Mirëpo shpërthimi i luftës së Rusisë në Ukrainë i ka dhënë zgjerimit të BE-së një shtytje të re.

Pasi Ukraina dhe Moldavia kanë marrë statusin e vendit kandidat për anëtarësim në bllokun evropian këtë verë, dhe pas vendimit të njëjtë që është marrë për Bosnje-Hercegovinën ditë më parë, Kosova pati mbetur vendi i vetëm në Ballkanin Perëndimor pa aplikim zyrtar për anëtarësim.

Pse është i rëndësishëm ky aplikim?

Aplikimi i Kosovës përbën herën e parë që një shtet merr një nismë të tillë, pa u njohur zyrtarisht nga të gjitha vendet anëtare të BE-së.

Në fakt ky është një rast ligjor sui generis, me të cilin do të merret Brukseli.

Dhe nuk janë vetëm pesë shtetet mosnjohëse – Qiproja, Greqia, Rumania, Sllovakia dhe Spanja – që kanë mospajtimet e tyre. Vetë Bashkimi Evropian, si tërësi, nuk e njeh Kosovën si shtet sovran për shkak të pesëshes.

Blloku evropian i referohet këtij shteti vetëm si “Kosova”, me një fusnotë, që jep hollësi për dialogun mes Kosovës dhe Serbisë, që ndërmjetëson BE-ja.

Në të thuhet: Ky simbol nuk paragjykon statusin dhe është në linjë me Rezolutën 1244 të Kombeve të Bashkuara, si dhe me opinionin e Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë për shpallje të pavarësisë.

Ky fakt është i rëndësishëm sepse, sipas traktatit të BE-së, “secili shtet evropian” mund të aplikojë për anëtarësim në bllok. Këtu nuk ka vend për interpretim.

Çfarë do të ndodhë tani?

Pasi kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, të dorëzojë aplikacionin në Pragë, zyrtarët çekë, për shkak se aktualisht udhëheqin Presidencën e BE-së, do të informojnë 26 vendet tjera anëtare për këtë vendim të Kosovës.

Diçka e tillë pritet të ndodhë javën e ardhshme në një takim që mbahet në nivel të ambasadorëve.

Mirëpo më pas do të jetë Suedia – e cila merr Presidencën e BE-së më 1 janar – që do të merret me këtë çështje.

Kjo nënkupton nisje të konsultimeve me kryeqytetet tjera të BE-së, sidomos ato mosnjohëse.

Ka indikacione që Këshilli do të marrë vendime se si të procedojë kur suedezët të kenë Presidencën e BE-së – për dy arsye.

Së pari, sepse Spanja – ndoshta vendi më kundër pavarësisë së Kosovës – do të jetë në krye të BE-së pas Suedisë, dhe me shumë mundësi ajo nuk do të ketë dëshirë të merret me këtë punë.

Së dyti, më 2024 ka shumë mundësi që kjo çështje të fshihet nëpër sirtarë, për shkak të zgjedhjeve që mbahen atë vit në Parlamentin Evropian dhe më pas zgjidhet edhe përbërja e re e Komisionit dhe Këshillit Evropian.

Çfarë mund të bëjë tani Këshilli?

Ekzistojnë dy mundësi. Njëra është që Këshilli të kërkojë nga departamenti i tij ligjor për një mendim lidhur me këtë aplikim.

Duhet pasur parasysh se diçka e tillë merr kohë, prandaj ka shumë mundësi që aplikacioni t’i dërgohet Komisionit Evropian për të përgatitur ai një opinion ligjor në këtë temë.

Ky është hapi i parë dhe që zakonisht nuk diskutohet. Mirëpo ky rast është ndryshe.

Për të dërguar një aplikacion te Komisioni Evropian, fillimisht duhet arritur pajtueshmëri 27 vendet anëtare, por edhe këtu ekziston një mundësi për t’ia dalë. Fillimisht duhet bërë dallimin mes “unanimitetit” dhe “konsensusit”.

Në shikim të parë këto dy fjalë tingëllojnë si sinonime, mirëpo në sistemin e BE-së nuk janë të tilla. E para nënkupton që të gjithë duhet të thonë po. E dyta nënkupton që nuk ka zëra kundërshtues. Kjo ofron mundësi që shtetet, sikurse Spanja, “të shikojnë në anën tjetër të ekranit” dhe të jenë pjesë e grupit, pa u pajtuar se Kosova është shtet sovran.

Çfarë ndodh më pas?

Nëse Komisioni Evropian angazhohet për të dalë me një opinion, atëherë ky trup duhet të veprojë ashtu.

Mirëpo përpilimi i raportit mund të marrë vite, pasi rasti është unik dhe i komplikuar.

Përgjatë kësaj hapësire kohore, ka mundësi që realiteti politik të ndryshojë në Evropë, përfshirë edhe qasjen ndaj pavarësisë së Kosovës.

Çështja kyçe lidhet me dialogun e Kosovës me Serbinë.

Bisedimet janë duke u zhvilluar që një dekadë, me qëllim të normalizimit të “marrëdhënieve” në mes të Prishtinës dhe Beogradit.

Nuk është bërë shumë përparim në këtë drejtim viteve të fundit, ndonëse tani ekziston një propozim në tavolinë, që ndonëse nuk përmend njohjen e shtetësisë së Kosovës nga ana e Serbisë, të paktën bën thirrje për njohje reciproke të simboleve kombëtare, siç janë pasaportat dhe ofrimi i mbështetjes ndaj njëra-tjetrës në rrugën drejt integrimeve evropiane.

Ky propozim nuk shihet si marrëveshje finale në mes dy vendeve, por si rrugë drejt saj – dhe në të njëjtën kohë ofron vizionin më të mirë për të dyja shtetet që një ditë të bëhen anëtare të BE-së.

Çfarë opinioni mund të ketë Komisioni Evropian?

Këtu secili mund të japë vlerësimin e vet, mirëpo tri elemente janë në të mirë të Kosovës.

Ky vend veçse është konsideruar “kandidat potencial” nga BE-ja; blloku evropian e ka konfirmuar dhe rikonfirmuar disa herë qëndrimin që e ardhmja e Ballkanit Perëndimor është në BE, dhe për më shumë, Kosova e ka të nënshkruar Marrëveshjen për Stabilizim Asociim me BE-në prej vitit 2015.

Kjo marrëveshje në mes të Brukselit dhe Prishtinës mund të shërbejë si dëshmi për marrëveshjet e së ardhmes mes dy palëve. Mirëpo duhet pasur parasysh edhe disa gjëra.

Marrëveshja për Stabilizim Asociim është “kompetencë e komunitetit”, që nënkupton se Komisioni nuk ka pasur nevojë për miratimin e të gjitha shteteve për ta miratuar atë, dhe meqë është kompetent tregtar, në opinionin ligjor është thënë se nëse BE-ja mund të nënshkruajë marrëveshje tregtare me entitetet sikurse Hong Kongu dhe Makau, atëherë mund ta bëjë të njëjtën gjë edhe me Kosovën.

Prandaj, anëtarësimi në BE-së dhe harmonizimi i ligjeve e rregulloreve të një shteti me ato të bllokut është krejt diçka tjetër. Prapëseprapë, ka shumë mundësi që Brukseli do të arrijë deri te një përfundim, dhe që shtetet ngurruese do ta pranojnë që, Marrëveshja e Stabilizim Asociimit përbën “diversitet në njohje dhe unitet në angazhim”, ashtu që ky proces të përdoret si rrugë për të nisur procesin e anëtarësimit./Rel

The post Çfarë ndodh pas aplikimit të Kosovës për anëtarësim në BE? appeared first on Albeu.com.

“Me aneksimin e zonave aktualisht të pushtuara në Ukrainë, Vladimir Putin po përpiqet të konsolidojë politikisht atë që ai nuk mund të jetë i sigurt se do të arrijë ta mbajë ushtarakisht. Në këtë mënyrë ai mund t’i tregojë opinionit publik rus se operacioni ushtarak special (përkufizimi që përdor Kremlini për ta ‘zbutur’ luftën në Ukrainë) ishte një sukses, pasi i dha mundësi Rusisë të marrë kontrollin e këtyre territoreve”- thotë Marie Dumoulin, drejtoreshë e programit për Evropën në think-tankun “Eurpean Council on Foreign Relations”.

Aneksimi nga Rusia i rajoneve të Ukrainës Donetsk, Luhansk, Zaporizhzhia dhe Kherson u shpall funjavën e kaluar, në një ceremoni që nisis me një fjalim drejtuar kombit nga presidenti rus, dhe që u pasua nga një koncert festiv në Sheshin e Kuq në Moskë.

Putin, vijon Dumoulin, duke komentuar zhvillimet për “Formiche.net” po “përpiqet ta dekurajojë Ukrainën nga përpjekjet për të rimarrë kontrollin mbi këto territore, por mbi të gjitha Perëndimin nga vazhdimi i mbështetjes së Ukrainën.

“Ai ndoshta shpreson që frika e një përshkallëzimi bërthamor, do ta nxisë Perëndimin të ushtrojë presion mbi Ukrainën për t’u ulur në tryezë dhe negociuar”- shton ajo. Menjëherë sapo u shpall aneksimi, ai u cilësua si i paligjshëm nga vendet evropiane dhe Shtetet e Bashkuara.

Ato propozuan një rezolutë për këtë në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, ndaj së cilës Rusia vuri veton. Jack Sullivan, këshilltari i sigurisë kombëtare të SHBA-së, foli për kërcënimet bërthamore. “Për momentin ne nuk shohim ndonjë kërcënim të afërt për përdorimin e armëve bërthamore nga Moska. Por do të vazhdojmë ta monitorojmë me shumë seriozitet situatën”-tha ai në një konferencë për shtyp në Shtëpinë e Bardhë.

Nga ana tjetër ai njoftoi se “ushtria amerikane në Evropë është e gatshme për çdo lloj skenari”. Tani për Putinin nuk ka asnjë skenar për tërheqje nga hapat e ndërmarra. Aneksimi i këtyre territoreve nënkupton vendosjen e tyre nën ombrellën mbrojtëse – madje bërthamore – të Kremlinit. Dhe kjo mbrojtje duhet të jetë e pakthyeshme, përndryshe është e paqëndrueshme përballë presionit të çdokujt. Kjo do të thotë, se nuk ka kthim mbrapa, dhe çdo lloj lëshimi mund të shihet si humbje.

Dhe nëse dëshiron të mbijetojë në pushtet, Putini ka luksin të humbasë. “Aneksimi i 4 rajoneve të pushtuara nuk lë hapësirë ​​për negociata. Jo nga Ukraina, e cila nuk mund ta lejojë Rusinë që të përcaktojë se ku përfundon territori i saj. Dhe jo nga Rusia, sidomos tani që këto territore quhen ruse, nuk ka asnjë mundësi që Moska të mendojë t`ia kthejë ato Kievit”- thekson Dumoulin.

Sipas ekspertit të ECFR, pikërisht për këtë arsye po hyjmë në një fazë shumë të rrezikshme të konfliktit: “Ukraina do të vazhdojë të luftojë dhe të shpresojë se do të jetë në gjendje të rimarrë territoret e saj. Por Putini ka shumë pak gjasa që ta pranojë humbjen. Mobilizimi është pjesë e një strategjie përshkallëzimi të konfliktit. Se cilat do të jenë lëvizjet e tij të ardhshme, kjo gjë mbetet shumë e paparashikueshme”.

Kjo edhe sepse i gjithë ky rrugëtim politiko-taktik duhet të merret domosdoshmërisht bazuar tek ajo që po ndodh në fushën e betejës. Dhe siç u përmend më lart, për Moskën nuk ka asnjë lajm të mirë. E forcuar nga shtysa morale që kanë sjellë kundërsulmet e suksesshme në Jug dhe Lindje, Ukraina vazhdon që të sfidojë pushtimin rus të Donbasit, dhe së fundmi ka çliruar qytetin Lyman.

Kjo ngjarje ka një rëndësi të madhe morale dhe taktike. Përballë aneksimit, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky bëri të ditur se ka paraqitur një kërkesë zyrtare për anëtarësim në NATO. Sekretari i Përgjithshëm i aleancës,Jens Stoltenberg, reagoi në mënyrë të kujdesshme duke cituar rregulloret, dhe shpjeguar se anëtarësimi është larg të qeni një proces i menjëhershëm, pasi kërkon miratimin e 30 vendeve anëtarëve.

NATO nuk mund të lejojë anëtarësimin e një vendi në konflikt, pasi kjo do të nënkuptonte hyrjen në luftë (për shkak të nenit 5 mbi mbrojtjen kolektiv të traktatit të aleancës). Por Stoltenberg siguroi se ndihma ushtarake dhe politike do të vazhdojë pa pushim.

Nga ana tjetër, siç e thekson Gustav Gressel, bashkëpunëtor i ECFR, nga pikëpamja ushtarake, Ukraina vazhdon që të ruajë iniciativën në fushën e betejës dhe mobilizimi rus nuk do ta ndryshojë situatën edhe për ca kohë (dhe ndoshta asnjëherë). Sipas tij tani është koha që Perëndimi ta ndihmojë Kievin në luftën e tij çlirimtare.

“Perëndimi nuk duhet që të frikësohet nga kjo sjellje e Putinit. Agresioni dhe aneksimi nuk mund të shpërblehen. Ukraina ka ende një shans për ta fituar këtë luftë në fushën e betejës, dhe Perëndimi duhet ta mbështesë atë për ta arritur këtë qëllim”- thekson eksperti.

Gjithashtu, Gressel gjykon se Rusia e ka përfunduar tranzicionin e saj në një shtet fashist. Por fashizmi kërkon aftësinë për të mobilizuar në masë shoqërinë. Dhe në këtë kuptim, Rusia është ende shumë e mangët. “Për sa kohë që regjimi i Moskës mbetet në krye të vendit, siguria e Evropës do të bazohet vetëm tek parandalimi ushtarak”- përfundon Gressel.

The post Çfarë ndodh pas aneksimeve të fundit të Moskës? Këto janë skenarët… appeared first on Albeu.com.