Një prej të prekurve nga përmbytjet, Ernest Paluku, i cili jeton afër përroit të Glinës që doli nga shtrati, u shpreh se ka ikur nga banesa e tij, duke braktisur edhe biznesin që kishte, nga frika e përmbytjeve të tjera.

Ai u shpreh se shteti duhet të ndërhyjë me investime në lumenj e përrua. Zv.kryetari i bashkisë Vau Dejës, Ervis Preçi, tha se tashmë grupet e punës po bëjnë evidentimin e dëmeve dhe janë në gatishmëri për të ndihmuar të përmbyturit.

Vau i Dejës, është bashkia më e prekur nga përmbytjet, por probleme nga vërshimi i përronjve kishte edhe në Gurin e Zi apo Kryebushat si edhe tek Harku i Bërdicës.

The post Banesa dhe biznese të përmbytura në Vaun e Dejës, orienditë shtëpiake “notojnë” në ujë appeared first on Albeu.com.

Binjakët dhe Peshorja e kuptojnë njëri-tjetrin me sy. Ata me shumë mundësi do të kenë një biznes që përfshin shërbimin ndaj klientit dhe marrëdhëniet me publikun. Suksesi është i garantuar sepse ata kanë qëllime dhe praktika të përbashkëta.

VIRGJËRESHA – BRICJAPI

Forca në unitet. Këtu po flasim për një çift shumë efikas. Virgjëresha është një “milingonë” në punë, nuk ndalet së punuari dhe Bricjapi është i përsosur në menaxhimin e biznesit. Qëllimi i tij është vetëm suksesi dhe fitimi dhe ai do të bëjë gjithçka për ta arritur atë.

LUANI – DASHI

Nëse këta të dy mund të lënë pak mënjanë egon e tyre dhe të bien dakord se kush është në krye të biznesit, atëherë ju e dini se ata mund të arrijnë gjëra të mëdha. Sepse të dy janë liderë, synimi i tyre është paraja dhe jeta e mirë dhe bëjnë gjithçka për të fituar para dhe për të kënaqur shijet e tyre.

Forca në unitet. Këtu po flasim për një çift shumë efikas. Virgjëresha është një “milingonë” në punë, nuk ndalet së punuari dhe Bricjapi është i përsosur në menaxhimin e biznesit. Qëllimi i tij është vetëm suksesi dhe fitimi dhe ai do të bëjë gjithçka për ta arritur atë.

The post Çiftet e zodiakut që mund të drejtojnë një biznes së bashku appeared first on Albeu.com.

Binjakët dhe Peshorja e kuptojnë njëri-tjetrin me sy. Ata me shumë mundësi do të kenë një biznes që përfshin shërbimin ndaj klientit dhe marrëdhëniet me publikun. Suksesi është i garantuar sepse ata kanë qëllime dhe praktika të përbashkëta.

VIRGJËRESHA – BRICJAPI

Forca në unitet. Këtu po flasim për një çift shumë efikas. Virgjëresha është një “milingonë” në punë, nuk ndalet së punuari dhe Bricjapi është i përsosur në menaxhimin e biznesit. Qëllimi i tij është vetëm suksesi dhe fitimi dhe ai do të bëjë gjithçka për ta arritur atë.

LUANI – DASHI

Nëse këta të dy mund të lënë pak mënjanë egon e tyre dhe të bien dakord se kush është në krye të biznesit, atëherë ju e dini se ata mund të arrijnë gjëra të mëdha. Sepse të dy janë liderë, synimi i tyre është paraja dhe jeta e mirë dhe bëjnë gjithçka për të fituar para dhe për të kënaqur shijet e tyre.

DEMI – AKREPI

Këtu po flasim për çiftin që mund të krijonte një perandori, jo thjesht një biznes. Dy shenjat që kanë paratë në gjak, dinë t’i bëjnë, kanë këmbëngulje, obsesion dhe efikasitet të madh. Ata nuk ndalen para asnjë pengese dhe mbi të gjitha vënë interesin e familjes, sigurinë dhe stabilitetin financiar dhe mirëqenien e saj.

GAFORRJA – UJORI

Nëse ky çift do të hapte një biznes, do t’ia dilnin për mrekulli dhe kjo sepse Gaforrja është “mjeshtre” në menaxhimin financiar, por edhe e rezervuar, ndërsa Ujori është novator dhe do të jepte ide që askush tjetër nuk do t’i kishte menduar.

The post Çiftet e zodiakut që mund të drejtojnë një biznes së bashku appeared first on Albeu.com.

Agjencia për Regjistrat e Biznesit në Serbi njoftoi se qytetarët rusë kanë regjistruar rreth 9,000 kompani të reja në Serbi deri në fund të vitit 2023.

Në vitin 2022, në Serbi u regjistruan 6000 regjistrime të reja, ndërsa numri i tyre në vitin 2021 ishte më pak se 2000.

Agresioni rus kundër Ukrainës shkaktoi ardhjen e 370,000 rusëve në Serbi.

Sipas sipërmarrësve rusë, procesi i regjistrimit të një kompanie ose një sipërmarrësi individual është i ngjashëm me atë rus, por zgjat më shumë, rreth dy muaj.

Në muajt e parë pas pushtimit, kolonët rusë prireshin të hapnin restorante, bare dhe sallone bukurie që i përshtateshin shijeve ruse. Disa prej tyre ishin kompani në hije të themeluara nga emigrantë për të marrë një leje qëndrimi të përkohshme në Serbi, sipas hulumtimit të Qendrës për Politikat Evropiane (CEP).

The post Më shumë se 9 mijë kompani të reja, bizneset ruse lulëzojnë në Beograd appeared first on Albeu.com.

Në një market në qytetin e Korçës, u konstatua tregtim i produkteve ushqimore me afat të kaluar përdorimi, njofton Autoriteti Kombëtar i Ushqimit.

Biznesi u gjobit me 400 mijë lekë, ndërsa produktet u dërguan për asgjësim.

Ndërsa një tjetër biznes në Fier u gjet me problematika në plotësimin e dokumentacionit.

The post Ushqime të skaduara në market, AKU gjobit dy biznese në Korçë dhe Durrës appeared first on Albeu.com.

Të dhënat e tregtisë së jashtme të përpunuara nga Monitor tregojnë se në periudhën janar-korrik të vitit 2023, çmimet për njësi të importeve të ushqimeve kanë shënuar rënie vjetore mesatarisht me 9 për qind dhe për karburantet mbi 40%. (Kalkulimet u bënë duke përllogaritur vlerën e një kilogrami mall të importuar në 7 mujorin e parë 2023 dhe në të njëjtën periudhë 2022, më të dhënat e INSTAT të tregtisë me jashtë).

Çmimet e importit janë përbërësi kryesor i çmimeve në vendin sidomos ushqimeve, pasi importet e tyre vijuan të jenë tre herë më të larta se eksportet edhe këtë vit.

Përllogaritjet tregojnë se rënien më të madhe në artikujt e konsumit masiv e kishin karburantet. Një litër karburant i importuar ka kushtuar në janar-korrik te këtij viti 43 për qind më lirë se e njëjta periudhë e vitit 2022.

Por duke parë ecurinë e inflacionit për këtë produkt shihet se rënia e çmimeve të importit nuk është reflektuar në tregtinë me pakicë. Të dhënat nga INSTAT mbi inflacionin treguan se në 7- mujor shërbimet e transportit shënuan rënie vjetore të çmimeve me vetëm 3.5%.

Për disa produkte ushqimorë të shportës rënia e çmimeve të importit ishte shumë e lartë, teksa në tregoi i brendshëm reagoi me rritje të çmimit.

Për shembull një kilogram vaj nga importi ka kushtuar 33 për qind më lirë se 7 mujori 2022, por të dhënat nga inflacioni tregojnë se çmimi i vajit u rrit mesatarisht me 6 për qind në të njëjtën periudhë.

Vlera e drithërave të importuara ranë me 24% në 7 -mujorin e parë, por çmimet në tregun e brendshëm u rriten me 10 për qind në këtë grup.

Çmimet e importit, bulmetit dhe vezëve shënuan rënie vjetore me 12.2% në periudhën referuese, por çmimet në tregun e brendshëm u rriten 22.6% për këtë grup.

Çmimet e zarzavateve të importuara ranë me 10%, ndërsa në tregun e brendshëm çmimet këtë grup u rriten me 17 %.

Çmimet e importit në grupin e ushqimeve u rriten vetëm për sheqerin me 12%, duhanin 10.6%, kafshët e gjalla me 4.2 për qind, për të cilat janë përcjellë në tregun e brendshëm. Importet e sheqerit kanë rënë me mbi 30 % këtë vit si rrjedhojë e emigrimit te të rinjve, por çmimet në tregjet e pakicës ishin gati 10% më të larta.

Rënia e çmimeve të importit këtë vit u ndikua nga dy faktorë themelorë nënçmimi i euros dhe rënia e çmimeve në tregjet ndërkombëtare.

Në 7 -mujorin 2023 euro u nënçmua me 8.3% në këmbim me lekun. Kursi mesatar për 7 mujorin 2022 ishte 120 lekë për një euro dhe për të njëjtën periudhë në 2023 ishte 110 lekë. Importuesit kanë fituar nga kursi i këmbimit, pasi me të njëjtën sasi parash kanë blerë më shumë valutë për të importuar produktet, që nga kahu tjetër kanë qenë më të lira si rrjedhojë edhe e rënies së inflacionit në Eurozonë, që zbriti në 5.3% në korrik 2023, nga 8.9% në korrik të një viti më parë, sipas Eurostat.

Kjo tendence është reflektuar edhe te ardhurat buxhetore, kur të ardhurat nga tatimi mbi fitimin pësuan rritje vjetore gjatë janar- gusht 2023 me 36.2% si dhe 9.4 miliardë lekë ose 30% më shumë se plani i 8 mujorit të vitit 2023.

Analiza më të thelluara kanë treguar se përgjithësisht në Rajonin e Ballkanit ku bën pjesë edhe Shqipëria, çmimet zakonisht rriten më shumë se në tregjet ndërkombëtare, por nuk bien me pas.

Në një studim të posaçëm për inflacionin në Ballkanin Perëndimor këtë vit, Fondi Monetar Ndërkombëtar vëzhgoi se në Ballkan vihet re një përçim më i lartë i çmimeve të ushqimeve nga tregjet ndërkombëtare në tregjet e brendshme për shkak të peshës së lartë të importeve.

Kategoria kryesore e ushqimeve të shportës, si drithërat, vajrat vegjetale pësuan goditje të menjëhershme nga ndryshimet në tregjet ndërkombëtare, duke u rritur mesatarisht me 9.4% në Ballkan, ndërsa në BE u rriten me vetëm 3.2% gjatë 2022. Por gjithashtu çmimet nga tregjet ndërkombëtare përçohen në nivele më të larta se ndryshimet reale, sipas krahasimeve të Fondit dhe më pas uljet nuk reflektohen. /monitor

The post Bizneset po importojnë më lirë, por çmimet vetëm rriten, shifrat e tregtisë i nxjerrin “blof” appeared first on Albeu.com.

Në një udhëzim të Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë publikuar në Fletoren Zyrtare sanksionohet se Agjencia për Eficiencën e Energjisë është enti i ngarkuar me detyrën e identifikimit dhe regjistrimit të këtyre njësive.

Në të njëjtën fletore është publikuar edhe një tjetër udhët i cili parashikon planet e kursimit të energjisë po nga ky kontingjent duke parashikuar mënyrën sesi do të zbatohen masat për të arritur objektivat.

Konkretisht sa i takon konsumatorëve të mëdhenj udhëzimi nënvizon se AEE-ja i identifikon përmes disa formave ku ndër të tjera duke i kërkuar Operatorit të Shpërndarjes së Energjisë por dhe Operatorit të Sistemit të Transmetimit brenda datës 31 janar një listë me klientët që kanë konsum mbi 0.5 milionë kWh.

Të gjithë konsumatorët që rezultojnë me një konsum më të madh se 1 milion kWh energji elektrike gjatë vitit paraardhës përfshihen në listën e konsumatorëve të mëdhenj të energjisë, që krijohet dhe përditësohet nga AEE-ja.

Agjencia kërkon brenda muajit shkurt të çdo viti nga konsumatorët që kanë konsumuar 0.5-1 milion kWh gjatë vitit paraardhës të paraqesin të dhëna lidhur me konsumin e burimeve të tjera të energjisë, nëse kanë, për vitin paraardhës. Konsumatorët i dërgojnë të dhënat e kërkuara sipas kësaj shkronje brenda datës 31 mars.

Në një pikë të tij udhëzimi përcakton se Agjencia mund të kërkojë nga subjektet sipas kategorisë ku bëjnë pjesë konsumin për sipërfaqe ndërsa për hotele apo çerdhe e kopshte konsumin për sipërfaqe dhe numrit të shtretërve apo netqëndrimeve. Të dhënat që merren nga Agjencia në funksion të krijimit të regjistrit të konsumatorëve të mëdhenj mund të publikohen duke ruajtur të dhënat kofidenciale të tyre.

Urdhri për planet e veprimit

Udhëzimi mbi identifikimin e konsumatorëve të mëdhenj i miratua nga ministria duket se lidhet ngushtë me një tjetër akt nënligjor që i takon ligjit për efecientë e energjisë që synon kursimin përmes zbatimit të planeve të veprimit.

Kjo ka të bëjë me planet e veprimit të këtyre konsumatorëve dhe arritjes së një objektivi të caktuar kursimi. Kjo do të thotë që secili prej tyre duhet të ketë një plan veprimi i cili ka të përcaktuar vitin dhe masat që do të merren duke përcaktuar një hark kohor 3 vjeçar. Zbatimi i tij gjurmohet nga Agjencia për Efecientë e Energjisë. Ky proces kryhet përmes raporteve të auditimit që ndërmerren për çdo konsumator të madh energjie.

Planet e energjisë hartohen nga menaxherët e energjisë, një hallkë që tashmë funksionon prej disa kohësh në vend. Ky plan mund të ndryshojë vetëm nëse bëhet një kërkesë pranë agjencisë ku përmblidhen masat që shtohen ose ndryshojnë si dhe objektivat e reja të kursimit. /monitor

The post Nga bizneset tek institucionet si do identifikohen konsumatorët e mëdhenj të energjisë appeared first on Albeu.com.

Mbi 80% e bizneseve të mesme të dhe mëdha dhe 54% e të voglave raportuan se kishin vende të lira pune në fushën e TIK në 12 muajt e fundit (2022) thuhet në një studim “ Nevojat për Aftësi te lidhura me Programimin kompjuterik, aktivitetet e shërbimit të informacionit”, që u botua nga INSTAT.

Kompanitë pohuan se aspirata e aplikantëve për të migruar është pengesa kryesore e rekrutimit për çdo grup profesionesh në sektorin e TIK. Bizneset janë shprehur se nuk preferonin punësimin e kandidatëve me plane të ardhshme emigrimi, pasi është e kushtueshme dhe shkatërruese për biznesin e tyre.

Pas emigrimit , “Përvoja e pamjaftueshme në punë” raportohet si pengesa e dytë më e madhe për gjetjen e punonjësve, ndërsa pengesa të tjera të listuara janë “Aftësitë te pamjaftueshme”, “nivel jo tërheqës i pagës” etj. Por studimi vë në dukje se emigrimi i ardhshëm duket se ka eklipsuar të gjitha vështirësitë e tjera në presionet që lidhen me TIK.

Autorët e studimit pyetën kompanitë për profesionet dhe numrin përkatës te punonjësve që ishin larguar gjatë 12 muajve të fundit (2022). Rezultatet treguan se ishin larguar 1,095 punonjës (885 me profil IT).

Qarkullimi mesatar i stafit të IT-së është 19%, përkatësisht 2.7 herë më i lartë se ai i personelit jo-IT (7%). Për sa i përket profesioneve, grupi më i madh i punonjësve që u larguan nga kompanitë e tyre gjatë 12 muajve të fundit është “inxhinierët dhe zhvilluesit e softuerit” (650 ekspertë ose 59% e atyre që u larguan).

Grupi i dytë që lëviz më shumë nga grupi i profesionit janë “inxhinierët e sistemit dhe rrjetit” (186 ekspertë ose 17% e atyre që u larguan).

Sektori i aktiviteteve të TIK në Shqipëri numëron 2,180 biznese me 8,994 punonjës, nga të cilët 6270 (70%) janë të angazhuar në profilet e punës në TIK. Sektori dominohet kryesisht nga kompanitë me një punonjës rreth 74%, por pjesa më e madhe punësimit vjen nga bizneset me më shumë se 1 punonjës, të cilat kontribuojnë me 82% të punësimit total.

Mosha mesatare e kompanive në këtë sektor është 6 vjeç. Më shumë se 25% e kompanive janë në fazën start-up, teksa, 14% kanë funksionuar për më shumë se 10 vjet, dhe më shumë se gjysma janë krijuar në 5 vitet e fundit.

Lëvizshmëria e stafit pas trajnimit (64%) është shqetësimi kryesor për kompanitë, e ndjekura nga nënkualifikimi i fuqisë punëtore (59%). Pagat, preferencat e punës dhe barra fiskale janë shqetësuese për më pak se 25% të kompanive.

Kompanitë deklaruan që punonjësit largohen për punëdhënës të tjerë (brenda dhe jashtë sektorit), emigrojnë, apo preferojnë të punojnë si profesionistë të lirë ose fillojnë biznesin e tyre./ /Monitor

The post Emigrimi lë vendin pa profesionistë të teknologjisë, 80% e bizneseve në kërkim të punonjësve appeared first on Albeu.com.

Pagesat vjetore të bizneseve për taksën e ndërtesës do të rriten nga 5 deri 91%. Krahasuar në vlerë taksa vjetore e ndërtesës që paguajnë bizneset me çmimet fiskale të 2023 është gati 9 herë më tepër se pagesat e familjarëve për taksën e apartamenteve.

Formula e llogaritjes së vlerës së taksës së ndërtesës ku zhvillohet aktiviteti ekonomik, parashikon që taksa është 0,2% e vlerës së dyqanit, ndërsa vlera e dyqanit në Tiranë llogaritet sa dyfishi i çmimit fiskal për metër katror të apartamenteve.

Për qytetet e tjera, çmimi i vlerës së dyqaneve është 1,5 herë më shumë se çmimi për metër katror i apartamenteve. Për bizneset e rretheve niveli i taksës së ndërtesës nuk ndryshon, pasi nuk kanë ndryshuar çmimet e referencës, mbi bazën e të cilës llogaritet vlera e ndërtesës.

Konkretisht nëse një pronar dyqani me sipërfaqe 100 metër katror me vendndodhje në zonën kadastrale 1/1 ku çmimi i referencës me vendimin e vitit 2018 ishte 97,700 lekë për metër katror paguante në vit taksë për ndërtesën 39,080 lekë (97,700x2x100 m2 vlera e dyqanit është 19,540,000 lekë. Taksa që paguhet është sa 0,2% e vlerës së dyqanit e llogaritur sipas dyfishit të çmimit fiskal të apartamenteve për zonën kadastrale 1/1 ku ndodhet edhe ndërtesa e biznesit).

Me rritjen e çmimeve fiskale, konkretisht në zonën kadastrale 1/1 çmimi i referencës për 2023 është 102,800 lekë për metër katror, biznesi do të paguajë 41,120 lekë në vit taksë. Krahasuar me më parë taksa është shtuar në vlerë 2,040 lekë në vit apo 5% më shumë.

Ndërsa një familje që zotëron një apartament me sipërfaqe 90 metër katror në zonën kadastrale 1/1 (përfshin zonat nga Kinema “Ali Demi”, Fusha e Sportit, fshati Shkozë deri te Depo e Ujit) nga 4,396 lekë në vit që paguante taksë për ndërtesën do të paguajë 4,626 lekë në vit. Pra taksa në vlerë i shtohet 230 lekë në vit apo 5%. Krahasuar me pagesat e biznesit ato janë 9 herë më të ulëta.

Ndërsa për ndërtesat e bizneseve rritja më e lartë e pagesës vjetore të taksës do të jetë në zonën kadastrale 7/4, ku edhe çmimet referuese të apartamenteve u rritën 76% krahasuar me nivelet e vitit 2028. Sipas llogaritjeve të Monitor nëse një biznes posedon një dyqan në këtë zonë me sipërfaqe 100 m2 katror, pagesat vjetore do t’i rriten 23,800 lekë në vit apo 91%.

Sipas të dhënave të Ministrisë së Financave arkëtimet vjetore të taksës së ndërtesës në Tiranë janë në vlerën e 30 mln eurove në vit, ku 7 mln euro të ardhura arkëtohen nga familjarët dhe 23 mln euro nga bizneset.

Me taksimin e ri në vitin 2018 qeveria përfshiu edhe garazhet dhe bodrumet e mbyllura. Taksa për garazhet dhe bodrumet është 0,2% e vlerës, por për garazhet dhe bodrumet taksa llogaritet sa 70% e çmimit fiskal, për parkimit e hapur sa 30% e çmimit fiskal të apartamenteve dhe magazinat e përpunimit për 50% e çmimit të sipërfaqeve të banesave të zonës përkatëse sipas qyteteve.

(Për llogaritjen e çmimit të referencës për metër katror sipërfaqe ndërtimi për ndërtesat që nuk shërbejnë për banim referoju Aneksit 2, të vendimit nr. 132, datë 7.3.2018 “Për metodologjinë për përcaktimin e vlerës së taksueshme të pasurisë së paluajtshme “ndërtesa”, e bazës së taksës për kategori specifike, natyrën dhe prioritetin e informacionit dhe të dhënave për përcaktimin e bazës së taksës, si dhe të kritereve dhe rregullave për vlerësimin alternativ të detyrimit të taksës”.)

Pronari i garazhi apo bodrumi me sipërfaqe 50 m2 në zonën kadastrale 1/2 ( përfshin zonat nga Poligrafiku, Shkoza, Autotraktorët, fshati Shkozë, LanaBregas, Linzë, Sauk) më përpara paguante në vit 5,460 lekë në vit. Me rritjen e çmimit fiskal të zonës pronari i garazhit do të paguajë 6,804 lekë taksë në vit. Pagesat i shtohen në vlerë 1,344 lekë në vit apo rreth 25%.

ANEKSI 2

ÇMIMET MESATARE PËR METËR KATROR SIPËRFAQE NDËRTIMI PËR NDËRTESAT QË NUK SHËRBEJNË PËR BANIM

a) Çmimi për metër katror sipërfaqe ndërtimi për veprimtari tregtimi dhe shërbimi është 1.5 (një pikë pesë) herë më i lartë se çmimi i sipërfaqeve të banimit sipas qyteteve. Në këtë kategori do të përfshihen edhe ndërtesa tregtare, ku njëkohësisht realizohen edhe procese të përziera prodhim, tregtim ose/edhe shërbime me pakicë. Në zonat që përfshihen në Bashkinë Tiranë, ky koeficient është 2 (dy) herë më i lartë.

b) Çmimi për metër katror sipërfaqe ndërtimi për parkim të mbuluar dhe bodrume është 70 (shtatëdhjetë) për qind e çmimit të sipërfaqeve të apartamenteve të banimit sipas qyteteve.

c) Çmimi për metër katror sipërfaqe ndërtimi për parkim të hapur është 30 (tridhjetë) për qind e çmimit të sipërfaqeve të apartamenteve të banimit sipas qyteteve.

ç) Çmimi për metër katror sipërfaqe ndërtimi të destinuara për veprimtari industriale, si: prodhim, përpunim ose magazinim të mallrave industriale, duke përfshirë fabrikat, depot, magazinat dhe objektet e tjera të ngjashme, është 50 (pesëdhjetë) për qind e çmimit të sipërfaqeve të banesave të zonës përkatëse sipas qyteteve.

d) Çmimi për metër katror sipërfaqe ndërtimi që përdoren për bujqësi dhe blegtori apo veprimtari mbështetëse, si grumbullim, magazinim dhe ruajtje të produkteve bujqësore dhe blegtorale është 30 (tridhjetë) për qind e çmimit të sipërfaqeve të banesave të zonës përkatëse, me përjashtim të përpunimit ushqimor.

dh) Çmimi për metër katror sipërfaqe ndërtimi të destinuara për banim në njësitë administrative jashtë qytetit përkatës, të cilat iu bashkuan njësive të vetëqeverisjes vendore pas hyrjes në fuqi të ligjit nr. 115/2014, reduktohet deri në 35 (tridhjetë e pesë) për qind, krahasuar me çmimin e zonës më të afërt, përjashtuar zonat rezidenciale. Në zonat që përfshihen në Bashkinë Tiranë, ky reduktim është deri në 30 (tridhjetë) për qind krahasuar me çmimin e zonës më të afërt.

e) Për ndërtesat e privatizuara me ligjin nr. 7652, datë 23.12.1992, “Për privatizimin e banesave shtetërore”, të ndryshuar, çmimi për metër katror është 70 (shtatëdhjetë) për qind e çmimit sipas zonave të tabelës, vetëm në rastin e shitjes së parë. /Monitor

The post Rriten me 91% pagesat vjetore të taksës së ndërtesës për bizneset në Tiranë, shtohen detyrimet edhe për pronarët e garazheve dhe bodrumeve appeared first on Albeu.com.

Këto kanë qenë disa muaj të trazuar për ekonomitë e Perëndimit. Së pari erdhi kriza tronditëse në sektorin bankar.

Më pas erdhi perspektiva ende e pazgjidhur e një dështimi nga qeveria amerikane për të shlyer borxhin që supozohej se ishte pa rrezik. Shumë njerëz tani shqetësohen për rreziqet e tjera që mund të vijnë.

Një nga shqetësimet janë borxhet e mëdha të grumbulluara nga kompanitë jofinanciare në dekadat e fundit, falë normave të ulëta të interesit.

Që nga viti 2000, borxhi i korporatave jofinanciare në të gjithë Amerikën dhe Europën, është rritur nga 12.7 trilionë dollarë, në 38.1 trilionë dollarë, duke shkuar nga 68% në 90% të PBB-së totale.

Lajmi i mirë është se fitimet e forta dhe borxhet me normë fikse, nënkuptojnë se perspektiva e një kataklizmi të nxitur nga borxhet e korporatave në Perëndim, mbetet e pagjasë, të paktën tani për tani.

Lajmi i keq është se bizneset së shpejti nuk do të kenë mundësi për të marrë më shumë borxhe, që do të kufizojë zgjedhjet e tyre në vitet në vijim.

Niveli borxhit të korporatave në Perëndim, deri tani ka qenë më pak shqetësues se sa kishin frikë shumë veta. Në të dyja anët e Atlantikut, afërsisht një e treta e borxhit të mbuluar nga agjencitë e vlerësimit të kredisë konsiderohet të jetë e një shkalle spekulative, e njohur me emrin junk, që nënkupton se ka perspektiva të vështira shlyerjeje.

Norma e mosshlyerjes për këto borxhe mbetet në një nivel të rehatshëm prej 3%, si në Amerikë, ashtu edhe në Europë. Edhe dukuria e degradimit gjatë pandemisë, nga niveli më i sigurt i investimeve, në shkallën spekulative, ka ndryshuar që atëherë.

Shpjegimi për këtë qëndrueshmëri është i dyfishtë. Së pari janë fitimet më të mira të korporatave, në krahasim me pritshmëritë.

Sipas llogaritjeve të The Economist, fitimet para interesit, taksave, zhvlerësimit të monedhës dhe amortizimit të firmave jofinanciare të listuara në Amerikë dhe Europë, ishin 32% më të larta në tremujorin e fundit të vitit 2022, sesa në të njëjtën periudhë në vitin 2019.

Disa prej këtyre rritjeve janë falë fitimeve më të larta se zakonisht në industrinë e energjisë, por jo të gjitha. Kompanitë e ndryshme, nga McDonald’s, një zinxhir i ushqimeve të shpejta, deri tek Ford, një prodhues makinash, i tejkaluan me lehtësi pritshmëritë e analistëve për fitimet në tremujorin e parë të këtij viti.

Procter & Gamble, një gjigant i mallrave të konsumit dhe të tjerë, i kanë mbrojtur me sukses fitimet e tyre përballë inflacionit të kostos, duke rritur çmimet dhe duke ulur shpenzimet.

Kjo ka lënë shumë para rezervë për të vazhduar me pagimin e faturave të interesit.

Faktori i dytë është struktura e borxhit të korporatave.

Në vitet pas krizës financiare të periudhës 2007-‘09, shumë firma filluan të zgjedhin borxhet afatgjata me normë fikse, vëren Savita Subramanian nga Banka e Amerikës. Sot, tre të katërtat e borxhit të korporatave jofinanciare në Amerikë dhe Europë, janë me norma fikse, sipas agjencisë së vlerësimit S&P Global.

Normat e ulëta të interesit në kulmin e pandemisë krijuan një mundësi për të siguruar borxh të lirë për shumë vite. Vetëm një e katërta e grumbullit të borxhit total të kompanive amerikane dhe europiane, do të maturohet në tre vitet e ardhshme.

Norma mesatare e kuponit që emetuesit në fakt paguajnë për bonot e korporatave amerikane me qëndrueshmëri financiare, është aktualisht 3.9%, shumë më poshtë yield-it prej 5.3% që tregu po e vlerëson për momentin.

Për bonot spekulative me yield të lartë, norma mesatare e kuponit është 5.9%, një shifër e menaxhueshme, krahasuar me një yield të tregut prej 8.4%.

Kjo është ngushëlluese. Megjithatë, bizneset dhe investitorët e tyre nuk duhet të entuziazmohen shumë. Rritja e PBB-së në Amerikë dhe Europë vazhdon të ngadalësohet.

Vlerësimet e analistëve tregojnë se fitimet agregate tremujore ranë në tremujorin e parë të këtij viti për firmat jofinanciare të listuara si në Amerikë, ashtu edhe në Europë. Rezerva Federale dhe homologët e saj europianë janë ende duke rritur normat e interesit.

Në mars, Multi-Color Corporation, prodhues amerikan i etiketave, emetoi 300 milionë dollarë bono me një normë kuponi të lartë prej 9.5%. Firmat si Carnival, operator lundrimi, po përdorin rezervat e parave të krijuara gjatë pandemisë, për të vonuar rifinancimin me tarifa më të larta. Rezerva të tilla po pakësohen vazhdimisht.

Të nesërmen në mëngjes

Tendosja do të fillojë në skajin më të dobët të spektrit të borxhit. Më pak se gjysma e borxhit të shkallës spekulative në Amerikë dhe Europë, është me norma fikse, sipas S&P Global, krahasuar me pesë të gjashtat për borxhin e shkallës së investimeve.

Banka Goldman Sachs, llogarit se norma mesatare e kuponit për kreditë me normë të ndryshueshme të shkallës spekulative në Amerikë është rritur tashmë në 8.4%, nga 4.8% një vit më parë.

Borxhi me normë të ndryshueshme është i zakonshëm në firmat me më shumë borxhe, dhe veçanërisht në bizneset e mbështetura nga kapitali privat i etur për borxhe.

Edhe pse disa fonde të kapitalit privat mund të mbrojnë ndaj normave më të larta të interesit, shtrëngimi tashmë ka filluar. Falimentimet e bizneseve në pronësi të kapitalit privat në Amerikë, janë në rrugën e duhur për t’u dyfishuar nga viti i kaluar, sipas S&P Global.

Më 14 maj, firma mjekësore Envision Healthcare, shpalli falimentimin. KKR, një gjigant i kapitalit privat, pagoi 10 miliardë dollarë për biznesin në vitin 2018, duke përfshirë borxhin. Ai pritet të humbasë investimin prej 3.5 miliardë dollarësh.

Kjo do të jetë e pakëndshme për fondet e pensioneve, kompanitë e sigurimit dhe fondet bamirëse që u kanë besuar para “baronëve” të kapitalit privat, për të mos përmendur vetë financuesit. Për fat të mirë, për ekonominë më gjerësisht, efekti duket se ka të ngjarë të jetë i përmbajtur.

Sipas EY, firmë shërbimesh profesionale, bizneset e mbështetura nga kapitali privat, punësuan rreth 12 milionë punëtorë vitin e kaluar në Amerikë. Kompanitë e listuara kanë punësuar 41 milionë.

Në të vërtetë, është efekti i rritjes së normave të interesit në korporatat e mëdha të listuara, borxhet e të cilave janë kryesisht të nivelit të investimeve, ai që mund të jetë më i rëndësishmi, si për investitorët, edhe për ekonominë.

Indeksi S&P 500 i firmave të mëdha amerikane, përbën 70% të punësimit, 76% të investimeve kapitale dhe 83% të kapitalizimit të tregut të të gjitha kompanive të listuara në vend. Indeksi ekuivalent Stoxx 600 në Europë, ka një peshë të ngjashme në rajon.

Në vitet para pandemisë, kompanitë jofinanciare në këto indekse vazhdimisht shpërndanë më shumë para në investime kapitale dhe pagesa të aksionerëve sesa gjeneruan nga operacionet e tyre, me boshllëkun e mbushur nga borxhi.

Por nëse dëshirojnë të shmangin që përfitimet të zvarriten nga normat më të larta të interesit, së shpejti do të duhet të fillojnë t’i paguajnë këto detyrime.

Në nivelet aktuale të borxhit, çdo rritje me pikë përqindje e normave të interesit, do të fshijë afërsisht 4% të fitimeve totale të këtyre firmave, sipas vlerësimeve tona.

Shumë biznese nuk do të kenë zgjidhje tjetër veçse të shkurtojnë dividentët dhe blerjet e aksioneve, të cilat do të shtrydhin fitimet e investitorëve.

Kjo do të jetë veçanërisht e dhimbshme në vendin që është qendra e kapitalizmit aksioner. Normat e larta të pagesave në Amerikë, ekuivalente me 63% të fluksit të parave operative, krahasuar me 41% në Europë, kanë ndihmuar në rritjen e çmimeve të aksioneve amerikane në krahasim me fitimet, shumë më tepër se ato në shumicën e tregjeve të tjera.

Huazimi i parave në mënyrë që t’u jepen aksionerëve, ka shumë më pak kuptim në një botë me norma më të larta interesi, argumenton Lotfi Karoui nga banka Goldman Sachs.

Shumë kompani do të detyrohen gjithashtu të zvogëlojnë ambiciet e tyre për investime. Firmat gjysmëpërçuese me kapacitet të tepërt, kanë shkurtuar tashmë planet e shpenzimeve. Disney, një titan mediatik me borxhe të mëdha, po shkurton investimet në shërbimet e transmetimit dhe parqet tematike.

Nga dekarbonizimi tek automatizimi dhe Inteligjenca Artificiale, bizneset po përballen me një listë të shtrenjtë të detyrave në dekadën e ardhshme. Atyre mund t’u pengohen ambiciet e veta madhështore. Ky do të ishte një lajm i keq jo vetëm për investitorët e tyre./monitor

The post Bizneset janë të mbytur në borxhe appeared first on Albeu.com.