Një nga faktorët kryesorë është inflamacioni i trurit, i cili shfaqet si te pacientët me Alzheimer ashtu edhe te ata që preken nga COVID-19. Virusi SARS-CoV-2 mund të dëmtojë barrierën gjak-tru, e cila normalisht mbron trurin nga patogjenët. Kur kjo barrierë dëmtohet, viruset dhe substanca të tjera mund të depërtojnë në tru, duke shkaktuar inflamacion dhe dëmtime nervore.

Studimet sugjerojnë gjithashtu se COVID-19 mund të dëmtojë neuronet dhe të rrisë nivelet e proteinave si amyloid beta, e cila luan një rol kyç në zhvillimin e Alzheimerit. Sipas të dhënave, ka një rritje të diagnozave të Alzheimerit brenda një viti pas infektimit me COVID-19, veçanërisht te personat mbi 50 vjeç. Megjithatë, deri më tani nuk ka prova që tregojnë se sëmundja po shfaqet më shpesh te të rinjtë.

Nga ana tjetër, personat që tashmë vuajnë nga Alzheimer kanë rrezik më të lartë për t’u infektuar me COVID-19 dhe për të përjetuar pasoja më të rënda, përfshirë përkeqësim të shpejtë të funksioneve njohëse dhe rrezik më të lartë për vdekje. Kjo lidhet me moshën e avancuar, sëmundjet shoqëruese dhe vështirësitë për të ndjekur masat mbrojtëse.

Ekspertët theksojnë se vaksinimi kundër COVID-19, mbajtja e maskës, higjiena e duarve dhe shmangia e kontakteve me persona të infektuar janë masa thelbësore për uljen e rrezikut. Në rast infektimi, kërkimi i ndihmës mjekësore sa më herët është vendimtar për të parandaluar komplikacionet afatgjata neurologjike.

The post Studimet: COVID-19 lidhet me rritjen e rrezikut për zhvillimin e sëmundjes Alzheimer appeared first on Albeu.com.

Kur flitet për këtë sëmundje, njohja e shenjave të hershme është thelbësore për ndërhyrjen në kohë dhe menaxhimin efektiv të saj. “Alarmante është nëse ato ndodhin vazhdimisht dhe shoqërohen me një ndryshim në aftësinë e personit për të funksionuar. Zakonisht kur një pacient vjen tek unë për një vlerësim, kjo ndodh sepse familja dhe miqtë kanë vënë re sjellje jo karakteristike apo shqetësuese, dhe jo vetëm probleme të kujtesës”- thotë dr.MagdalenaBednarzik, mjeke geriatre e Qendrës Mjekësore të Universitetit Rash në SHBA.

Shenjat e hershme ndaj të cilave duhet pasur kujdes:

1. Humbje e kujtesës

Sipas Institutit Kombëtar të Plakjes në SHBA, problemet e kujtesës janë zakonisht një nga shenjat e para të kësaj sëmundje. Simptoma më e zakonshme e hershme e Alzheimer është dëmtimi i kujtesës për gjërat që kanë ndodhur kohët e fundit.

2. Vështirësi në zgjidhjen e problemeve

Alzheimer mund të ndikojë në aftësinë e një personi për të zhvilluar dhe ndjekur një plan ose për të zgjidhur problemet. Sfiduese bëhen edhe detyrat e thjeshta, si për shembull ndjekja e një recete të dhënë nga mjeku apo pagesa e faturave.

3. Konfuzion mbi kohën dhe vendndodhjen

Njerëzit me Alzheimer në fazën e tij të hershme, harrojnë shpesh datat, stinën ku ndodhen,dhe e humbin perceptimin e kalimit të kohës. Po ashtu mund të kenë vështirësi të kuptojnë se ku janë ose si arritën në një vend të caktuar.

4. Ndryshimet në shikim dhe orientimin hapësinor

Alzheimer mund të ndikojë tek perceptimi vizual, duke çuar në vështirësi në gjykimin e distancave dhe përcaktimin e ngjyrës apo kontrastit. Kjo mund të sjellë probleme me leximin, drejtimin e makinës ose lundrimin në mjedise të njohura.

5. Gjykim i dobët

Një person me Alzheimer mund të shfaqë ndryshime në aftësitë e gjykimit ose vendimmarrjes. Të sëmurët me këtë sëmundje, mund të bëjnë zgjedhje të dobëta ekonomike, të neglizhojnë higjienën personale apo të shfaqin rënie të vëmendjes ndaj pamjes së jashtme.

6. Tërheqja nga ndërveprimet sociale

Alzheimeri në fazën e hershme, mund të sjellë ndryshime të dukshme në sjelljen sociale. Individët mund të nisin të tërhiqen nga aktivitetet sociale, pasionet dhe bisedat me të tjerët, duke treguar një interes të reduktuar në ndërveprimet që dikur u shijonin.

7. Ndryshimet e humorit dhe personalitetit

Alzheimeri mund të shkaktojë ndryshime në humor dhe personalitet, duke çuar në rritjen e nervozizmit, ankthit ose depresionit. Njerëzit mund të mërziten lehtësisht, të jenë dyshues ose të shfaqin ndryshime jo karakteristike të humorit.

8. Vështirësi në të folur dhe shkruar

Shprehja e mendimeve dhe ndjekja ose përfshirja në një bisedë, mund të bëhet sfiduese për ata që kanë Alzheimer. Ata mund ta kenë jo pak të vështirë të gjejnë fjalët e duhura, apo të ndjekin mendimet e stërholluara që shfaqin të tjerët.

9. Konfuzion mendor

Konfuzioni dhe çorientimi janë të zakonshme tek individët e prekur nga Alzheimeri, sidomos në mjedise të panjohura apo komplekse. Ata mund të harrojnë vendndodhjen e tyre, datën aktuale apo qëllimin që kanë objektet e njohura.

10. Sjellje agresive dhe nervozitet

Në disa raste, Alzheimer mund të çojë në rritjen e niveleve të agresivitetit dhe nervozizmit. Kjo gjë mund të jetë shqetësuese për individin dhe kujdestarët e tyre, duke kërkuar durim dhe mirëkuptim. / medicalxpress – bota.al

The post Dhjetë simptomat fillestare të Alzheimerit që duhet t’i njihni appeared first on Albeu.com.

Pas analizimit të rastit, studiuesit arritën në përfundimin se do të ishte një rast i “déjà vécu” (në frëngjisht, i jetuar), një sëmundje e rrallë e përshkruar për herë të parë në 1896 si një “formë patologjike e déjà vu”.

Ndryshe nga déjà vu-ja më e njohur, e cila jep përshtypjen se tashmë keni parë diçka që po ndodh, déjà vécu është ndjenja e vazhdueshme e rijetimit të vazhdueshëm të çdo ngjarjeje në jetë.

Shkaqet e sëmundjes nuk janë plotësisht të qarta, por sipas disave mund të gjurmohet në një mosfunksionim të hipokampusit, pjesë e trurit që ndihmon në shndërrimin e kujtimeve afatshkurtra në ato afatgjata.

Një analizë neuropsikologjike e burrit zbuloi humbje të kujtesës, sjellje impulsive dhe rënie kognitive. Skanimet e trurit zbuluan aktivitet jashtëzakonisht të ulët në lobet e majta temporale dhe frontale, si dhe disa anomali në anën e djathtë.

Kjo patologji ndonjëherë shihet në sëmundjet neurodegjenerative si Alzheimer, në të cilën qelizat e sistemit nervor ndalojnë së punuari dhe përfundimisht vdesin.

Testet e kryera nga autorët në fakt kanë nxjerrë në pah shenjat e Alzheimerit në trurin e pacientit. Në lëngun cerebrospinal ata gjetën një nivel të reduktuar të proteinës beta-amiloid 42 dhe nivele shumë të larta të proteinës tau – të dy tregues të sëmundjes.

Ky studim është i pari që dokumenton aktivitetin e trurit në skanime, analizon lëngun cerebrospinal të pacientit dhe përfshin disa teste neuropsikologjike.

Megjithëse burri iu nënshtrua imunoterapisë, një trajtim që zakonisht përdoret për të shkatërruar qelizat malinje të një tumori, situata nuk u përmirësua dhe pacienti vazhdoi të shfaqte shenja të sëmundjes Alzheimer për katër vitet e ardhshme.

The post Efekti i çuditshëm i një sëmundjeje të rrallë: “Të jetosh” gjithmonë në të njëjtën ditë appeared first on Albeu.com.

Të disponueshëm në një larmi ngjyrash si e kuqe, e zezë, vjollcë, e bardhë dhe rozë, manat kanë një aromë të ëmbël dhe të thartë, e cila e bën frutin ideal për të bërë lëngje, reçel, ose ëmbëlsira. Këto janë të ngarkuara me lëndë ushqyese si hekur, vitaminë C, vitaminë K, kalium dhe kalcium, të cilat të gjitha janë të rëndësishme për shëndetin dhe mirëqenien.

Disa mënyra se si manat janë një ndihmë për shëndetin tuaj janë:

Përmirëson qarkullimin e gjakut

Ngrënia e manave do të siguronte që qarkullimi i gjakut në trup të rregullohet. Duke qenë i ngarkuar me hekur, ai rrit ndjeshëm prodhimin e rruazave të kuqe të gjakut, gjë që ndihmon trupin të rrisë shpërndarjen e oksigjenit në të gjitha qelizat dhe indet, duke nxitur metabolizmin dhe duke siguruar funksionimin e qetë të organeve.

Ndihmon në tretjen e karbohidrateve

Manat janë të pasura me 1-deoksinojirimicin, një frenues alfa-glukozidazë që ndihmon në tretjen e karbohidrateve duke rezultuar në energji.

Nxit tretjen

Frutat, veçanërisht manaferrat, janë të mira për tretjen pasi përmbajnë shumë fibra dietike. Ndihmon në përmirësimin e tretjes duke përshpejtuar lëvizjen nëpër traktin tretës dhe duke rritur jashtëqitjen. Ju ndihmon të çliroheni nga problemet kronike si kapsllëku, fryrja dhe ngërçet.

Përmbajtja e vitaminës C në fruta gjithashtu siguron që të jeni më të ngopur për një kohë më të gjatë, duke rritur kështu edhe metabolizmin.

Ndihmon në lehtësimin e inflamacionit

Manat janë të mbushura me Resveratrol dhe anthocyanine, përbërës që kanë veti anti-inflamatore. Meqenëse ato përmbajnë antocianina, të cilat ndihmojnë në shmangien e inflamacionit, ato mund të përdoren si zëvendësim për ilaçin alopatik. Gjethja e manit ndihmon gjithashtu në luftimin e inflamacionit dhe stresit oksidativ, të cilat të dyja janë të lidhura me sëmundjet kronike.

Përmirëson shikimin

Një gotë me lëng mani çdo ditë ndihmon në përmirësimin e shikimit, pasi është i pasur me vitaminë A. Sipas ekspertëve të shëndetit, vitamina A është e shkëlqyer për forcimin e shikimit dhe lehtësimin e tendosjes së syve.

Gjithashtu ndihmon në mbrojtjen e syve nga radikalet e lira që shkaktojnë humbje të syve dhe degjenerim të retinës, veçanërisht tek ata që vuajnë nga diabeti. Sipas një studimi të botuar në Gazetën Ndërkombëtare të Shkencave Biologjike, mani ka disa përbërës që mund të ndihmojnë në luftimin e diabetit dhe rritjen e niveleve të sheqerit në gjak.

Ndihmon në parandalimin e Alzheimerit

Manat përmbajnë sasi jashtëzakonisht të larta të kalciumit, i cili është i nevojshëm për të mbajtur një tru të shëndetshëm. Fruti ndihmon në parandalimin e sëmundjes së Alzheimerit dhe e mban trurin të mprehtë dhe të freskët.

The post Vlerat e shumta të manave, frutit ideal të pranverës appeared first on Albeu.com.

Ilaçi është Leqembi (Lecanemab do të shitet me emrin Leqembi), i cili është zhvilluar nga kompanitë farmaceutike Biogen dhe Eisai dhe është ilaçi i parë që është treguar bindshëm se ngadalëson humbjen e kujtesës dhe të menduarit, simptomat e Alzheimerit. FDA e miratoi atë posaçërisht për pacientët me sëmundje të lehta ose të hershme.

Disa ekspertë besojnë se ilaçi, i cili jepet në mënyrë intravenoze çdo 2 javë, është një ndryshim i lojës në trajtimin e Alzheimerit, edhe pse nuk ka shumë opsione në dispozicion për të ngadalësuar sëmundjen gjithsesi.

Megjithatë, disa shkencëtarë të tjerë vënë në dyshim efektivitetin e ilaçit dhe u ngritën shqetësime për sigurinë e tij pasi tre pacientë vdiqën në provat klinike. /albeu.com

The post FDA miraton ilaçin që mund të ngadalësojë Alzheimerin appeared first on Albeu.com.

Nëse rezulton efektiv, testi mund të mundësojë diagnozë më të shpejtë të sëmundjes, që do të thotë se terapitë mund të fillojnë më herët.

Alzheimer është forma më e zakonshme e demencës, por diagnostikim mbetet i vështirë, veçanërisht gjatë fazave të hershme të sëmundjes.

“Shumë pacientë, madje edhe në SHBA, nuk kanë akses në MRI dhe skaner PET. Aksesueshmëria është një çështje madhore,” tha Prof. Thomas Karikari në University of Pittsburgh, në Pensilvani, SHBA, i cili u përfshi në studim.

Shën.red. MRI – Imazhe me rezonancë magnetike (MRI), një teknikë që përdor një fushë magnetike dhe valë radio të gjeneruara nga kompjuteri për të krijuar imazhe të detajuara të organeve dhe indeve në trupin tuaj.

Skaner PET, një test imazherie që mund të ndihmojë në zbulimin e funksionit metabolik ose biokimik të indeve dhe organeve tuaja.

Zhvillimi i një testi gjaku të besueshëm do të ishte një hap i rëndësishëm përpara. “Një test gjaku është më i lirë, më i sigurt dhe më i lehtë për t’u administruar,” tha ai.

Hapi i radhës do të jetë përdorimi i testit nga më shumë pacientë, duke përfshirë ata me prejardhje të ndryshme racore dhe etnike dhe ata që vuajnë nga faza të ndryshme të humbjes së kujtesës ose simptoma të tjera të mundshme të demencës.

The post Shkencëtarët zhvillojnë një test gjaku për sëmundjen e Alzheimerit appeared first on Albeu.com.

Për më tepër, studiuesit e Universitetit të Harvardit zbuluan një lidhje midis sëmundjes së mishrave të dhëmbëve dhe kancerit të pankreasit.

Kariesi ose shenjat në ngjyrë kafe formohen kur bakteret në zgavrën e gojës përzihen me nënproduktet dhe proteinat e ushqimit, rriten nën vijën e gomës dhe në pjesën e mbushjes së dhëmbit.

Tartari pothuajse gjithmonë sipërfaqet për shkak të mungesës së higjienës orale gjatë një periudhe të zgjatur. Formimi i pllakës dhe tartarit duhet të motivojë dikë që të fillojë të kujdeset për dhëmbët.

Për të parandaluar probleme të tilla dentare, Shoqata Amerikane e Dhëmbëve (ADA) sugjeron këshilla për pastrim të dhëmbëve në vijim:

Receta 1:

Miksoni 7 lugë vaj kokosit, sasi të njëjtë të sodës së bukës, disa pika të vajit tuaj të preferuar për të bërë një paste natyrale, dhe përdoreni atë në vend të pastës së dhëmbëve tuaj të blerë nga dyqani.

Receta 2:

Në një gotë me ujë, shtoni disa pika vaj karafili, mente dhe limoni, dhe përdorni përzierjen për të shpëlarë dhëmbët 4 herë në ditë.

The post Pllakat e tartarit shumë të rrezikshme për shëndetin, ja receta natyrale që i largon ato nga dhëmbët appeared first on Albeu.com.

Lumturia, nga ana tjetër, duket se mbron nga demenca, sipas një studimi të ri shkencor amerikan.

Hulumtimet e mëparshme kanë lidhur depresionin me demencën, por shumica e kanë treguar këtë lidhje në pleqëri. Në të kundërt, hulumtimi i ri është i pari që konfirmon se edhe depresioni i hershëm në një moshë shumë më të re mund të çojë në dëmtim të funksionit njohës pas dhjetë vjetësh dhe përfundimisht çmenduri në pleqëri, raporton albeu.com.

Studiuesit nga Departamenti i Psikiatrisë dhe Shkencave të Sjelljes dhe Instituti Ëeill për Neuroshkencën në Universitetin e Kalifornisë-San Francisko, të cilët botuan në Journal of Alzheimer’s Disease rreth 20 vjet, duke lidhur simptomat e depresionit me gjasat e demencës. Testet përkatëse treguan se 13% e të rinjve (20-49 vjeç), 26% e njerëzve të moshës së mesme (50-69) dhe 34% e të moshuarve (70-89) kishin depresion të moderuar deri në të rëndë.

U zbulua se në grupin e 6122 të moshuarve me një moshë mesatare 72 vjeç, të cilët u ndoqën për një dekadë, probabiliteti i dëmtimit kognitiv ishte mesatarisht 73% më i lartë për ata që kishin simptoma të shtuara të depresionit që nga fillimi i moshës madhore, ndërsa ishte 43 % më i lartë për ata që zhvilluan depresion më vonë në jetë, raporton albeu.com.

“Mekanizma të ndryshëm mund të shpjegojnë se si depresioni mund të rrisë rrezikun e demencës”, tha studiuesi kryesor Dr. Ëila Brenovic. Ndër të tjera, mbiaktiviteti i sistemit qendror të reagimit ndaj stresit rrit prodhimin e hormoneve të stresit, glukokortikoideve, të cilat dëmtojnë hipokampusin, pjesën e trurit që është jetike për formimin, organizimin dhe ruajtjen e kujtimeve të reja. Disa studime të tjera në të kaluarën e kanë lidhur depresionin me atrofinë hipokampale.

“Në përgjithësi, ne zbuluam se sa më të mëdha të jenë simptomat e depresionit, aq më i keq është funksioni njohës dhe aq më i shpejtë është falja e tij”, tha Brenovic.

Rreth 20% të popullsisë që vuan nga depresioni jetës, në një shkallë më të madhe ose më të vogël, studiuesit theksuan se është e rëndësishme të njihet roli i tij në demencë./albeu.com

The post Depresioni në moshë të re rrit rrezikun e demencës dhe Alzheimerit appeared first on Albeu.com.

Shkencëtarët nga Universiteti i Kembrixhit dhe Shkolla Mjekësore e Universitetit të Harvardit tha se ata besojnë se sëmundja Alzheimer nuk fillon në një zonë të vetme të trurit duke u përhapur më pas në zona tjera.

Sipas gjetjeve të tyre, grupet e proteinave toksike që mendohet se janë përgjegjëse për sëmundjen e Alzheimerit prekin rajone të ndryshme të trurit dhe më pas grumbullohen aty gjatë dekadave.

Pra, më herët ishte menduar se sëmundja zhvillohen në një pjesë të trurit dhe më pas përhapet në rajone tjera, ndërsa zbulimi i ri thotë se ajo zhvillohet paralelisht në disa pjesë të trurit.

Hulumtimi, i publikuar në revistën Science Advances, është i pari që përdor të dhënat njerëzore për të përcaktuar shpejtësinë e proceseve molekulare që çojnë në sëmundjen e Alzheimer.

“Më parë është menduar se Alzheimer zhvillohet në mënyrë të ngjashme me kanceret, pra formohet në një rajon dhe më pas përhapet në pjesë tjera të trurit. Por në vend të kësaj, ne zbuluam se kur fillon Alzheimer, tashmë është prezent në rajone të shumta të trurit dhe përpjekja për të ndaluar përhapjen midis rajoneve do rezultojë me pak sukses”, tha studiuesi i Kembrixhit, Georg Meisl në një deklaratë për shtyp.

Studimi është kryer duke përdorur 100 incizime të trurit të personave që jetonin me sëmundjen dhe rreth 400 mostra të trurit të personave që kanë vdekur me këtë sëmundje.

Më parë ekzistonte teoria se sëmundja përparonte përmes një reaksioni zingjir që prekte pjesë të ndryshme të trurit.

Kjo teori mbështetej në hulumtimet e bëra te minjtë dhe që mendohej se njëjtë ndodhte edhe te njerëzit./REL

The post Shkencëtarët zbulojnë se si zhvillohet sëmundja Alzheimer në tru appeared first on Albeu.com.

“Është kaq emocionuese sa herë që ndihem ende si një djalë i vogël”, thotë ai. “Unë kam nevojë për kapelën dhe dorezat, dhe xhaketën time kundër erës, por është absolutisht madhështore. Do të doja të isha këtu sesa në një shtëpi me ngrohje qendrore”.

Për Gardner, i cili u transferua me gruan e tij Janet nga Anglia periferike në një cep të largët të malësive skoceze në moshën 50 vjeçare, ngjitja e maleve është bërë më shumë se vetëm një ëndërr e djalërisë.

Dy vjet pasi Janet u diagnostikua me Alzheimer në vitin 2018, një ish-mësuese e cila gjithashtu vuan nga osteoporoza, u sëmur aq shumë sa kishte nevojë për kujdes 24-orësh.

Gardner ishte i shkatërruar dhe vendosi se kishte nevojë për një sfidë për ta ndihmuar atë të përballonte.

“Kur ajo shkoi në spital, unë thjesht nuk dija çfarë të bëja. Ne jemi mësuar me shoqërinë e njëri-tjetrit gjatë gjithë kohës 24/7 për 30 vjet. Dhe kjo pastaj papritmas është zhdukur”, tha ai.

“Të bësh këtë ngjitje më ka mundësuar që të përqendrohem në një farë mase. Më është dashur të gjej diçka të këtij lloji, përndryshe do të kisha pasur probleme të shëndetit mendor. Unë e di këtë”

Detyra që ai i vuri vetes do të sfidonte shumë edhe ata në gjysmën e moshës së tij – të ngjitej në 282 të ‘Munros’ të Skocisë, ose malet mbi 1 mijë metra lartësi, në 1.200 ditë. Ai ka përfunduar 87 deri më tani.

Për nder të Janet, ai po mbledh para për bamirësitë Alzheimer Scotland dhe Royal Osteoporosis Society.

Ndërsa sa i përket mediave sociale, ai po sheh edhe përparimin e tij në Facebook dhe Instagram.

Shumë nga mesazhet në faqen e tij të mbledhjes së fondeve, ku ai ka mbledhur më shumë se 30,000 funte nga një objektiv prej 40,000, janë nga njerëz që ai ka takuar në male./Shqip

The post Njihuni me 81-vjeçarin që ka vendosur të ngjitet në 282 male skoceze, për gruan e tij të sëmurë appeared first on Albeu.com.