Nga xhamia, Françesku tha se “nëse shikojmë më thellë, do të zbulojmë se të gjithë jemi vëllezër, të gjithë pelegrinë, të gjithë në rrugën tonë për te Zoti”.

Gjatë vizitës së Papës në xhaminë Istiqlal, kryemami lexoi pjesë të Kuranit dhe një vajzë e verbër një pjesë nga Bibla. Krahas thirrjes për tolerancë fetare, Papa Françesku tha se kriza mjedisore është kërcënim ekzistencial për njerëzimin.

“Ne duhet të marrim përgjegjësinë që të adresojmë me seriozitet krizat që kërcënojnë të ardhmen e njerëzimit, sikurse luftërat, konfliktet dhe krizat mjedisore, të cilat janë pengesë për rritjen dhe bashkëjetesën e popujve”, tha Françesku.

Pas nënshkrimit të deklaratës me kryeimamin Umar, kreu i Kishës Katolike mbajti meshë në një katedrale në Xhakartë, e cila është lidhur me xhaminë Istiqlal me anë të një tuneli, i njohur si “tuneli i miqësisë”.

I përfunduar në vitin 2021, tuneli 38.3 metra simbolizon angazhimin e Indonezisë për tolerancën dhe bashkëpunimin ndërfetar.

Gjatë vizitës në Indonezi, Papa Françesku u takua me udhëheqësit e gjashtë feve zyrtare në vend, në cilin 87% e popullsisë janë myslimanë dhe vetëm 3% janë katolikë.

The post Indonezi/ Papa Françesku: Feja të mos përdoret për konflikte! Kriza mjedisore, rrezik ekzistencial appeared first on Albeu.com.

Këshilli ndërfetar në Shqipëri i përbërë ngë Komuniteti Musliman, Kisha Katolike, Kisha ortodokse autoqefale, Kryegjyshata Botërore Bektashiane si dhe kisha ungjillore dhanë argument e tyre kundër përpara ministrisë së shëndetësisë.

‘’Projektligji përmban disa pika që për ne janë shumë të rëndësishme që në këtë formë të mos kalojnë siç është sterilizimi, rritja e moshës së abortit, nënat zëvendësuese apo surrogate dhe pjesë të tjera që përmban ky ligj.

Për komunitetet fetare në Shqipëri shprehen kundër këtij projektligji’’.

Përfaqësuesit e këshillit ndërfetar thanë se me këtë projektligj ndër të tjera rrezikohet familja dhe jeta.

Projet Ligji për surrogacinë deri më tani është kundërshtuar nga komunitetet fetare, partitë e opozitës si dhe organizata të shoqërisë civile dhe komuniteti LGBT.

The post Feja kundër surrogacisë/ Këshilli Ndërfetar takim në Ministri: Tërhiqni projektligjin appeared first on Albeu.com.

Qoftë nëse bëhet fjalë për shifrat në ekranin e bankomatit apo për një çantë floriri përrallash, dëshira për pasuri është po aq e vjetër sa vetë shoqëria njerëzore. Sipas dëshmive më të mira arkeologjike, “paratë” datojnë të paktën 5000 vjet më parë. Dhe, duke pasur parasysh se librat më të vjetër të shenjtë që kemi – një ballafaqim midis Rigvedës së hinduizmit dhe Tanakhut hebre – janë shkruar rreth vitit 1300 pes, ka kuptim që fetë kryesore botërore të kishin shumë për të thënë për paratë.

Por, siç mund ta imagjinoni, mesazhet shpesh nuk janë të qarta. Ndërsa Timoteu 6:10 është një pasazh i famshëm biblik, është e qartë për këdo që i ka hedhur një vështrim kalimthi Kishës Katolike ose të krishterëve në mbarë botën, se ka shumë dashuri për paranë. Po kështu, ndërsa Kurani, Dhammapada, Bhagavad Gita dhe Tanakh përmbajnë të gjitha ndalime të pasurisë së tepërt, bota është e mbushur me myslimanë, budistë, hindu dhe hebrenj shumë të pasur.

Pra, a janë këta njerëz të gjithë hipokritë? Përpara se të hedhim gurin e parë, ndoshta duhet të shqyrtojmë se çfarë thonë në të vërtetë ato fe.

Shtegu i Artës

Një gjë duhet të bëhet e qartë që në fillim: Asnjë tekst i shenjtë sot nuk është në favor të lakmisë së shfrenuar, pasurisë së pacipë ose metodave të liga të fitimit. Por kjo nuk do të thotë se ata mësojnë që paratë janë gjithmonë të këqija.

Ndoshta miratuesi më aktiv i pasurisë është hinduizmi. Në hinduizëm, ka katër qëllime në jetë (të njohura si Purusharthas), por ato ndoshta kuptohen më mirë si tre rrugë drejt një destinacioni të vetëm. Fundi final i jetës, qëllimi i qëllimeve (parama-puruṣārtha), është Moksha, që do të thotë çlirim nga cikli i rilindjes. Rruga për në Moksha, pra, kërkon tre gjëra: Kama (kënaqësi dhe gëzim), Dharma (drejtësi, vepra të mira dhe detyrë) dhe Artha (pasuri dhe begati materiale).

Ajo që Hinduizmi e bën të qartë është se pa pasuri apo para, është shumë më e vështirë të shijosh jetën dhe të jesh plotësisht Dharmik. Ata që janë krejtësisht të varfër kanë pak burime për të kënaqur Kamën. Është ndoshta e pavërtetë ajo shprehja: “Paraja nuk mund të blejë lumturinë”. Sigurisht që ndihmon. Për hinduizmin, vetëm kur kemi para mund ta shijojmë plotësisht jetën dhe të ndihmojmë plotësisht njerëzit e tjerë.

Zotërim pa dëshirë

Në budizëm, paraja në vetvete nuk ka asgjë thelbësisht të keqe, por ka diçka që nuk shkon me dëshirën për të. Një nga këshillat qendrore të Budizmit është të shkëputemi nga bota e gjërave materiale sa më shumë që të mundemi. Ne duhet të synojmë të përqendrohemi në kapërcimin e realitetit tonë të zakonshëm (i cili ndoshta është iluziv, gjithsesi) dhe në ndjekjen e iluminizmit. Siç na këshillon Dhammapada, “Nuk ka zjarr si epshi, nuk ka zinxhir si urrejtja, nuk ka kurth si mashtrimi dhe asnjë përrua si dëshira shfrenuar”. Lidhja me familjen, miqtë, pasurinë dhe, po, paratë është një mënyrë e sigurt për të mos e lënë kurrë Samsaran (ciklin e rilindjes).

Por ka një tjetër këshillë të Budizmit që është mjaft delikate. Ndërkohë që nuk duhet të lidheni me paratë, mund të dalloni gjithashtu potencialin e madh për të mirën e parasë. Në të njëjtën mënyrë që hindutë besojnë se Artha është e nevojshme për Dharman, disa budistë pohojnë se bërja e pasurisë është e mirë për sa kohë që rishpërndahet dhe përdoret virtytshëm.

Ai që ju jep pasurinë tuaj

Nuk ka asgjë të gabuar me pasurinë si në tekstet e hebrenjve ashtu edhe në Tanakh. Paratë dhe pasuritë, si të gjitha gjërat, duhet të jepen dhe të merren nga Zoti. Siç thotë Ligji i Përtërirë 8:18, “Por kujtoni Zotin, Perëndinë tuaj, sepse është ai që ju jep aftësinë për të prodhuar pasuri.” Ndryshe nga krishtërimi dhe islami, hebrenjtë nuk u ndaluan kurrë së dhëni para, prandaj, historikisht, ata morën rolin e bankierëve dhe huadhënësve.

Por askund në judaizëm nuk inkurajohet lakmia apo egoizmi. Ndërsa Levitiku 19 lejon pronësinë e tokës dhe prodhimin e verës, ai u thotë gjithashtu judenjve që të lënë një pjesë të pasurisë “për të varfërit dhe të huajt”. Ndërsa Eksodi 22 lejon dhënien e parave, ai gjithashtu thotë: “Nëse i jep hua ndonjërit nga njerëzit e mi që është i varfër… nuk do të kërkosh interes prej tij.” Bamirësia, mirësia dhe përdorimi i pasurisë për të mirë shfaqen vazhdimisht, nga dijetari Maimonides e deri te rabinët e sotëm. Në qendër të shumë hebrenjve që praktikojnë është ideja e tzedakah. Tzedakah nuk është thjesht bamirësi (është gjithashtu), por edhe ndërgjegje shoqërore dhe drejtësi – një vetëdije dhe pasion për ta bërë botën më të mirë.

Më e lehtë për një deve

Për shkak se krishtërimi është një nga fetë më të njohura në botë, është shkruar shumë për hipokrizinë në mënyrën se si i qaset parasë. Jezusi ishte djali i varfër i një marangozi të varfër në një provincë të varfër të Perandorisë Romake. Tek Mateu, ai tha qartësisht: “Nuk mund t’i shërbesh Perëndisë dhe parasë” dhe: “Është më e lehtë për një deve të kalojë nëpër vrimën e gjilpërës, sesa për një të pasur të hyjë në mbretërinë e Perëndisë”. Një nga Etërit më të mëdhenj të Kishës – Agustini – madje e krahasoi dashurinë për para me idhujtarinë (e cila, në atë kohë, dënohej me vdekje).

E megjithatë, Kisha Katolike sot ka 3 miliardë dollarë në asete financiare dhe pasuri të pamatshme nëse merrni parasysh vlerën e shitjes së pronës së saj të kishës, artit, relikteve dhe objekteve të tjera. Bill Gates, Beyonce dhe Chris Pratt janë të gjithë të krishterë praktikues. Të gjithë kanë një ose dy qindarka të kursyera. Si e kuptojnë këtë të krishterët? Ashtu si me Judaizmin, shumë teologji kristiane përqendrohen në idenë e “administrimit”. Zoti jep pasuri dhe (në disa lloje protestantizmi) madje shpërblim për ata që punojnë shumë. Na takon ne t’i përdorim ato para mirë dhe për vepra të mira. Timoteu (i famshmi i shprehjes “rrënja e çdo të keqeje”) madje nënkupton se të jesh i pasur është mirë, për sa kohë që nuk shoqërohet me arrogancë dhe një largim nga Perëndia. Pasuria dhe paratë nuk janë të këqija, por duhet të përdoren mirë. Ato madje mund t’ju lejojnë të bëni mirë.

Mos e konsumoni pasurinë e njëri-tjetrit padrejtësisht

Duke pasur parasysh se është e fundit nga tre fetë abrahamike, nuk mund të jetë çudi që Islami është i ngjashëm me Judaizmin dhe Krishtërimin në mënyrën se si i sheh paratë. Ashtu si ata, pasuria nuk është e keqe në vetvete (Harām), por mund të merret keq (mal-Harām), të shpenzohet keq (tabdhir), ose të shpërdorohet për gjëra të kota (israf). Kur’ani thotë: “Pasuria dhe fëmijët janë stoli e jetës së kësaj bote” dhe këshillon: “Mos lejoni pasuritë dhe fëmijët tuaj, t’ju largojnë nga përmendja e Allahut”.

Një nga “Pesë Shtyllat e Islamit” (të cilat janë besimet dhe sjelljet themelore të muslimanëve) njihet si Zekati. Kjo është lëmosha e detyrueshme, ku të gjithë muslimanët duhet të japin një pjesë të pasurisë së tyre (tradicionalisht 2.5% të pasurisë së tyre) për bamirësi ose për të varfërit. Të pamend janë ata që nuk e japin zekatin e tyre, sepse siç thotë hadithi (Buhariu): “Kush pasurohet nga Allahu dhe nuk e paguan zekatin e pasurisë së tij, atëherë në Ditën e Kiametit pasuria e tij do të bëhet si një gjarpër helmues me dy pika të zeza mbi sy. Gjarpri do t’i rrethojë qafën, do t’i kafshojë faqet dhe do t’i thotë: “Unë jam pasuria jote, unë jam thesari yt”.

Që është makthi i maktheve. / big think

The post Të pasur dhe besimtarë? Ja çfarë thonë 5 fetë kryesore për paranë appeared first on Albeu.com.

“Pasi që ende vazhdojnë dhe mirren me jetën time dhe përfitojnë njëkohësisht që një kohë të gjatë prej emrit tim, kom vendos me e hap një emision timin (Podcast), ku do adresohet gjithçka. Në muajin Maj do vimë me shumë surpriza, përkundrazi figurat publike i mirëpres në emisionin tim. Tema interesante”, shkruan ai në postimin në “Instastory”.

The post U “zhduk” për t’ju bashkuar fesë, Fero rikthehet në ekran appeared first on Albeu.com.

Këto çështje e karakterizojnë shumë debatin e sotëm kulturor. Dhe ato bëjnë të mendosh se dogmatizmi shkencëtar është tek e fundit, i vetmi moment historik mbi të cilin mund të interpretohet realiteti. David Berlinski i vë në pikëpyetje këto çështje në librin e tij “Iluzioni i Djallit”.

Një traktat i thellë filozofik, në të cilin ai tregon sesi dogmatizmi shkencor është promovuarmbi të gjitha, nëpërmjet propagandës së ateizmit militant. Shpesh kjo është realizuar duke rritur mbështetjen për nihilizmin, teksa mendimi fetar dhe shpirtëror shihet si një armik ontologjik i shkencës.

A thua se feja e shkencizmit do të ishte i vetmi kult i vërtetë në vend të fesë, i përjetuar si një akt besimi dhe përkushtimi. Një hebre laik, dhe haptazi agnostik, Berlinski ka njëpërgatitje shkencore dhe filozofike. Ai është diplomuar në Universitetin Prinstonit në SHBA, dhe ka kryer kërkime në Universitetin e Kolumbias.

Më vonë ka dhënë filozofi dhe matematikë në universitete të ndryshme (nga Stenford në Sorbonë të Parisit). Mendimtar kozmopolit dhe dinamik, ai e gjen veten të përfshirë në njëpolemikë të hapur me ata që në botën shkencore e mbrojnë ateizmin, dhe që janë tëangazhuar në luftën kundër idesë së Zotit, si një parakusht për ushtrimin e drejtë të profesioneve, dhe për të fituar një dukshmëri publike përtej aulave universitare.

Polemika e tij është mbi të gjitha me biologun Riçard Doukins, autor i studimeve që përpiqen të tregojnë shkencërisht mos–ekzistencën e Zotit. Ajo e Berlinskit nuk është një luftë kundër shkencës. Përkundrazi, është një luftë për shkencën.

Pra për metodën shkencore dhe kërkimin real përtej “hipotezës sipas së cilës, ne nuk jemi gjë tjetër veçse aksidente kozmike”, siç pretendojnë autorë si Doukins, Zhak Monor, StivenUeinberg. Berlinski thotë se mendimtarët e mëdhenj të së kaluarës, nga Kenet Miler, një biolog i rëndësishëm darvinian, tek Frensis Kollins, drejtor i projektit “Gjenomi njerëzor”, e pranuan se si ideja fetare u studiua prej tyre në një formë që nuk ishte vetëm militante.

Ndërkaq Stiven Gulld, një ndër studiuesit më të mëdhenj të evolucionit deklaroi se “shkenca dhe feja përbëjnë dy magji, që nuk mbivendosen dot mbi njëra–tjetrën”. Për të mos përmendur pozicionin e Albert Ajnshtajnit mbi këtë temë, apo dyshimet e mëdha ontologjike që u shfaqën në vazhdën e krijimit të bombës së parë bërthamore.

Ideja që një sistem tjetër mendimi mund të përballet me sistemin e tyre, është për Berlinskinproblemi i vërtetë që kanë sot shumë shkencëtarë. “Sulmi ndaj mendimit fetar” dhe tallja e botëkuptimit të tij teleologjik dhe transhendent “shënon konsolidimin aktual të shkencës” si i vetmi sistem besimi, “në të cilin burrat dhe gratë racionale mund të gjenin besimin e tyre, nëmos besimin, të paktën përkushtimin”.

Nga këtu buron tendenca për të zgjidhur problemet (teoria e përgjithshme, fizika kuantike, studimi i trurit të njeriut) tek të cilat ka ende gjëra për t’u zbuluar. Pra për të zbatuar një metodë të shëndoshë shkencore, të shoqëruar me narrativa.

Edhe vetë teoria e Big Bengut përballet me pasiguri në rritje, ndërsa i afrohet momentit zero të ngjarjes, që do të krijonte kohën dhe hapësirën. Ajo përshkruan me një saktësi të madhe evolucionin e Universit nga një pikë e saktë në kohë dhe hapësirë, dhe ​​sot nuk i jep përgjigje përfundimtare pyetjeve mbi kohën dhe hapësirën.

Dhe vetëm duke nxitur dyshimin, apo studimin sistematik, mund të zbulohet misteri dhe tëkuptohet më shumë. Si një agnostik, Berlinski, na fton të mos tallemi me asnjë hipotezë, madje as atë që qëndron në themelin e të ashtuquajturit “parim antropik” apo idesë së Dizajnit Inteligjent.

Ai na fton të ndjekim mësimin e teologut islam El–Gazali, për të cilin është vënë shpesh në pikëpyetje aftësia e “një organi të kufizuar si truri i njeriut për të parë në zemrën e thellë të materies dhe matematikës”. Një opsion edhe më i pamundur, kur i referohemi makinerive dhe algoritmeve që janë në shkallë të ndryshme, një derivat i trurit të njeriut.

Teza bazë e mendimit të Berlinskit, është se duhet të hidhet poshtë çdo narrativëabsolutiste:Si një fe obskurantiste, ashtu edhe një shkencë verbuese, e pengojnë njeriun të shohë me sytë e tij, duke e larguar atë nga kurioziteti, si dhe përdorimi i zgjuarsisë dhe aftësive të tij racionale.

Që të dyja dëshirojnë një kërkim për të vërtetën, e cila kalon përmes supozimit të zotërimit të saj që në fillim. Rëndësia sociale e shkencës në ditët tona, kërkon që ne të hedhim poshtë dogmatizmin e atyre që preferojnë dominimin e paradigmave dhe narrativave, dhe që e përdorin ateizmin militant si një formë propagande e një feje të re, atë të një shkence monolite dhe aspak të hapur ndaj dyshimeve të komunitetit të saj.

Një shkencë është e tillë, nëse dhe vetëm nëse funksionon sipas një metode induktive-deduktive, e cila kalon përmes vëzhgimit të dukurive dhe ndërtimit të hipotezave. Ajo nis nga një induksion i domosdoshëm, nëpërmjet vëzhgimeve dhe ndërtimit të formulave, por deduktohet detyrimisht nëpërmjet një eksperimenti.

Kur kjo metodë dështon, krijohet një zhvendosje e rrezikshme fazore, veçanërisht nëse modelimi mbizotëron mbi eksperimentimin real. Por ku është realiteti? Duket sikur ka pasur një divorc me metodën tradicionale të kërkimit. Duket sikur bota ishte një silogjizëm, për të parafrazuar Hegelin:gjithçka që është e arsyeshme është reale, dhe gjithçka që është reale është e arsyeshme.

Nuk ka asnjë dyshim se situata është pak më komplekse, dhe ka të bëjë me dëshirën njerëzore për të zbuluar, eksploruar dhe ditur. Fakte që nuk kanë asnjë mospërputhje me vullnetin për të kërkuar ndjenjën e thellë të ekzistencës, dhe të të kuptuarit e rolit të dikujt në krijimin e Universit.

Pikërisht aty ku mund të bashkëjetojnë shkenca dhe feja. Këtë e dinte edhe Galileo, për të cilin në fund të fundit “matematika, është alfabeti me të cilin Zoti shkroi Universin”. Një vizion i thellë dhe dinamik i mohuar shpesh nga ata që me armën e ateizmit militant, duan të zëvendësojnë shkencën me shkencizmin. / “Il Giornale

The post Debati i përjetshëm midis fesë dhe shkencës: A ka një rrugë të tretë? appeared first on Albeu.com.

I pyetur se çfarë mendon për këngëtarët e tjerë që kanë hyrë në fe dhe vazhdojnë të merren me muzikë, ai tha se në islam hyhet komplet dhe se kjo fe nuk e pranon laramaninë. Edhe pse nuk foli me emra, kjo deklaratë e tij la të kuptojë qartë se është duke folur edhe për këngëtarin Gold AG, ku edhe ky i fundit ka kohë që iu është përkushtuar fesë, ndërsa vazhdon ende të merret me muzikë.

Por duket se Fero dhe Gold Ag janë pajtuar. Një mesazh paqeje e vëllazërimi e ka dhënë sonte përmes një fotoje të përbashkët me një hoxhë të nderuar.

Krah Arianit, Fero është shprehur: “Me të vërtetë, të gjithë besimtarët janë vëllezër”.

The post Fero i jep fund armiqësisë me Gold Ag: Besimtarët janë vëllezër appeared first on Albeu.com.

Grupi ekstremist, Shteti Islamik (IS) e ka marrë përgjegjësinë për sulmin, sipas një postimi që ka bërë në kanalin Telegram. Radio Azadi – shërbim i Radios Evropa e Lirë – ka thënë se një person me aftësi të kufizuara e ka sulmuar Haqqanin dhe të paktën gjashtë persona tjerë janë vrarë.

Haqqani, me origjinë nga provinca Nangarhar, ka qenë mbështetës i rëndësishëm për talibanët. Ai është njohur për diskutimet e zjarrta fetare.

Talibanët kanë marrë pushtetin – për herën e dytë – në mesin e gushtit të vitit të kaluar, ndërsa ushtria amerikane i ka dhënë fund misionit të saj në Afganistan më 30 gusht të vitit 2021. Forcat e udhëhequra nga Shtetet e Bashkuara kanë rrëzuar talibanët nga pushteti në tetor të vitit 2001.

Talibanët kanë qenë duke strehuar atëbotë Osama Bin Laden dhe figura tjera të Al-Kaidës, të lidhura me sulmet e 11 shtatorit të po atij viti në Shtetet e Bashkuara, nga të cilat kanë mbetur të vdekur rreth 3.000 njerëz./REL

The post Shpërthim në Kabul, vritet një klerik taliban në një shkollë fetare appeared first on Albeu.com.

Shteti i tretë me përqindjen më të lartë sa i përket rëndësisë së fesë ësyhtë Rumania me 50%, pastaj Kroacia me 42%, Portuagalia me 36%, Serbia me 34% dhe Polonia me 29%.

Feja është shumë më pak e rëndësishme te shtetet skandinave dhe baktike e poashtu edhe në Britani të Madhe.

Feja ka më pak rëndësi në Estoni me 6%, Republikën Ceki 7% dhe Danimarkë me 8%.

Për Shqipërinë, Kosovën dhe Maqedoninë nuk ka të dhënë në këtë hartë./Express

The post Greqia dhe Bosnja të parat në Europë si vende ku feja është shumë e rëndësishme appeared first on Albeu.com.

Shamia për gratë myslimane ose hixhabi ka zënë ngadalë vend qendror në fushatën  presidenciale franceze, në mesin e përpjekjeve të kandidates së ekstremit të djathtë Marine Le Pen për t’i ndaluar ato.

Si ajo, ashtu edhe rivali i saj Emmanuel Macron, që garojnë në raundin e dytë të zgjedhjeve më 24 prill, u përballën së fundi me gra me shami, të cilat pyesnin pse zgjedhjet e tyre të veshjeve duhet të përfshihen në politikë.

Macron nuk do të kishte ndaluar veshjet fetare, por mbikëqyri mbylljen e disa xhamive dhe grupeve islamike.

Shumë myslimanë konsiderojnë që fushata presidenciale ka stigmatizuar padrejtësisht besimin e tyre.

Në një treg në qytetin jugor Pertuis, një grua me mbulesë kaltër-bardh iu afrua Le Penit, ndërkohë që kandidatja për presidente po kalonte pranë tregtarëve të peshkut dhe shitësve për të përshëndetur mbështetësit.

“Çfarë bën shamia në politikë?”, pyeti një grua, sipas AP.

Le Pen mbrojti pozicionin e saj, duke e quajtur shaminë një uniformë të imponuar me kalimin e kohës nga njerëz që kanë vizion radikal të islamit.

Grupe njerëzish pranë saj nisën të bërtisnin: “Jemi të gjithë bij emigrantësh këtu, ik mbushu”!

Kundërshtimi i Le Penit ndaj shamisë ka përfshirë atë që kritikët e saj thonë se e bën të rrezikshme për unitetin francez, duke stigmatizuar miliona myslimanë francezë.

Le Pen, gjithashtu, do të zvogëlonte migracionin dhe dëshiron të ndalojë therjen rituale të kafshëve, gjë që për myslimanët francezë dhe për hebrenjtë do të kufizonte qasjen te mishi kosher dhe hallall.

Macron gjithashtu diskutoi për shamitë, të premten, në televizionin France-Info. Ai u përpoq të distancohej nga Le Pen duke thënë se nuk do të ndryshonte asnjë ligj, por mbrojti ndalimin ekzistues të mbajtjes së shamive në shkolla, si pjesë e parimeve laike franceze.

Kujtojmë se Franca është një ndër shtetet me  popullsinë më të madhe myslimane në Europën Perëndimore./albeu.com

The post “Çfarë bën shamia në politikë?”, ngrihen muslimanët në Francë nga premtimet e fushatës së Le Pen appeared first on Albeu.com.

Një burrë amerikan është bërë personi i parë në botë që i është transplantuar zemra nga një derr i modifikuar gjenetikisht.

57-vjeçari David Bennett, për të cilin mjekët thonë se ishte shumë i sëmurë për t’u kualifikuar për një zemër njerëzore, po kalon mirë tre ditë pas trajtimit eksperimental shtatë-orësh.

Kirurgjia po përshëndetet nga shumë njerëz si një zbulim mjekësor që mund të shkurtojë kohën e pritjes së transplantit dhe të ndryshojë jetën e pacientëve në mbarë botën. Por disa po pyesin nëse procedura mund të justifikohet nga pikëpamja etike.

Ata kanë vënë në dukje probleme të mundshme morale mbi sigurinë e pacientëve, të drejtat e kafshëve dhe shqetësimet fetare.

Pra, sa të diskutueshme janë transplantet nga derrat?

Implikimet mjekësore

Ky është një operacion eksperimental dhe sjell me vete rreziqe të mëdha për pacientin. Edhe organet e dhuruesve njerëzorë që përputhen mirë mund të refuzohen pasi të transplantohen dhe me organet e kafshëve rreziku ka të ngjarë të jetë më i lartë.

Mjekët janë përpjekur të përdorin organet e kafshëve për atë që njihet si ksenotransplantim për dekada, me sukses të përzier.

Në vitin 1984, mjekët në Kaliforni u përpoqën t’i shpëtonin jetën një foshnjeje duke i dhënë zemrën e një babuni, por ajo vdiq 21 ditë më vonë.

Ndërsa trajtime të tilla janë shumë, shumë të rrezikshme, disa etikë mjekësorë thonë se ato duhet të vazhdojnë nëse pacienti i di rreziqet.

“Asnjëherë nuk mund ta dini nëse personi do të vdesë në mënyrë katastrofike menjëherë pas trajtimit, por nuk mund të vazhdoni pa rrezikuar,” thotë Prof Julian Savulescu, Kryetar Uehiro në Etikën Praktike në Universitetin e Oksfordit.

“Për sa kohë që individi kupton gamën e plotë të rreziqeve, unë mendoj se njerëzit duhet të jenë në gjendje të pranojnë këto eksperimente radikale,” shton ai.

Prof Savulescu thotë se është e rëndësishme që atyre t’u jepen të gjitha opsionet në dispozicion, duke përfshirë mbështetjen mekanike të zemrës ose një transplant njerëzor.

Mjekët që punuan në rastin e Bennett thonë se operacioni ishte i justifikuar sepse ai nuk kishte mundësi të tjera trajtimi dhe do të kishte vdekur pa të.

Prof Savulescu thotë se përpara çdo operacioni, procedura duhet t’i jetë nënshtruar “testimit shumë rigoroz të indeve dhe kafshëve jo njerëzore” për t’u siguruar që është e sigurt.

Transplanti i zotit Bennett nuk u krye si pjesë e një prove klinike, siç kërkohet zakonisht për trajtimet eksperimentale. Dhe barnat që i janë dhënë nuk janë testuar ende për përdorim te primatët jo-njerëzor.

Por Dr Christine Lau nga Shkolla e Mjekësisë e Universitetit të Maryland, e cila ishte e përfshirë në planifikimin e procedurës së zotit Bennett, tha se asnjë cep nuk ishte prerë kur përgatitej për operacionin.

“Ne e kemi bërë këtë për dekada në laborator, te primatët, duke u përpjekur të arrijmë në pikën ku mendojmë se është e sigurt t’ia ofrojmë këtë një marrësi njerëzor,” tha ajo për BBC.

Te drejtat e kafsheve

Trajtimi i Bennett ka ringjallur gjithashtu një debat mbi përdorimin e derrave për transplantim njerëzor, gjë që shumë grupe të të drejtave të kafshëve e kundërshtojnë.

Njëri prej tyre, People for Ethical Treatment of Animals (PETA) e ka dënuar transplantin e zemrës së derrit të zotit Bennett si “joetik, të rrezikshëm dhe një humbje të jashtëzakonshme burimesh”.

“Kafshët nuk janë kasolle për t’u bastisur, por qenie komplekse dhe inteligjente,” tha PETA.

Aktivistët thonë se është e gabuar të modifikohen gjenet e kafshëve për t’i bërë ato më shumë si njerëzit. Shkencëtarët ndryshuan 10 gjene në derrin, zemra e të cilit u përdor për transplantin e Bennett, në mënyrë që të mos refuzohej nga trupi i tij.

Derrit iu hoq zemra në mëngjesin e operacionit.

Një zëdhënës i Animal Aid, një grup i të drejtave të kafshëve me bazë në Mbretërinë e Bashkuar, i tha BBC-së se ishte kundër modifikimit të gjeneve të kafshëve ose ksenotransplanteve “në çdo rrethanë”.

“Kafshët kanë të drejtë të jetojnë jetën e tyre, pa u manipuluar gjenetikisht me gjithë dhimbjen dhe traumën që kjo sjell, vetëm për t’u vrarë dhe për t’u korrur organet e tyre,” tha organizata.

Disa aktivistë kanë shqetësime në lidhje me efektet e panjohura afatgjata të modifikimit gjenetik në shëndetin e derrit.

Derrat GM marrin hapa për të qenë dhurues organesh.

Dr Katrien Devolder, një bashkëpunëtore në bioetikën në Universitetin e Oksfordit, thotë se ne duhet të përdorim vetëm derrat e modifikuar nga gjenet për organet nëse mund të “sigurojmë që ata të mos pësojnë dëmtime të panevojshme”.

“Përdorimi i derrave për të prodhuar mish është shumë më problematik sesa përdorimi i tyre për të shpëtuar jetë, por sigurisht kjo nuk është arsye për të injoruar mirëqenien e kafshëve edhe këtu,” thotë ajo.

Derrave të edukuar për t’u përdorur për transplantime u janë ndryshuar gjenet.

Feja

Një problem tjetër mund të lindë rreth atyre, besimet e të cilëve mund të nënkuptojnë se është e ndërlikuar për ta të marrin një organ kafshësh.

Derrat zgjidhen pasi organet përkatëse kanë përmasa të ngjashme me njerëzit dhe për shkak se derrat janë relativisht të lehtë për t’u shumuar dhe rritur në robëri.

Por si ndikon kjo zgjedhje te pacientët hebrenj apo myslimanë, fetë e të cilëve kanë rregulla strikte për kafshën?

Megjithëse ligji hebre i ndalon hebrenjtë të rrisin ose hanë derrat, marrja e një zemre derri “nuk është në asnjë mënyrë shkelje e ligjeve dietike hebraike”, thotë Dr Moshe Freedman, një rabin i lartë në Londër, i cili është pjesë e Këshillit Moral dhe Etik të Departamentit të Shëndetësisë në Mbretërinë e Bashkuar.

“Meqenëse shqetësimi kryesor në ligjin hebre është ruajtja e jetës njerëzore, një pacient hebre do të ishte i detyruar të pranonte një transplant nga një kafshë nëse kjo ofronte shansin më të madh për mbijetesë dhe cilësinë më të mirë të jetës në të ardhmen,” tha rabini Freedman. BBC.

Për Islamin, ekziston një përfundim i ngjashëm që përdorimi i materialit shtazorë lejohet nëse i shpëton jetën një personi.

Dar al-Ifta i Egjiptit, autoriteti qendror i vendit për nxjerrjen e vendimeve fetare, ka thënë në një fetva se valvulat e zemrës së derrit lejohen nëse “ka frikë për jetën e pacientit, humbjen e një prej organeve të tij, përkeqësim ose vazhdim të sëmundjes ose një përkeqësim dërrmues i trupit”.

Prof Savulescu thotë se edhe nëse dikush refuzon transplantin e kafshëve për arsye fetare ose etike, atij nuk duhet t’i jepet domosdoshmërisht më pak përparësi në listat e pritjes për dhuruesit e organeve njerëzore. /albeu.com

The post Tre çështje etike rreth transplantimit të zemrës së derrit, mes tyre dhe feja appeared first on Albeu.com.