Sipas mjekëve, kjo situatë është e pritshme dhe në përputhje me tendencat e vërejtura në vende si Gjermania, ku rastet e gripit dhe RSV janë në rritje, ndërsa ato të COVID-19 po shënojnë rënie.

Bashkëqarkullimi i këtyre tre viruseve është bërë një normalitet i ri në sezonet e ftohta pas pandemisë.

Mjeku Erion Dasho shpjegon se të tre viruset, herë duke dominuar njëri e herë tjetri, kanë qenë prezentë në mënyrë të vazhdueshme vitet e fundit. Kjo situatë, ndonëse nuk përbën një emergjencë të paparashikuar, kërkon kujdes dhe vëmendje nga qytetarët për të menaxhuar simptomat dhe për të parandaluar përhapjen e mëtejshme.

Ndonëse pjesa më e madhe e të prekurve kalojnë një formë të lehtë të sëmundjes, është thelbësore të njihen shenjat që tregojnë një përkeqësim të situatës dhe kërkojnë ndërhyrje mjekësore.

Sipas mjekut Dasho, qytetarët duhet të kërkojnë ndihmë nëse vërejnë:

– Temperaturë të lartë, që nuk bie për 3-5 ditë dhe nuk kontrollohet lehtë me ilaçe.

– Kollë që nga e thatë kthehet në kollë me sekrecione (sputum).

– Vështirësi në frymëmarrje

Kujdes i veçantë duhet treguar për grupet e riskut. Virusi sincitial respirator (RSV) prek më rëndë fëmijët, ndërsa gripi dhe COVID-19 paraqesin rrezik më të lartë për të moshuarit.

Rruga kryesore për t’u mbrojtur mbetet vaksinimi. Vaksina janë të disponueshme për të tre viruset dhe rekomandohen veçanërisht për grupet vulnerabël. Mjeku thekson se edhe pse idealja është vaksinimi para fillimit të sezonit, nuk është vonë për ta kryer atë edhe tani, pasi sezoni i virozave pritet të zgjasë edhe për të paktën dy muaj.

Një tjetër masë thelbësore parandaluese, e mësuar edhe gjatë pandemisë, është izolimi. Personat që shfaqin simptoma duhet të qëndrojnë në shtëpi për të mos u bërë burim infektimi për të tjerët në komunitet, në punë apo në shkollë. Ky rregull i thjeshtë ndihmon në frenimin e ndjeshëm të përhapjes së viruseve.

Përtej virozave, mjeku Dasho ngre një shqetësim tjetër madhor për shëndetin publik në Shqipëri: sigurinë ushqimore. Ai kritikon ashpër menaxhimin e kësaj çështjeje nga autoritetet, duke e cilësuar si një dështim të politikave qeveritare.

Duke bërë një krahasim me standardet strikte të Bashkimit Evropian, ai thekson se në Shqipëri mungojnë kontrollet efikase dhe mekanizmat e gjurmueshmërisë së produkteve.

Si shembull ai përmendi rastin e pulave me salmonelë vitin e kaluar, i cili tregoi se sistemi i kontrollit ishte defektoz dhe i paaftë për të gjurmuar produktin e infektuar në treg.

Sipas tij, kjo tregon se administrata është e paaftë për të garantuar për qytetarët një siguri ushqimore sipas standardeve ndërkombëtare, duke i lënë ata të ekspozuar ndaj rreziqeve shëndetësore.

INTERVISTA

Atëherë nisim pikërisht me këtë pyetje me të cilën bëra dhe hyrjen. Është një situatë normale e sezonit dhe a jemi në pikun e sezonit ndoshta të gripit në këto momente që flasim, për çfarë bëhet fjalë?

Dasho: Kjo përkon me situatën ëh, qoftë në vende të tjera të Bashkimit Europian dhe të Europës, qoftë edhe me atë që është paterna ose skema e njohur e çdo viti përsa i takon gripit dhe virozave respiratore.

Në qoftë se do t’i referoheshim Shqipërisë, është situata e ngjashme me atë të Gjermanisë. Edhe në Gjermani kemi dy viroza, kemi gripin, kemi dhe virusin sincitial respirator, që janë me një incidencë në rritje.

Kemi nga ana tjetër Covid-in, i cili është me një incidencë në rënie. Kjo është një situatë të paktën e vërtetë, e konstatuar edhe vjet edhe para vjet, në Gjermani ku unë jetoj, punoj dhe ndjek dhe situatën epidemiologjike, dhe do të thoja edhe në Shqipëri ndoshta është, vlen e njëjta dhe vlen e njëjta ligjësi.

Pra, në fund të muajit janar, në fillim të muajit shkurt, edhe vitin e kaluar kemi patur një rritje të numrit të rasteve. Të dhënat që vijnë qoftë nga Gjermania, qoftë nga Shqipëria, flasin për një situatë e cila normalisht, e cila është drejt përkeqësimit, por nuk duket një situatë jashtë të zakonshmes, duket një situatë e pritshme dhe me atë qarkullim të virozave që i korrespondon periudhës së vitit në të cilën jemi.

Po mes viruseve mund të qarkullojë edhe rasti i Covid-19, apo jo?

Dasho: Po, janë tre viruse që ka vite tashmë, që prej pandemisë së Covid-it. Janë tre viruse që në këtë periudhë të vitit qarkullojnë bashkarisht. Unë i përmenda, po t’i ripërsërisim për qytetarët që na ndjekin. Pra, është virusi i gripit, është virusi Covid-19, është edhe virusi sincitial respirator. Të tre këto viruse, herë duke dominuar njëri dhe herë duke dominuar tjetri, kanë qenë prezent gjatë gjithë sezoneve të fundit të virozave, të paktën në Europë, përfshi edhe Shqipërinë. Dhe edhe në situatën që flasim, të gjitha ato institute, institucione që merren me monitorimin e situatës epidemiologjike, në Gjermani kemi Robert Koch Institute, raportojnë mbi bazë, me bazë në baza javore, mbi ecurinë e të tre këtyre viruseve. Dhe siç e thashë, në momentin që flasim, ajo situatë që shohim në Shqipëri përputhet edhe me situatën që shohim në Gjermani. Kemi rritje të incidencës së gripit dhe virusit sincitial respirator dhe rënie të incidencës së Covid-it. Në spitale ndërkohë kemi, sepse në Gjermani raportohen tre parametra, raportohet incidenca, raportohet frekuentimi… raportojnë mbi bazë, me bazë, në baza javore mbi ecurinë e të tre këtyre viruseve. Dhe siç e thashë, në momentin që flasim, ajo situatë që shohim në Shqipëri përputhet edhe me situatën që shohim në Gjermani. Kemi rritje të incidencës së gripit dhe virusit sincitial respirator dhe rënie të incidencës së Covid-it. Në spitale ndërkohë kemi, sepse në Gjermani raportohen tre parametra, raportohet incidenca, raportohet frekuentimi i spitaleve, raportohet edhe frekuentimi i qendrave të reanimacionit ose i pavioneve të kujdesit të kujdesit intensiv. Pra, përsa i takon virusit qoftë sincitial respirator, qoftë gripit jemi në një plato përsa i takon këtyre indikatorëve, kurse incidenca vazhdon të jetë në rritje.

Por ka një ndryshim ndërmjet këtyre tre viruseve nëse do e cilësonim cili nga këto është më i ashpër dhe simptomat që mund ta dallojë një person që është i prekur pra tani me Covid dhe a duhet të marrë pra një trajtim më të specializuar nëse flasim për për Covid-in apo për nga dy viruse të tjera të cilët ju përmendët? Ku duhet më shumë kujdes?

Dasho: Tani të mos harrojmë që prej disa viteve, duke, pasi kaluam tre-katër vitet e parë të qarkullimit të virusit të Covid-it në popullatë, edhe virusi SARS-CoV-2, ashtu sikurse është parashikuar dhe si u tha nga të gjithë ekspertët gjatë periudhës së pandemisë, pasi të kishim një qarkullim të virusit në popullatë, ky virus kthehet në një nga ato dhjetëra viruse të tjerë që janë përgjegjës për të shkaktuar atë që ne e quajmë virozat e stinës ose virozat respiratore, të cilat janë në hemisferën e veriut ndodhin gjatë sezonit të, gjatë sezonit tetor deri në pranverë. Pra kemi gjatë periudhës, gjatë fundit të vjeshtës, dimrit dhe fillimit të pranverës. Pra, nuk ka arsye sepse virusi i Covid të shihet tashmë në një mënyrë, në një mënyrë të ndryshme, në mënyrë të veçantë nga virozat e tjera respiratore. Pra, tashmë ky virus ka qarkulluar mjaftueshëm në popullatë, ka krijuar atë mbrojtjen ose imunitetin popullata njerëzore. Sigurisht, të tre këto viruse, virusi sincitial respirator, Covid-i dhe gripi, janë, vazhdojnë të shkaktojnë sëmundshmëri, vazhdojnë të shkaktojnë hospitalizim. Fatkeqësisht vazhdojnë, vazhdojnë të shkaktojnë komplikacione dhe humbje jete. Fati i mirë është që ndaj të tre këtyre viruseve tashmë ka vaksina dhe në përputhje me moshën, në përputhje me grupet në risk, këto vaksina rekomandohen të kryhen para fillimit të sezonit të virozave. Dhe kjo ka, ky ka qenë edhe rekomandimi im i përvitshëm. Në muajin, e kam filluar, i filloj këto rekomandime zakonisht në gusht dhe në shtator, duke i rekomanduar qytetarëve që i përkasin grupeve vulnerabël që në shtator, maksimumi gjatë muajit tetor, të kryejnë vaksinat përkatëse për të qenë të mbrojtur.

Cilat grupe kemi parasysh?

Dasho: Atëherë, tek, tek gripi kemi fëmijët dhe të moshuarit. Tek virusi sincitial respirator kryesisht fëmijët. Kurse tek Covid-i i kemi të moshuarit kryesisht dhe vaksina rekomandohet për momentin tek personat me moshën mbi 65 vjeç. Pra, të gjithë këto grupe popullate duhet, u rekomandohet vaksinimi ndaj tre viruseve përkatëse, me qëllim që ose të shmangin krejtësisht infektimin, ose të ulin atë shkallën e rëndesës, ose shkallën e gravitetit të sëmundjes, ose të shmangin komplikacionet dhe humbjen e jetës.

Në këtë fazë që ne jemi, mund të aplikohet vaksina apo nuk ka efekt, pasi jemi në kulmin e sezonit të griprave?

Dasho: Vaksina ka kuptim të aplikohet dhe tani, madje edhe te personat të cilët mund të mos ta, mund ta kenë neglizhuar kryerjen e vaksinës. Vaksina në çdo moment mbron, sepse ende sezoni i virozave nuk ka përfunduar, ende kemi të paktën dy muaj, në mos më tepër sezon virozash dhe për këtë arsye personat që nuk e kanë kryer vaksinën mund ta kryejnë edhe tani.

Kemi parasysh që në këtë lloj situate takojmë shumë njerëz rreth e rrotull që kanë grip, por jo të gjithë shkojnë drejt spitalit. A ka një kufi ose një moment se kur duhet që personat të marrin ndihmën e mjekut ose një recetë nga mjeku përpos trajtimit që mund t’i bëjë gjithsecili vetes në këtë periudhë pra me, me bimët medicinale, me çajra të ndryshëm e të tjerë?

Dasho: Atëherë, pjesa më e madhe e personave që preken nga këto, nga këto viroza, llogaritet që secili prej nesh preket nga dy deri në katër herë gjatë vitit për nga virozat respiratore. Në këto kushte, nuk ka vend dhe nuk është, nuk është koha sidomos që të ngjallim dhe panik për të thënë që çdokush që ka shenja duhet të drejtohet drejt spitaleve apo tek mjeku. Sigurisht që në qoftë se, në qoftë se ecuria është atipike, pra në qoftë se brenda tre deri në pesë ditëve nuk kemi qetësim të situatës, në qoftë se konstatohet që kolla ose, ose shenjat e tjera, temperatura vazhdon të jetë e lartë dhe nuk dominohet nga antipiretikët, në qoftë se kemi kollën e cila nga një kollë që është tipike për virozat që është një kollë e thatë, kthehet në një kollë me sputum, kthehet në një, shoqërohet me mbajtje, me marrje fryme. Në qoftë se kjo ndodh sidomos në personat e moshuar ose në fëmijët e vegjël, në qoftë se kjo, pra siç e thashë, ndodh një kuadër që shkon drejt përkeqësimit, sigurisht që duhet menjëherë kërkim i ndihmës mjekësore, jo vetëm nga mjeku i familjes por në raste të caktuara edhe drejt urgjencës mjekësore. Këto janë sigurisht qytetarët e kanë përvojën, sepse siç e thashë secili prej nesh kalon të paktën dy deri në katër viroza në vit, kështu që nuk ka, nuk ka rregulla të prera me fik që të thuhet në këtë ose në atë situatë duhet patjetër. Këto rregulla i imponon dhe i zbaton mjeku. Qytetarët shohin që në qoftë se situata e tyre është në përputhje ose është e ngjashme me virozat e kaluara gjatë jetës, sigurisht që nuk ka vend për alarm. Por në qoftë se konstatohet një përkeqësim i situatës, atëherë natyrisht kërkohet menjëherë kujdes mjekësor, jo vetëm te mjeku i familjes, por ka raste dhe te urgjenca mjekësore, sidomos kur kemi situata temperature mbi 40 gradë, e cila vazhdon për orë të tëra, nuk dominohet nga antipiretikët. Këto përbëjnë edhe situata ekstreme të urgjencës mjekësore kur duhet thirrur dhe ambulanca, transporti me ambulancë dhe kalimi drejt një qendre të, drejt një qendre mjekësore të specializuar për të trajtuar këto raste. Por, siç e thashë, fatmirësisht pjesa më e madhe e virozave respiratore kalojnë ose pa shenja, ose me shenja të lehta dhe mbi të gjitha, në qoftë se këto ndodhin te persona të vaksinuar, personat e vaksinuar kanë edhe mbrojtjen shtesë që u ofron vaksina dhe nuk besoj se kalojnë në këto situata ekstreme.

Po nëse flasim për parandalimin, përveç vaksinave, diçka që ju ndoshta nga gjithë përvoja juaj, çfarë mund të këshilloni për t’i shmangur këto viruse, çfarë duhet të kenë parasysh qytetarët?

Dasho: Atëherë, ju sapo e përmendët dhe kështu filloi dhe biseda, që persona të cilët kanë shenja shihen edhe në qarkullim. Pikërisht kjo duhet të shmanget. Dhe kjo është A-ja e gjithë, e gjithë parandalimit. Pra, në qoftë se një person shfaq shenja, kjo tregon që ky person është tashmë i infektuar dhe është infektues edhe për të tjerët. Në qoftë se ky person shkon në punë, ose një fëmijë që ka filluar të shfaqi shenjat e një viroze, prindërit e çojnë në kopsht ose në shkollë, kjo sigurisht ndikon për përhapjen më tej të sëmundjes. Pra, rregulli i parë është ajo që e mësuam dhe gjatë Covid-it, pra personat që shfaqin shenja të sëmundjeve infektive, të virozave respiratore, duhet menjëherë të qëndrojnë në shtëpi të paktën derisa këto shenja të stabilizohen dhe të mos jenë më infektues për të tjerët, pra pasi të kalojë sëmundja. Kjo është A-ja e gjithçkaje. Në qoftë se do të zbatohej ky element, do të kishim një situatë shumë më, shumë më të, do të shmangnim shumë nga ato objektivistëve dhe të personave që merren tashmë me propagandimin dhe me promovimin e një ushqyerje të shëndetshme, të ushqehen shëndetshëm, të kenë një jetë aktive nga pikëpamja fizike dhe në këtë mënyrë duke patur një shëndet më të mirë, do të kenë dhe një imunitet më të mirë, do të kenë edhe rrjedhimisht do të preken ose më lehtë, ose do të mund të shmangin komplikacionet dhe format e rënda të sëmundjeve. Sigurisht që kjo, përsa i takon ushqyerjes e thashë, është diçka që ka lidhje me ndryshime afatgjata të sjelljes dhe nuk është se mund t’i japë efekte të menjëhershme kur fillon sezoni i virozave.

Meqënëse jemi tek ushqimi, siguria ushqimore është një ndër prioritetet e qeverisë tonë, si kusht edhe në fakt për ecjen më tej të negociatave me Bashkimin Europian. Një temë që pa diskutim është shumë e gjerë dhe do donte shumë, shumë mendime për të, për të dalë në një konkluzion. Megjithatë si mjek, do doja një vlerësim nga ana juaj, duke qenë se mund të bëni dhe krahasimin shumë mirë me një vend të Bashkimit Europian, sa i përket standartit dhe kontrollit të ushqimit atje dhe me Shqipërinë, sa larg është dhe cilat janë pasojat tek shëndeti sepse po raportohen raste me, të skaduara ose baktere prezente në shumë e shumë ushqime, në afatgjatë ose në afatshkurtër tek qytetarët?

Dasho: Tani, ju më ngacmuat me qeverinë dhe më thoni që qeveria ka prioritete, por qeveria jonë ka treguar që shëndetin e qytetarëve të vet nuk e ka prioritet fatkeqësisht. Dhe këtë e manifeston jo vetëm tek mënyra se si e keqmenaxhon sistemin shëndetësor, duke e keqfinancuar, keqmenaxhuar dhe mund të shtojmë edhe shumë fjalë të tjera që fillojnë me keq, por edhe tek ushqyerja është dhe te siguria ushqimore është një nga këto shumë aspekte të dështimit të politikave të qeverisë sonë në lidhje me mbrojtjen dhe me sigurinë e qytetarëve tanë. Pra, në qoftë se në Shqipëri janë vendet e huaja, ato që zbulojnë shpeshherë produkte shqiptare të cilat kanë si perimeve ose të tjerave produkte, por në Shqipëri këto qarkullojnë lehtësisht. Kjo është një, ky është një argument se realisht ne, kontrolli ynë ushqimor dhe i gjithë sistemi ynë i sigurisë ushqimore nuk funksionon. Apo siç ishte, siç ishte rasti vitin e kaluar i pulave me salmonelë, të cilat përsëri i shpëtuan kontrolleve dhe askush nuk arriti dot pastaj kur u, kur ju kthye sistemit të kontrollit të sigurisë ushqimore, u pa se mungonin edhe mekanizmat elementarë për të ndjekur, ajo që është ‘tracking’ quhet në gjuhën angleze. Pra është ndjekja e gjithë zinxhirit, është ndjekja e gjithë zinxhirit të logjistikës se si ushqimi vjen nga vendi ku prodhohet ose importohet deri te konsumatori fundor. Pra, përvoja e pulave me salmonelë tregoi se ky zinxhir në Shqipëri ishte defektoz dhe nuk funksiononte. Pra, organet përkatëse ishin të paaftë të thonin se në cilat njësi kishin përfunduar pulat e dyshuara si të infektuara me salmonelë. Në këto kushte, fatkeqësisht më duhet t’i them qytetarëve shqiptarë që na ndjekin, se është treguar jashtëzakonisht e paaftë administrata jonë për të siguruar atyre dhe për t’u garantuar atyre një siguri ushqimore në përputhje me standardet ndërkombëtare. Ndërkohë, në Gjermani, në vendet e Bashkimit Europian, ka procedura shumë strikte, të cilat në radhë të parë garantojnë ruajtjen e ushqimeve në kushte optimale, garantojnë respektimin e afateve të skadencës dhe garantojnë edhe gjurmueshmërinë e atyre që, qoftë ushqime, qoftë medikamente, që për një arsye ose për një tjetër mendohet se mund të përbëjnë rrezik për shëndetin publik.

The post Mjeku jep alarmin: Gripi, Covid dhe një virus i tretë po qarkullojnë masivisht, si t’i dalloni dhe kur duhet të shqetësoheni appeared first on Albeu.com.

Lajmi për rikthimin e një banori nga edicionet e kaluara u komunikua fillimisht brenda shtëpisë, duke krijuar menjëherë kuriozitet dhe tension mes banorëve aktualë. Të gjithë dolën në oborr për të pritur të ftuarën misterioze, ndërsa emri i saj u mbajt sekret deri në momentin e fundit. Surpriza u zbulua vetëm kur Xheneta u shfaq para tyre, duke shkaktuar reagime të forta dhe habi të dukshme.

Shumica e banorëve mbetën të shtangur, pasi nuk e kishin pritur një rikthim kaq të papritur. Hyrja e saj ndryshoi menjëherë atmosferën në shtëpi, duke sjellë tension, komente dhe diskutime të shumta.

Menjëherë pas hyrjes, Xheneta nuk hezitoi të trazojë ujërat. Ajo kritikoi ashpër banorët për papastërtinë që, sipas saj, po mbizotëron në shtëpi, duke i paralajmëruar se situata ka dalë jashtë kontrollit. Përveç kritikave, ish-banorja nuk kurseu as ironitë dhe “kunjat”, të cilat u pritën me reagime të ndryshme nga banorët.

Në një moment që shkaktoi të qeshura por edhe tension, Xheneta hodhi edhe një deklaratë ironike, duke u thënë banorëve se “kanë zbuluar një Covid të ri”, referuar kushteve të higjienës.

The post “Keni zbuluar Covidin e ri”/ Xheneta futet në BBVK, akuzon banorët për papastërti appeared first on Albeu.com.

Sipas mjekëve, aktualisht qarkullojnë disa forma virozash si laringite, bronkite, gastroenterite dhe shumë raste të konfirmuara me Covid për të gjithë grup moshat.
Teksa edhe gripi sezonal është i pranishëm, mjekët këshillojnë vaksinimin i cili ka nisur që në muajin shtator.

Teksa gripi i stinës pritet të shënojë kulmin e tij përgjatë muajit dhjetor e Janar, mjekët këshillojnë kujdes në ambientet e mbyllura dhe grumbullimet, konsumimin e ushqimeve te freskëta e sa më shumë lëngje.

The post Shtohen vizitat te mjeku në Elbasan/ Ulja e temperaturave ka sjellë probleme tek qytetarët, në disa raste rezultojnë me Covid appeared first on Albeu.com.

Në mënyrë specifike, ekspertët shqyrtuan testet neuroimazherike në trurin e 1,000 personave gjatë dhe pas pandemisë. Më pas, ata i krahasuan ato me testet e njerëzve nga periudha të tjera, duke u përqendruar në karakteristika të tilla si lënda gri (e cila luan një rol vendimtar në funksione të tilla si kujtesa, emocionet, lëvizja), lënda e bardhë (përcaktuese për transmetimin e sinjaleve elektrike midis neuroneve), aftësitë njohëse dhe mosha biologjike e trurit.

Çfarë zbuluan ata? Gjatë pandemisë, truri ynë u plak 5.5 muaj më shpejt se gjatë periudhës tjetër. Në fakt, ky përshpejtim u regjistrua pavarësisht nëse dikush kishte COVID-19 apo jo, gjë që tregon se faktorë të tjerë janë të përfshirë në këtë proces.

Gjatë pandemisë, truri ynë u plak 5.5 muaj më shpejt se më parë. Ky përshpejtim u regjistrua pavarësisht nëse dikush kishte COVID-19 apo jo, gjë që sugjeron se faktorë të tjerë janë të përfshirë në këtë proces.

“Ky zbulim ishte interesant dhe ndoshta i papritur “, tha studiuesi kryesor Ali-Reza Mohammadi-Nejad nga Shkolla Mjekësore e Universitetit të Nottinghamit. Studime të tjera kanë treguar efekte negative të koronavirusit në tru, por ky studim zbuloi se mjaftoi të përjetoje pandeminë për t’u prekur negativisht. ” Tregojnë se përvoja e përgjithshme e pandemisë – siç është ndërprerja e jetës sonë të përditshme, stresi, kufizimi i kontakteve dhe aktiviteteve tona shoqërore – pati efekte të matshme në shëndetin e trurit tonë.”

Edhe pse nuk mund ta kthejmë kohën pas, mund ta ngadalësojmë ritmin e plakjes së trurit, ndoshta edhe të përmbysim disa pasoja negative (megjithëse kjo mbetet për t’u studiuar), duke ndjekur udhëzimet e përgjithshme që na janë dhënë nga ekspertët, siç janë një dietë e shëndetshme, ushtrime fizike, gjumë i mjaftueshëm dhe aktivitete shoqërore dhe intelektuale.

The post COVID-19 bëri që truri ynë të plaket më shpejt? appeared first on Albeu.com.

Për të dalluar nëse bëhet fjalë për të ftohtë, grip apo COVID, duhet të dini ndryshimet në mënyrën se si shfaqen dhe zgjasin simptomat.

Dallimi kryesor mes gripit dhe COVID-19 qëndron te shpejtësia e shfaqjes dhe kohëzgjatja e simptomave. Gripi zakonisht shfaqet brenda një deri në katër ditë pas ekspozimit, ndërsa simptomat e COVID-it mund të shfaqen nga dy deri në 14 ditë pas infektimit.

Kohëzgjatja e simptomave ndryshon gjithashtu: simptomat e gripit zgjasin nga disa ditë deri në dy javë, ndërsa simptomat e COVID-it mund të zgjasin deri në gjashtë javë në rastet më të rënda.
Dallimi mes simptomave të të ftohtit dhe COVID-19

Ftohja e zakonshme është shumë më e lehtë në krahasim me gripin dhe COVID-in, si nga ashpërsia ashtu edhe nga kohëzgjatja e simptomave. Simptomat e të ftohtit shfaqen gradualisht dhe zakonisht arrijnë kulmin pas dy ose tre ditësh nga ekspozimi. Në përgjithësi, simptomat e të ftohtit zgjasin rreth shtatë ditë, ndërsa ato të gripit dhe COVID-it mund të zgjasin deri në dy javë.

Tabela e simptomave kryesore për të dalluar COVID-in, gripin dhe të ftohtin:

Kur duhet të vizitoni një mjek?

Nëse keni simptoma gripi ose COVID-i dhe mendoni se mund të jeni infektuar, bëni një test COVID-i në shtëpi ose kontaktoni mjekun tuaj për një diagnozë. Nëse jeni i/e moshuar, shtatzënë, keni një gjendje shëndetësore kronike ose po kujdeseni për një fëmijë të vogël me simptoma të ngjashme me gripin apo COVID-in, kërkoni ndihmë mjekësore menjëherë.

Si të mbroheni nga COVID-19, gripi dhe i ftohti:

Lani duart rregullisht dhe në mënyrë të saktë.
Mbani pastër sipërfaqet në shtëpi.
Qëndroni në shtëpi kur jeni të sëmurë për të mbrojtur veten dhe të tjerët.

The post Nuk ndiheni mirë? Ja si të dalloni gripin, ftohjen dhe COVID-19 appeared first on Albeu.com.

Megjithatë, ekziston një urgjencë për t’iu përgjigjur mpox, veçanërisht pasi rastet e një varianti të ri të mundshëm më të transmetueshëm vazhdojnë të përhapen, veçanërisht në Republikën Demokratike të Kongos (DRC) dhe ka të ngjarë të importohen në vende të tjera .

Një rast i atij varianti të ri, kladi 1b, është konfirmuar në Suedi, dhe një rast tjetër është konfirmuar në Tajlandë këtë javë, të dy në individë që kishin udhëtuar në vendet që luftojnë me shpërthimet e virusit.

Ndërkohë, autoritetet shëndetësore evropiane ngritën nivelin e rrezikut për rajonin javën e kaluar, disa ditë pasi Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) e quajti mpox një emergjencë shëndetësore globale.

Euronews Health foli me ekspertët nëse evropianët duhet të shqetësohen dhe disa nga mesazhet e tyre kryesore për mundësinë e eliminimit të virusit.

“Mpox nuk është COVID”

Mpox është një sëmundje infektive e shkaktuar nga virusi i lisë së majmunit që më shpesh shkakton një skuqje të lëkurës ose lezione midis simptomave të tjera, të tilla si ethe ose dhimbje muskulore.

Virusi ishte shpallur më parë një emergjencë shëndetësore globale në vitin 2022, por ekspertët thonë se është shumë i ndryshëm nga kriza e fundit shëndetësore në botë, COVID-19.

“Njerëzit nuk duhet të alarmohen në Evropë se një situatë e ngjashme me COVID-in do të ndodhë papritur për shkak të mpox,” tha Dr Marc-Alain Widdowson, drejtuesi i OBSH-së në Evropë për patogjenët me kërcënim të lartë, për Euronews Health.

COVID-19, për shembull, është një virus i frymëmarrjes ndërsa mpox është “mjaft i vështirë për t’u kapur”, shtoi ai.

“Ju duhet një shkallë e kontaktit të zgjatur për të qenë në gjendje ta merrni atë ose kontakt intensiv, siç është marrëdhënia intime [e cili ka qenë] mënyra mbizotëruese e transmetimit në Evropë,” tha ai.

Një variant më pak i rëndë i mpox i njohur si clade II vazhdon të përhapet në vendet evropiane, me OBSH në Evropë që vlerëson se ka afërsisht 100 raste të reja në muaj në rajon.

Një shqetësim, megjithatë, është se virusi mpox ka evoluar me kladin 1b – lloji i ri i virusit historikisht më të rëndë clade 1 – duke u përhapur në disa vende afrikane që nuk kishin më parë raste.

Ekspertët kanë thënë se ka të ngjarë të jetë më e transmetueshme, por se nevojiten më shumë informacion në lidhje me të.

“Ne tashmë nuk e kemi eliminuar kladin II [në Evropë], gjëja e fundit që duam është të kemi një prezantim të kladës I,” tha Widdowson.

“Shqetësimi është [clade] 1b, varianti i ri, po tregon një transmetim shumë më të madh nga njeriu te njeriu,” tha Dr Shema Tariq, një studiuese kryesore në University College London, për Euronews Health.

Por ndërsa COVID-19 u përhap më lehtë përmes një popullate si një patogjen ajror, mpox kërkon “kontakt njeriu me njeriun, kështu që është më e vështirë të transmetohet,” tha Tariq.

Widdowson shtoi se mpox është një virus me të cilin vendet evropiane janë përballur për dy vitet e fundit, kështu që ata dinë ta përmbajnë atë.

“Por duke thënë këtë, ne nuk mund të jemi të vetëkënaqur dhe duhet të sigurohemi që të hetojmë dhe mbyllim çdo importim në rajon”, tha ai.

The post A do të shkaktojë Lija e Majmunit një pandemi të ngjashme me COVID? Situata është ‘shqetësuese’ por… appeared first on Albeu.com.

“Të dhënat nga sistemi ynë i mbikëqyrjes bazuar në analizat në 84 vende tregojnë se përqindja e testeve pozitive për SARS-CoV-2 u rrit gjatë disa javësh. Në përgjithësi, pozitiviteti i testit është mbi 10 përqind, por kjo ndryshon sipas rajonit. Në Evropë, përqindja e pozitivitetit është mbi 20 për qind”, tha Maria Van Kerkhove nga OBSH për gazetarët në Gjenevë.

Valë të reja infeksioni janë regjistruar në Amerikë, Evropë dhe Paqësorin Perëndimor, sipas OBSH-së.

Analizat e ujërave të zeza sugjerojnë se qarkullimi i SARS-CoV-2 është dy deri në 20 herë më i lartë se sa tregojnë shifrat aktuale.

Shkalla të tilla të larta të qarkullimit të infeksionit në muajt e verës në hemisferën veriore janë atipike për viruset respiratore, të cilat përhapen kryesisht në temperatura të ulëta.

“Në muajt e fundit, pavarësisht nga sezoni, shumë vende kanë përjetuar një rritje të papritur të Covid-19, përfshirë Lojërat Olimpike ku të paktën 40 atletë rezultuan pozitivë”, tha Van Kerkhova.

Ndërsa virusi vazhdon të zhvillohet dhe të përhapet, rritet rreziku i një lloji më serioz të virusit që nuk mund të zbulohej me metodat e praktikuara deri më tani ose që nuk i përgjigjet ndërhyrjes mjekësore.

The post OBSH paralajmëron rritjen e numrit të rasteve me Covid-19: Ka rrezik të shfaqen mutacione të reja appeared first on Albeu.com.

Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria, kanë numrin më të lartë të të punësuarve online në raport me popullsinë se 9 vende të tjera të rajonit.

Gjithsesi të punësuarit online, zënë vetëm 1.1% të punësimit total të raportuar në vitin 2023 për moshat 15 vjeç plus nga INSTAT.

Gati 58% e të punësuarve online në rajon janë përkthyes të pavarur të regjistruar në Up-work, platforma që dominon punëdhënien në distancë në Rajon.

Të ardhurat nga puna online u rritën prej 3.2% mesatarisht më 2023 në krahasim me 2022, por përfitimet më të mëdha i kishin vendet me paga mesatare më të larta, duke zgjeruar më tej hendekun e pagave në të gjithë rajonin.

Upwork, Freelancer dhe Guru ishin platformat kryesore të punëdhënies në distancë në 9 vende të Ballkanit ku janë të punësuar 114,111 profesionistë të pavarur me 2023, prej të cilëve rreth 15 mijë ishin në Shqipëri.

Pas kulmit që shënoi punësimi online gjatë dhe pas pandemisë, në vitin 2023 në shumicën e vendeve të rajonit u ul në të gjitha platformat dhe vendet. Tkurrjen më të ulët e kishte Shqipëria (me 11%) dhe më të lartën, Rumania, ku rreth 40% e përkthyesve e lanë punën online.

Oferta e fuqisë punëtore është tkurrur me një mesatare të konsiderueshme 52.5% në Freelancer, ndërsa Upwork regjistroi një rënie më të vogël prej 10.4% në nivel rajonal.

Guru ishte e vetmja platformë që pa rritje, megjithëse në një masë modeste prej 1.2%. Matja e fundit gjeti disa ndryshime në mënyrën se si punonjësit online ishin shpërndarë sipas profesionit, ku u identifikuan dy tendenca.

E para, ka pasur një rritje mjaft të madhe në përqindjen e zhvillimit të softuerit dhe teknologjisë (në 3.2pp); Shërbimet profesionale ishin i vetmi profesion tjetër që pati një rritje të lehtë, ndërkohë të gjitha të tjerat u tkurrën.

Rënia ishte e ngjashme në tre fusha, “radhitje të dhënash”, “kreativiteti dhe multimedia”, dhe “marketingu (mesatarisht me 0.6 pike%), ndërsa “shkrimi dhe përkthimi” që regjistroi një rënie më të theksuar në 1.8 pike%.

Në vitin 2024 kanë spikatur dy tipare në tregun online të punës në rajon. E para, tkurrja e tregut të punës dhe rritja modeste e të ardhurave.

Analistët e Gigmetar referojnë se këto ndryshime kanë ndodhur si rrjedhojë e pasigurisë së biznesit nga sfidat e shumta globale, të tilla si ndikimi i inteligjencës artificiale , politikat ekonomike kufizuese, luftërat në Lindjen e Mesme dhe Ukrainë, efektet e vazhdueshme të pandemisë Covid-19, ndryshimet klimatike dhe krizës ekonomike./Monitor

The post Efektet e pandemisë së COVID/ Shifrat e 2023, rreth 15 mijë persona të punësuar online në Shqipëri appeared first on Albeu.com.

Me sistem të dobësuar imunitar, ai u intubua pasi i kaloi 613 ditë në spital, thanë studiuesit holandezë.

Pacienti 72-vjeçar me çrregullim gjaku, nuk arriti të krijonte një përgjigje të fortë imune ndaj injeksioneve të shumta nga coronavirusi, përpara se të prekej nga varianti Omicron në shkurt 2022.

Në analizat e detajuara të mostrave të gjakut u konstatua se burri zhvilloi rezistencë ndaj sotrovimab, një trajtim antitrupash Covid, brenda pak javësh, thanë shkencëtarët në Qendrën për Mjekësinë Eksperimentale dhe Molekulare të Universitetit të Amsterdamit.

Më vonë fitoi mbi 50 mutacione, duke përfshirë disa që sugjeronin një aftësi të zgjeruar për t’iu shmangur mbrojtjeve imune.

Infeksioni 20-mujor SARS-CoV-2 është më i gjati i njohur, sipas studiuesve, të cilët po e paraqesin rastin në një takim mjekësor në Barcelonë javën e ardhshme.

Ndërsa virusi i tij mutant nuk dihej se kishte infektuar njerëz të tjerë, por theksohet se si infeksionet e zgjatura i mundësojnë virusit pandemik të grumbullojë ndryshime gjenetike, duke shkaktuar potencialisht variante të reja shqetësuese.

The post Burri nga Holanda 613 ditë i infektuar me COVID, iu gjetën mbi 50 mutacione të virusit appeared first on Albeu.com.

Ata gjetën “humbjen e pikëve” për pacientët që thanë se kishin vuajtur nga simptomat e Covid për më shumë se 12 javë në krahasim me ata që thanë se nuk e kishin pasur kurrë virusin.

Gjithashtu u llogarit një humbje prej tre pikësh IQ midis atyre që thanë se kishin simptoma Covid deri në 12 javë, dhe prej nëntë pikësh IQ për ata që u shtruan në ICU ( njësia e kujdesit intensive) gjatë infeksionit të tyre në krahasim me ata që thanë se nuk ishin të infektuar. Ekspertët sugjeruan se simptomat afatgjata të virusit mund të tregojnë se dikush ka nivele të larta të inflamacionit, të cilat mund të  dëmtojnë trurin  duke shkaktuar stres në qelizat e trurit. Prandaj, ka të ngjarë që faktorë të shumtë themelorë të kontribuojnë në deficitet njohëse pas Covid.

“Long Covid” ose ndryshe Covid i gjatë është një sëmundje e përcaktuar keq, e cila është jashtëzakonisht e vështirë për t’u diagnostikuar, madje disa mjekë thonë se nuk ekziston.

Pacientët që kanë sindromën ankohen për një sërë simptomash, duke përfshirë lodhjen e vazhdueshme, mjegullën e trurit dhe pamundësinë për të vazhduar jetën normalisht.

Studimi – i botuar në New England Journal of Medicine – llogariti një ‘rezultat global të njohjes’ për pjesëmarrësit, i cili më pas u përdor për të gjeneruar një rezultat IQ.

Personi mesatar në SHBA ka një IQ prej rreth 98, sugjerojnë vlerësimet – me meshkujt që kanë një rezultat pak më të lartë se femrat.

Kjo do të thotë se njerëzit që thonë se kanë Covid të gjatë mund të kenë një rezultat IQ prej rreth 93 pikësh – ndërsa ata që kanë pasur më parë Covid mund të kenë një IQ rreth 95 pikë.

Rezultati i IQ-së është një masë numerike e inteligjencës së një personi bazuar në një bateri të arsyetimit, zgjidhjes së problemeve, kujtesës dhe testeve gjuhësore.

Për studimin, shkencëtarët dërguan një kërkesë për të përfunduar tetë teste njohëse për një grup të rastësishëm prej më shumë se 800,000 njerëz të regjistruar në Shërbimin Shëndetësor Kombëtar të Mbretërisë së Bashkuar (NHS).

Më shumë se 110,000 u përgjigjën, duke përfshirë më shumë se 3,000 njerëz që thanë se simptomat e tyre Covid kishin vazhduar për më shumë se 12 javë – të cilat studiuesit e përcaktuan si ‘Covid të gjatë’.

Shumica e pjesëmarrësve ishin gra në të 50-at dhe 60-at e tyre dhe me prejardhje të bardhë etnike.

Ata  ishin gjithashtu të infektuar ndërsa Omicron ishte varianti dominues dhe gati 1,500 ishin shtruar në spital me virusin. Gjithsej 300 pjesëmarrës thanë se ishin pranuar në ICU

Ata përfunduan tetë teste për të matur aftësitë mendore, duke përfshirë kujtesën, kujtesën e punës hapësinore dhe arsyetimin verbal ndër të tjera.

Rezultate të tjera përfshinin se pjesëmarrësit që raportuan se kishin Covid herët kishin më shumë gjasa të kishin rënie njohëse në krahasim me ata në grupet e tjera.

Kufizimet e studimit përfshinin se nuk kishte të dhëna për aftësinë njohëse të njerëzve përpara se të  infektoheshin me Covid, që do të thotë se krahasimet nuk ishin të mundshme.

The post Studim/ Zgjatja e Covid mund të ulë IQ-tuaj deri në gjashtë pikë appeared first on Albeu.com.