Sipas qytetarëe në Levan dhe Cakran energjia elektrike është ndërprerë që në orët para të mëngjesit.

Ndërkohë nga OSHEE bëhet me dije se po punohet për përmirësimin e situatës, ndërsa shkak i ndërprerjes së dritave është bërë moti i keq.

Problem tjetër për banorët e zonës janë dhe vatrat e zjarrit të cilat janë duke përparuar me shpejtësi për shkak të erërave të forta.

The post Moti i keq, erërat e forta lënë pa energji elektrike disa zona në Fier appeared first on Albeu.com.

Këto rreshta i shkroi shkrimtari francez Marsel Proust në romanin e tij “Në kërkim të kohës së humbur” në vitin 1910. Proust shprehte kështu atë që u ndodh shumë njerëzve: Një aromë të ringjall kujtimin e një ngjarjeje, që ka ndodhur shumë larg në të kaluarën. Ky fenomen quhet prej kohësh “efekti Proust” apo edhe “efekti Madeleine”.

Studiuesit e trurit në kërkim të efektit Proust

Po pse është kështu? Pse truri nxjerr papritur kujtime pothuajse të harruara dhe emocione të forta kur ne perceptojmë disa aroma? Çdo stimul potencialisht mund të ngjallë një kujtim apo një emocion”, thotë Christina Bermeitinger, psikologe dhe profesore në Universitetin e Hildesheim. “Kjo nuk vlen vetëm për aromat”. Një tingull specifik apo një shije mund të risjellë kujtime.

E megjithatë studimet shkencore tregojnë se nuhatja veçohet nga shqisat e tjera. Është vërtetuar se kujtimet e shkaktuara nga aromat të kthejnë shumë prapa në kohë, janë më intensive dhe shpesh më pozitive. Një vështrim brenda trurit jep të dhëna se pse është kështu.

Emocionet dhe aromat janë të lidhura ngushtë me njëra-tjetrën në tru

Perceptimi primar i nuhatjes në tru ndodhet pranë amigdalës”, shpjegon Bermeitinger. Ajo ndodhet në pjesën e poshtme të trurit dhe quhet edhe farë e bajames për shkak të formës së saj ovale. “Ky areal është me pak fjalë përgjegjës për emocionet”, thotë psikologia.

Emocionet si gëzimi dhe siguria janë çelësi për të kujtuar. Truri ynë gjykon aromat pikë së pari në bazë të këtyre emocioneve. “Aromat mund të krijojnë pastaj lidhje me kujtimet përmes emocioneve”, thotë Bermeitinger. Sepse atëherë aktivizohet hipokampusi fqinj. Ky është një rajon, ku truri ynë përpunon përvojat dhe formon kujtimet. Protagonisti Swann në romanin e Proustit pati një përvojë të ngjashme: kur ndjeu aromën e çajit dhe të biskotave të freskëta madeleine, një ndjenjë lumturie e përshkoi të tërin. Pastaj iu kujtua tezja.

Kujtime pozitive dhe negative

Por pse truri i lidh aromat në një mënyrë të tillë me emocionet dhe kujtimet? Studiuesit kanë qenë në mëdyshje për këtë për një kohë të gjatë. “Një shpjegim mund të jetë se erërat na mbajnë larg situatave të rrezikshme”, thotë Bermeitinger. Për shembull, tek ai që nuhat gaz ose diçka që digjet, ngjallet emocioni i “frikës” dhe kujtesa i tregon se çfarë të bëjë në raste të tilla. Rezultati: Ne reagojmë menjëherë, për shembull thërrasim zjarrfikësin ose thjesht ikim me vrap.

Erërat mund të ngjallin edhe emocione dhe kujtime negative. Kështu ndodh shpesh me njerëzit që vuajnë prej çrregullimeve nga stresi post-traumatik (PTSD).

Për shembull ka veteranë, që katapultohen papritmas në situatën e luftës nga era e benzinës dhe përjetojnë përsëri betejat, sikur të ishin përsëri aty.

Studiuesit po përpiqen gjithnjë e më shumë të përdorin njohuritë për aromat dhe kujtimet për të ndihmuar në këtë mënyrë njerëzit.

Për shembull, mjekët u japin pacientëve me PTSD që të nuhasin kokrrat e kafesë, kur shfaqet një kujtim negativ. Në këtë mënyrë ata duhet të qëndrojnë në të tashmen, në vend që të zhyten në të kaluarën.

Pra aromat mund të ngjallin kujtime të ndryshme intensive. Në të kundërt, humbja e nuhatjes mund të jetë një shenjë e hershme e humbjes së kujtesës dhe Alzheimerit.

Aromat mund të përdoren edhe për trajtimin e pacientëve me demencë”, shpjegon psikologu Bermeitinger. Në këtë mënyrë mjekët përpiqen të zgjojnë kujtimet e harruara të pacientëve.

Dhe përtej mjekësisë njerëzit dinë si të përfitojnë nga aromat. Në kriminologji, për shembull, erërat përdoren kur intervistohen dëshmitarët okularë. Hetuesit shpresojnë se kështu dëshmitarët do të mund të kujtojnë një krim në mënyrë më të detajuar. Ka po ashtu përpjekje për të përdorur aromat në industrinë e argëtimit. Ka pasur eksperimente me të ashtuquajturat kinema 4D, në të cilat shikuesit jo vetëm që mund ta shihnin filmin, por edhe ta nuhasin atë. Megjithatë kjo nuk u prit shumë mirë nga vizitorët: disa nuk nuhatën sa duhet aromat, tek disa të tjerë tjerë shkaktoi tështitje.

Nuhatje virtuale

Vitet e fundit janë zhvilluar syze të realitetit virtual (VR) që mund të lëshojnë edhe aroma. Për ta bërë këtë, inxhinierët i analizojnë aromat në bazë të përbërësve të tyre kimikë dhe i prodhojnë artificialisht ato. Ato janë të paketuara në fishekë dhe më pas instalohen te syzet.

Ndërkohë ka syze që mund të lëshojnë aromat e trëndafilit apo të detit. Kështu bota VR mund të duket më emocionale dhe reale.

Megjithatë aromat artificiale nuk i afrohen dot ende aromave origjinale. Ndoshta më shumë do të na pëlqente të nuhasnim një buqetë me trëndafila ose një biskotë madeleine të sapopjekur./DW/

The post Nuhatja dhe Kujtesa, përse erërat ngjallin kujtime appeared first on Albeu.com.

Moti në vend parashikohet me alternime kthjellimesh dhe vranësira.

Gjithashtu do të ketë dhe rritje temperaturash.

Statusi i SHMU-së:

Përshëndetje nga SHMU!

Ditën e enjte pritet të kemi përmirësim të kushteve meteorologjike. Masat ajrore në qarkullim do të jenë të qendrueshme. Moti parashikohet me alternime kthjellimesh dhe vranësira. Era nga kuadrti i veriut me shpejtësi mesatare 1-8m/sek, e cila hera-herës fiton shpejtësi deri ne 20m/sek, kryesisht përgjatë vijës bredgetare dhe zonave luginore. Valëzimi në dete i forcës 2-3 ballë.

Temperaturat parashikohen: në zonat malore -1 deri 11°C

Në zonat e ulëta 2 deri 16°C

Në zonat bregdetare 3 deri 16°C

The post Erë 20 m/sek dhe temperatura deri -1 gradë, si parashikohet moti për ditën e mërkurë appeared first on Albeu.com.

Por në orët vijuese vranësirat do të bëhen më të dukshme në territorin shqiptar.

Temperaturat e ajrit do të rriten në mëngjes dhe mesditë duke luhatur vlerat ditore nga -5°C deri në 13°C.

Era do fryjë e lehtë me shpejtësi 28 km/h nga drejtimi jugor duke krijuar në det dallgëzim të ulët.

The post Temperatura deri në -5 gradë, parashikimi i motit për ditën e shtunë appeared first on Albeu.com.

Temperaturat e ajrit do të rriten në mëngjes, por mbeten kostante në mesditë duke luhatur vlerat ditore nga 1°C deri në 17°C.

Era do të fryjë e lehtë në tokë dhe mesatare në det me shpejtësi 40 km/h nga drejtimi Jugor – Jugperëndimor duke krijuar dallgëzim mbi 2 ballë.

The post Dita nis me shi, parashikimi i motit për sot appeared first on Albeu.com.

Lajmin e bëri të ditur sinoptikanja Lajda Porja në një intervistë për Neës 24, e cila tha se dita e premte do të shënojë edhe mbërritjen e këtij të ftohti polar me reshje dëbore dhe temperatura ekstreme.

“Reshjet do të thoja se dita e premte nis me reshje shiu më pas pasdite të gjitha reshjet që do të bien në vend do të jenë në formën e dëborës. Reshjet do të zbresin në lartësitë e ulëta, atë të Shkodrës, Lezhës”, tha ajo.

Ajo tha se kulmi i këtij të ftohti do të jetë dita e diele ku zonat në kufi me Malin e Zi do të arrijnë temperaturat deri -14 Gradë Celsius. Pas këtyre ngricave ajo tha se vendi jonë do të përfshihet nga një erë e fortë ndërsa për muajin janar u shpreh se do të mbyllet i thatë dhe pa reshje.

“Pas të shtunës do të kemi një mot pa reshje por me temperatura ekstreme që do të zgjasin deri të mërkurën e javës tjetër. Temperaturat do të jenë edhe minus në bregdet. Tirana do të kapë shifrën e -4 ose -5. Por janë temperatura që vendi ynë i ka përjetuar më parë, edhe Tirana. Po ta shohim po jetojme nje mot si te vitet 90′. Kulmi i tyre do të jetë të dilën por edhe e hëna dhe e marta. Vlerat më të ulta priten në pjesën e verilindjes sidomos në kufi me Malin e Zi  me -14 gradë Celsius. Javën tjetër do të kemi edhe një erë të ftohtë. Aktualisht kemi një masë ajrore të lagësht por do të ngrijë në fundjave dhe ngricat do të jenë kryefjala e muajit. Janari do të jetë një muaj pa reshje por me temperatura më të ulëta se mesatarja”, përfundoi ajo./albeu.com/

The post “Dimër si para viteve 90”, Lajda Porja e thotë troç: Ngrica, era dhe dëbora do “pushtojnë” vendin appeared first on Albeu.com.