Shqipëria në këtë mënyrë po vret, për së dyti, shpresën e të rikthyerve, teksa në vendet e tjera të Ballkanit si Rumania, Bullgaria dhe Serbia, kthimet po tejkalojnë largimet.

Anketa zbuloi se gati 108 mijë persona janë rikthyer gjatë 2012–2024. Pjesa më e madhe, rreth 45%, u rikthyen gjatë 2020–2024.

Në periudhat më të hershme, pesha e të kthyerve ka qenë më e ulët, me vetëm 10–19% të rikthyer në çdo interval pesëvjeçar ndërmjet viteve 2000 dhe 2019.

Emigrantët që u kthyen para kohe dhe jo me dëshirë përbëjnë 67% të të gjithë të rikthyerve dhe karakterizohen nga dominimi i fortë i meshkujve.

Anketa zbuloi se kthimet e parakohshme lidhen më shpesh me humbjen e vendit të punës, mungesën e mundësive dhe probleme administrative në vendin pritës, ndërsa kthimet e planifikuara shoqërohen më tepër me përfundimin e kontratave të punës dhe arritjen e objektivave financiare.

Arsyet familjare mbeten një faktor i rëndësishëm për të dy grupet, megjithëse janë pak më të shpeshta tek ata që janë kthyer para kohe.

Në total, 28% e të gjithë emigrantëve të kthyer raportojnë arsyet familjare si motivin kryesor për rikthimin në Shqipëri. Kjo përqindje rritet në 31% tek ata që u kthyen para kohe dhe mbetet e lartë, në 23%, edhe tek ata që nuk u kthyen para kohe.

Arsyet e kthimit ndryshojnë ndjeshëm mes dy grupeve. Emigrantët që u kthyen para kohe kanë më shumë gjasa të përmendin faktorë të pavullnetshëm, si largimi nga puna nga punëdhënësi ose pamundësia për të gjetur punë (10%).

Ndërsa ata që qëndruan më gjatë jashtë vendit, u kthyen më shumë për shkak të përfundimit të punës sezonale ose kontratës, apo sepse kishin arritur të fitonin dhe kursenin mjaftueshëm para (6%).

Burimi: Anketa e emigracionit në Shqipëri, 2024

Përkeqësohet riintegrimi i të kthyerve pas pandemisë

Në afatmesëm, emigrantët e kthyer priren të integrohen relativisht mirë në tregun shqiptar të punës, duke shfaqur norma punësimi më të larta sesa personat që nuk kanë emigruar, megjithëse ata që janë kthyer më së fundmi përballen me vështirësi më të mëdha.

Burimi: Anketa e emigracionit në Shqipëri, 2024

Anketa zbuloi se normat e punësimit janë dukshëm më të ulëta për emigrantët e kthyer rishtazi. Ata që u kthyen gjatë periudhës 2000–2004 kanë normën më të lartë të punësimit, në 93%.

Kjo normë bie gradualisht për grupet e mëvonshme, në 60% për periudhën 2005–2009, 65% për 2010–2014 dhe 53% për 2015–2019.

Norma më e ulët e punësimit, 46%, vërehet tek emigrantët e kthyer në periudhën 2020–2024, duke treguar sfida më të mëdha për riintegrimin afatshkurtër në tregun e punës.

Edhe pse emigrantët e kthyer kanë të drejtë të përfitojnë shërbime mbështetëse për riintegrim, kryesisht përmes Agjencisë Kombëtare të Punësimit dhe Aftësive, përdorimi i këtyre shërbimeve mbetet i kufizuar dhe shpesh nuk është i përshtatur me nevojat specifike të grupeve të ndryshme të emigrantëve të kthyer, veçanërisht të atyre që janë rikthyer me detyrim pas refuzimit të kërkesave për azil.

Meshkujt e kthyer shfaqin norma relativisht të larta punësimi (67%), më të larta se meshkujt jo-emigrantë (59%), duke sugjeruar se përvoja migratore mund t’u japë atyre një avantazh të lehtë në tregun e punës pas kthimit.

Në të kundërt, gratë e kthyera kanë norma më të ulëta punësimi (34%), të ngjashme me ato të grave jo-emigrante (36%), ç`ka tregon se migrimi nuk përkthehet domosdoshmërisht në përmirësim të rezultateve të punësimit për gratë.

Analizat tregojnë se në afatshkurtër emigrantët e kthyer kanë më pak gjasa të jenë të punësuar krahasuar me jo-emigrantët, por kjo situatë përmirësohet me kalimin e kohës.

Ata që janë kthyer prej më pak se një viti kanë 22 pikë përqindjeje më pak gjasa të jenë të punësuar, ndërsa pas 6–10 vitesh nga kthimi, probabiliteti i punësimit bëhet 7 pikë përqindjeje më i lartë se te jo-emigrantët, duke sugjeruar se përfitimet nga përvoja migratore materializohen gradualisht.

Ka një tendencë në rritje të rikthimit të emigrantëve pas pandemisë, por nga ana tjetër, kushtet e integrimit të tyre janë vështirësuar edhe më shumë, sidomos pas pandemisë, sipas të dhënave të fundit nga Anketa e Emigracionit që u zhvillua nga INSTAT vitin e kaluar, të cilat u publikuan së fundmi.

Shqipëria në këtë mënyrë po vret për së dyti shpresën e të rikthyerve, teksa në vendet e tjera të Ballkanit si Rumania, Bullgaria dhe Serbia kthimet po tejkalojnë largimet.

Anketa zbuloi se gati 108 mijë persona janë rikthyer gjatë 2012–2024. Pjesa më e madhe, rreth 45%, u rikthyen gjatë 2020–2024.

Në periudhat më të hershme, pesha e të kthyerve ka qenë më e ulët, me vetëm 10–19% të rikthyer në çdo interval pesëvjeçar ndërmjet viteve 2000 dhe 2019.

Emigrantët që u kthyen para kohe dhe jo me dëshirë përbëjnë 67% të të gjithë rikthyerve dhe karakterizohen nga një dominim i fortë i meshkujve.

Anketa zbuloi se kthimet e parakohshme lidhen më shpesh me humbjen e vendit të punës, mungesën e mundësive dhe probleme administrative në vendin pritës, ndërsa kthimet e planifikuara shoqërohen më tepër me përfundimin e kontratave të punës dhe arritjen e objektivave financiare.

Arsyet familjare mbeten një faktor i rëndësishëm për të dy grupet, megjithëse janë pak më të shpeshta tek ata që janë kthyer para kohe.

Në total, 28% e të gjithë emigrantëve të kthyer raportojnë arsyet familjare si motivin kryesor për rikthimin në Shqipëri.

Kjo përqindje rritet në 31% tek ata që u kthyen para kohe dhe mbetet e lartë, në 23%, edhe tek ata që nuk u kthyen para kohe.

Arsyet e kthimit ndryshojnë ndjeshëm mes dy grupeve. Emigrantët që u kthyen para kohe kanë më shumë gjasa të përmendin faktorë të pavullnetshëm, si largimi nga puna nga punëdhënësi ose pamundësia për të gjetur punë (10%).

Ndërsa ata që qëndruan më gjatë jashtë vendit u kthyen më shumë për shkak të përfundimit të punës sezonale ose kontratës apo sepse kishin arritur të fitonin dhe kursenin mjaftueshëm para (6%).

Burimi: Anketa e emigracionit në Shqipëri, 2024

Përkeqësohet riintegrimi i të kthyerve pas pandemisë

Në afatmesëm, emigrantët e kthyer priren të integrohen relativisht mirë në tregun shqiptar të punës, duke shfaqur norma punësimi më të larta sesa personat që nuk kanë emigruar, megjithëse ata që janë kthyer më së fundmi përballen me vështirësi më të mëdha.

Anketa zbuloi se normat e punësimit janë dukshëm më të ulëta për emigrantët e kthyer rishtazi.

Ata që u kthyen gjatë periudhës 2000–2004 kanë normën më të lartë të punësimit, në 93%. Kjo normë bie gradualisht për grupet e mëvonshme, në 60% për periudhën 2005–2009, 65% për 2010–2014 dhe 53% për 2015–2019.

Norma më e ulët e punësimit, 46%, vërehet tek emigrantët e kthyer në periudhën 2020–2024, duke treguar sfida më të mëdha për riintegrimin afatshkurtër në tregun e punës.

Edhe pse emigrantët e kthyer kanë të drejtë të përfitojnë shërbime mbështetëse për riintegrim, kryesisht përmes Agjencisë Kombëtare të Punësimit dhe Aftësive, përdorimi i këtyre shërbimeve mbetet i kufizuar dhe shpesh nuk është i përshtatur me nevojat specifike të grupeve të ndryshme të emigrantëve të kthyer, veçanërisht të atyre që janë rikthyer me detyrim pas refuzimit të kërkesave për azil.

Meshkujt e kthyer shfaqin norma relativisht të larta punësimi (67%), më të larta se meshkujt jo-emigrantë (59%), duke sugjeruar se përvoja migratore mund t’u japë atyre një avantazh të lehtë në tregun e punës pas kthimit.

Në të kundërt, gratë e kthyera kanë norma më të ulëta punësimi (34%), të ngjashme me ato të grave jo-emigrante (36%), çka tregon se migrimi nuk përkthehet domosdoshmërisht në përmirësim të rezultateve të punësimit për gratë.

Analizat tregojnë se në afatshkurtër, emigrantët e kthyer kanë më pak gjasa të jenë të punësuar krahasuar me jo-emigrantët, por kjo situatë përmirësohet me kalimin e kohës.

Ata që janë kthyer prej më pak se një viti kanë 22 pikë përqindjeje më pak gjasa të jenë të punësuar, ndërsa pas 6–10 vitesh nga kthimi, probabiliteti i punësimit bëhet 7 pikë përqindjeje më i lartë se te jo-emigrantët, duke sugjeruar se përfitimet nga përvoja migratore materializohen gradualisht.

Të rikthyer, tranzicion i fortë profesional

Emigrantët e kthyer shpesh përjetojnë ndryshime në profesion dhe sektor pas rikthimit në Shqipëri.

Ata që janë kthyer para kohe shfaqin luhatje më të theksuara. Këta të fundit kanë më shumë gjasa të përjetojnë ndërprerje në trajektoren e tyre profesionale, me përputhje më të dobët midis punës që kanë pasur jashtë vendit dhe asaj që gjejnë pas kthimit.

Ndër emigrantët që nuk janë kthyer para kohe, rreth 42% janë rikthyer për të punuar në një sektor të ndryshëm nga ai ku ishin të punësuar jashtë, ndërsa 43% kanë kaluar në një profesion tjetër, duke treguar tranzicione ose ndërprerje relativisht të shpeshta.

Vetëm 9% e emigrantëve që nuk u kthyen para kohe raportojnë se kanë pasur punë me nivel më të lartë aftësish jashtë sesa pas kthimit, ndërsa kjo përqindje bie në vetëm 2% tek ata që u kthyen para kohe.

Rreth 83% e meshkujve të kthyer dhe 76% e grave të kthyera raportojnë se kanë kontratë të shkruar, krahasuar me 83% të meshkujve dhe 86% të grave jo-emigrante.

Vetëpunësimi, zgjidhja fillestare

Pesha e emigrantëve të kthyer që janë të vetëpunësuar është rritur ndjeshëm deri në vitin 2014, qoftë si rezultat i rritjes së kapaciteteve sipërmarrëse, qoftë për shkak të vështirësive në aksesin ndaj punësimit formal, por kjo prirje ka mbetur relativisht e qëndrueshme më pas.

Në përgjithësi, vetëpunësimi ka kaluar nga një strategji periferike riintegrimi në një element të rëndësishëm të përvojës së emigrantëve të kthyer, veçanërisht pas vitit 2010.

Pesha e të vetëpunësuarve rritet nga vetëm 7% e atyre që u kthyen në periudhën 2000–2004, në 22% për 2005–2009, duke arritur kulmin në 34% për grupin 2010–2014 dhe duke u stabilizuar rreth 29% për kohortat më të fundit (2015–2024).

Kjo prirje sugjeron se emigrantët e kthyer më rishtazi po i drejtohen gjithnjë e më shumë vetëpunësimit si një rrugë për riintegrim ekonomik, si një mundësi, por edhe si domosdoshmëri.

Nga njëra anë, emigrantët e rinj të kthyer mund të sjellin ide të reja, aftësi të përmirësuara, kursime të akumuluara dhe rrjete më të gjera, duke forcuar potencialin sipërmarrës. Shumë prej tyre përballen me barriera për t’u riintegruar në punësim të paguar formal dhe, për rrjedhojë, e shohin vetëpunësimin si alternativën e vetme.

Të dhënat tregojnë se emigrantët e kthyer më së fundmi kanë më pak gjasa të jenë të punësuar në përgjithësi, por më shumë gjasa të jenë të vetëpunësuar krahasuar me ata që janë kthyer më herët.

Me kalimin e kohës, ky model përmbyset, pesha e vetëpunësimit bie dhe punësimi me pagë rritet, duke treguar një integrim gradual në tregun formal të punës.

Vetëpunësimi përbën një strategji të rëndësishme ekonomike, veçanërisht për emigrantët e kthyer para kohe dhe për gratë. Ndërsa normat e përgjithshme të punësimit shfaqin dallime të theksuara gjinore, diferencat midis burrave dhe grave në vetëpunësim janë shumë më të vogla.

Aktivitetet sipërmarrëse mund të ofrojnë një alternativë më të barabartë, duke reduktuar pabarazitë gjinore në tregun e punës për emigrantët e kthyer.

Ndër të gjithë emigrantët e kthyer të punësuar, 25% e meshkujve dhe 21% e grave janë të vetëpunësuar. Te emigrantët që u kthyen para kohe, hendeku gjinor përmbyset: 41% e grave janë të vetëpunësuara, krahasuar me 25% të meshkujve.

Evidenca e mëparshme ka treguar se gratë shqiptare të kthyera, veçanërisht ato me qëndrime më të shkurtra jashtë vendit, përballen me barriera të konsiderueshme në punësimin me pagë, ç`ka i shtyn drejt vetëpunësimit si një zgjedhje e detyruar.

Në të kundërt, te emigrantët që nuk u kthyen para kohe, vetëpunësimi është më i ulët (19% për meshkujt dhe 10% për gratë).

Jo-emigrantët shfaqin një normë pak më të lartë vetëpunësimi (28%) krahasuar me emigrantët e kthyer (24%).

Po ashtu, meshkujt jo-emigrantë kanë norma më të larta vetëpunësimi sesa meshkujt e kthyer, ndërsa për gratë, normat janë të ngjashme, duke treguar se vetëpunësimi është tashmë një strategji e përhapur edhe në popullsinë vendase.

Ndër emigrantët e kthyer të vetëpunësuar, shumica dërrmuese operojnë pa punonjës të paguar, duke kufizuar potencialin e krijimit të vendeve të reja të punës.

Vetëm një pjesë shumë e vogël e emigrantëve të kthyer raportojnë se janë punëdhënës me punonjës të paguar (7% dhe 9% përkatësisht), ndërsa puna familjare kontribuuese është pothuajse e papërfillshme.

Kjo tregon se vetëpunësimi i emigrantëve të kthyer ka shfaqur potencial të kufizuar për zgjerim të biznesit, ndoshta për shkak të mungesës së kapitalit, aksesit të kufizuar në kredi ose vështirësive në orientimin në mjedisin e biznesit pas kthimit.

Emigrantët e kthyer, të diskriminuar dhe shëndet të dobët mendor

Emigrantët e kthyer mund të përballen me barriera shtesë në procesin e riintegrimit në shoqërinë shqiptare, sipas rezultateve të anketës.

Disa prej tyre raportojnë ndjenja të përjashtimit dhe mospërputhje kulturore, të cilat prekin veçanërisht fëmijët.

Për disa grupe të emigrantëve të kthyer, sidomos ata që vijnë nga komunitete të margjinalizuara si pakicat rome dhe egjiptiane, stigma sociale dhe diskriminimi e vështirësojnë edhe më shumë përshtatjen me jetën në Shqipëri.

Diskutimet në grupe fokusi nxjerrin gjithashtu në pah shfaqjen e traumave psikologjike dhe problemeve të shëndetit mendor, veçanërisht tek emigrantët që janë detyruar të kthehen pas dëbimeve të papritura. Këto sfida mbeten kryesisht të paadresuara, duke krijuar boshllëk kritik në mirëqenien e tyre.

Aktualisht, mbledhja sistematike e të dhënave administrative mbi nevojat dhe rezultatet e riintegrimit të emigrantëve të kthyer mbetet e kufizuar.

Korniza ligjore ekzistuese nuk parashikon të drejta të qarta dhe mbështetje të standardizuar për riintegrimin e të gjithë emigrantëve të kthyer.

Shërbimet që ofrohen janë shpesh të fragmentuara dhe janë evidentuar probleme të koordinimit ndërinstitucional.

Diskutimet në grupe fokusi theksojnë gjithashtu, përdorimin e kufizuar të shërbimeve nga emigrantët e kthyer.

Emigrantët më të cenueshëm kanë më shumë gjasa të përdorin shërbimet në dispozicion, si strehimi i përkohshëm, formimi profesional, mbështetja financiare ose ndihma emergjente nga qendrat komunitare.

Mbështetja psikologjike, kur është e disponueshme, ofrohet kryesisht nga organizata joqeveritare.

Aksesi në shërbime shëndetësore cilësore mbetet një sfidë për emigrantët e kthyer dhe përmendet nga disa anëtarë të diasporës, si një faktor që ndikon në hezitimin për t’u rikthyer në Shqipëri.

Barriera strukturore, si mungesa e njohjes së dokumentacionit mjekësor të lëshuar jashtë vendit dhe kostot e përkthimit të dokumenteve, raportohen gjithashtu si pengesa të rëndësishme.

Disa emigrantë të intervistuar shprehin perceptime negative mbi kapacitetet e institucioneve për t’i mbështetur në procesin e riintegrimit.

Të rikthyerit planifikojnë të emigrojnë më shumë se të tjerët

Synimet për riemigrim janë më të larta krahasuar me bashkëmoshatarët e të rikthyerve që nuk kanë emigruar.

Sipas anketës, rreth 13% e emigrantëve të kthyer shprehin plane për të jetuar sërish jashtë vendit gjatë 12 muajve të ardhshëm, krahasuar me një nivel pothuajse të papërfillshëm prej 1% tek jo-emigrantët.

Ndër ata që planifikojnë të emigrojnë, emigrantët e kthyer raportojnë një nivel më të lartë të përgatitjeve konkrete (42%) sesa jo-emigrantët (35%).

Për emigrantët e kthyer, format më të shpeshta të përgatitjes përfshijnë kërkimin e punës (16%), kontaktimin e miqve ose të njohurve në vendin e destinacionit (11%), si dhe përgatitjen e dokumentacionit ligjor (16%).

Ndërkohë, jo-emigrantët raportojnë nivele të ngjashme përgatitjeje në kërkimin e punës (17%), por priren dukshëm të mbajnë kontakte me persona jashtë vendit (46%), e cila përbën edhe formën më të përhapur të përgatitjes në këtë grup.

Për më tepër, jo-emigrantët shfaqin norma pak më të larta në plotësimin e dokumenteve ligjore (12%) dhe në blerjen e biletave (10%), krahasuar me emigrantët e kthyer.

Emigracioni thellohet, ikin të rinjtë

Me rreth 1.6 milionë shqiptarë që jetojnë jashtë vendit në 2024 dhe 108,503 persona që janë kthyer gjatë 12 viteve të fundit, migracioni formëson në mënyrë të thellë strukturën demografike, ekonomike dhe shoqërore të Shqipërisë.

Më shumë se një e treta e familjeve shqiptare kanë të paktën një anëtar që ka jetuar ose jeton aktualisht jashtë vendit, sipas rezultateve të anketës së emigracionit.

Migracioni shqiptar karakterizohet kryesisht nga punëtorë të rinj, meshkuj dhe me aftësi të mesme, që kërkojnë mundësi ekonomike jashtë vendit, me dallime të rëndësishme gjeografike brenda vendit.

Emigrantët aktualë janë të përqendruar kryesisht në grupmoshën 25–44 vjeç, duke reflektuar motivimet ekonomike që nxisin vendimet për migrim.

Gati tre të katërtat e emigrantëve janë meshkuj, me pabarazi gjinore veçanërisht të theksuara në destinacionet europiane si Mbretëria e Bashkuar, Greqia dhe Gjermania.

Me më shumë se dy të tretat e emigrantëve që kanë përfunduar arsimin e mesëm të lartë. Përbërja arsimore ndryshon ndjeshëm sipas vendit të destinacionit.

Shtetet e Bashkuara të Amerikës pranojnë emigrantët më të arsimuar (gati një e treta me arsim të lartë), të ndjekura nga Gjermania dhe Mbretëria e Bashkuar, ndërsa vetëm 5% e shqiptarëve në Greqi kanë përfunduar arsimin e lartë.

Përvojat dhe përgatitja para nisjes

Anketa e emigracionit ka evidentuar se para largimit, emigrantët zakonisht punojnë në profesione me aftësi më të ulëta krahasuar me jo-migrantët, duke fituar rreth 10% më pak.

Normat e punësimit të emigrantëve bien ndjeshëm ndërsa afrohet momenti i nisjes. Tre muaj para migrimit, tre nga katër emigrantë të ardhshëm në moshë pune janë të punësuar, por kjo shifër bie ndjeshëm në 9% në muajin e fundit në Shqipëri.

Krahasuar me jo-migrantët, emigrantët e ardhshëm kanë më shumë gjasa të jenë të punësuar në punë me aftësi të ulëta ose të mesme përpara migrimit.

Ata zakonisht janë të angazhuar në “Punonjës Shërbimesh dhe Shitjesh” dhe “Punonjës të Zejeve dhe Profesioneve të Ngjashme”, ndërsa kanë më pak gjasa të mbajnë pozicione që kërkojnë aftësi si “Menaxherë”, “Profesionistë” dhe “Teknikë”.

Të ikurit kursejnë më pak se sa prisnin, të kthyerve nuk u tepron asgjë

Emigrantët që jetojnë jashtë prisnin të fitonin mesatarisht rreth 3,900 USD në muaj, por në realitet, të ardhurat e tyre reale janë vetëm pak më shumë se gjysma e kësaj shume (2,200 USD).

Si rezultat, ata kursejnë ndjeshëm më pak gjatë qëndrimit jashtë vendit sesa kishin parashikuar përpara migrimit (450 USD kundrejt 1,270 USD të pritshme).

Gjetje të ngjashme vërehen edhe tek emigrantët që janë kthyer në Shqipëri. Hendeku midis pritshmërive dhe realitetit vazhdon në të gjitha gjinitë, nivelet arsimore dhe vendet e destinacionit, me Greqinë që shfaq hendekun më të thellë (52% mungesë në të ardhura, 69% mungesë në kursime).

Ky hendek përfaqëson një sfidë kritike për politikat publike, pasi tregon se emigrantët marrin vendime të rëndësishme migrimi mbi bazën e informacionit të papërsosur, gjë që mund të çojë në zgjedhje jo optimale.

Largimi bëhet në informalitet

Përdorimi i shërbimeve ligjore nga emigrantët para ikjes mbetet i kufizuar, ku shumica mbështeten në rrjete informale në vend të sistemeve të strukturuara të mbështetjes.

Vetëm një pakicë e emigrantëve të ardhshëm përdor shërbime formale për të mbështetur udhëtimin e tyre migrator, me të kthyerit që tregojnë angazhim veçanërisht të ulët: vetëm 5% kanë përdorur agjenci private punësimi dhe 2% kanë përdorur shërbime publike punësimi.

Një pakicë e emigrantëve largohen nga Shqipëria me një punë formale të siguruar. Sipas të dhënave të anketës, afërsisht dy të tretat largohen nga vendi pa një punë të sigurt, ndërsa 37% largohen me një marrëveshje formale punësimi.

Emigrantet femra kanë më shumë gjasa sesa homologët e tyre meshkuj të kenë siguruar marrëveshje punësimi, duke sugjeruar angazhim më të madh me kanale formale migrimi.

Emigrantët e rinj të moshës 15–24 vjeç shfaqin normën më të lartë të marrëveshjeve para nisjes (51%), megjithëse këto norma bien me rritjen e moshës.

Emigrantët drejt Francës, Gjermanisë dhe Mbretërisë së Bashkuar kanë më shumë gjasa të sigurojnë punësim para nisjes (41–44%), ndërsa ata që drejtohen drejt Italisë, Shteteve të Bashkuara dhe Greqisë shfaqin norma më të ulëta (21–27%).

Emigrantët shqiptarë arrijnë përfitime të konsiderueshme të të ardhurave gjatë qëndrimit të tyre jashtë vendit. Sipas anketës, ata fitojnë mesatarisht 2.5 herë më shumë sesa fitonin përpara se të largoheshin dhe po kaq herë më shumë sesa bashkëmoshatarët e tyre që mbeten në Shqipëri.

Emigrantët meshkuj në moshë pune kanë gjithashtu gjasa dukshëm më të larta të jenë të punësuar sesa ata që jetojnë në Shqipëri.

Në përgjithësi, emigracioni lidhet me të ardhura më të larta nga puna për shqiptarët jashtë vendit.

Megjithatë, emigrantët kanë një probabilitet më të lartë të punojnë në informalitet dhe kanë mbulim më të kufizuar nga mbrojtja sociale.

Për më tepër, 28% e emigrantëve të punësuar raportojnë se punëdhënësit e tyre nuk ofrojnë kontribute për sigurim pensioni ose leje vjetore të paguara.

Informaliteti është më i pranishëm tek emigrantët më të rinj, me nivel më të ulët arsimor dhe ata që kanë mbërritur së fundmi.

Emigrantët shpesh punojnë në pozicione nën kualifikimet e tyre arsimore, pavarësisht se arrijnë të ardhura absolute më të larta.

Një në tre emigrantë aktualë dhe pothuajse katër në pesë të kthyer me arsim të lartë punojnë në punë që kërkojnë kualifikime nën nivelin e arritjeve të tyre arsimore.

Emigrantët meshkuj punojnë kryesisht në sektorët e ndërtimit dhe punë manuale, me mbi 40% si marangozë ndërtimi dhe profesione të ngjashme, ndërsa emigrantet femra përqendrohen në pastrim shtëpiak (rreth 25%) dhe infermieri ose mami (17%).

Kostot e emigracionit 1,100 euro për person, 15% marrin kredi

Duke emigruar, shqiptarët nxjerrin jashtë vendit edhe vlera monetare që u duhen për mbulimin e kostove të largimit.

Sipas të dhënave të anketës, emigrantët shqiptarë që jetojnë aktualisht jashtë vendit raportojnë kosto totale rreth 1,100 USD, që është e barabartë me dy muaj të një page mesatare.

Ndërkohë, kostot e kthimit në Shqipëri janë më të ulëta, rreth 370 USD.

Transporti mbetet shpenzimi më i madh, së bashku me kosto të tjera të rëndësishme, përfshirë tarifat e vizave, kontrollet mjekësore, sigurimet dhe, në disa raste, kurse orientimi.

Kursimet personale shërbejnë si burimi kryesor i financimit të emigrantëve, megjithëse disa mbështeten gjithashtu në ndihmë nga të afërm dhe miq (42 dhe 41% e emigrantëve aktualë).

Huamarrja për të financuar migracionin prek rreth 15% të emigrantëve në total, me norma më të larta ndër emigrantët më të rinj (25–29% për individët e moshës 15–34 vjeç) dhe ata me arsim të lartë (26%).

Shpenzimet mujore të larta jashtë vendit (rreth 1,300–1,600 USD) e reduktojnë më tej potencialin e kursimit, me më shumë se 25% të emigrantëve të kthyer që nuk kanë qenë në gjendje të kursejnë asnjë para deri në momentin e kthimit në Shqipëri./Monitor

The post Riintegrimi i vështirë/ Të diskriminuar dhe me shëndet të dobët mendor, emigrantët kthehen, por Shqipëria nuk i mban appeared first on Albeu.com.

Sipas Xhixhos, shpenzohet pak për pensionet në raport me PBB-së, pasi shkalla e mbledhjes së të ardhurave publike në Shqipëri është ndër më të ulëtat në rajon.

Gjithashtu, Xhixhi në reagimin e saj thekson se; “Pensionet janë të ulëta sepse qeveria i ndan paratë me klientët e saj në projekte korruptive. Partia e Lirisë ka një plan të detajuar për mbështetjen e pensionistëve”.

Postimi i Erisa Xhixhos:

Pensionistët janë shtresa më e diskriminuar financiarisht në Shqipëri, ndërkohë që duhej t’u garantonim një jetë dinjitoze për gjithë kontributin që i kanë dhënë vendit.

Përveçse nuk po e shlyen sot këtë detyrim ndaj pensionistëve, qeveria po çon drejt humnerës edhe vetë sistemin e pensioneve.

Sipas Eurostat, shpenzimet mesatare në vendet e BE-së për pensione janë në 12.9% të PBB-së ndërsa Shqipëria i ka sa 6.8% e PBB-së.
Pensionistët shqiptarë marrin pagesa shumë më të ulëta se kufiri i varfërisë në Shqipëri (6.7 USD në ditë).
Mosha e tretë shumë shpejt do të përbëjë 30% të popullsisë.

Shpenzohet pak për pensionet në raport me PBB-së pasi shkalla e mbledhjes së të ardhurave publike në Shqipëri është ndër më të ulëtat në rajon. Pensionet janë të ulëta sepse qeveria i ndan paratë me klientët e saj në projekte korruptive. Partia e Lirisë ka një plan të detajuar për mbështetjen e pensionistëve.

Rreth 45 miliard lekë do të shpërndahen tek pensionistët si dhe do të bëhet indeksim i vazhdueshëm vjetor.
Kjo do të bëjë të mundur:
Dyfishimin e pensioneve
Rimbursimin e ilaçeve: fatura rreth 3.5 miliardë lek
Rritjen e pensionit minimal në nivelin 50% të pagës minimale
Paratë për t’i nxjerrë pensionistët nga varfëria janë, duhet vullneti që qeveria e skandaleve të korrupsionit nuk e ka pasur asnjëherë!

The post Erisa Xhixho: Pensionistët më të diskriminuarit financiarisht, qeveria po çon drejt humnerës sistemin e pensioneve appeared first on Albeu.com.

Rezultat e studimit ‘Lauter Hass-Leiser Rückzug’ (Urrejtje e zhurmshme-Tërheqje e qetë) janë prezantuar në Berlin në një transmetim të drejtpërdrejtë në prani të ministres së Familjes, Lisa Paus. Ku treguan se 49 për qind e popullsisë janë fyer në internet.

Sipas studimit, 89 për qind e të anketuarve thanë se dhuna në internet është rritur viteve të fundit dhe ata me një sfond të dukshëm emigrimi dhe gratë e reja preken më shpesh.

37 për qind e të anketuarve thanë se 41 për qind e urrejtjes lidhet më shpesh me pikëpamjet politike, 57 për qind thanë se kanë frikë të shprehin opinione politike në internet, 55 për qind thanë se kanë më pak gjasa të marrin pjesë në diskutime pasi i shohin reagimet të pakëndshme, ndërsa 82 për qind kanë frikë se urrejtja në internet është një kërcënim për diversitetin në internet.

Sipas studimit, urrejtja ndaj politikanëve, shkencëtarëve, profesionistëve të medias dhe mjekëve është rritur ndjeshëm në internet gjatë pandemisë së koronavirusit COVID-19.

Studimi gjithashtu tregon se që nga fillimi i përshkallëzimit ushtarak midis Rusisë dhe Ukrainës në muajin shkurt të vitit 2022 dezinformimi ka arritur një nivel të ri.

“Urrejtja në internet është fatkeqësisht e gjithë-pranishme dhe vazhdon të rritet”, tha ministrja Paus.

Urrejtjen në internet ajo e përshkroi si një “kërcënim për demokracinë në tërësi”. Ajo theksoi se nëse më pak njerëz shprehin mendimet e tyre në internet, kjo minon kulturën e debatit dhe dëmton demokracinë.

“Ne duhet të bëjmë më shumë për të luftuar urrejtjen online në një fazë të hershme”, tha Paus, duke njoftuar synimin e saj për të rishikuar ligjet dhe për t’i bërë rregullimet e nevojshme.

Në studimin në fjalë janë anketuar gjithsej 3 mijë përdorues të internetit, të moshës 16-vjeç dhe më lartë e cila u financua nga Ministria Federale Gjermane për Çështjet Familjare.

The post Gjermani, rritet gjuha e urrejtjes dhe diskriminimi appeared first on Albeu.com.

Arsyet për këtë krizë demografike janë ekonomike ose stili i jetesës, ku çiftet zgjedhin të mos kenë fëmijë (ose të kufizohen në një fëmijë) sepse ose nuk mund të përballojnë rritjen e tyre ose preferojnë të shijojnë lirinë e tyre.

Megjithatë, gjithnjë e më shumë ka shenja se mungesa e foshnjave mund të jetë gjithashtu rezultat i një forme delikate por të fuqishme të lëvizjes sociale nga gratë që refuzojnë të luajnë një rol tradicional.

Koreja e Jugut mund të jetë shembulli më ekstrem. Që nga viti 1950, kombi aziatik ka regjistruar një rënie të habitshme prej 86% në normat e lindjeve. Vendi i 29-të më i populluar në botë tani ka normën më të ulët të lindjeve nga çdo vend tjetër në botë.

Në vitin 2020, vendi arriti të ashtuquajturin “kryq i vdekjes”, ku numri i vdekjeve në një vit tejkalon lindjet.

Megjithëse një pjesë e këtij ngadalësimi ndjek tendencat në zhvillim dhe rritjen ekonomike të parë në përgjithësi, gratë koreano-jugore kanë qenë gjithnjë e më shumë përballë një shoqërie patriarkale, në të cilën ato janë zhvendosur në rolin e ” makinerive për të krijuar fëmijë”.

Sipas të përditshmes koreano-jugore Sisa Times, shumë më tepër gra se burra nuk duan të kenë fëmijë. Ndërsa afërsisht gjysma (48%) e meshkujve koreanë nuk duan fëmijë, 65% e femrave mendojnë të njejtën gjë.

Këto dallime gjinore shtrihen përtej prindërimit dhe mbivendosen në sferën e takimeve dhe martesës. Vitin e kaluar, Agjencia e Lajmeve Yonhap raportoi qëllimet e grave të ardhshme të dashurisë, synimet për martesë dhe synimet për lindjen e fëmijëve ishin të gjitha më të ulëta  në krahasim me burrat.

Qeveria e Koresë së Jugut i është përgjigjur rënies së nivelit të lindjeve me masa drastike, duke përfshirë investimet prej 280 trilionë uon (210 miliardë dollarë) gjatë 16 viteve në programe që synojnë rritjen e niveleve të lindjeve, të cilat përfshijnë paga mujore për prindërit me fëmijë.

Media Today Korea raportoi se diskriminimi ndaj nënave të reja dhe grave shtatzëna është veçanërisht i zakonshëm në vend, edhe përkundër performancës së mirë në punë.

Fenomene të tilla, së bashku me dhunën e vazhdueshme me bazë gjinore në Kore, kanë çuar në shfaqjen e lëvizjes “4B” ose lëvizjes “Katër Jo”, në të cilën gratë e reja koreane u thonë vullnetarisht jo takimeve, seksit, martesës dhe rritjes së fëmijëve.

Në Poloni, numri i lindjeve është në nivelin më të ulët që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore, duke minuar rritjen ekonomike të vendit.

Masa të tilla përfshinin 500+ (më vonë u rrit në 800+) një program qeveritar i prezantuar nga partia në largim Ligj dhe Drejtësi, e cila premtoi një pagë mujore prej 500 złoty (rreth 115 euro) për familjet me fëmijë.

Pavarësisht pjesëmarrjes masive në protestat e fundit kombëtare, të cilat u krahasuan me lëvizjen legjendare të Polonisë Solidarność (Solidariteti) që ndihmoi në përmbysjen e komunizmit në vitet 1980, ligji i abortit u mbështet dhe Polonia mbetet një nga dy vendet e BE-së (së bashku me Maltën) që do të vazhdojë të ketë ligje shumë kufizuese për abortin.

Zgjedhja e grave

Gratë tani mund të bëjnë abort vetëm kur jeta e tyre konsiderohet të jetë në rrezik, ose në rast përdhunimi ose inçesti.

Edhe një herë, vendimi i shtetit polak pati efekt të kundërt nga sa ishte menduar. Ndërsa përpara vendimit të gjykatës, sondazhet e Kantar raportuan se 53% e polakëve mbështesin abortin deri në 12 javë sipas kërkesës; pas vendimit, 73% e polakëve u përgjigjën se nuk e mbështesin vendimin.

Edhe politikanët që dikur ishin mbështetës të vendimit, përfshirë ish-kryeministrin Mateusz Morawiecki, tani janë tërhequr. Mund të duhen vite për të vlerësuar ndikimin e saj më të thellë në dëshirën e grave për të pasur fëmijë.

Megjithëse kërkoi rritje demografike në Poloni, ish-qeveria e PiS likuidoi gjithashtu fondet shtetërore për procedurat e fekondimit in vitro, të cilat janë në kundërshtim me Kishën Katolike.

Shumë gra në mbarë botën po zgjedhin të kenë fëmijë më vonë, dhe popullariteti i këtyre procedurave është rritur, dhe konkretisht në Poloni, 55% e grave lindin pas moshës 30 vjeç.

Të kombinuara me pakënaqësinë e jashtme ndaj politikave të qeverisë, këto masa e kanë bërë më të vështirë për gratë që duan që fëmijët të kenë fëmijë pas një moshe të caktuar, duke ndikuar më tej në demografinë polake.

Është e paqartë nëse qeveria e re centriste e Polonisë do të përpiqet të përmbysë ligjin e abortit, por mund të duhen vite për të vlerësuar ndikimin e tij më të thellë në dëshirën e grave për të pasur fëmijë.

Dhe kudo në botë, demografët dhe politikanët nuk duhet të harrojnë se vendimi për të pasur fëmijë do të jetë gjithnjë e më shumë në duart e grave të botës.

The post Rënia e lindjeve, një shenjë e protestës feministe në mbarë botën?! appeared first on Albeu.com.

Në fillim të takimit, Radev theksoi se Bullgaria vlerëson lartë punën aktive dhe qasjen racionale të Komisionit Evropian dhe personalisht të komisionerit për përshpejtimin e procesit të integrimit evropian të vendeve të Ballkanit Perëndimor, i cili është veçanërisht i rëndësishëm për garantimin e stabilitetit dhe sigurinë e Evropës.

Radev kujtoi se pikërisht si rezultat i takimeve të tij të frytshme me komisionerin Varhelyi dhe punës së përbashkët aktive, u zhvillua korniza negociuese, e cila i hap rrugën Maqedonisë së Veriut drejt Bashkimit Evropian dhe në të njëjtën kohë garanton mbrojtjen e të drejtave të bullgarëve në RMV dhe trashëgimia kulturore-historike bullgare.

Presidenti bullgar, siç raportojnë mediat bullgare, shprehu shqetësimin për mungesën e progresit në çështjen më të rëndësishme, e cila është edhe kusht i detyrueshëm për fillimin e negociatave për anëtarësim në BE – ndryshimin e Kushtetutës dhe përfshirjen e bullgarëve si pjesë përbërëse e saj.

“Ne jemi dëshmitarë të rritjes së diskriminimit sistematik, arbitraritetit policor, administrativ dhe gjyqësor ndaj shoqatave bullgare, rritje të krimeve të urrejtjes ndaj bullgarëve dhe njerëzve me identitet bullgar në Republikën e Maqedonisë së Veriut”, theksoi Rumen Radev.

The post Radev: Ka rritje të diskriminimit dhe urrejtjes ndaj shoqatave bullgare në Maqedoninë e Veriut appeared first on Albeu.com.

Në raport me vitin 2021 kjo kategori ankesash është rritur me 4 për qind teksa të larta kanë vijuar të mbeten ankimimet për diskriminim në punësim. Këto të fundit zunë 47 për qind të totalit duke regjistruar një ulje me 5 për qind në raport me vitin paraardhës.

Raporti nënvizon se gjatë vitit 2022, shpërndarja e çështjeve të trajtuara sipas 3 fushave, punësim, arsim, të mira shërbime, vazhdon të jetë e ngjashme me atë të vitit 2021, gjatë të cilit rezulton se, çështjet në fushën e arsimit zënë 4.7% të totalit të çështjeve të trajtuara gjatë këtij viti me një rritje të lehtë prej 0.7 % krahasuar me vitin paraardhës.

Gjatë vitit 2022, nga totali prej 297 çështje të trajtuara gjithsej, (281 ankesa dhe 16 çështje exofficio), nga këto 14 çështje në fushën e arsimit, 140 çështje në fushën e punësimit dhe 143 çështje në fushën e të mirave dhe shërbimeve (213 çështje të regjistruara në 2022 dhe 84 çështje të mbartura nga 2021.

Të dhënat tregojnë se janë subjektet publike ato ndaj të cilave ka më shumë ankesa nga individë që janë ndjerë të diskriminuar dhe si arsye kryesore ka shërbyer aftësia e kufizuar apo bindjet politike e gjendja arsimore edhe pse këto të fundit në rënie në raport me 2021-in.

“Numri total i çështjeve të trajtuara në fushën e të mirave dhe shërbimeve është 143, nga të cilat 117 çështje janë regjistruar në vitin 2022 dhe 26 çështje të mbartura nga 2021. Në total 107 ankesa drejtohen kundër subjekteve publike dhe 36 ankesa drejtohen kundër subjekteve private.

Nga 107 ankesat e trajtuara kundër subjekteve publike, në 39 raste ato janë drejtuar kundër institucioneve të pushtetit qendror dhe në 68 raste kundër institucioneve të pushtetit vendor.

Gjatë vitit 2022, rezulton që çështjet kundër subjekteve publike qendrore zënë 36% të totalit të çështjeve në këtë fushë, ndërsa çështjet kundër subjekteve publike vendore zënë 64% të totalit të çështjeve në këtë fushë” thuhet në raportin e Komsionerit për Mbrojtjen nga Diskriminimi.

I njëjti vlerëson se ankesat e paraqitura në këtë fushë, kanë të bëjnë kryesisht me mos ofrimin e shërbimeve të nevojshme nga njësitë e qeverisjes vendore ndaj individëve të ndryshëm, që u përkasin komuniteteve të ndryshme apo shtresave vulnerabël.

Një pjesë e mirë e ankesave drejtohen edhe kundër institucioneve të administratës qendrore, ku objekti i ankesave konsiston në mosofrimin apo garantimin e një serie shërbimesh si, shërbimi shëndetësor, si dhe mos ofrimi i transportit publik qytetas pa pagesë, etj. Shkaqet kryesore, për të cilat janë paraqitur ankesat në fushën e shërbimeve kanë qenë: aftësia e kufizuar, raca dhe gjendja ekonomike./monitor

The post Diskriminimi, rriten ankesat për marrjen e shërbimeve dhe të mirave appeared first on Albeu.com.

Sipas tij veriu i Shqipërisë është lënë pas dore, dhe se qeveria i ka braktisur totalisht ata.

“Shqipëria sot përjeton krizën e saj më të thellë dhe përjeton rrokullisjen e saj më të madhe. Qytetarët shqiptarë sot përballen çdo ditë me varfëri në rritje, me pasiguri në rritje, me zhgënjim dhe dëshpërim. Kjo është e vërtetë në mbarë Shqipërinë, por është dy herë e vërtetë në zonat e veriut, të cilat ua them unë ju këtu, Edi Rama sapo mori pushtetin i shpalli ato me rreth të kuq, zona armiqësore, njëlloj siç i shpalli ato në 1944-45, Enver Hoxha dhe klika e tij.

Nëse ju merrni investimet që kjo qeveri ka sjellë në qarkun e Shkodër, në bashkinë e Vaut të Dejës, në Pukë janë absolutisht as 3% e të gjitha investimeve që ka dërguar të zemë, në dy bashki socialiste, as 3 % të tyre. Pak ditë më parë unë pashë banorët e Dukagjinit, duke protestuar me të drejtë për rrugën. Në vitin 2013, qeveria ka lënë të gatshme, në ndërtim e sipër rrugën Hani i Hotit-Vermosh që kishte shkuar deri në Tamarë, rrugën Shkodër-Dukagjin e cila kishte shkuar deri në Prekal, rrugën Bogë-Theth që kishte shkuar përtej Bogës dhe po shkonte për në Thethit.

Ndërtoi urën këtu, e vërteta është mjaft e kushtueshme, mbi 6 mln euro, rikonstruksionin e rrugës Vau Dejës-Koman. Ku janë? Dy të parat janë drejt fundit, e Prekalit asnjë kilometër nuk është shtruar më tej. Dhe kanë paftyrësi të pretendojnë se ky qenka defekt i bashkisë. Në një kur bashkia, nuk ka, sepse është një aks kombëtar dhe bashkia nuk ka asnjë tagër për atë rrugë, lamë gati projektin dhe fondin. Po u nis një rrugë, financimi i saj garantohet para se të nisë ndërtimi.

Çfarë ndodhi me rrugën tjetër. E filluan rrugën Vau i Dejës-Koman. Kur një ditë deputeti e ngriti ndërprerjen e punimeve, si iu përgjigj ministrja në parlament; ajo tha, nuk është rrugë turistike, nuk ka punë me turizmin. Sikur ajo të ishte nga Zululandi mund të fliste në këtë mënyrë, por gjë më të turpshme të thuash ti, që rruga që lidh Vaun e Dejës që kalon buzë liqenit dhe e lidh me Komanin, liqeni i të cilit përbën absolutisht fjordin më të mrekullueshëm në Europë dhe të pretendosh se ajo nuk është një zonë turistike, të pretendosh se Alpet nuk paskan potencial turistik, ti ke një urrejtje të verbër ndaj asaj zone dhe vendi dhe turpëron çdo njeri që dëgjon.

I dhashë këto shembuj për të thënë se Edi Rama është një diskriminues i veriut. Ka krijuar disa grupe të cilat vjedhin si shushunja, ju ditën dhe natën. 120 familje socialistë dhe kryesocialistësh futen në kundërshtim me çdo ligj, futi në ndihmë kryetari socialist vetëm e vetëm për të blerë vota”, tha Berisha.

The post Berisha prezanton kandidatin për Bashkinë e Vaut të Dejës: Rama e ka diskriminuar veriun appeared first on Albeu.com.

Në vitin 2021 Komisioneri për Mbrojtjen nga Diskriminimi raportoi për një rritje të ankesave nga pushteti vendor lidhur me shërbimet dhe të mirat.

“Krahasuar me vitin 2020, ku numri i çështjeve në këtë fushë kundër subjekteve publike ka qenë 60 ndërsa kundër subjekteve private 23, rezulton një shpërndarje e ngjashme e çështjeve në këtë fushë midis subjekteve publike dhe atyre private, edhe gjatë vitit 2021, me një rritje të vogël prej 6.3% të totalit të çështjeve të kësaj fushe që drejtohen kundër subjekteve publike, në raport me subjektet private. Nga 112 ankesat e trajtuara kundër subjekteve publike, në 42 raste ato janë drejtuar kundër institucioneve të pushtetit qendror dhe në 70 raste kundër institucioneve të pushtetit vendor” raportoi Komisioneri.

Në tërësi sipas raportit rezulton se në vitin 2021 u paraqitën 324 çështje për trajtim ku pjesën kryesore e mbajnë individët por vihet re një rritje me 33 për qind edhe organizatave apo sindikatave që kryesisht janë lidhur me punonjësit e policisë, minierat.

“Këto ankesa përgjithësisht kanë ardhur nga organizata që mbrojnë interesat e punonjësve të Policisë së Shtetit, të punonjësve të Policisë së Burgjeve, të Minatorëve, komunitetit Rom/Egjiptian, personave me aftësi të kufizuar, etj. Në çështjet e riregjistruara në vitin 2020 dhe të trajtuara gjatë vitit 2021, 6 ankues janë mbështetur nga OJF të ndryshme për të depozituar ankesë pranë KMD-së, ndërkohë që në vitin 2021, në 19 raste ankuesit janë asistuar nga organizata të shoqërisë civile, për të depozituar ankesë”, thuhet në raport.

Në totalin e gjithë shkaqeve të diskriminimit situate mbetet e njëjtë edhe në vitin 2021 ashtu sikurse ndodh vazhdimisht vit pas viti dhe bindjet politike janë ato që qëndrojnë në krye.

“Gjatë vitit 2021 vazhdojnë të mbeten mbizotëruese pretendimet për diskriminim për shkak të bindjeve politike, aftësisë së kufizuar, racës, përkatësisë në një grup të veçantë, gjendjes ekonomike dhe gjendjes arsimore”, thuhet në raportin e Komisionerit.

The post Diskriminimi në shërbime, rriten ankesat e qytetarëve ndaj pushtetit vendor appeared first on Albeu.com.