Pavarësisht faktit se në vitet e kaluara Facebooku ka fshirë dhe bllokuar shumë faqe që u zbuluan se shpërndanin lajme të rreme, Maqedonia e Veriut është akoma në krye të listës së vendeve që krijojnë fake news.

Revista e njohur “Forbes”, në një sondazh të publikuar më 26 gusht të këtij viti, tregon se janë zbuluar 67 faqe që manipulojnë opinionin. Ato janë kryesuese në prodhimin e lajmeve për kulturën ose identitetin amerikan, edhe pse këto faqe shpesh janë të vendosura jashtë Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Më 20 gusht, këto faqe kanë pasur rreth nëntë milionë ndjekës, më shumë se Wall Street Journal ose Washington Post. Ndërsa faqet e menaxhuara nga territori i Maqedonisë së Veriut janë bindshëm në vendin e parë me 4.7 milionë ndjekës.

Në Maqedoninë e Veriut ka pasur 33 lokacione për përhapjen e lajmeve të rreme, ndërsa të tjerat ishin në vende të ndryshme si Kanadaja, Franca, Maroku, Venezuela dhe Vietnami.

Zëdhënësja e kompanisë Meta, Margarita Franklin, tha për Forbes se të gjitha faqet që shkelin rregullat e kompanisë për autenticitetin, sepse kanë deklaruar në mënyrë të rreme vendndodhjen, janë hequr nga rrjeti. “Spammer-ët” maqedonas kanë një histori të gjatë në Facebook.

Gjatë zgjedhjeve presidenciale në SHBA të vitit 2016, adoleshentët nga Velesi përhapën lajme të rreme për miliona amerikanë në Facebook, duke bërë dhjetëra mijëra dollarë të ardhura nga reklamat. Tani inteligjenca artificiale u ka dhënë atyre mundësinë për të prodhuar një sasi të pafund lajmesh me cilësi të ulët ose informacione të rreme.

Faqet kanë filluar të përdorin imazhe të krijuara nga IA për të tërhequr përdoruesit amerikanë të Facebook dhe, të paktën në disa raste, kjo po funksionon. Postimi i javës së kaluar në faqen “American Patriots” me bazë në Kanada, shfaqi një foto të krijuar nga IA të një ushtari amerikan dhe fëmijëve të tij. Ky postim kishte 100.000 klikime dhe 35.000 komente.

The post Maqedonia e Veriut kthehet në “fabrikë” të fake news, DW: Po i ndihmon Inteligjenca Artificiale appeared first on Albeu.com.

Dy të fundit furnizonin gazetarin me lajme të rreme, me qëllim denigrimin e drejtuesve të lartë të Policisë së Shtetit, duke shfrytëzuar një faqe interneti.

Po ashtu, në celularët e të arrestuarve janë gjetur dhe mesazhe komunikimi me persona të tjerë, me qëllim për t’i vendosur gjoba.

Denoncimi është bërë nga disa persona dhe drejtues policie të prekur nga këto shkrime.

Policia ka marrë në pyetje gazetarin Ervis Hasanaga, i cili ka dhënë detaje për aktivitetin e tij dhe të dy punonjësve të AMP.

Para uniformave blu, Hasanaga ka pranuar se i duheshin paratë edhe pse ishte i vetëdijshëm për punën e paligjshme që po bënte.

Duke shfaqur pendesë para efektivëve, gazetari ka thënë se Regina Omeri dhe Kushtrim Selimi i dërgonin materiale, por që ai nuk i kishte verifikuar.

“Jam bërë pishman për këtë punë. E kuptova që ishte e rrezikshme, por më duheshin paratë. Duhet të kisha dyshuar në materialet që më jepnin ata, para se t’i publikoja, duhet të kisha bërë një verifikim. Kisha kohe që s’më zinte gjumi nga kjo. Jam penduar”, ka thënë ai.

Ervis Hasanaga, Regina Omeri dhe Kushtrim Selimi, kishin arritur që të publikonin shkrime për drejtuesit e lartë të Policisë si Muhamet Rrumbullaku, Neritan Nallbati, Rebani Jaupin, Florjan Sulejmani etj me qëllim denigrimin e tyre në publik.

Kushtrim Selimi, kishte për qëllim që përmes këtyre shkrimeve të bënte presion dhe përmes presionit të emërohej drejtor.

The post Flet gazetari që publikonte fake news për drejtuesit e policisë: Jam bërë pishman por më duheshin paratë, nuk flija gjumë prej kohësh… appeared first on Albeu.com.

Në fakt lajmet e rreme dhe faktet mund të dallohen, por me sa duket jo nga të gjithë. Ka përdorues interneti që i marrin për të vërteta informacionet e gabuara dhe lajmet e rreme më shpejt se sa të tjerët. Por me çfarë ka të bëjë kjo?

Shtrembërimet kognitive na pengojnë të shohim qartë

Një koncept që përdoret gjithnjë e më shumë në lidhje me këtë çështje është ajo që në anglisht quhet “cognitive bias” (shtrembërime kongnitive). Cognitive bias janë tendencat e gabuara në mënyrën e të menduarit të njeriut, tendenca prej të cilave njeriu nuk mund të shkëputet kollaj.

Kur u besojmë gabimisht lajmeve të rreme, fake news,rol të madh luajnë ndër të tjera pikëpamjet tona, botëkuptimi ynë, të cilat quhet në disa artikuj shkencorë quhen edhe “partisanship” ose “confirmation bias”.

Psikologu i specializuar me psikologjinë kognitive, Stephan Lewandowsky, autor i artikujve të njohur shkencorë për këtë temë, e shpjegon kështu: “Kur dëgjoj diçka që dua ta dëgjoj sepse përputhet me idetë e mia politike, atëherë e besoj atë gjë edhe më shumë.” Pra ne vazhdimisht jemi tendenciozë. Kush për shembull beson se Gjermania pranon shumë refugjatë, ka prirje që të besojë lajmet që flasin për ngarkesën e madhe që ata i shkaktojnë komunave ose lajmet që flasin negativisht për këtë grup njerëzish.

Një “cognitive bias” tjetër ndodh kur i besojmë para kohe intuitës tonë. Na duket e panevojshme, dhe shpesh është edhe e bezdisshme që të kontrollojmë edhe një herë faktet para se ta besojmë një lajm, ta komentojmë dhe ta shpërndajmë atë. Kështu për shembull shumë lexuese dhe lexues lexojnë vetëm titujt e artikujve, dhe jo të gjithë artikullin.

Këtë gjë e kanë provuar për shembull faqja satirike e internetit, “The Science post” dhe radio publike “NPR” në SHBA, duke postuar në internet tituj jo të vërtetë. Pjesa më e madhe e lexueseve dhe lexuesve nuk e kuptuan që kishin të bënin me një shaka, sepse për ta kuptuar këtë duhet të klikonin në një link, gjë që pak vetë e bënë.

Negativja na tërheq më shumë

Edhe ajo që në anglisht quhet “Bandwagon Effect” dhe që ka të bëjë me tendencën e njeriut për të bërë diçka sepse e bëjnë edhe të tjerët, na çon në drejtim të gabuar: Shumë njerëz orientohen shpesh duke parë çfarë bëjnë të tjerët dhe nuk krijojnë vetë mendimin e tyre. Në lidhje me lajmet e rreme kjo do të thotë se ne i besojmë informacionet edhe sepse të tjerët bëjnë të njëjtën gjë.

Kur shohim një postim në social media që është shpërndarë shumë dhe ka marrë shumë likes, ne kemi prirje t’i besojmë inteligjencës së turmës. Sa keq që edhe të tjerët bëjnë të njëjtën gjë, siç e thamë që e shpërndajnë një lajm dhe klikojnë like, pa u konfrontuar vërtetë me përmbajtjen.

Truri ynë po ashtu nuk na ndihmon shumë, kur duhet që ta ruajë si duhet atë gjë që është parë ose është lexuar, gjë që quhet “Persistence of Inaccuracy” (Këmbëngulja e pasaktësisë). Shpesh ne nuk na kujtohet shumë mirë, nëse diçka ka qenë e vërtetë apo e gabuar. Jo rrallë njerëzit pretendojnë se një informacion i gabuar është i vërtetë, edhe kur ai korrigjohet më vonë në formën e një kontrolli faktesh, Faktenchecks.

Pavarësisht këtyre shtrembërimeve të realitetit, lajmet e rreme funksionojnë edhe sepse ne shpesh drejtohemi nga emocionet pa qenë të vetëdijshëm për këtë. Fakti që lajmet e rreme përhapen gjashtë herë më shpejt se informacionet e vërteta, ka të bëjë me këtë emocionalitet, thotë Lewandowsky. “Dhe ne e dijmë që njerëzit ngacmohen më shumë nga informacionet që shkaktojnë ndjenja negative, si përshembull indinjimi.” Ky lloj lajmi i rremë ka shumë shance të shpërndahet në mënyrë virale.

Çështja nganjëherë është nëse diçka na hyn në punë apo jo

Një studim i Universitetit të Vyrzburgut (Würzburg) bërë vitin e kaluar me 600 pjesëmarrës që gjykuan për përmbajtjen e vërtetë të deklarimeve të ndryshme, ka nxjerrë se tiparet e errëta të personalitetit dhe të ashtuquajturat bindje epistemike pas së vërtetës na bëjnë që t’i besojmë më shumë lajmet e rreme.

Në një intervistë për Deutsche Wellen autori kryesor i studimit, psikologu Jan Philipp Rudloff shpjegon: “Për të mësuar për bindjet e pjesëmarrësve në lidhje me dijet dhe faktet ne bëmë pyetjen: A i besoni intuitës kur lexoni ose dëgjoni një informacion? Sa i vlerësoni dëshmitë? A besoni se ekziston mundësia që faktet të jenë të pavarura?”

Vlerësimi i përgjigjeve nxori në pah se pjesëmarrësit në studim e kanë të vështirë të dallojnë pohimet e vërteta nga pohimet e gabuara, kur i besojnë më shumë intuitës dhe më pak ekzistencës së fakteve.

“Dhe më pas ne hodhëm sytë tek “faktorët e errët të personalitetit”, si të thuash në bërthamën e gjithë karakteristikave të errëta të personalitetit si përshembull tek narcisizmi ose psikopatia”, thotë Rudloff. “Ato quhen të errëta sepse kanë të bëjnë me sjellje të cilat shoqëria nuk i vlerëson mirë.”

Për njerëzit me shumë faktor të errët personaliteti më e rëndësishmja është përfitimi personal. Çdo gjë tjetër, edhe e vërteta në raste të caktuara, ka më pak rëndësi se përfitimi personal.

“Atëhere pyetja që bëhet nuk është nëse një informacion është i vërtetë apo jo, por nëse hyn në punë, nëse luan rol në lojë, nëse shërben si justifikim.” Karakteristikat e errëta të personalitetit dhe kuptimi problematik i dijeve dhe fakteve, janë sipas Rudloffit janë të lidhura ngushtë me njëra tjetrën dhe manifestohen herët gjatë jetës.

Dëshira për të tërhequr vëmendjen dhe për t’u pëlqyer nga të tjerët

Për një aspekt tjetër që ndikon në përhapjen e lajmeve të rreme, flet studiuesi amerikan i shkencave të komunikimit, Joe Walther. Tek klikimet like, komentet dhe shpërndarjet e informacioneve në internet ai sheh para së gjithash një interaksion social: “Njerëzit janë aktivë në rrjetet sociale për të pasur ndjenjën se janë diçka, për të tërhequr vëmendjen dhe për tu njohur nga të tjerët.”

Drejtori i “Qendrës për teknologjinë informative dhe shoqërinë”, “Center for Information Technology and Society” në Universitetin e Kalifornisë jep këtë shembull: “Unë mund të shpërndaj lajmin që shkenca ka zbuluar se njerëzit e vegjël i besojnë më shumë lajmet e rreme se sa të mëdhenjtë. Jo sepse i besoj kësaj gjëje, por sepse mendoj se do ju pëlqente dhe e vlerësonit që ju them këtë histori të çmendur dhe qesharake.”

Ky shembull bën njëkohësisht të qartë se përdoruesit e internetit shpesh shpërndajnë lajme të rremejo sepse u besojnë atyre. Por sepse duan të argëtohen vetë dhe të argëtojnë edhe të tjerët. Ose shpërndajnë përmbajtje të caktuara, pikërisht sepse nuk janë të vërteta.

Vështrim: Çfarë duhet të bëjmë?

Arsyet pra pse lajmet e rreme besohen janë komplekse. Ato kanë ndër të tjera të bëjnë me personalitetin tonë dhe qëndrimin kundrejt fakteve dhe dijeve. Por edhe sepse lajmet e rreme janë një mjet interesant për të vendosur kontakt me të tjerët dhe për të tërhequr vëmendjen dhe për tu pëlqyer nga të tjerët. Ekzistojnë mekanizma të ndryshme kognitive, që shtrembërojnë perceptimin tonë.

Pyetja është: Si mund të bëhemi më rezistentë? Një nga hapat e parë është mbase të bëhemi të vetëdijshëm për subjektivitetin dhe manipulueshmërinë tonë. Jan Rudloff kërkon që nxënësve dhe studentëve tu jepen më shumë metadije që kanë lidhje me faktet dhe shkencën.

“Në fund të fundit në shkencë gjithnjë ndodh që të gjendet një konsens, të bihet në marrëveshje midis sa më shumë ekspertëve të jetë e mundur. Por sapo të vijë një informacion i ri, ajo që më parë është vlerësuar si fakt ose konsens, rrëzohet.”

Kjo është shumë komplekse dhe disa vetë kanë krijuar përshtypjen se faktet janë vendosur nga “elitat”. Kështu për shembull gjatë pandemisë së Coronës u tha se COVID-19 nuk i zë fëmijët, por më vonë papritur u tha se po.

Një qasje që shkon në drejtim të ngjashëm është e ashtuquajtura “Prebunking”, kontroll i thashethemeve. Përdorueset dhe përdoruesit e internetit duhet të sensibilizohen duke u informuar për lajmet e rreme dhe dizinformimin që para se të bien në kontakt me to. Për shembull, para zhvillimit të zgjedhjeve kur pritet të ketë shumë lajme të gabuara për të manipuluar zgjedhëset dhe zgjedhësit, do t’ia vlente të zhvillohej një fushatë e tillë informimi./dw

The post Pse u besojmë lajmeve të rreme? appeared first on Albeu.com.

Gjithçka u bë publike nga burime jozyrtare, ndërsa më vonë doli në skenë edhe emri i mundshëm që mund ta merrte detyrën pas largimit të Nanos.

Ndërkohë policia e shtetit e ka mohuar këtë lajm duke nënvizuar se Gledis Nano është në krye të detyrës.

“Drejtori i Përgjithshëm i Policisë së Shtetit, Gledis Nano është në detyre dhe s’ka dhënë dorëheqjen”, thuhet në reagimin e Policisë së Shtetit, në lidhje me lajmet se kryepolici ishte larguar nga posti që mori një vit më parë./albeu.com

The post “Fake News”, Policia e Shtetit mohon dorëheqjen e Gledis Nanos appeared first on Albeu.com.

Pak minuta më vonë, u raportua se ai nuk kishte vdekur por ishte në gjendje të rëndë, dhe më pas, Raiola ragoi personalisht duke njoftuar në Twitter se ishte gjallë.

Por pas reagimit të tij erdhën shumë postime nëpër rrjete sociale që e kthyen situatën në humor duke e bërë gjendjen komike.

Memet filluan të qarkullojnë me shpejtësi të madhe kudo./ h.ll/albeu.com

Mino Raiola when he heard City are trying to get rid of agent fee for Haalandpic.twitter.com/pZAvvHqXPw

— Troll Football (@TrollFootball) April 28, 2022

Mino raiola when he realised there were no agent fees in heaven pic.twitter.com/8EZstoZ4Hn

— M?? (@12emannn) April 28, 2022

VAR have DISALLOWED THE DEATH
Mino Raiola – This is a huge moment pic.twitter.com/5VFCop1nWg

— Dory ? (@dorylfc) April 28, 2022

SkySports: Breaking! Manchester City agree £150m deal for Erling Haaland, no agency fee required since super agent Mino Raiola is…

Mino Raiola: pic.twitter.com/rgglYbcoBW

— Man of Letters. (@Letter_to_Jack) April 28, 2022

Pep Guardiola going up to Mino Raiola and whispering “We don’t need to give you agent sign on fees any more, you are no longer here”.

Mino Raiola – pic.twitter.com/OcptRHXbOM

????

— ??⚽️S.\m⚽️?? (@MelbourneBlokee) April 28, 2022

Mino Raiola tweeting from the ICU pic.twitter.com/P8dz06snR6

— . (@Nigerianscamsss) April 28, 2022

“We will skip the agent fee for Haaland”

Mino Raiola:??? pic.twitter.com/NPZ90CyZTM

— XO???? (@tutey55) April 28, 2022

The post Rrjeti “shpërthen” pas lajmit për vdekjen e Raiolës, memet më komike appeared first on Albeu.com.

Pak më vonë reagoi një miku i tij ku tha se ai nuk vdekur por është në gjendje të keqe.

Por tashmë ka reaguar Raiola me një postim në Twitter ku thotë: “Një azhornim për gjendjen time shëndetësore në këtë moment. Jam i acaruar që më bënë të vdekur për të dytën herë në katër muaj. Mesa duket paskam edhe aftësinë të ringjallem”/ h.ll/albeu.com

The post Italianët e bënë të vdekur, “ringjallet” Mino Raiola appeared first on Albeu.com.

Ky lajm filloi të përhapej me shpejtësi por drejtuesit e klubit francez reaguan menjëherë.

Ata u shprehën se kjo gjë nuk është e vërtetë duke e cilësuar këtë si një “Fake News”./ h.ll/albeu.com

The post U deklarua se sheiku do të shesë klubin pas Botërorit, vjen reagimi nga PSG appeared first on Albeu.com.

Lajmi u publikua në shumë media prestigjoze duke e bërë këtë gjë një fakt të kryer. Por nga këto lajme ka ardhur edhe reagimi i Steven Zhang.

Presidenti i Inter-it foli për “GazzettadelloSport” duke thënë se nuk është e vërtetë.

“Është lajm i rremë. Ne nuk jemi ulur kurrë të bisedojmë për klubin tonë zikaltër. Ne nuk kemi patur asnjëherë negociata me fondin PIF për shitjen e Inter-it”, kështu është shprehur Steven Zhang./ h.ll/albeu.com

The post Inter blihet nga Arabët? Vjen reagimi i Steven Zhang appeared first on Albeu.com.

Gjatë fjalës sës tij Rama u ndal te Fake Neës dhe tha se është një hapësirë kaotike që duhet liruar.

“Nuk jam njeriu i duhur për t’u ftuar në këto takime për shkak të opinioneve të mia që ndryshojnë, jo për lirinë e medias, por sesi në emër të kësaj lirie, shumë gjëra që shkojnë kundër këtij koncepti të lirë ndodhin.

Po i referohem saktësisht përhapjes së “Fake Neës”, të sjelljeve që priren të jenë kundër lirisë së njerëzve të tjerë, kundër logjikës dhe së drejtës kur vjen fjala për gazetarinë realiste që bazohet në burime të sakta dhe mbështetet në ndjenjën e misionit për të përfaqësuar një fuqi të katërt. Ka një vijë mjaft të hollë dhe është përherë e rrezikshme, që të përpiqemi t’i kombinojmë dhe t’i bëjmë që të jetojnë të dyja bashkë në harmoni.

Si të rregullohet kjo hapësirë kaotike ku vërtetat dhe gënjeshtrat janë bërë bashkëshoqëruese, duke e bërë ndonjëherë shumë të vështirë dallimin mes tyre. Shpifjet dhe shantazhet janë kthyer në një problem shumë i madh” tha Rama.

Ai gjithashtu ndau dhe dy histori personale në lidhje me verifikimin e lajmeve.

“Dua ta mbyll me një përvojë personale, kur u ftova të shkruaja një artikull në fillesë të viteve ’90 për “The Guardian”, asokohe u trondita nga sa të saktë donin të ishin në botimin e artikullit tim të shkurtër, pasi nuk e botuan, donin ta kontrollin, donin të verifikonin me mua nëse mund të ndryshonin titullin.

Unë nuk kisha mundësi t’u përgjigjesha në atë ditë, ndërkohë që pritën të merrnin përgjigje nga unë. Kjo u ndoq nga një tjetër nga një tjetër në “The Neë Yorker”. Ata për cdo njeri që përmendej në artikull, kërkonin të binte dakord me cdo fjalë të shkruar, që i citonte. Kur i thashë është e tepërt, më thanë kjo është arsyeja që nuk kemi humbur kurrë asnjë cështje në gjykatë”, tha Rama./albeu.com

The post Rama në konferencën e OSBE: “Fake News” është një hapësirë kaotike, shpifjet dhe shantazhet problem i madh appeared first on Albeu.com.