Drejtori Ekzekutiv i Institutit për Bashkitë e Shqipërisë, Agron Haxhimali, vlerëson se reforma, në tërësi, pritet të sjellë rritje të detyrimit tatimor, pasi ndryshon njëkohësisht baza dhe shkalla e taksimit, duke kaluar nga një sistem i pjesshëm drejt taksimit mbi vlerën e përafërt të tregut të pronës.

Sipas tij, ndikimi nuk do të jetë i njëjtë për të gjithë qytetarët.

“Rritja nuk do të jetë e njëjtë për të gjithë. Banesa e parë përfiton zbritje deri në 50% të vlerës, brenda pragjeve të përcaktuara sipas bashkive; ndërsa për familjet me ndihmë ekonomike dhe kategori të caktuara pensionistësh parashikohen përjashtime.

Megjithatë, për pronat në zonat me vlera të larta, për banesat e dyta, truallin dhe pronat tregtare, barra ka shumë gjasa të rritet ndjeshëm.

Duhet theksuar se sistemi i ri për ndërtesat parashikohet të nisë nga viti 2029 dhe për parcelat nga viti 2031; pra sot nuk mund të jepet një faturë e saktë për çdo familje pa hartat e vlerës, metodologjinë e vlerësimit dhe vendimet konkrete të këshillave bashkiakë.

Por theksoj se taksimi bazuar mbi vlerën e tregut është më i drejti- sigurisht kur zbatohet drejtë”.

Zoti Haxhimali, argumenton se taksimi mbi bazën e vlerës së tregut është, në parim, modeli më i drejtë, me kusht që të zbatohet në mënyrë korrekte dhe transparente.

Ai thekson se sfida kryesore nuk lidhet vetëm me formulën e re të taksimit, por edhe me kapacitetet administrative të bashkive për ta zbatuar atë.

Sipas tij, të ardhurat nga taksa mbi pasuritë e paluajtshme në Shqipëri përbëjnë vetëm 0.27% të Prodhimit të Brendshëm Bruto, niveli më i ulët në rajon dhe ndër vendet e Bashkimit Europian.

Në këtë kuadër, ai vëren se bashkitë kanë kapacitete të ndryshme administrative, regjistra të paplotë të pronave dhe nivele të ndryshme të formalizimit të tyre.

Krijimi i Kadastrës Fiskale dhe i Drejtorisë së Përgjithshme të Taksës së Pasurisë konsiderohet një hap pozitiv, por ai nënvizon se reforma nuk mund të jetë e suksesshme pa investime në regjistrin e pronave, shkëmbimin e të dhënave ndërinstitucionale, digjitalizimin e shërbimeve dhe forcimin e kapaciteteve të administratës vendore.

Eksperti i ekonomisë Zef Preçi, thotë se rritja e taksës mbi pasuritë e paluajtshme duhet të vijë vetëm, pasi të jenë adresuar problemet strukturore të tregut dhe të administrimit të pronës.

“Çmimet e pasurive të paluajtshme janë deformuar nga ndikimi i parave me origjinë të paligjshme dhe nga zhvillimi urban i pakontrolluar. Bazimi i taksës mbi këto çmime rrezikon të legjitimojë këto deformime.

Krahasimet me vendet e rajonit nuk janë të plota nëse nuk krahasohen edhe cilësia e shërbimeve publike dhe infrastruktura që u ofrohet qytetarëve.

Procesi i regjistrimit të pronave nuk ka përfunduar, duke krijuar padrejtësi, pasi barrën fiskale e mbajnë kryesisht qytetarët që respektojnë ligjin. Përparësi duhet të jetë zgjerimi i bazës së tatimpaguesve dhe jo rritja e barrës për ata që tashmë paguajnë.

Tregu i pasurive të paluajtshme kërkon formalizim më të madh dhe monitorim më të rreptë, për të luftuar evazionin fiskal, pastrimin e parave dhe transaksionet e fshehura përmes pagesave cash ose përdorimit të personave të tretë (“prestanome”).

Është e domosdoshme hartimi i një harte të re dhe objektive të vlerës së pronave, për të shmangur padrejtësitë dhe pabarazitë në taksim.

Ndryshimet fiskale duhet të marrin në konsideratë kontributin e emigrantëve, të cilët kanë financuar një pjesë të konsiderueshme të fondit të banesave dhe ndërtesave të biznesit në vend.

Rritja e taksës mund të ketë ndikim disproporcional mbi familjet me të ardhura të ulëta që zotërojnë banesa në zona me vlera të larta të pronës, edhe pse të ardhurat e tyre nuk janë rritur.

Rritja e taksës mbi pronat e dhëna me qira ka gjasa të transferohet te qiramarrësit përmes rritjes së qirasë, duke prekur edhe qytetarët që nuk zotërojnë pasuri të paluajtshme”, thotë ai.

Përveç ndryshimeve të taksës së ndërtesës për banim dhe aktivitet tregtar projektligji parashikon ndryshime në llogaritjen e detyrimit për taksën e trojeve dhe tokës bujqësore.

Edhe për këto kategori të pasurive të paluajtshme detyrimi do të llogaritet mbi vlerën e tregut.

Zbatimi pritet të nisë nga viti 2030. Kalimi nga një sistem taksimi i bazuar në sipërfaqe për tokën, në një sistem taksimi të bazuar në vlerën e tregut, mund të rrisë barrën tatimore.

Për këtë arsye, neni 31 përcakton aplikimin e një zbritje nga vlera e vlerësuar e parcelës që i nënshtrohet taksimit, në dy vitet e para tatimore, duke filluar nga viti i vendosjes së taksës së bazuar mbi vlerën e tregut për parcelat.

Zbritja do të jetë e barabartë me 50% të vlerës së vlerësuar të parcelës./Monitor

The post Ndryshimet e taksës shtojnë barrën mbi familjet/ Çmimi i pronave, i deformuar nga pastrimi i parave appeared first on Albeu.com.

Dritan Leka nënvizon se fillimi i hetimeve e prek tregun në dy drejtime.

“Së pari, te drejtimi negativ: stepje për të investuar, e nxitur nga pasiguria e vazhdimësisë së biznesit, marrjes së pagës apo mbajtjes së vendit të punës, e cila do të reflektohet tek administrata (publike apo private) në momente që goditen titullarë biznesesh apo titullarë institucionesh për çështje të ndryshme.

Së dyti, në drejtim pozitiv. Klientët dhe investitorët e huaj shikojnë se gjithmonë e më shumë në vendin tonë, shteti po funksionon dhe se parimi i informalitetit si mit, po bie.

Kjo gjë do të sjellë investitorë të huaj, të cilët do të duan të investojnë në këtë realitet të ri, gjithmonë e më formal, si dhe të sigurt për investimet e tyre”.

Blerjet e pasurive të paluajtshme nga paratë informale (aktivitetet e paligjshme, korrupsioni etj) vlerësohet se kanë qenë një nga burimet kryesore që kanë furnizuar tregun e pasurive të paluajtshme në vite.

Ritmet e rritjes së këtij tregu kanë qenë shumë më të shpejta sesa të ekonomisë në përgjithësi.

Të dhënat e publikuara nga INSTAT bëjnë të ditur se prodhimi i brendshëm bruto me çmime korente në aktivitetin e pasurive të paluajtshme, që mat vlerën e transaksioneve ekonomike në këtë sektor, arriti në 33.8 miliardë lekë, ose gati 320 milionë euro në tre muajt e parë të vitit, shumë më e lartë e regjistruar ndonjëherë, të paktën që nga viti 2008, kur raportohen të dhënat.

Në tremujorin e parë të vitit, vlera ishte 32.3 miliardë lekë, duke e çuar gjithë gjashtëmujorin e parë në 66 miliardë lekë, ose rreth 630 milionë euro.

Të dhënat e tjera të bankës së Shqipërisë bëjnë të ditur se huaja e re për blerje banesash për të njëjtën periudhë ishte 24 miliardë lekë (rreth 230 milionë euro), duke mbuluar rreth 36% të blerjeve.

Ndërsa blerjet e të huajve për të njëjtën periudhë ishin rreth 127 milionë euro (20% e totalit të transaksioneve).

Operatorët e tregut kanë pohuar vazhdimisht se rreth 40% e tregut të pasurive të paluajtshme furnizohet nga burimet informale, shifër që konfirmohet indirekt dhe nga të dhënat e kredisë dhe blerjeve të të huajve.

Ekspertët parashikojnë që kufizimi i burimeve informale të japë ndikim në kërkesën për blerjen e pasurive të paluajtshme, teksa dhe një amnisti e pritshme ka mbetur pezull për momentin.

Ndikimi i amnistisë së mbetur pezull

Tregu priste rritje dhe nga një zbatim i një amnistike fiskale që do të nxiste blerjet në pasuritë e paluajtshme, por kjo amnisti ka mbetur pezull për momentin.

Sipas Ylli Sulës, drejtues i indeksit “Key Data” për pasuritë e paluajtshme, çmimet e larta të pronave reflektojnë pritshmërinë e ndërtuesve për miratimin e mundshëm të amnistisë fiskale që do të legalizonte të ardhurat e padeklaruara jashtë dhe brenda vendit.

“Sulmi i Rusisë ndaj Ukrainës, që solli rritje të menjëhershme të çmimeve të materialeve të ndërtimit dhe të kostos për gjetjen e fuqisë punëtore janë arsyet objektive që shtrenjtuan çmimet e pronave.

Ndërsa pritshmëria për zbatimin e amnistisë është arsyeja subjektive që ndikoi te rritja e çmimeve nga ndërtuesit.

Çmimet aktuale të apartamenteve pasqyrojnë pritshmërinë e ndërtuesve për zbatimin e amnistisë. Nuk mendoj se do të ketë tjetër rritje të çmimeve të pronave”.

Z. Sula rekomandon se tregut të pasurive të paluajtshme i nevojitet zbatimi i amnistisë së kapitaleve, por nisma duhet të garantojë mospërfshirjen e parave kriminale dhe të mos demotivojë taksapaguesit e rregullt.

“Për këtë arsye, amnistimi i parave të padeklaruara duhet të kryhet me tatim më të lartë deri në 20%, nga 5 deri në 10% që propozohet”, thotë ai.

Miratimi i draftit të amnistisë i lënë në heshtje nga institucionet shtetërore, sipas drejtuesit të agjencisë imobiliare “Future Home”, do të lehtësonte deklarimin e të ardhurave në bankë për shumë familje që kërkojnë të blejnë prona me vlerë deri në 50 mijë euro.

“Janë të shumtë individët që kanë punuar prej vitesh në emigracion apo edhe brenda vendit, duke kryer një punë të thjeshtë, por në të zezë, që nuk arrijnë të integrojnë në sistemin bankar, të ardhurat e përfituara, pasi nga bankat kërkohet historiku për të ardhurat”, shton z. Hysenbelliu.

Drafti për amnistinë fiskale u miratua nga Këshilli i Ministrave në 2020, por nuk kaloi për shqyrtim në Kuvend, për shkak të debateve dhe kundërshtive të hasura nga institucionet ndërkombëtare.

Në qershor 2022, Ministria e Financave dhe Ekonomisë publikoi te konsultimet publike projektligjin për amnistinë fiskale dhe penale, që u mirëprit nga sipërmarrësit dhe shoqatat e biznesit, pasi përveç riatdhesimit të kapitalit nga jashtë, nëpërmjet deklarimit vullnetar, mundëson edhe rivlerësimin e pasqyrave financiare.

Nisma ende nuk e ka kaluar fazën e konsultimit me grupet e interesit.

Ulen dhe blerjet e të huajve në prona

Investimet e huaja në pasuri të paluajtshme u rritën ndjeshëm vitin e fundit, sidomos në bregdet, në linjë me kthimin e vendit në një destinacion turistik.

Sipas të dhënave nga Banka e Shqipërisë, vitin e kaluar, investimet e të huajve në pasuri të paluajtshme në Shqipëri arritën vlerën e 291 milionë eurove, në rritje me 52% më shumë krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të mëparshëm.

Pasuritë e paluajtshme sollën më shumë se 21% të vlerës së përgjithshme të Investimeve të Huaja Direkte për vitin e kaluar.

Por, në 6 mujorin e parë, blerjet e të huajve kanë rënë, në kontrast me tendencën rritëse të shitjeve të pasurive të paluajtshme në total.

Në total, për të gjithë 6-mujorin e parë të vitit, vlera e investimeve të huaja në pasuri të paluajtshme ka zbritur në 127 milionë euro, në rënie me 14.2% krahasuar me 6-mujorin e parë të vitit të kaluar.

The post Hetimet e SPAK “trembin” blerësit informalë të pronave, përbëjnë rreth 40% të tregut appeared first on Albeu.com.

Vendimi i botuar në Fletoren Zyrtare që rriste çmimet e referencës së apartamenteve mbi të cilat llogaritet taksa e pasurisë sjell direkt shtim të pagesës vjetore të taksës, pasi baza e llogaritjes është vlera e shtëpisë.

Vlera e shtëpisë referuar vendimit për metodologjinë e taksës së pasurisë do të llogaritet me çmimet fiskale referencë për metër katror, që përdorin Zyrat e Regjistrimit të Pasurive të Paluajtshme. Ndërsa taksa e pasurisë referuar ligjit që u miratua në 2018 është 0,05% e vlerës së apartamenteve.

Referuar tabelës së çmimeve fiskale, p.sh për zonën e ish Bllokut që përkon me zonën kadastrale 5/1, vlera e një apartamenti me sipërfaqe 90 m2x190,000 lekë/m2 çmimi fiskal i vitit 2018 është 17,100,000 lekë.

Taksa e pasurisë që paguhej në 2018 ishte 8,850 lekë në vit. Çmimi fiskal referencës për këtë zonë u rrit 20%, duke arritur në vlerën e 228,400 lekëve për metër katror. Taksa vjetore në vlerë do të jetë 1,728 lekë më shumë në vit apo 20% më e lartë.

Në zonën kadastrale 7/4 që përkon në terren me zonat, si: Unaza e Re, Fabrika e Miellit, ish-Fusha e Aviacionit, Yzberisht është shënuar rritja më e madhe e çmimeve fiskale me rreth 76%.

Për apartamentet e këtyre zonave me sipërfaqe 90 m2 vlera vjetore e taksës me çmimet e vjetra të referencës ishte 2,950 lekë. Me çmimin e rritur një familje që zotëron një apartament me sipërfaqe 90 m2 në këto zona do të paguajë për taksën e pronës 2,193 lekë më shumë në vit.

Krahasuar me vjet detyrimi për taksën e pronës do t’u rritet 74%. Nga 245 lekë në muaj që paguanin më parë me rritjen e çmimeve fiskale do të paguajnë 428,5 lekë. Taksa e pasurisë vilet nga pushteti vendor nëpërmjet faturave të ujit.

Taksa për apartamentet e privatizuara, sipas vendimit “Për metodologjinë për përcaktimin e vlerës së taksueshme të pasurisë së paluajtshme “ndërtesa”, e bazës së taksës për kategori specifike” do të vijojë të llogaritet për 70% të vlerës së shtëpisë.

Bëhet fjalë për apartamentet e privatizuara në vitin ’92 për të cilat nuk është kryer asnjëherë transaksion shitje apo blerje. “Për ndërtesat e privatizuara me ligjin nr. 7652, datë 23.12.1992, “Për privatizimin e banesave shtetërore”, të ndryshuar, çmimi për metër katror është 70 (shtatëdhjetë) për qind e çmimit sipas zonave të tabelës, vetëm në rastin e shitjes së parë”, thuhet në vendim.

Pra nëse në zonën kadastrale 1/1 që përfshin zonat si: Kinema “Ali Demi”, Fusha e Sportit, fshati Shkozë, Depo e Ujit për një apartament me sipërfaqe 90 m2 të ndërtuar pas vitit ’92 do të paguhet 230 lekë më shumë në vit.

Nëse prona është e privatizuar në vitin me ligjin e privatizimeve në vitin 1992 më përpara me llogaritjen për 70% të vlerës paguhej 3,077 lekë në vit.

Me çmimin e ndryshuar fiskal do të paguhet 3,238 lekë, 5% më shumë. Krahasuar me një apartament me sipërfaqe 90 m2 e ndërtuar pas vitit ’93, pallatet ekzistuese do të paguajnë 30% më pak, vetëm për rastet e shitjes së parë. /Dorina Azo

Zonat kadastrale

ZONA 1

1/1 Kinema “Ali Demi”, Fusha e Sportit, fshati Shkozë, Depo e Ujit; 1/2 Poligrafiku, Shkoza, Autotraktorët, fshati Shkozë, LanaBregas, Linzë, Sauk

ZONA 2

2/1 Piramida, stadiumi “Qemal Stafa”; 2/2 Pazari i Ri, 9-katëshet, shkolla “Avni Rustemi”; 2/3 Ministria e Jashtme, Ambulanca nr.1, Bërryli; 2/4 Shkolla e Baletit, Ambasada Amerikane; 2/5 Qyteti “Studenti”, Fakulteti Ekonomik, Varrezat e Dëshmorëve, Sauk, Selitë

ZONA 3

3/1 Xhamllëku, Profarma, rruga “Bardhyl”, rruga “Kongresi i Manastirit”, Bulevardi “Zhan D’Ark”; 3/2) Porcelani, IK V, Kinostudio, rruga “Hoxha Tahsim”, Lana e vjetër, fshati Linzë

ZONA 4

4/1 Kompleksi i spitaleve, SHIK, Oxhaku, Allias i ri, fshati Tufinë; 4/2 Allias, rruga “Njazi Meka”, Bregu i Lumit, Alliasi i Ri, rruga “Myslym Keta” “5 Maji”

ZONA 5

5/1 Ish–Blloku, Libri Universitar, Vodafone; 5/2 Stadiumi “Selman Stermasi”, Shushica, Liqeni Artificial; 5/3 Kopshti Botanik, rruga “Komuna e Parisit” Liqeni artificial; 5/4 Hotel “Diplomat”, blloku “Vasil Shanto”, Selitë e Vogël

ZONA 6 Shkolla Teknologjike, Kombinati, Vaqar, Selitë, Yzberisht, Sharrë

ZONA 7

7/1 Rr. Gjykata e rrethit, Ish-Ekspozita “Shqipëria Sot”; 7/2 Blloku i Ambasadave, Fakulteti i Inxhinierisë së Ndërtimit; 7/3 NSHRAK, parku i Ministrisë së Brendshme, Fabrika e bukës; 7/4 Unaza e Re, Fabrika e Miellit, ish-Fusha e Aviacionit, Yzberisht

ZONA 8

8/1 Selvia, gjimnazi “Partizani” rruga “Tafajt”; 8/2 Medreseja, farmacia nr.10, Tregu Industrial; 8/3 Tregu Industrial, fabrika “Ajka”, uzina “Dinamo”, Bregu i Lumit

ZONA 9

9/1 Bar Piazza, Blloku përgjatë “Zogu I”, Rruga e Barrikadave, rruga “Fortuzi”, “Sulejman Pasha” deri te “Mine Peza”; 9/2 Stacioni i trenit, Arkiva e Përgjithshme, Hipoteka, Politeknikumi; 9/3 “Don Bosko”, Fabrika e Këpucëve, Bregu i Lumit, Politeknikumi, rruga “Siri Kodra”

ZONA 10

10/1 PTT, Telekomi, ish-Lidhja e Shkrimtarëve; 10/2 Rruga “Myslym Shyri”, Drejtoria e Policisë, Kisha katolike; 10/3 Blloku i Ambasadave, Prokuroria, Rruga e Durrësit

ZONA 11

11/1 Zogu i Zi, ish-Shkolla e Partisë; 11/2 Ferluti, ish-Uzina Tirana, FIAT, Zbritja drejt Laprakës; 11/3 Laprakë, Drejtoria e Doganave, Spitali Ushtarak, Bregu i lumit, Fushë Mëzes, Don Bosko.

The post Rritet taksa e pronës; Ndryshimet e çmimeve fiskale do shtojnë pagesat vjetore deri në 74% appeared first on Albeu.com.