Komentet e tij për “braktisjen” e familjes u interpretuan nga shumë ndjekës si një “kunj”, megjithëse moderatori u tregua i rezervuar. Deri më tani, Sara Hoxha nuk ka reaguar publikisht lidhur me këto aludime.

Kujtojmë se Ledion Liço dhe Sara Hoxha janë prindër të tre fëmijëve: dy djemve, London dhe Roman, si dhe vajzës Ruya Roe.

Gjatë një momenti në spektakël, moderatori u shpreh me tone të forta për përgjegjësinë prindërore, duke thënë:

“Unë jam i pari që nuk justifikoj asnjë prind që braktis fëmijën e vet, përkundrazi e gjykoj me forcë të madhe. Po ashtu, jam thellësisht kundërshtues ndaj kësaj narrativës së kohëve të fundit ‘është OK të vazhdosh jetën tënde, të zgjedhësh jetën tënde…’ Jo, në fakt! Nuk është ok, sepse dikur more një vendim, bëre një premtim. Zgjodhe të kishe një fëmijë dhe nuk është ok që krejt papritmas të zgjedhësh veten”.

Ju si mendoni? Jeni dakord me deklaratën e moderatorit?/PAMFLETI

The post “Nuk justifikoj braktisjen e fëmijëve”/ Kujt i drejtohet Ledon Liço me këtë mesazh? appeared first on Albeu.com.

“Është normale që ata të përballen me paparacët. Është e çuditshme, por është normë. Ata nuk e vënë në dyshim. Ata nuk kanë rrjete sociale. Ata nuk kanë qasje në internet në asnjë mënyrë. Fëmijët e mi nuk kanë qasje në Google. Ata nuk kanë asgjë të tillë. Ajo shtoi se beson që fëmijët e moshës së tyre nuk duhet të ekspozohen ndaj rrjeteve sociale. “Është thjesht një botë tjetër. Nuk di si ta shpjegoj vërtet. Kur të rriten mjaftueshëm, do ta kuptojnë. Nuk besoj se fëmijët duhet të jenë në rrjetet sociale. Ata nuk kanë nevojë të dinë për internetin”, shtoi ajo. Kardashian zbuloi gjithashtu se vajza e saj nuk e di vërtet se çfarë është TikTok.

Ata nuk e dinë se çfarë është TikTok sepse unë nuk flas kurrë për TikTok. Ata mendojnë se do të thotë një video vallëzimi, kështu që ne do të bëjmë thjesht një video vallëzimi dhe ata do të kërcejnë në tavolinat e mia dhe thjesht do të argëtohen.

Do të thotë që ajo do të ketë një telefon. Nuk mendoj se fëmijët duhet të kenë rrjete sociale derisa, dua të them, do të doja që ata të jenë 16 ose 17 vjeç, por po flasim për një telefon për ditëlindjen e saj të 12-të”, theksoi ajo.

The post “Fëmijët e mi as nuk e dinë se çfarë është Google..” / Khloe Kardashian kundër rrjeteve sociale appeared first on Albeu.com.

Si po formësohet “ekonomia e vëmendjes”.

Në shtëpitë shqiptare, ekranet janë bërë shoqëruesit e përhershëm të fëmijëve. Një vajzë 12-vjeçare mund të mësojë teknika make-up-i përmes videove 30-sekondëshe, ndërsa një djalë 13-vjeçar mëson për “suksesin” nga influencerë që tregojnë makina luksoze e jetë të përsosur.

Nuk janë më librat, filmat edukativë apo rrëfimet familjare që formojnë shijet dhe ëndrrat e tyre, por përmbajtje të krijuara për të mbajtur vëmendjen sa më gjatë, të projektuara për të krijuar varësi emocionale dhe shpesh për të ushqyer konsum.

Në prapaskenë, funksionon një sistem që nuk fle: algoritmi, që mëson çdo klikim, çdo ndalesë, çdo shikim të përsëritur. Ai përcakton se çfarë video shohim, çfarë muzike dëgjojmë, madje edhe si ndiejmë.

Sa më shumë kohë kalon një përdorues, aq më shumë vlerë krijon për platformën. Kjo është arsyeja pse çdo përmbajtje është e shpejtë, e lehtë për t’u konsumuar, e ndërtuar për të dhënë kënaqësi të menjëhershme.

TikTok, për shembull, është bërë “mësuesi i parë” për miliona të rinj në botë, një mësues pa fytyrë, pa përgjegjësi, por me ndikim të jashtëzakonshëm në mënyrën si ata e shohin veten dhe botën.

YouTube, ndërkohë, është kthyer në një univers paralel. Nga videot e animuara për më të vegjlit, te “vlogjet” e jetës së përsosur për adoleshentët, ai ofron një realitet ku gjithçka është e bukur, e shpejtë dhe e arritshme…në pamje të parë.

Por, pas ekranit qëndron një kurth i heshtur: çdo klikim ushqen një cikël të pafund reklamash, përmbajtjesh të ngjashme, rekomandimesh që rrallë çojnë në mësim të vërtetë, por gjithmonë në më shumë konsum.

Kjo kulturë e menjëhershme po formëson një brez që kërkon gjithçka “tani”: veshjet më të fundit, telefonin e ri, suksesin e shpejtë.

Në tregjet shqiptare, kjo reflektohet në mënyrën si fëmijët dhe adoleshentët ndikojnë vendimet e blerjes në familje.

Lodra që bëhen virale në rrjete shiten brenda ditësh. Influencerët po kthehen në forca reale marketingu, duke krijuar valë trendesh që dikur i diktonin reklamat televizive apo modat e huazuara nga jashtë.

Por ndikimi më i thellë është në formimin e identitetit. Në vend që ta ndërtojnë përmes përvojës reale, marrëdhënieve shoqërore apo përpjekjeve personale, fëmijët po e projektojnë veten përmes filtrave, reagimeve dhe pëlqimeve.

“Sa më pëlqejnë?”, “si dukem?”, “sa ndjekës kam?” janë pyetje që për shumë prej tyre kanë zëvendësuar pyetjet që dikur nxisnin mendimin kritik: “çfarë di?”, “çfarë dua të bëhem”? – çfarë më bën të lumtur”?

Psikologët paralajmërojnë se kjo zhvendosje po ul durimin, aftësinë për t’u përqendruar dhe gatishmërinë për të përballuar dështimin, sepse algoritmi nuk njeh dështim, vetëm “scroll” të pafund.

Psikologia Ermela Shllaku thotë për “Monitor” se për shkak të moshës, truri i tyre ende nuk ka arritur pjekurinë mendore, ata janë më të ndjeshëm dhe më lehtë të prekshëm ndaj çdo stimuli të jashtëm.

“Në të gjitha këto platforma dhe rrjete sociale, në qendër qëndron algoritmi, i cili në mënyrë të frikshme të rrëmben në vorbullën e tij të shpejtë, duke dhënë kënaqësi të menjëhershme (dhe kështu truri çliron dopaminë).

Por, duke u dhënë fëmijëve kënaqësi të menjëhershme, nuk u zhvillohet aspak durimi dhe aftësia për t’u përqendruar në aktivitete të ndryshme. Në zhvillimin e shëndetshëm të një individi – e sidomos të një fëmije – ka shumë rëndësi edhe zhvillimi emocional”, – thekson psikologia.

Në Shqipëri, situata është më komplekse për shkak të mungesës së edukimit digjital.

Shkollat rrallë ofrojnë programe që shpjegojnë se si funksionojnë algoritmet, si të mbrohet privatësia, apo si të menaxhohet koha online.

Shumë prindër ndihen të humbur mes teknologjisë që ndryshon çdo muaj dhe sjelljeve që nuk i njohin dot më.

Ndërsa influencuesit, shpesh të rinj që vetë janë rritur online, po marrin rolin e “udhërrëfyesve” të brezit të ri, duke ofruar modele jete që shpesh janë të shkëputura nga realiteti ekonomik e social shqiptar.

Në këtë tablo, edhe Inteligjenca Artificiale po hyn me forcë. Fëmijët tashmë flasin me “shokë virtualë” që i kuptojnë dhe u përgjigjen, përdorin aplikacione që u mësojnë mësimet, shkruajnë për ta apo u sugjerojnë ide për projekte.

Ndërveprimi njerëzor po zëvendësohet me komoditetin e menjëhershëm të një algoritmi që nuk gjykon, por as nuk edukon emocionalisht.

“Nuk di më ku mbaron argëtimi dhe ku fillon varësia”, thotë J.SH., nënë e dy fëmijëve, 9 dhe 13-vjeç.

“Fillimisht më dukej e pafajshme, disa video në YouTube pas mësimeve, ndonjë TikTok për argëtim.

Por gradualisht, çdo pushim, çdo darkë, çdo moment i lirë u kthye në ‘vetëm edhe një video’. Dhe kur përpiqem t’ua kufizoj, reagojnë sikur po u heq diçka jetike”.

Ajo tregon se nuk është vetëm çështje kohe, por çështje ndikimi. “Pas çdo videoje, kanë një kërkesë të re: një lodër që e panë, një bluzë si e influencueses, një aplikacion që ‘duhet patjetër’.

Është sikur algoritmi e di saktësisht se çfarë t’u ofrojë për t’i mbajtur të lidhur dhe për t’i bërë të duan gjithnjë më shumë”.

Sot, thotë ajo, sfida më e madhe nuk është ta ndalosh teknologjinë, por ta shpjegosh.

“Përpiqem t’u flas për mënyrën si funksionon ‘feed’-i, pse shohin gjithmonë të njëjtat gjëra, pse çdo gjë u duket e përkryer. Ndonjëherë më dëgjojnë, ndonjëherë jo. Por më frikëson ideja që ndoshta po rriten duke menduar se bota është aq e shpejtë, e bukur dhe e përsosur sa në ekran”, – përfundon J.SH.

Megjithatë, tabloja nuk është vetëm gri. Disa familje shqiptare po tentojnë të ndërtojnë një ekuilibër: rikthimin e leximit, diskutimeve për përmbajtjen që shohin fëmijët, apo aktivitete të përbashkëta që nuk lidhen me ekranin.

Disa mësues dhe ekspertë po nxisin përfshirjen e edukimit digjital në kurrikula, për të mësuar fëmijët si të kuptojnë dhe sfidojnë algoritmet, jo vetëm t’u nënshtrohen atyre.

Edhe në ekosistemin e startup-eve shqiptare po lindin nisma që synojnë ta përdorin teknologjinë për të zhvilluar mendimin kritik dhe kreativitetin.

Aplikacione edukative, platforma për lexim interaktiv apo lojëra që nxisin bashkëpunimin real janë shenjat e para të një kundërkulture që synon ta rikthejë fëmijërinë në duart e njeriut, jo të sistemit.

Sipas të dhënave të AKEP, numri i përdoruesve aktivë të rrjeteve sociale në Shqipëri është rritur me mbi 20% vetëm gjatë dy viteve të fundit.

TikTok-u, që fillimisht u perceptua si aplikacion argëtimi, është kthyer sot në motor të identitetit kulturor të adoleshentëve.

Në prapaskenë, funksionon një logjikë e thjeshtë: sa më shumë kohë qëndron një përdorues në ekran, aq më shumë vlerë krijon për platformën.

Çdo “scroll”, çdo ndalesë e syrit, çdo klikim – regjistrohet, analizohet dhe përdoret për të ndërtuar një profil emocional e konsumator.

TikTok-u, sipas ekspertëve të medias, është bërë “mësuesi i parë” i fëmijëve, një mësues që nuk mban asnjë përgjegjësi për përmbajtjen që shpërndan, por ka ndikim më të fortë se shkolla, prindërit apo shoqëria.

Në thelb të këtij transformimi qëndron ajo që quhet ekonomia e vëmendjes, një garë e heshtur për sekondat e syrit njerëzor.

YouTube, TikTok-u, Instagram-i dhe aplikacione të tjera përdorin mekanizma të avancuar të Inteligjencës Artificiale për të parashikuar çfarë përmbajtje do t’i pëlqejë një përdoruesi të caktuar.

Sa herë që një video shikohet, sistemi mëson, përshtatet dhe e ushqen me diçka të re, por të ngjashme.

Rezultati është një cikël konsumimi i menjëhershëm. “Algoritmi nuk të lë të mërzitesh, ai të njeh më mirë se vetja”, shpjegon sociologia Marsi Simo, e cila prej vitesh punon me prindër dhe fëmijë në Tiranë.

“Por ky ritëm i pandërprerë përmbajtjesh të shpejta po shkatërron aftësinë e fëmijëve për të duruar, për të përqendruar mendjen dhe për të ndërtuar njohuri në mënyrë graduale. Gjithçka duhet të ndodhë tani”.

Ky “tani” është bërë filozofia e një kulture të re: blerjet “e menjëhershme”, argëtimi “i menjëhershëm” shpërblimi “i menjëhershëm”. Veshjet që bëhen trend në TikTok shiten brenda javësh në tregjet shqiptare.

Lodra që promovohen në video “unboxing” janë gjithnjë më të kërkuara. Rasti më i fundit ishte i kukullës Labubu.

Në mënyrë të pavetëdijshme, fëmijët janë kthyer në hallkën e parë të një zinxhiri ekonomik që ushqehet nga përmbajtja digjitale.

Platformat digjitale janë ndërtuar për të krijuar varësi, duke ndjekur logjikën e “ekonomisë së vëmendjes” dhe kjo nuk është rastësi, thotë eksperti i teknologjisë Besmir Semanaj.

Sipas tij, çdo “ping” i njoftimit, çdo video që fillon vetë, çdo “like” që vjen menjëherë – të gjitha janë si goditje të vogla me dopaminë.

E gjithë kjo është projektuar për të mbajtur fëmijët (dhe ne të rriturit) sa më gjatë aty, sepse koha është para për ta.

Shkolla dhe familja, pa mburojë digjitale

Në Shqipëri, sistemi arsimor nuk është ende i përgatitur për të përballuar këtë realitet. Kurrikula zyrtare nuk e përfshin edukimin digjital si disiplinë më vete.

Mësuesit kanë pak njohuri mbi mënyrën se si funksionojnë algoritmet apo si mund të ndihmojnë nxënësit të zhvillojnë mendimin kritik ndaj përmbajtjes online.

Ndërkohë, prindërit janë në dilemë. “Ne nuk jemi rritur me këto teknologji, ndaj shpesh ndihemi të humbur”, thotë një nënë 42-vjeçare në Tiranë.

“Në fillim e lejon sepse mendon se fëmija po argëtohet, pastaj kupton se nuk di më si ta ndalosh”.

Për këtë, sociologia Simo thotë se, kufizimi i orëve të ekranit nuk mjafton, sepse fëmijët nuk janë më thjesht konsumatorë, ata janë krijues aktivë të përmbajtjes që më pas rikthehet në sistemin që i formëson.

Edhe psikolgia Shllaku thotë se ndalimi i rreptë nuk është zgjidhja e duhur, pasi kjo mund t’i shtyjë edhe më shumë fëmijët drejt përdorimit të teknologjisë.

“Në vend që t’u themi fëmijëve ‘mos e përdor’, le t’u mësojmë si ta përdorin në mënyrë të dobishme. Gjithashtu, është shumë e rëndësishme edhe koha cilësore që kalohet me fëmijët, pra, të qenët pranë tyre jo vetëm fizikisht, por edhe duke biseduar e duke i dëgjuar për t’u kuptuar emocionet pa i gjykuar.

Ndërsa shkolla mund të zhvillojë mësime ose orë edukative për t’i mësuar fëmijët mbi ndikimin e këtyre platformave në jetën e tyre, si dhe për ndikimin e reklamave, algoritmeve dhe manipulimit online”, – thotë ajo.

Z. Semanaj ndërkohë thotë se, ligjet tona ende po i ndjekin zhvillimet dhe shumica e platformave nuk kanë filtra që funksionojnë mirë për gjuhën shqipe.

“Prindërit shpesh nuk dinë as ku të shikojnë për të kontrolluar privatësinë. Fotoja e fëmijës në plazh? Vendndodhja e shtëpisë? Të gjitha mund të përfundojnë diku pa e ditur askush”, – shton eksperti.

Nga pasqyra digjitale te vetëperceptimi

Ndikimi nuk është vetëm ekonomik. Ai prek mënyrën se si fëmijët e shohin veten dhe botën përreth.

“Në vend që identiteti të ndërtohet nga përvoja reale, ai formohet nga reflektimi digjital i vetes: çfarë postoj, sa më pëlqejnë, si dukem në kamera”, thotë sociologia Marsida Simo.

“Kjo krijon një brez që jeton mes realitetit dhe simulimit, ku vlera personale matet me pëlqime e ndjekës”.

Ky transformim po ndikon edhe në aftësitë sociale. Studime ndërkombëtare tregojnë se fëmijët që kalojnë më shumë se tri orë në ditë në rrjete sociale kanë më shumë gjasa të raportojnë ndjesi ankthi, vetmie apo pakënaqësie me pamjen e tyre.

Në Shqipëri, psikologët flasin për rritje të dukshme të rasteve të fëmijëve që kërkojnë “të jenë influencerë”, shpesh pa e ditur çfarë nënkupton kjo.

Në horizont po shfaqet një tjetër faktor ndikues: AI. Chatbot-ët, aplikacionet që krijojnë imazhe apo mësuesit virtualë janë bërë pjesë e jetës digjitale të fëmijëve.

Platforma që ofrojnë “shokë virtualë” po njihen me ritme të shpejta edhe në Shqipëri.

“Kur një fëmijë mëson se mund të marrë ngushëllim apo përgjigje nga një sistem artificial, rreziku është që ai të mos mësojë më si të ndërveprojë emocionalisht me njerëz realë”, paralajmëron sociologia Simo.

Nga ana tjetër, thekson ajo, përfitimet ekzistojnë. Aplikacionet edukative me bazë Inteligjencën Artificiale mund të ndihmojnë në mësim, gjuhë, programim apo kreativitet. Por pa udhëzimin e duhur, kufiri midis mjetit ndihmës dhe varësisë është i hollë./MONITOR

The post Fëmijët në epokën e algoritmit/ Kur ekrani zëvendëson librin dhe lodrën appeared first on Albeu.com.

Ndërsa përgatit fëmijët për shkollë, Kim rrëfen se shpesh merr “check-in realiteti” nga të vegjëlit e saj. “Çdo gjë që bëj është për fëmijët e mi dhe ata gjithmonë më mbajnë me këmbë në tokë,” shprehet ajo me humor. Sipas saj, fëmijët thonë gjëra të çuditshme: “Njëri mund të thotë, ‘Je kaq e mërzitshme! Nuk mund të besoj që nuk e di këtë fjalë.’” Apo, “Kur do të bësh një facelift si Lovey?”

Kim është nënë e katër fëmijëve: North, 12, Saint, 10, Chicago, 7, dhe Psalm, 6. Ajo ka treguar gjithashtu se vajza e saj më e madhe, North, ka një stil të vetin dhe nuk e shqetësojnë shumë kritikat e të tjerëve, madje edhe kur vendosi një piercing në gisht.

Ylli i SKIMS ka pranuar se ndonjëherë bën gabime si prind, sidomos kur lejon fëmijët të zgjedhin veshje të veçanta, por kërkon vetëm pak durim dhe mirëkuptim. Për më tepër, Kim është kundër detyrave për shtëpi, duke argumentuar se fëmijët tashmë kalojnë shumë kohë në shkollë dhe duhet të kenë mundësi të merren me sport dhe kohë familjare.

Kim Kardashian ka zbuluar një mënyrë të veçantë se si fëmijët e saj e mbajnë të përmbajtur dhe me këmbë në tokë. Në episodin e fundit të serialit The Kardashians, 45-vjeçarja hapi derën e shtëpisë së saj për kamerat, duke treguar rutinën e mëngjesit me familjen.

Ndërsa përgatit fëmijët për shkollë, Kim rrëfen se shpesh merr “check-in realiteti” nga të vegjëlit e saj. “Çdo gjë që bëj është për fëmijët e mi dhe ata gjithmonë më mbajnë me këmbë në tokë,” shprehet ajo me humor. Sipas saj, fëmijët thonë gjëra të çuditshme: “Njëri mund të thotë, ‘Je kaq e mërzitshme! Nuk mund të besoj që nuk e di këtë fjalë.’” Apo, “Kur do të bësh një facelift si Lovey?”

Kim është nënë e katër fëmijëve: North, 12, Saint, 10, Chicago, 7, dhe Psalm, 6. Ajo ka treguar gjithashtu se vajza e saj më e madhe, North, ka një stil të vetin dhe nuk e shqetësojnë shumë kritikat e të tjerëve, madje edhe kur vendosi një piercing në gisht.

Ylli i SKIMS ka pranuar se ndonjëherë bën gabime si prind, sidomos kur lejon fëmijët të zgjedhin veshje të veçanta, por kërkon vetëm pak durim dhe mirëkuptim. Për më tepër, Kim është kundër detyrave për shtëpi, duke argumentuar se fëmijët tashmë kalojnë shumë kohë në shkollë dhe duhet të kenë mundësi të merren me sport dhe kohë familjare.

Kim Kardashian ka zbuluar një mënyrë të veçantë se si fëmijët e saj e mbajnë të përmbajtur dhe me këmbë në tokë. Në episodin e fundit të serialit The Kardashians, 45-vjeçarja hapi derën e shtëpisë së saj për kamerat, duke treguar rutinën e mëngjesit me familjen.

Ndërsa përgatit fëmijët për shkollë, Kim rrëfen se shpesh merr “check-in realiteti” nga të vegjëlit e saj. “Çdo gjë që bëj është për fëmijët e mi dhe ata gjithmonë më mbajnë me këmbë në tokë,” shprehet ajo me humor. Sipas saj, fëmijët thonë gjëra të çuditshme: “Njëri mund të thotë, ‘Je kaq e mërzitshme! Nuk mund të besoj që nuk e di këtë fjalë.’” Apo, “Kur do të bësh një facelift si Lovey?”

Kim është nënë e katër fëmijëve: North, 12, Saint, 10, Chicago, 7, dhe Psalm, 6. Ajo ka treguar gjithashtu se vajza e saj më e madhe, North, ka një stil të vetin dhe nuk e shqetësojnë shumë kritikat e të tjerëve, madje edhe kur vendosi një piercing në gisht.

Ylli i SKIMS ka pranuar se ndonjëherë bën gabime si prind, sidomos kur lejon fëmijët të zgjedhin veshje të veçanta, por kërkon vetëm pak durim dhe mirëkuptim. Për më tepër, Kim është kundër detyrave për shtëpi, duke argumentuar se fëmijët tashmë kalojnë shumë kohë në shkollë dhe duhet të kenë mundësi të merren me sport dhe kohë familjare.

Kim Kardashian ka zbuluar një mënyrë të veçantë se si fëmijët e saj e mbajnë të përmbajtur dhe me këmbë në tokë. Në episodin e fundit të serialit The Kardashians, 45-vjeçarja hapi derën e shtëpisë së saj për kamerat, duke treguar rutinën e mëngjesit me familjen.

Ndërsa përgatit fëmijët për shkollë, Kim rrëfen se shpesh merr “check-in realiteti” nga të vegjëlit e saj. “Çdo gjë që bëj është për fëmijët e mi dhe ata gjithmonë më mbajnë me këmbë në tokë,” shprehet ajo me humor. Sipas saj, fëmijët thonë gjëra të çuditshme: “Njëri mund të thotë, ‘Je kaq e mërzitshme! Nuk mund të besoj që nuk e di këtë fjalë.’” Apo, “Kur do të bësh një facelift si Lovey?”

Kim është nënë e katër fëmijëve: North, 12, Saint, 10, Chicago, 7, dhe Psalm, 6. Ajo ka treguar gjithashtu se vajza e saj më e madhe, North, ka një stil të vetin dhe nuk e shqetësojnë shumë kritikat e të tjerëve, madje edhe kur vendosi një piercing në gisht.

Ylli i SKIMS ka pranuar se ndonjëherë bën gabime si prind, sidomos kur lejon fëmijët të zgjedhin veshje të veçanta, por kërkon vetëm pak durim dhe mirëkuptim. Për më tepër, Kim është kundër detyrave për shtëpi, duke argumentuar se fëmijët tashmë kalojnë shumë kohë në shkollë dhe duhet të kenë mundësi të merren me sport dhe kohë familjare.

The post Fëmijët e Kim Kardashian: Mësuesit e saj më të rreptë appeared first on Albeu.com.

Kompania teknologjike, njoftoi muajin e kaluar se kishte filluar të informonte përdoruesit e moshës 13 deri në 15-vjeç, se llogaritë e tyre do të fillonin të mbylleshin nga data 4 dhjetor.

Pritet që rreth 150,000 përdorues të “Facebook-ut” dhe 350,000 llogari në “Instagram” të preken nga masa. “Threads”, platformë e ngjashme me X (ish-Twitter), mund të aksesohet vetëm përmes një llogarie në Instagram.

Ndalimi i rrjeteve sociale për të miturit, i pari i këtij lloji në botë, hyn në fuqi më 10 dhjetor.

Sipas ligjit të ri, kompanitë do të përballen me gjoba deri në 49.5 milionë dollarë australianë nëse nuk marrin “masa të arsyeshme” për të ndaluar fëmijët nën 16-vjeç të hapin ose të mbajnë llogari në platformat e tyre.

The post Kompania “Meta” nis mbylljen e llogarive në Facebook dhe Instagram për fëmijët nën 16-vjeç në Australi appeared first on Albeu.com.

Në ndryshimet e udhëzimit të ligjit “Për tatimin mbi të ardhurat” nëpërmjet shembullit të ri, Ministria e Financave sqaron se kompensimin për fëmijët nën 18-vjeç, do ta përfitojnë edhe ata individë që kanë qenë të punësuar vetëm për një muaj të vetëm.

Skema do të vijojë të jetë e njëjtë nëpërmjet rillogaritje së tatimit mbi të ardhurat, duke zbritur shpenzimet prej 48 mijë lekë për çdo fëmijë në ngarkim të moshës deri 18-vjeç.

Kusht për përfitimin është plotësimi i Deklaratës Vjetore të të Ardhurave Personale (DIVA). Zbritjet e shpenzimeve nga totali i të ardhurave vjetore do të llogariten me DIVA-n që do të plotësohet brenda 31 Marsit 2026.

Me hyrjen në fuqi të ligjit të ri “Për tatimin mbi të ardhurat” detyrimin ligjor për plotësimin e DIVA e kanë vetëm individët e punësuar me të ardhura vjetore mbi 1,2 milionë lekë në vit.

Në shembullin e ri paraqitet rasti i një individi të punësuar vetëm në muajin Maj 2025 me pagë bruto 500,000 lekë, i cili ka në ngarkim një fëmijë të moshës 10 -vjeç, i cili do të përfitojë kompensimin për fëmijën në ngarkim, sipas ligjit të ri për tatimin mbi të ardhurat.

Për vitin 2025, këtij individi i është mbajtur tatim prej 91,100 lekësh, por nga rillogaritja e tatimit, rezulton se pas zbritjeve te lejuara deri në 600,000 lekë (zbritjet janë të përcaktuara sipas nenit 22 të ligjit për tatimin mbi të ardhurat) dhe kompensimit prej 48,000 lekësh për fëmijën, baza tatimore rezulton negative.

Por sipas shembullit të ri, ku baza e tatueshme pas zbritjeve të lejuara rezulton negative do të konsiderohet 0 lekë. Për rrjedhojë edhe tatimi i rillogaritur është 0 lekë.

Si rezultat, individi ka të drejtë të marrë rimbursim të plotë të tatimit të paguar gjatë vitit 2025 për 1 muaj punë, pra me vlerë prej 91,100 lekë.

Shembull i ri që shtohet në udhëzim

Individi “C” gjatë vitit 2025 rezulton i punësuar vetëm në muajin maj dhe paga bruto që ka marrë në këtë muaj është 500,000 lekë. I punësuari ka një fëmijë në ngarkim të tij në moshën 10 vjeç dhe ka të ardhurat më të larta në familje, nuk ka aplikuar për zbritje si kontribut në ndonjë fond pensioni privat, por ndërkohë ka nënshkruar Deklaratën e Statusit Personal.

a) Tatimi mbi të ardhurat personale nga punësimi i llogaritur dhe paguar në listëpagesën mujore Të ardhurat e tatueshme – zbritjet e parashikuara në nenin 22, të ligjit = Baza e tatueshme e të ardhurës nga punësimi të individit në muajin maj: 500,000 lekë – 30,000 lekë = 470,000 lekë Tatimi mbi të ardhurat personale nga punësimi = (170,000 lekë * 13%) + [(470,000 lekë – 170,000 lekë) * 23%] = 22,100 lekë + 69,000 lekë= 91,100 lekë

b) Tatimi mbi të ardhurat nga punësimi i llogaritur mbi të ardhurat vjetore Në kushtet që individi nuk ka të ardhura të tjera përveçse të ardhurës nga punësimi, ky individ nuk ka detyrim ligjor për të deklaruar Deklaratën Vjetore të të Ardhurave Personale (DVAP), sipas përcaktimeve ligjore në fuqi. Megjithatë, nëse ky individ zgjedh dhe deklaron DVAP, ku të ardhurat vjetore nga punësimi janë 500,000 lekë, atëherë zbritja nga baza e tatueshme do të jetë e gjithë shuma prej 500,000 lekësh.

Sipas nenit 22, të ligjit nr. 29/2023 për pagat vjetore deri në 600,000 lekë, lejohet një zbritje deri në 600,000 lekë nga baza vjetore, si dhe një kompensim prej 48,000 lekësh për fëmijën në ngarkim të tij, por në çdo rast baza tatimore nuk mund të jetë më e vogël se zero lekë. Në rastet kur diferenca midis të ardhurave vjetore të tatueshme dhe shumës totale të kompensimeve dhe zbritjeve është negative, baza tatimore vjetore konsiderohet të jetë zero. Në rastin konkret diferenca ndërmjet të ardhurës vjetore të tatueshme nga punësimi me shumën totale të zbritjeve rezulton negative prej -148,000 lekësh [500,000 lekë – (600,000 lekë + 48,000 lekë)], prandaj në këtë rast baza e tatueshme do të konsiderohet 0 lekë dhe detyrimi tatimor rrjedhimisht është 0 lekë.

c) Deklarata vjetore DVAP rezulton me tatim të mbipaguar: Nëse individi zgjedh të deklarojë DVAP atëherë tatimi i paguar në listëpagesën e muajit Maj, do t’i rimbursohet. Konkretisht administrata tatimore duhet të rimbursojë individin me diferencën ndërmjet tatimit të paguar me tatimin e llogaritur në DVAP = 91,100 lekë – 0 lekë = 91,100 lekë rimbursim për vlerën e mbipaguar nga tatimi mbi të ardhurat personale nga punësimi.

Si do të rillogaritet tatimi pas zbritjes së shpenzimeve për fëmijët

Ligji “Për tatimin mbi të ardhurat” parashikon zbritje nga baza e tatueshme prej 48 mijë lekë në vit për çdo fëmijë në ngarkim të moshës deri 18 vjeç, e përfiton çdo individ, pavarësisht nivelit të të ardhurave. Ndërsa shpenzimet fikse për arsimin me vlerë 100 mijë lekë në vit, pavarësisht numrit të fëmijëve, e përfitojnë vetëm individët me të ardhura deri në kufirin e 1,2 milionë lekëve në vit.

Prej individëve tatimi mbi të ardhurat nga paga është paguar çdo muaj për vitin 2025, por zbritja e shpenzimeve për fëmijët nga totali i të ardhurave vjetore të fituara nga punësimi, do të bëhet në Mars 2026 përmes plotësimit të Deklaratës Vjetore të të Ardhurave (DIVA).

Nëse në DIVA pas zbritjes së shpenzimeve do të shfaqet gjendje teprice kreditore, do të thotë se tatimet ndaj këtij individi kanë një borxh parash për të kthyer. Pra nëse tatimi i paguar gjatë vitit 2025 rezulton se është më i lartë se tatimi i llogaritur pas zbritjeve të shpenzimeve në DIVA, që do të plotësohet deri më 31 Mars 2026, në këtë rast individi ka të drejtë që brenda 3 muajve të kërkojë rimbursimin e parave, pra kthimin e tyre.

Në një çift bashkëshortësh të drejtën për zbritjen e shpenzimeve të fëmijëve në ngarkim dhe për arsimimin nëse plotësohet kufiri i të ardhurave e ka anëtari me të ardhura më të larta vjetore. Pra zbritja e shpenzimeve për fëmijët nga baza vjetore e tatueshme nuk përfitohet nga të dy prindërit e fëmijëve në ngarkim, por vetëm ai që ka të ardhurat më të larta të deklaruara.

15 mln euro llogaritet efekti për kompensimin e shpenzimeve për fëmijët

Ministri i Financave Petrit Malaj deklaroi së fundmi në Komisionin e Ligjeve, gjatë prezantimit të paketës fiskale, se vitin e ardhshëm nga zbatimi i kompensimit për shpenzimet e fëmijëve deri nën 18 vjeç, nëpërmjet deklaratës DIVA efekti financiar llogaritet 15 mln euro.

“Duke filluar nga viti i ardhshëm do të nisë zbatimi i lehtësive të parashikuar në ligjin për Tatimin mbi të Ardhurat, që nëpërmjet Deklaratës Individuale të të Ardhurave/DIVA, t’ju vijmë në ndihmë edhe familjeve me fëmijë nën 18-vjeç.

Çdo familje që ka në ngarkim fëmijë nën moshën 18-vjeç, do të ketë të drejtën që të zbresë nga Deklarata Individuale Vjetore e të Ardhurave 48.000 lekë për çdo fëmijë.

Kjo do të thotë se norma efektive e tatimit që paguhet (raporti i tatimit të paguar mbi të ardhurat bruto) ulet ndjeshëm.

Sipas llogaritjeve paraprake, efekti financiar i kësaj nisme do të jetë 1.5 mld lekë ose 15 milionë euro më shumë në buxhetin e familjeve shqiptare”./ Monitor

The post Kompensimi për fëmijët nën 18-vjeç/ Si do të bëhet përllogaritja, ja kush përfiton appeared first on Albeu.com.

Vajzat preken në mënyrë disproporcionale, me një në katër vajza adoleshente të moshës 15-19 vjeç që përjetojnë një çrregullim mendor. Vetëvrasja mbetet shkaku kryesor i vdekjes tek të rinjtë e moshës 15-29 vjeç.

Incidenca e çrregullimeve mendore është rritur me një të tretën në 15 vitet e fundit, ndërsa shërbimet e ofruara nuk përputhen me nevojat në rritje.
Në Rajonin Evropian të OBSH-së:

* 1 në 4 vende nuk ka shërbime komunitare të shëndetit mendor për fëmijët, adoleshentët dhe të rinjtë.
* 1 në 5 vende nuk ka një politikë specifike për shëndetin mendor të këtyre grupeve.
* Cilësia e kujdesit ndryshon shumë në të gjithë Rajonin.
* Në vendet e Rajonit, ka një psikiatër për 76,000 fëmijë dhe adoleshentë.
Raporti “Shëndeti Mendor i Fëmijëve dhe i të Rinjve në Rajonin Evropian të OBSH-së: Statusi dhe veprimet për të forcuar cilësinë e kujdesit” u prezantua nga Zyra Rajonale e OBSH-së për Evropën, përmes Zyrës së saj për Cilësinë e Kujdesit dhe Sigurinë e Pacientit në Athinë dhe Ekipit të Shëndetit Mendor dhe Mirëqenies (MHW).
Raporti mbledh, për herë të parë, të dhëna dhe informacione të hollësishme mbi gjendjen e shëndetit mendor të fëmijëve dhe të rinjve në të gjithë Rajonin, duke nxjerrë në pah nevojat e rëndësishme dhe në rritje, si dhe boshllëqet kritike në cilësinë dhe aksesin e shërbimeve të shëndetit mendor.
Raporti bën thirrje për veprime të menjëhershme dhe të koordinuara për të adresuar boshllëqet ekzistuese dhe për të siguruar akses në kujdes cilësor dhe të individualizuar për shëndetin mendor për të gjithë fëmijët dhe të rinjtë.
Raporti përcakton nëntë veprime kryesore për të arritur progres:
1. Zhvillimi dhe koordinimi i planeve kombëtare të veprimit dhe legjislacionit.
2. Integrimi i stimujve dhe financimit për përmirësimin e cilësisë.
3. Vendosja e standardeve të cilësisë, protokolleve dhe udhëzimeve klinike.
4. Miratimi i një kulture të përmirësimit të vazhdueshëm të cilësisë së kujdesit në të gjitha sistemet e ofrimit të shërbimeve shëndetësore.
5. Ridizajnimi i modeleve të ofrimit të shërbimeve bazuar në nevojat e fëmijëve, të rinjve dhe kujdestarëve.
6. Promovimi i pjesëmarrjes aktive dhe fuqizimit të fëmijëve, të rinjve, familjeve dhe komuniteteve.
7. Investimi në burimet njerëzore që i përgjigjen nevojave të popullsisë.
8. Matja e rezultateve që kanë rëndësi për fëmijët dhe familjet e tyre.
9. Forcimi i kërkimit dhe shkëmbimit të përvojave rreth metodave të provuara dhe efektive.
“Çdo fëmijë dhe i ri ka të drejtë për shërbime mbështetëse të shëndetit mendor dhe kujdes cilësor”
“Ky raport është një thirrje e qartë për veprim në Rajonin Evropian të OBSH-së. Çdo fëmijë dhe i ri ka të drejtën për shërbime mbështetëse të shëndetit mendor dhe kujdes cilësor. Duke vepruar tani, vendet mund të ndërtojnë sisteme elastike që do t’i ndihmojnë brezat e ardhshëm të lulëzojnë”, tha Dr. João Breda, Drejtor i Zyrës së OBSH-së për Cilësinë e Kujdesit dhe Sigurinë e Pacientit në Athinë, i Dërguari Special dhe Drejtor i Zyrës së OBSH-së në Greqi.
“Për herë të parë, OBSH/Evropë po bashkon të dhëna gjithëpërfshirëse dhe të thelluara mbi shëndetin mendor të fëmijëve dhe të rinjve në një raport të vetëm. Studiuesit, politikëbërësit dhe profesionistët e shëndetit mund t’i përdorin këto prova për të planifikuar shërbime, për të formësuar politikat dhe për të monitoruar dhe vlerësuar ndërhyrjet. Ky raport është një moment historik – ai tërheq vëmendjen në një përparësi kritike që do të përcaktojë të ardhmen e rajonit tonë”, tha Dr. Ledia Lazëri, Këshilltare Rajonale për Shëndetin Mendor, OBSH/Evropë.
Ky raport është pjesë e punës më të gjerë të OBSH/Evropë për të reformuar shërbimet e shëndetit mendor dhe për të siguruar kujdes të barabartë dhe me cilësi të lartë për të gjithë.

The post OBSH: Një në shtatë fëmijë dhe adoleshentë në Evropë jeton me një çrregullim mendor appeared first on Albeu.com.

Duke filluar nga 10 dhjetori 2025, fëmijëve nën moshën 16-vjeç do t’u ndalohet të hapin ose të kenë llogari në platforma të mëdha si “Facebook”, “Instagram”, “TikTok”, “Snapchat”, X dhe “YouTube”.

Kjo do të jetë hera e parë që një vend ndërmerr një ndalim të tillë, në shkallë kombëtare për këtë grupmoshë.

Ligji i ri detyron kompanitë e mediave sociale të marrin “masa të arsyeshme” për të verifikuar moshën e përdoruesve dhe për të parandaluar qasjen e fëmijëve nën 16-vjeç.

Nëse kompanitë nuk e respektojnë ligjin, ato mund të përballen me gjoba deri në 50 milionë dollarë australianë (rreth 28 milionë euro).

Qeveria australiane, ka nisur një fushatë informuese për të përgatitur prindërit dhe fëmijët para hyrjes në fuqi të rregullave të reja.

Ministrja australiane e Komunikimeve, Anika Wells, deklaroi se qëllimi kryesor është t’u rikthehet fëmijëve një fëmijëri më e shëndetshme dhe të sigurohen që të rinjtë të kenë kohë të zhvillojnë identitetin e tyre pa ndërhyrje nga platformat digjitale.

Ajo theksoi se; “duam që fëmijët të kenë fëmijëri” dhe “prindërit të kenë qetësi shpirtërore”.

Vendimi i Australisë po ndiqet me vëmendje nga vende të tjera që shqetësohen për ndikimin e mediave sociale tek fëmijët.

Ambasadorja e Danimarkës në Australi, Ingrid Dahl-Madsen, tha se vendi i saj po e vëzhgon me interes qasjen australiane dhe planifikon ta përdorë presidencën e saj aktuale në Këshillin e Bashkimit Evropian për të shtyrë përpara agjendën e mbrojtjes së fëmijëve në nivel evropian.

Danimarka ka propozuar kufirin e moshës 15-vjeç dhe po shqyrton përjashtime tatimore për prindërit që ndihmojnë fëmijët e tyre 13–14 vjeç të qëndrojnë larg mediave sociale.

Megjithatë, ligji australian nuk është pritur pa kundërshti. Mbi 140 akademikë australianë dhe ndërkombëtarë nënshkruan një letër të hapur kundër kufizimeve të moshës, duke i quajtur ato një “instrument shumë i dobët” për adresimin efektiv të rreziqeve të mediave sociale. Ata argumentojnë se një ndalim i tillë mund të ketë pasoja të padëshiruara, përfshirë izolimin social dhe kufizimin e qasjes në përmbajtje edukative.

Pavarësisht kritikave, ligji është miratuar me mbështetje të gjerë politike dhe publike, dhe platformat kanë pasur një vit në dispozicion për të zhvilluar mjete të përshtatshme për verifikimin e moshës, edhe pse aktualisht nuk ekziston një teknologji 100% e saktë për këtë qëllim.

Komisionerja e Sigurisë Elektronike të Australisë, Julie Inman Grant, e përshkroi këtë lëvizje si “një ngjarje monumentale” që do të ndikojë thellësisht tek të rinjtë.

Ajo theksoi nevojën për tranzicion të kujdesshëm dhe mbështetës, duke i ndihmuar fëmijët të arkivojnë kujtimet digjitale, të ruajnë kontaktin me miqtë dhe të kenë akses në ndihmë për shëndetin mendor nëse ndihen të izoluar.

Qeveria dhe agjencitë përkatëse kanë ofruar udhëzime praktike për prindërit, përfshirë mënyra alternative për të ndjekur përmbajtje online jashtë mediave sociale, në përpjekje për të minimizuar ndikimet negative të ndryshimeve të pritshme.

Në fund, kjo nismë e Australisë mund të shërbejë si një eksperiment global për mënyrën se si vendet mund të mbrojnë të rinjtë në një epokë digjitale gjithnjë e më dominuese dhe komplekse.

The post Ligji i ri/ Australia ndalon mediat sociale për fëmijët nën 16-vjeç appeared first on Albeu.com.

Siç theksojnë burime qeveritare për “Protothema”, Greqia do të jetë gati deri në fund të tetorit të bëhet vendi i parë evropian që do të vendosë kufizime në përdorimin e rrjeteve sociale nga të miturit me qëllim mbrojtjen e tyre.

Më herët, ka qenë Australia që mori vendimin të ndalojë aksesin në rrjetet sociale nga të miturit nën moshën 16-vjeç (nga 10 tetori) dhe platformat e takimeve online me qëllim mbrojtjen e tyre nga manipulimi logaritmik dhe ngacmimi seksual.

Kurse tani edhe BE po përgatit diçka të ngjashme.

Me Presidenten e Komisionit Ursula von der Leyen që deklaroi se “Franca, Spanja, Greqia, Danimarka dhe Italia, po testojnë planin e Komisionit për të zbatuar verifikimin e moshës në aplikacionet e tyre kombëtare”, kryeministri grek Kyriakos Mitsotakis, konfirmoi pjesëmarrjen e vendit në program.

Ai u shpreh ndër të tjera se; “po shqyrtojmë ndalimin e përdorimit të mediave sociale nga mosha 16 vjeç e poshtë, siç bëhet në Australi”.

The post Greqia do ndalojë rrjetet sociale për fëmijët deri në 15-vjeç nga fundi i tetorit appeared first on Albeu.com.

Në kuadër të hetimeve mbi procedimin penal nr.386, viti 2024, u provua se të pandehurit H. M. dhe H.Meta., motër e vëlla, në bashkëpunim me njëri-tjetrin, kanë vendosur dhe planifikuar vrasjen e babait të tyre, shtetasit Pëllumb Meta.

Të pandehurit pasi kanë menduar dhe thurur me qetësi planin e tyre për të vrarë babain, janë përgatitur duke marrë masat për vendin ku do të realizonin vrasjen, për mjetin me të cilin do ta kryenin duke siguruar një armë zjarri, plan ky i realizuar në datë 10.02.2024. Të pandehurit në datë 10.02.2024, ditë e shtunë kanë qenë në banesën e tyre në Shënvlash, Durrës, ndërsa i pandehuri A.M. ka qenë në punë.

Viktima Pëllumb Meta, ka lënë punën në orët e para të mëngjesit të kësaj dite dhe është larguar për në banesën e tij. Rreth mesditës së datës 10.02.2024, viktima ka qenë në kuzhinën e banesës, kohë në të cilën djali i tij i pandehuri H.M. në prani edhe të të pandehurës H.M., pasi ka marrë një armë zjarri pistoletë, ka qëlluar në drejtim të babait të tij katër herë. Një prej plumbave nuk ka prekur trupin e viktimës, ndërkohë që tre prej tyre, një në kokë dhe dy në trup kanë rezultuar fatal duke shkaktuar vdekjen e menjëhershme.

Të dy të pandehurit më pas kanë kryer veprime jo vetëm për të zhdukur gjurmët e vrasjes nëpërmjet stukimit të vrimës në mur, spostimit të divanit në të cilin ka qenë i shtrirë viktima, kanë vazhduar nme mbështjelljen e trupit, groposjen e trupit të viktimës në kasollen e bagëtive e cila ndodhej disa metra larg banesës dhe më pas kanë vijuar me largimin automjetit nga banesa, zhdukjen e sendeve personale të viktimës si dhe zhdukjen e armës së krimit.

Pas kryerjes së krimit, janë siguruar se të gjitha gjurmët që janë fshehur nga i pandehuri H.M. Ky shtetas ka bërë kallëzim në polici duke paraqitur zhdukjen e babait si largim nga banesa me vullnetin e tij.

Gjatë gjykimit e pandehura e vetmja nga të pandehurit që ka dhënë pëlqimin për t’u pyetur, ka deklaruar se babain e ka vrarë vëllai i saj H.M. në prani të saj.

Në seancën gjyqësore të datës 16.09.2025, prokurorja ka kërkuar:

1.Deklarimin fajtor të të pandehurit H. M., për kryerjen e veprës penale “Vrasja pёr shkak tё marёdhёnieve familjare”, e kryer në bashkëpunim e parashikuar nga neni 79/c e 25 i K.Penal dhe dënimin e tij në bazë të kësaj dispozite me burgim të përjetshëm.

2.Deklarimin fajtor të të pandehurit H. M., për kryerjen e veprës penale “Mbajtja pa leje dhe prodhimi i armёve, armёve shpёrthyese dhe municionit”, parashikuar nga neni 278/4 i K.Penal dhe dënimin e tij në bazë të kësaj dispozite me tre vjet burgim.

3.Deklarimin fajtor të të pandehurit H. M. për kryerjen e veprës penale “Fshehja dhe asgjesimi i kufomёs”, e kryer në bashkëpunim, parashikuar nga neni 303 e 25 tё K.Penal dhe dënimin e tij në bazë të kësaj dispozite me 5 vjet burgim.

4.Në aplikim të nenit 55 të K.Penal, bashkimin e dënimeve të mësipërme në një dënim të vetëm, ate më burgim të përjetshëm.

5.Deklarimin fajtore të të pandehurës H.M., për kryerjen e veprës penale “Vrasja pёr shkak tё marёdhёnieve familjare”, e kryer në bashkëpunim e parashikuar nga neni 79/c e 25 i K.Penal dhe dënimin e tij në bazë të kësaj dispozite me 25 vjet burgim.

6.Deklarimin fajtore të të pandehurës H. M. për kryerjen e veprës penale “Fshehja dhe asgjesimi i kufomёs”, e kryer në bashkëpunim, parashikuar nga neni 303 e 25 tё K.Penal dhe dënimin e tij në bazë të kësaj dispozite me 5 vjet burgim.

7.Në aplikim të nenit 55 të K.Penal, bashkimin e dënimeve të mësipërme në një dënim të vetëm, ate me tridhjetë vjet burgim.

8.Deklarimin fajtor të të pandehurit A. M. për kryerjen e veprës penale “Fshehja dhe asgjesimi i kufomёs”, e kryer në bashkëpunim, parashikuar nga neni 303 e 25 tё K.Penal dhe dënimin e tij në bazë të kësaj dispozite me 5 vjet burgim.

9.Deklarimin fajtore të të pandehurës Bl. M. për kryerjen e veprës penale “Veprime që pengojnë zbulimin e të vërtetës”, tё parashikuar nga neni 301 I K.Penal dhe dënimi e saj në bazë të kësaj dispozite me tre vjet burgim.

The post Vranë babanë e tyre dhe e groposën në kasollen e bagëtive, ja sa vite burg kërkon Prokuroria për Hygertën dhe Hysen Metën appeared first on Albeu.com.