Ai u shpreh se skena ndërkombëtare është tashmë thellësisht e ndryshme nga ajo e 30 viteve më parë kur ai pati filluar të shërbejë në qeverinë amerikane.

“Dekadat e stabilitetit relativ gjeopolitik janë zëvendësuar nga konkurenca e rritur me fuqitë autoritare, me fuqitë revizioniste. Lufta e agresionit të Rusisë në Ukrainë është rreziku më akut, më i menjëhershëm ndaj rendit ndërkombëtar të mishëruar në Kartën e OKB-së dhe në parimet e saj themelore të sovranitetit, integritetit territorial dhe pavarësisë së vendeve, si dhe për të drejtat e pamohueshme njerëzore të individëve”, tha Sekretari Blinken.

Ai gjithashtu e përshkroi Kinën si sfidën më afatgjatë për shkak se ajo synon jo vetëm të ndryshojë formën e rendit ndërkombëtar, por pasi ka gjithnjë e më shumë fuqinë ekonomike, diplomatike, ushtarake dhe teknologjike për ta realizuar këtë.

Sekretari Blinken vuri në dukje se Pekini dhe Moska po punojnë së bashku për ta bërë botën më të sigurtë për autokracinë nëpërmjet “partneritetit të tyre pa kufij”.

Ai tha se ndërsa vendet dhe qytetarët po humbasin besimin e tyre tek rendi ekonomik ndërkombëtar, ndërkohë edhe demokracitë janë gjithnjë e më të rrezikuara. Ato sfidohen nga brenda nga udhëheqës të zgjedhur që shfrytëzojnë pakënaqësitë dhe rrisin frikën, që gërryejnë pavarësinë e gjyqësorit dhe të mediave, që godasin shoqërinë civile dhe opozitën politike. Ashtu siç sfidohen edhe nga jashtë, nga autokratë që përhapin dezinformim, që përdorin korrupsionin si armë, dhe që ndërhyjnë në zgjedhje.

Sekretari Blinken mendon se në këtë periudhë kritike, Shtetet e Bashkuara udhëheqin nga një pozitë force, të bazuar tek modestia dhe vetëbesimi. Në fjalimin e tij, Sekretari Blinken riafirmoi se Shtetet e Bashkuara do të mbrojnë dhe forcojnë rendin botëror të bazuar në ligjet ndërkombëtare dhe parimet themelore të të drejtave të njeriut, me një ekonomi të bazuar te konkurenca, me lëvizje të lirë dhe me standarte në arsim, shëndetësi, infrastrukturë dhe teknologji.

“Kur Pekinët dhe Moskët e botës të përpiqen të rishkruajnë – ose të rrëzojnë – shtyllat kryesore të sistemit shumëpalësh; kur ata pretendojnë në mënyrë false se rendi ekziston vetëm për të avancuar interesat e Perëndimit në kurriz të të tjerëve – një kor global gjithnjë e në rritje vendesh dhe popujsh do të ngrihen për t’i thënë: jo, sistemi që ju po përpiqeni ta ndryshoni është sistemi ynë; u shërben interesave tona”, tha Sekretari Blinken.

Duke njohur edhe sfidat e brendshme të Amerikës, Sekretari Blinken bëri thirrje për të vepruar me vendosmëri dhe për t’i paraprirë historisë, të udhëhequr nga parimet, partneritetet dhe vizionet e asaj që synojmë të arrijmë, të një bote që lëviz drejt lirisë, paqes dhe një komuniteti ndërkombëtar që është në nivelin e duhur për sfidat e sotshme./voa

The post Sekretari Blinken flet për fuqinë dhe qëllimet e diplomacisë amerikane në një epokë të re appeared first on Albeu.com.

Ne priremi që të projektojmë të shkuarën, në të ardhmen. Duke hamendësuar se hipoteza e paraqitur në titullin e këtij artikulli është e saktë, ka të ngjarë që të përballemi me një të ardhme shumë të ndryshme.

Mendoj se kjo periudhë e kostos së lartë të energjisë dhe pagave, është një fazë që ndoshta do të zgjasë pesë apo dhjetë vjet. Siç thotë shprehja, kura për çmimet e larta… janë çmimet e larta.

Çmimet e larta nxisin inovacionin dhe zëvendësimin e energjisë, robotikën, etj., që me kalimin e kohës do të zhvendosin ofertën e këtyre faktorëve të prodhimit. Por përgatituni për disa vite të vështira.

Le të shohim provat pas kostove më të larta të energjisë dhe rritjes së pagave, dhe më pas do të shqyrtojmë disa nga pasojat për të ardhmen.

(a) prirja për çmime më të larta të energjisë

Gjatë një ose dy viteve të fundit, kemi vënë re një rritje të madhe të çmimeve të energjisë. Zakonisht kjo lidhet me luftën në Ukrainë, por ka qenë një prirje që po zhvillohej edhe para luftës, dhe për mendimin tim, do të vazhdojë edhe nëse nesër do të vendoset papritur paqja në Ukrainë. Lufta në Ukrainë vetëm sa e theksoi këtë prirje.

Disa nga arsyet për rritjen e çmimeve të energjisë, që nuk lidhen me luftën, janë:

-Ulja drastike e shpenzimeve kapitale (p.sh. shpimet) për kompanitë e naftës dhe të gazit, shkaktuar nga pritshmëritë e shoqërisë për të përparuar në një drejtim “më të gjelbër”.

Politikanët dhe organizatat filantropike, për mirë ose për keq, kanë ushtruar trysni të madhe mbi industrinë, duke rezultuar në anulimin ose pakësimin e tubacioneve të naftës, shpimeve, etj. Kompanitë e naftës dhe të gazit gjithashtu rrezikojnë të mbeten me asete “të bllokuara” nëse kalimi në energji alternative do të ishte i suksesshëm, gjë që rrit rrezikun e shpenzimeve të reja kapitale.

-Politikat e gabuara qeveritare (p.sh. mbyllja e centraleve bërthamore në disa shtete) dhe planifikimi i dobët (hamendësimi se energjitë alternative mund të sigurojnë furnizim të mjaftueshëm) kanë qenë një pjesë e problemit. Qeveria amerikane i ka paralajmëruar prej shumë vitesh qeveritë europiane për rrezikun e varësisë nga hidrokarburet ruse. Por këto thirrje ranë në vesh të shurdhër.

-Tranzicioni drejt energjive alternative po zgjat më shumë dhe është shumë më i kushtueshëm nga sa mendonin shumica e politikëbërësve. Ne nuk kemi minerale të mjaftueshme (bakër, nikel, kadmium, etj.) për të transformuar industrinë e automobilave, që ajo të prodhojë vetëm automjete elektrike brenda një ose dy dekadave të ardhshme.

Për ta thënë thjesht, ne kemi ngecur në një rrugë pa krye. Mos u mashtroni nga rënia e përkohshme dhe e vogël e çmimeve të naftës.

Pavarësisht se unë i përkrah angazhimet mjedisore, ne kemi lënë pas dore furnizimet e karburanteve fosile dhe nënvlerësuam koston dhe kohën e nevojshme për kalimin në lëndë djegëse alternative. Siç e përmenda më sipër, lajmi i mirë është se kjo mund të jetë vetëm një dukuri e përkohshme (5-10-vjeçare), nëse ndreqen gabimet e politikave dhe ndërmerret planifikimi i duhur.

(b) Prirja për paga më të larta

Pothuajse në të gjithë botën, po ndodh një prirje e madhe demografike, me përjashtim të një pjese të Afrikës: numri i të rinjve (shumë produktivë) që largohen nga tregu i punës, po tejkalon me një diferencë shumë të madhe numrin e punëtorëve të rinj (relativisht të papërvojë dhe më pak produktivë) që hyjnë në treg.

Në një kohë kur objektivi është “rikthimi”, pra risjellja në vend e prod ukteve strategjike, ka të ngjarë që të shohim rritje të kërkesës për punë, ndërsa oferta zvogëlohet, duke shkaktuar rritjen e pagave.

Disa pasoja për të ardhmen

Kostot e larta të energjisë dhe faktorit të punës, ndikojnë në të gjitha fushat e ekonomisë.

Marrim për shembull bujqësinë, e cila kërkon sasi të mëdha të të dy faktorëve. Kostot e larta të energjisë kanë shkaktuar gjithashtu rritjen e madhe të çmimeve të plehrave kimike, duke i detyruar fermerët të zgjedhin nëse duhet të eliminojnë apo reduktojnë plehrat kimike, (duke ulur yield-et) ose t’ia ngarkojnë konsumatorit kostot më të larta të plehrave kimike.

Të dy veprimet do të nxisnin inflacionin. Në një shkallë më të madhe ose më të vogël, kostot e energjisë dhe të punës kanë një efekt të ngjashëm përshkallëzues, pothuajse në çdo sektor të ekonomisë.

Sot bankat qendrore po rrisin normat e interesit me synimin për të parandaluar llojin e inflacionit të lartë që ekzistonte në vitet 1970.  Ndryshimi është se sot (në varësi të vendit), nivelet e borxhit janë disa herë më të larta në krahasim me vitet 1970.

Për shembull, borxhi sovran i SHBA-së është më shumë se dhjetëfishi i nivelit në fund të viteve 1970 (rreth 30 trilionë dollarë sot, krahasuar me 2 trilionë dollarë në atë kohë!), që do të thotë se edhe një pjesë fare e vogël e niveleve të normave të interesit të arritura në vitet 1980, do të mjaftonte për të shkaktuar një valë të mosshlyerjes së borxheve nga qeveritë, korporatat dhe individët.

Recesioni ose depresioni ka të ngjarë të ndodhin shumë më shpejt sesa zbutja e inflacionit. “Diçka do të thyhet”, dhe atëherë mund të kemi njëkohësisht inflacion të lartë dhe recesion, dhe në atë pikë, Rezerva Federale nuk do të ketë zgjidhje tjetër, veçse të vendosë regjimin monetar më ekspansionist që nga Lufta e Dytë Botërore.

Inflacioni nuk është asnjëherë një aksident. Ai është gjithmonë rezultat i politikave monetare dhe fiskale. Fatkeqësisht, shumë prej tyre kanë qenë vendime të këqija, të marra në të kaluarën.

Bankat qendrore po ndodhen gjithnjë e më shumë në pozicione ku u duhet të zgjedhin midis dy alternativave të këqija./monitor

The post Lindja e një epoke të re. Energji më e shtrenjtë dhe paga më të larta? appeared first on Albeu.com.