisht në dy raste – Indo-Paqësorin dhe luftën në Europë mbetet për t’u parë. Joe Biden kishte shpresuar ta vendoste politikën e Rusisë në një bazë “të qëndrueshme dhe të parashikueshme” në mënyrë që të fokusohej në strategjinë e Amerikës në Indo-Paqësor.

Lufta në Ukrainë padyshim që do të shkëpusë vëmendjen e Amerikës. Pyetja është se për sa kohë Biden do të lejojë që Ukraina ta “shpërqëndrojë”. Në një rajon ku Kina është partneri më i madh tregtar i shumicës së vendeve, edhe aleatët më të mëdhenj të Amerikës nuk do të dëshironin të sakrifikonin marrëdhëniet e tyre me Kinën për të mirën e Amerikës.

A është lufta Rusi-Ukrainë një pikë kthese që paralajmëron ndryshimin e rendit global?

Kur kryeministri i Kinës Zhou Enlai u pyet se çfarë mendonte për Revolucionin Francez të vitit 1789, tha se ishte shumë herët për të dhënë një deklaratë. Por ndoshta nuk është shumë herët të thuhet se lufta në Ukrainë do të përshpejtojë zhvendosjen gjeopolitike dhe ekonomike nga Perëndimi në Lindje.

Qëndrimi i Kinës ka rëndësi edhe më të madhe, dhe ajo duhet të shërbejë si një stabilizues.

Koloneli i lartë Zhou Bo është një oficer në pension i Ushtrisë Çlirimtare Popullore dhe një anëtar i lartë në Qendrën për Sigurinë dhe Strategjinë Ndërkombëtare në Universitetin Tsinghua, Pekin dhe një ekspert i Forumit të Kinës.

/abcnews.al

The post “Lufta në Ukrainë do të përshpejtojë zhvendosjen e gjeopolitikës nga Perëndimi në Lindje” appeared first on Albeu.com.