Në vitin 2016 dhe 2017 vrima u rrit më shumë duke i mundësuar shkencëtarëve të shikonin fenomenin më nga afër dhe të zgjidhnin misterin 50-vjeçar. Gjetjet e tyre u raportuan në revistën Science Advances. Kur vera kthehet në dimër në Antarktidë, akulli i detit zgjerohet nga rreth 3 milionë në 18 milionë kilometra katrorë, duke mbuluar kështu 4 për qind të sipërfaqes së Tokës me akull.

Shumica e këtij akulli të detit rritet gjatë natës dhe së bashku me të edhe vrimat polynyas në rritjen e të cilave ndikojnë erërat e forta. Për të hetuar misterin, shkencëtarët hulumtuan të dhëna nga satelitët dhe vëzhgime të mëparshme. Ata zbuluan se rryma oqeanike e detit Weddell ishte më e fortë në vitet 2016 dhe 2017 se në vitet e tjera, gjë që ka ndikuar në rritjen e vrimës.

The post Vrima e akullit me madhësinë e Zvicrës në Antarktidë, shkenctarët zbulojnë shkakun appeared first on Albeu.com.

Për më shumë se një shekull, studiues dhe shkencëtarë kanë kërkuar për arsyet e këtij fenomeni të pabesueshëm, duke avancuar teori të ndryshme.

Tani një grup studiuesish ka përdorur një mikroskop elektronik transmetimi të fuqishëm për të ekzaminuar mostrat e nanosferave të ngurta të gjetura me bollëk në ujërat e gjakderdhjes. Analiza ka zbuluar se ato ishin topa të vegjël të pasur me hekur (sa një e qindta e një qelize të kuqe të gjakut të njeriut) për të ngjyrosur ujin në të kuq duke oksiduar.

“Përveç hekurit, ato përmbajnë shumë elementë të tjerë, si silikom, kalcium, alumin dhe natrium”, shpjegon Ken Livi, një nga autorët.

Natyra e nanosferave nuk ka qenë e qartë deri më tani jo vetëm sepse ato janë të vogla, por edhe sepse grupet kërkimore që kishin hetuar më parë besonin se ishte një mineral që e lyente ujin të kuq, ndërsa në realitet nanosferat nuk janë minerale.

“Për të qenë minerale, atomet duhet të kenë një strukturë shumë specifike dhe kristalore. Këto nanosfera nuk janë kristalore, kështu që metodat e përdorura më parë për të ekzaminuar lëndët e ngurta të gjetura nuk i kishin zbuluar ato”, shpjegon Livi.

Ishin misionet e fundit në Mars që i dhanë Livit, ekspertit të materialeve planetare, idenë për të hetuar mbi origjinën e gjakut të ujëvarave.

“Me mbërritjen e misioneve në Mars, një interes ka lindur rreth analizës së trupave të ngurtë e pranishme në ujërat e gjakut që derdhet, sikur të ishte një vend uljeje marsian”, shpjegon Livi. Në fakt, shkencëtarët besojnë se të kuptuarit e mjedisit të Antarktikut dhe formave të jetës që banojnë në të mund të ndihmojë në kërkimin e jetës në planetë të tjerë me mjedise po aq jomikpritëse.

Studimi, përveç zgjidhjes së misterit të ujëvarave të gjakut ka nxjerrë në pah një problem tjetër ku duhet fokusuar.

“Kërkimi ynë zbulon se analiza e kryer nga roverët nuk arriti të përcaktojë natyrën e vërtetë të materialeve të gjetura në planetë të tjerë. Kjo është t e vërtetë për planetët më të ftohtë si Marsi, ku materialet që formohen mund të jenë nanoskopike dhe jo kristalore”, pohon Livi.

Për të kuptuar vërtetë natyrën e materialeve që përbëjnë sipërfaqen e planetëve shkëmborë, mund të nevojitet një mikroskop elektronik transmetues, por aktualisht nuk është e mundur të përdoret një në Mars, shpjegon ai.

The post Ishte mister prej më shumë se 100 vjetësh, zbulohet origjina e ujvarës së gjakut në Antarktidë appeared first on Albeu.com.

Projekti i quajtur “Rastenia”, që do të thotë “Bimë” në rusisht, iu deshën 103 ditë shkencëtarëve për të rritur shalqinj. Në deklaratën e bërë nga Instituti i Kërkimeve të Arktikut dhe Antarktikut Të Rusisë (AARI), prova e parë e kultivimit të shalqirit në stacionin Vostok, pika më e ftohtë në botë, është përfunduar në kuadër të një projekti të përbashkët me Institutin e Kërkimeve të Agrofizikës dhe Instituti i Problemeve Biomjekësore të Akademisë së Shkencave Ruse.

Në deklaratë, raportohet se kushte të tilla si temperatura e ajrit dhe lagështia janë siguruar në serën e posaçme të krijuar brenda stacionit dhe është vënë në dukje se shkencëtarët rusë kanë arritur të rritin 8 shalqinj në 103 ditë.

Drejtori i AARI-t Aleksandr Makarov tha: “Përveç vlerës shkencore dhe përfitimit praktik të perimeve, frutave të freskëta, projekti ynë i përbashkët ka edhe shumë përparësi të rëndësishme. Gjithashtu pati një ndikim pozitiv në gjendjen emocionale të studiuesve polare, të cilët kaluan muaj në kushte të tilla si temperaturat e ulëta dhe hapësira e kufizuar e jetesës në serën në stacion.”

The post Shkencëtarët rusë kultivojnë shalqinj në Antarktidë, vendin më të ftohtë në botë appeared first on Albeu.com.

Rrjedha e lavës në ishullin e pabanuar Heard, rreth 4,100 kilometra në jug-perëndim të Perthit dhe 1,500 km në veri të Antarktidës, është pjesë e një shpërthimi të vazhdueshëm që u vu re për herë të parë më shumë se një dekadë më parë.

Imazhi u kap nga sateliti Copernicus Sentinel-2 i Agjencisë Evropiane të Hapësirës më 25 maj dhe është një përbërje e një fotografie optike dhe një imazhi infra të kuqe.

Lava shihet duke rrjedhur poshtë anës së Big Benit nga afër majës, e njohur si Maëson Peak. Vullkani tjetër aktiv i Australisë është në ishujt McDonald aty pranë.

Raportet e mbledhura nga Programi Global i Vullkanizmit në Institutin Smithsonian, përpara se imazhi të shpërndahej, sugjerojnë se rrjedha aktuale e llavës është pjesë e një “episodi shpërthimi” që ka vazhduar që nga shtatori 2012.

Programi ka të dhëna të shpërthimeve në ishullin Heard që kthehen prapa deri në vitin 1910.

Dr Teresa Ubide, një vullkanologe dhe profesoreshë e asociuar në Universitetin e Queensland, tha: “Ky vullkan ka shpërthyer që nga fillimi i shekullit të 20-të. Ajo që po ndodh është krejt normale dhe po gjeneron rrjedha llave.”

Programi Global i Vullkanizmit regjistron rreth 20 incidente të “rrjedhjes së lavës” që nga shtatori 2012.

Ubide tha se ishulli Heard ishte i njohur si një vullkan i brendshëm sepse ishte në mes të një pllake tektonike në vend që të ishte në kufijtë e tyre.

Ajo tha se këto lloj vullkanesh u shkaktuan nga një “pikë e nxehtë” brenda Tokës dhe zakonisht nuk ishin shumë shpërthyese dhe kështu lëshonin pak hi.

Vullkani Big Ben dhe ishulli Heard ndodhen në pllakën e Antarktidës. Ka më shumë se 100 vullkane në vetë Antarktidën, duke përfshirë rreth 90 që janë të fshehura nën akull./Albeu.com./

The post Shpërthen vullkani pranë Antarktidës, kapet nga sateliti duke hedhur llavë appeared first on Albeu.com.

Studiuesit nga Universiteti i Canterbury në Zelandën e Re mblodhën mostra nga 19 vende në Antarktidë dhe secila përmbante fragmente të vogla plastike.

Mikroplastikët rrjedhin nga erozioni i materialeve plastike dhe janë më të vogla se një kokërr orizi, ndonjëherë edhe të padukshme me sy të lirë.

Studiuesit gjetën mesatarisht 29 grimca për litër borë të shkrirë.

Ata identifikuan 13 lloje të ndryshme të plastikës dhe më i zakonshmi ishte polietilen tereftalati (PET), i përdorur kryesisht në shishe dhe veshje të pijeve joalkoolike. Kjo u gjet në 79% të mostrave.

Nga vjen plastika?

“Burimi më i mundshëm i këtyre mikroplastikave në ajër janë stacionet kërkimore shkencore lokale,” shkroi studiuesi Alex Aves në revistën “Cryosphere”.

“Megjithatë, modelimi tregon se origjina e tyre mund të ketë qenë deri në 6,000 km (3,700 milje) larg.”

Studimet e mëparshme kanë gjetur ndotje mikroplastike në akullin e detit Antarktik dhe në ujërat sipërfaqësore, por ky është rasti i parë i raportuar në borë të freskët.

Një studim i madh i botuar në Proceedings of the National Academy of Sciences vitin e kaluar tha se mikroplastika po qarkullon në të gjithë globin, shpesh të transportuara nga pluhurat, era dhe rrymat e oqeanit.

Në vitin 2020, studiuesit gjetën mikroplastikë pranë majës së malit Everest. Ato janë gjetur edhe në oqeane të thella.

Pse zbulimi i ri është shqetësues?

Kjo formë e ndotjes mund të ketë efekte lokale dhe më të gjera.

“Mikroplastikët mund të kenë substanca të dëmshme të ngjitura në sipërfaqet e tyre si metalet e rënda, algat”, thotë Laura Revell, profesoreshë e asociuar në Universitetin Canterbury, e cila gjithashtu ishte e përfshirë në hulumtim.

“Kështu që ata mund të ofrojnë një mënyrë në të cilën speciet e dëmshme mund të hyjnë në disa zona të largëta dhe të ndjeshme, që përndryshe nuk do të arrinin atje.”

Ekspertët thonë gjithashtu se njerëzit thithin dhe gëlltisin mikroplastikë nëpërmjet ajrit, ujit dhe ushqimit.

Nuk janë bërë shumë kërkime mbi ndikimin e tyre në shëndetin e njeriut, por një studim nga Shkolla Mjekësore Hull York dhe Universiteti i Hull vitin e kaluar zbuloi se nivelet e larta të mikroplastikës së gëlltitur në trupin e njeriut kanë potencialin të shkaktojnë efekte të dëmshme, duke përfshirë vdekje tw qelizave dhe reaksione alergjike.

Mikroplastika gjithashtu mund të rrisë ndikimin e ngrohjes globale.

Fushat e borës, mbulesat e akullit dhe akullnajat në mbarë botën tashmë po shkrihen shpejt dhe shkencëtarët thonë se mikroplastika me ngjyrë të errët të depozituar në këto vende mund t’i përkeqësojë gjërat duke thithur dritën e diellit dhe duke rritur ngrohjen lokale.

Paketat e pastra të borës, fushat e akullit dhe akullnajat mund të reflektojnë shumë nga rrezet e diellit, por grimca të tjera ndotëse si karboni i zi janë gjetur gjithashtu në fushat e akullit dhe akullnajat e Himalajeve, dhe shkencëtarët thonë se ato përshpejtojnë shkrirjen atje.

Akullnajat me shkrirje të shpejtë në vargmalet malore në pjesë të ndryshme të botës po bëhen gjithnjë e më të rrezikshme, duke çuar në rrëshqitje të dheut dhe ortekë dhe duke bërë që liqenet akullnajore të shpërthejnë brigjet e tyre.

Hollimi i shpejtë dhe tërheqja e akullnajave përbën gjithashtu një kërcënim për furnizimet me ujë dhe bujqësinë në rajonet malore në mbarë botën./albeu.com

The post Gjendet për herë të parë mikroplastikë në borën e sapo rënë në Antarktidë appeared first on Albeu.com.