Officials say the decisions were made carefully and are based on ongoing security assessments, but at a time when global balances are shifting, such moves also take on broader meanings.

On June 12, NATO announced that over the coming year it will gradually adjust its presence in Kosovo, linking the move to its assessment that the security situation in the country is stable.

The Supreme Allied Commander Europe, Alexus G. Grynkewich, said this step is connected to the strengthening of the capacities of local security institutions, which has created room for scaling down the KFOR mission.

The alliance underlined that these changes will be implemented carefully, in line with developments on the ground, and may be reversed if circumstances require it.

Asked by Radio Free Europe about the specific indicators that influenced this decision, a NATO official did not provide details, citing the confidential nature of operational and intelligence matters, but stressed that the situation is being continuously monitored through various means so that the mission remains appropriate and effective.

According to NATO Secretary General Mark Rutte, this is a positive development.

“When we look at the security situation in Kosovo, we see that, overall, it has continued to improve over the past year. Therefore, this is good news for Kosovo. This is also why NATO in January stopped deploying reserve forces to Kosovo, after two years of continuous rotation,” Rutte said at a press conference this week.

Kosovo’s acting Defense Minister, Ejup Maqedonci, links this NATO assessment to the extension of law and order across the country’s entire territory, describing it as one of the key factors.

Over the past two to three years, the Kosovo authorities have shut down most of the institutions operating within Serbia’s system, expanding state control across the country.

At the same time, in northern Kosovo — where a large part of the Serb population still does not recognize Pristina’s institutions — the authorities have taken over the administration of several facilities, which were later used for Albanian businesses.

Maqedonci sees this as a strengthening of institutional control.

“Kosovo has seen improvements in terms of security, especially after the expulsion of terrorist and criminal groups, which had operated for many years in the north of the country and which have always been a threat to security and internal stability, but also more broadly,” he says in an interview with Radio Free Europe’s Expose program.

Since the end of the war in 1999, northern Kosovo has remained an area of constant tension, with parallel structures, barricades and repeated clashes between local residents and law enforcement forces.

One of the most serious episodes was recorded in May 2023, when dozens of KFOR soldiers were injured during clashes with Serb protesters opposing the installation of Albanian mayors in four northern municipalities.

It was precisely this situation that led to the deployment of additional reinforcements by NATO.

Today, KFOR numbers more than 4,600 troops and, according to Rutte, is expected to fall to around 3,500, although it is still not known which contingents will be affected by this process.

Radio Free Europe sought clarification from Italy, the United States and Hungary, the three countries making the largest contribution to the mission, but received a response only from the US European Command, which indicated that the American contribution will be adjusted in line with NATO’s plan.

“The US European Command will make an adjustment to the American contribution to KFOR — in phases and based on risk assessment — in accordance with the review led by the Supreme Headquarters Allied Powers Europe,” an official from that command told Radio Free Europe.

The US role in KFOR is seen as essential because it gives the mission political weight, additional military capabilities and a strong deterrent effect.

Former US ambassador to NATO Douglas Lute, who commanded Multinational Brigade East in Kosovo in 2002, believes the decision by the US European Command stems from a careful analysis of the situation on the ground and should not be interpreted as a sign of withdrawal.

According to him, KFOR remains a deeply multinational mission, where the balance between American contributions and those of European allies remains decisive for its functioning.

“The US has always been — as NATO itself says — one of the framework nations in KFOR. From the start, it has provided capabilities that others cannot offer, such as high-level medical services and helicopter air mobility capabilities. Therefore, the American contribution to KFOR is important, but it is not the only one, nor is it dominant,” Lute says in Expose.

At present, the US has around 590 soldiers deployed as part of KFOR, significantly fewer than the more than 5,000 troops stationed in 1999, when the mission was established after the end of the war.

Discussion of a possible review of this presence had already begun at the start of last year, when US Defense Secretary Pete Hegseth, during a visit to Warsaw, warned that the American military presence in Europe could be reviewed and possibly reduced, depending on strategic priorities and global threats.

At the beginning of May, the Pentagon announced the withdrawal of 5,000 American troops from Germany within the next 6 to 12 months, while US President Donald Trump did not rule out the possibility of reductions in Spain and Italy as well.

For Maqedonci, the Kosovo Police and the Kosovo Security Force are well prepared to guarantee security and protect every part of the country’s territory.

However, he underlines that the American presence in KFOR continues to be vital for peace and security.

“In addition to KFOR, it should be emphasized that the Kosovo Security Force and the Ministry of Defense have very close cooperation with the US. There is a considerable American presence within our units, activities and daily work, but the presence in KFOR remains indispensable,” he says.

In this context, the debate over reducing KFOR cannot be separated from an earlier political restriction that continues to define the KSF’s role in the north.

This restriction stems from a 2013 commitment, formalized at the time by Prime Minister Hashim Thaçi in a letter addressed to NATO, according to which the deployment of the KSF in the north can take place only with KFOR’s prior consent.

The question raised is how the announced reduction in KFOR’s presence might affect this reality.

Maqedonci believes this commitment should not have been made, arguing that under Kosovo’s Constitution and laws, the KSF has a mandate to operate throughout the country’s entire territory. According to him, this issue should be discussed with NATO.

“For us, it is important that every part of Kosovo has security. I believe that, not only on the issue of the north, but also on other issues related to the gradual transfer of competencies to the Kosovo Security Force in the field of defense, we should discuss them with NATO,” Maqedonci says.

Asked by Radio Free Europe whether the announced reduction of KFOR changes the way coordination with Kosovo’s security institutions is carried out, a NATO official said the “optimization” process does not affect the existing cooperation arrangements with the local authorities.

He added that the deployment of the KSF in the north remains conditional on the current agreements and on the approval of the KFOR commander.

KFOR did not respond to Radio Free Europe’s request for comment.

Regarding this issue, retired US General Douglas Lute says that NATO and the Kosovo authorities are in the best position to assess whether this arrangement still makes sense or not.

“I am confident that NATO command in Pristina is closely monitoring the situation, in cooperation with the Kosovo authorities, and KFOR is unlikely to take on unnecessary risks,” he said.

Lute adds that at this stage, Kosovo’s main priority should be political rather than military.

He stresses the need to create an inclusive government representing all of Kosovo’s citizens, linking this to the original aim of KFOR and UN Resolution 1244 for a Kosovo in which law, order and interethnic coexistence prevail.

“Today in Kosovo, politics carries more weight than security. The security situation is sufficient to allow political progress, so it is expected that, after the latest elections, the parliament and government will work together to move the country forward. It is time for political progress,” he says.

Although Kosovo considers Serbia the main security threat, a perception reinforced by incidents such as the one in Banjska, Lute does not see any near-term scenario for military intervention.

On the contrary, he shifts the focus of the debate from the borders to the interior of the state, particularly to strengthening the rule of law and governance.

The post Why does reducing KFOR’s presence have a broader impact than the military dimension? appeared first on Albeu.com.

Nga zyrtarët thuhet se vendimet janë marrë me kujdes dhe mbështeten në vlerësime të vazhdueshme për sigurinë, por në një kohë kur ekuilibrat globalë po ndryshojnë, edhe lëvizje të tilla marrin kuptime më të gjera.

Më 12 qershor, NATO njoftoi se gjatë vitit të ardhshëm do ta përshtatë gradualisht praninë e saj në Kosovë, duke e lidhur këtë me vlerësimin se situata e sigurisë në vend është e qëndrueshme.

Komandanti suprem i forcave aleate në Evropë, Alexus G. Grynkewich, tha se ky hap lidhet me forcimin e kapaciteteve të institucioneve vendore të sigurisë, gjë që ka krijuar hapësirë për zvogëlimin e misionit të KFOR-it.

Aleanca nënvizoi se këto ndryshime do të zbatohen me kujdes, në përputhje me zhvillimet në terren, dhe mund të kthehen prapa nëse rrethanat e kërkojnë.

E pyetur nga Radio Evropa e Lirë për treguesit konkretë që kanë ndikuar në këtë vendim, një zyrtar i NATO-s nuk dha hollësi, duke u thirrur në natyrën konfidenciale të çështjeve operative dhe të inteligjencës, por theksoi se situata ndiqet në mënyrë të vazhdueshme me mjete të ndryshme, në mënyrë që misioni të mbetet i përshtatshëm dhe efektiv.

Sipas sekretarit të përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, ky është një zhvillim pozitiv.

“Kur shikojmë situatën e sigurisë në Kosovë, shohim se, në përgjithësi, vitin e kaluar ajo ka vazhduar të përmirësohet. Prandaj, është një lajm i mirë për Kosovën. Kjo është edhe arsyeja përse NATO-ja në janar ka ndaluar dislokimin e forcave rezervë në Kosovë, pas dy vjetësh rotacioni të vazhdueshëm”, tha Rutte në një konferencë për media këtë javë.

Ministri në detyrë i Mbrojtjes në Kosovë, Ejup Maqedonci, e lidh këtë vlerësim të NATO-s me shtrirjen e rendit dhe ligjit në të gjithë territorin e vendit, duke e cilësuar atë si një nga faktorët kyç.

Në dy-tri vitet e fundit, autoritetet kosovare kanë mbyllur shumicën e institucioneve që vepronin në kuadër të sistemit të Serbisë, duke zgjeruar kontrollin shtetëror në mbarë vendin.

Në të njëjtën kohë, në veriun e Kosovës – ku një pjesë e madhe e popullsisë serbe vazhdon të mos i pranojë institucionet e Prishtinës – autoritetet kanë marrë nën administrim disa objekte, të cilat më pas janë përdorur për bizneset shqiptare.

Maqedonci e sheh këtë si një forcim të kontrollit institucional.

“Kosova ka përmirësime në aspektin e sigurisë, veçanërisht pas dëbimit të grupeve terroriste dhe kriminale, të cilat kanë operuar për shumë vite në veri të vendit dhe të cilat, gjithmonë, kanë qenë kërcënim për sigurinë dhe stabilitetin e brendshëm, por edhe më gjerë”, thotë ai për programin Expose të Radios Evropa e Lirë.

Që nga mbarimi i luftës në vitin 1999, veriu i Kosovës ka mbetur një zonë me tensione të vazhdueshme, me struktura paralele, barrikada dhe përplasje të përsëritura mes banorëve lokalë dhe forcave të rendit.

Një nga episodet më të rënda u regjistrua në maj 2023, kur dhjetëra ushtarë të KFOR-it u plagosën gjatë përleshjeve me protestues serbë që kundërshtonin vendosjen e kryetarëve shqiptarë në katër komunat veriore.

Pikërisht kjo situatë solli dërgimin e përforcimeve shtesë nga NATO.

Sot, KFOR-i numëron mbi 4.600 trupa dhe, sipas Rutte, pritet të bjerë në rreth 3.500, megjithëse ende nuk dihet se cilat kontingjente do të preken nga ky proces.

Radio Evropa e Lirë kërkoi sqarime nga Italia, Shtetet e Bashkuara dhe Hungaria, si tri vendet me kontributin më të madh në mision, por përgjigje mori vetëm nga Komanda Evropiane e SHBA-së, e cila paralajmëroi se kontributi amerikan do të përshtatet sipas planit të NATO-s.

“Komanda Evropiane e SHBA-së do të bëjë një përshtatje të kontributit amerikan në KFOR – në faza dhe të bazuar në vlerësim të rrezikut – në përputhje me rishikimin e udhëhequr nga Komanda Supreme e Forcave Aleate në Evropë”, tha një zyrtar i kësaj komande për Radion Evropa e Lirë.

Roli i SHBA-së në KFOR shihet si thelbësor, sepse i jep misionit peshë politike, kapacitete shtesë ushtarake dhe një efekt të fortë parandalues.

Ish-ambasadori amerikan në NATO, Douglas Lute, i cili në vitin 2002 ka komanduar Brigadën Shumëkombëshe Lindje në Kosovë, vlerëson se vendimi i Komandës Evropiane të SHBA-së buron nga një analizë e kujdesshme e gjendjes në terren dhe nuk duhet interpretuar si shenjë tërheqjeje.

Sipas tij, KFOR-i vazhdon të jetë një mision thellësisht shumëkombësh, ku balanca mes kontributeve amerikane dhe atyre të aleatëve evropianë mbetet vendimtare për funksionimin e tij.

“SHBA-ja ka qenë gjithmonë – siç e thotë edhe NATO-ja – një nga vendet kornizë në KFOR. Që nga fillimi, ajo ka ofruar kapacitete që të tjerët nuk mund t’i sigurojnë, si: shërbime mjekësore të nivelit të lartë dhe aftësi për lëvizje ajrore me helikopterë. Prandaj, kontributi amerikan në KFOR është i rëndësishëm, por jo i vetëm dhe as dominues”, thotë Lute për Exposenë.

Aktualisht, SHBA-ja ka rreth 590 ushtarë të vendosur në kuadër të KFOR-it, dukshëm më pak krahasuar me mbi 5.000 trupat e dislokuara në vitin 1999, kur misioni u themelua pas përfundimit të luftës.

Diskutimi për një rishikim të mundshëm të kësaj pranie kishte nisur që në fillim të vitit të kaluar, kur sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, gjatë një vizite në Varshavë, kishte paralajmëruar se prania ushtarake amerikane në Evropë mund të rishikohej dhe, eventualisht, të zvogëlohej, në varësi të prioriteteve strategjike dhe kërcënimeve globale.

Në fillim të majit, Pentagoni bëri të ditur tërheqjen e 5.000 trupave amerikane nga Gjermania brenda 6 deri në 12 muajve të ardhshëm, ndërsa presidenti amerikan Donald Trump nuk e përjashtoi mundësinë e reduktimeve edhe në Spanjë dhe Itali.

Për Maqedoncin, Policia e Kosovës dhe Forca e Sigurisë së Kosovës janë të përgatitura mirë për të garantuar sigurinë dhe për të mbrojtur çdo pjesë të territorit të vendit.

Megjithatë, ai nënvizon se prania amerikane në KFOR vazhdon të jetë jetike për paqen dhe sigurinë.

“Përveç KFOR-it, duhet theksuar se Forca e Sigurisë së Kosovës dhe Ministria e Mbrojtjes kanë një bashkëpunim shumë të ngushtë me SHBA-në. Ka një prani të konsiderueshme amerikane brenda reparteve tona, aktiviteteve dhe punës së përditshme, por prezenca në KFOR mbetet e domosdoshme”, thotë ai.

Në këtë kontekst, debati për reduktimin e KFOR-it nuk mund të shkëputet nga një kufizim i hershëm politik që vazhdon të përcaktojë rolin e FSK-së në veri.

Ky kufizim buron nga një zotim i vitit 2013, i formalizuar atëherë nga kryeministri Hashim Thaçi përmes një letre drejtuar NATO-s, sipas së cilës dislokimi i FSK-së në veri mund të bëhet vetëm me pëlqimin paraprak të KFOR-it.

Pyetja që shtrohet është se si mund të ndikojë ulja e paralajmëruar e pranisë së KFOR-it në këtë realitet.

Maqedonci vlerëson se ky zotim nuk është dashur të jepet, duke argumentuar se FSK-ja, sipas Kushtetutës dhe ligjeve të Kosovës, ka mandat për të vepruar në të gjithë territorin e vendit. Sipas tij, kjo çështje duhet të diskutohet me NATO-n.

“Për ne është e rëndësishme që çdo pjesë e Kosovës të ketë siguri. Besoj se, jo vetëm për çështjen e veriut, por me NATO-n duhet të diskutojmë edhe për çështje të tjera që lidhen me bartjen graduale të kompetencave te Forca e Sigurisë së Kosovës në aspektin e mbrojtjes”, thotë Maqedonci.

I pyetur nga Radio Evropa e Lirë nëse reduktimi i paralajmëruar i KFOR-it e ndryshon mënyrën e koordinimit me institucionet e sigurisë në Kosovë, një zyrtar i NATO-s tha se procesi i “optimizimit” nuk prek marrëveshjet ekzistuese të bashkëpunimit me autoritetet vendore.

Ai shtoi se vendosja e FSK-së në veri mbetet e kushtëzuar nga marrëveshjet aktuale dhe nga miratimi i komandantit të KFOR-it.

KFOR-i nuk iu përgjigj kërkesës së Radios Evropa e Lirë për koment.

Lidhur me këtë çështje, gjenerali amerikan në pension Douglas Lute thotë se janë NATO-ja dhe autoritetet e Kosovës ato që gjenden në pozitën më të mirë për të vlerësuar nëse kjo marrëveshje ka ende kuptim apo jo.

“Kam besim se komanda e NATO-s në Prishtinë po e ndjek nga afër situatën, në bashkëpunim me autoritetet e Kosovës, dhe KFOR-i nuk ka gjasa të marrë përsipër rreziqe të panevojshme”, sipas tij.

Lute shton se, në këtë fazë, përparësia kryesore e Kosovës duhet të jetë politike dhe jo ushtarake.

Ai thekson nevojën për krijimin e një qeverie gjithëpërfshirëse që përfaqëson të gjithë qytetarët e Kosovës, duke e lidhur këtë me synimin fillestar të KFOR-it dhe të Rezolutës 1244 të OKB-së për një Kosovë ku mbizotërojnë rendi, ligji dhe bashkëjetesa ndëretnike.

“Sot në Kosovë, politika ka më shumë peshë se siguria. Gjendja e sigurisë është e mjaftueshme për të mundësuar përparim politik, prandaj pritet që, pas zgjedhjeve të fundit, parlamenti dhe qeveria të punojnë së bashku për ta çuar vendin përpara. Është koha për përparim politik”, thotë ai.

Ndonëse Kosova e konsideron Serbinë rrezikun kryesor për sigurinë, një perceptim i ushqyer edhe nga incidente si ai në Banjskë, Lute nuk sheh ndonjë skenar të afërt për ndërhyrje ushtarake.

Përkundrazi, ai e zhvendos fokusin e debatit nga kufijtë drejt brendësisë së shtetit, veçanërisht te forcimi i sundimit të ligjit dhe te qeverisja.

The post Pse ulja e pranisë së KFOR-it ka ndikim më të gjerë se dimensioni ushtarak? appeared first on Albeu.com.

Tre ish-drejtorët e Bashkisë Tiranë Redi Molla, Taulant Tusha, Mariglen Qato dhe Enton Punavija, Julian Zanaj, Albano Janku, Nestor Muhametllari do të nisë gjykimi në themel.

Më herët, trupa gjykuese rrëzoi kërkesën e grupit për t’u gjykuar me procedurën e shkurtuar.

Ish-drejtorët e Bashkisë Tiranë, u arrestuan në muajin mars të vitit 2024 me urdhër të Prokurorisë së Posaçme Antikorrupsion, në kuadër të hetimeve për dosjen “5D”.

Ata u lanë në masën “arrest në burg”, ndërsa pesë persona të tjerë në masën “detyrim paraqitje”, konkretisht Enton Punavija, Julian Zanaj, Albano Janku, Nestor Muhamellari, Deborah Kecci dhe Englatina Zere.

Këto dy të fundit bashkë me anëtarët e “KVO”janë veçuar nga ky grup.

Sipas SPAK, Qato dhe Molla janë pronarë de facto të kompanisë “5D”, e cila sipas hetimeve ka rezultuar fituese në disa tendera pranë bashkisë.

Bëhet fjalë për 11 procedura tenderimi në harkun kohorë të 6 viteve, nga 2016 deri në 2022.

Kompania njihet dhe me dy emra të ndryshëm “Igor Electric” dhe “Vas construcion”.

The post Dosja “5D”/ GJKKO rrëzon kërkesën për ndarjen e çështjes për 4 të pandehurit, do gjykohen së bashku appeared first on Albeu.com.