El Ninjo është fenomen natyror, i cili, përveç që kontribuon në ngritjen e temperaturave në shumë pjesë të botës, shkakton edhe ciklone tropikale në Oqeanin Paqësor dhe rrit rreziqet për të reshura shiu dhe vërshime në pjesë të Amerikës, Azisë dhe vende të tjera. Në qershor, Administrata Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike e SHBA-së (AKQA) deklaroi se El Ninjo po vjen tani. Tre vjetët e kaluar janë mbizotëruar nga një El Ninjo më i qetë.

Por, shkencëtarët kanë paralajmëruar se ky vit duket veçanërisht më shqetësues. Herën e fundit kur El Ninjo goditi fuqishëm, më 2016, bota u përball me vitin më të nxehtë të regjistruar ndonjëherë. Meteorologët presin që ky El Ninjo, bashkë me paralajmërimet nga ndryshimet klimatike, të bëjnë që bota të përballet me temperatura të larta rekorde.

Edhe ekspertët janë të shqetësuar për atë që po ndodh në oqean. Një El Ninjo nënkupton se ujërat në lindje të Paqësorit janë më të ngrohta se zakonisht. Globalisht, temperaturat e detit shënuan rekorde të reja për muajt maj dhe qershor, sipas Shërbimit Kopernik për Ndryshim Klimatik të Bashkimit Evropian (SHKNK). Kjo mund ta ndryshojë dukshëm motin ekstrem.

“Ndodhemi në territor të paparë”, tha Michelle L’Heureux, meteorolog në Qendrën e Parashikimeve të Klimës në AKQA.

El Ninjo i këtij viti mund të çojë në humbje globale ekonomike prej tre trilionë dollarësh, sipas një studimi të publikuar muajin e kaluar në revistën shkencore, duke e tkurrur GDP-në pasi moti ekstrem e shkatërron prodhimin bujqësor, prodhimtarinë, dhe ndihmon në përhapjen e sëmundjeve.

Qeveritë në vendet e cenueshme po marrin shënime. Peruja i ka ndarë 1.06 miliard dollarë për ta luftuar ndikimin e El Ninjos dhe ndryshimeve klimatike, derisa Filipinet – që rrezikohen nga ciklonet – e kanë krijuar një ekip të veçantë qeveritar për t’i trajtuar dëmet e parashikuara.

Çfarë e shkakton El Ninjon?

El Ninjo është një patern (lloj) i natyrshëm klimatik i krijuar nga ujërat e ngrohta në mënyrë të pazakontë në Paqësorin lindor.

Ai formohet kur erërat që fryjnë nga lindja drejt perëndimit përgjatë Paqësorit ekuatorial ngadalësohen apo fryjnë nga ana e kundërt, pasi ndryshon presioni i ajrit, megjithëse shkencëtarët nuk janë plotësisht të sigurt se çka e nis ciklin.

Për shkak se erërat që fryjnë nga lindja drejt perëndimit ndikojnë te sipërfaqet e ujit të ngrohura nga dielli, një dobësim i detyron këto ujërat të ngrohta në Paqësor të kthehen furishëm në pellgjet më të ftohta në qendër dhe lindje të Paqësorit.

Gjatë El Ninjos së viteve 2015-16, i cili ishte më i forti i regjistruar deri më sot, sardelet u shkatërruan në bregdetin e Perusë, për shkak të këtij inkursioni të ujit të ngrohtë. Dhe, gati një e treta e koraleve ngordhën në Great Barrier Reef të Australisë. Në ujërat shumë të ngrohta, koralet e përjashtojnë algën e gjallë, duke bërë që ato të gëlqerohen dhe zbardhen.

Ky grumbullim i ujit të ngrohtë në Paqësorin lindor, po ashtu, përçon nxehtësi të lartë në atmosferë përmes konvekcionit, duke prodhuar shtrëngata.

“Kur El Ninjo e lëviz atë ujë të ngrohtë, e çon aty ku ndodhin stuhitë”, tha meteorologu i AKQA-s, Tom DiLiberto.

Si ndikon El Ninjo në motin në nivel global?

Ndryshimi në aktivitetin e stuhisë ndikon te rryma e ajrit të shpejtë e cila e lëviz motin nëpër botë – që quhet rryma e shpejtë subtropikale e ajrit – duke i hapur vetes rrugën drejt jugut dhe duke e grumbulluar atë drejt një rryme më të sheshtë që prodhon mot të ngjashëm përgjatë gjerësive të njëjta gjeografike.

“Nëse e ndryshon rrugën e stuhisë… e ndryshon edhe motin që pret ta shohësh”, tha DiLiberto.

Gjatë një El Ninjoje, pjesa jugore e Shteteve të Bashkuara përjeton mot më të freskët dhe më të lagësht, ndërsa pjesë të SHBA-së perëndimore dhe Kanadaja janë më të ngrohta dhe më të thata. Aktiviteti i uraganit dobësohet pasi stuhitë dështojnë të formohen në Atlantik, për shkak të ndryshimeve në erëra, duke e shpëtuar Amerikën nga telashet. Por, ciklonet tropikale në Paqësor forcohen, me erërat që shpesh fryjnë në drejtim të ishujve të cenueshëm.

Disa pjesë të Amerikës Qendrore dhe Jugore përjetojnë reshje të mëdha shiu, megjithëse pylli tropikal i Amazonës di të vuajë nga mot më i thatë.

Ndërsa, Australia po përjeton të nxehtë ekstrem, thatësirë dhe zjarr në shkurre. El Ninjo mund të ofrojë një ndërprerje të ndëshkimit nga “Briri i Afrikës”, e cila së fundmi i përjetoi pesë sezone të dështuara të shiut radhazi. El Ninjo i sjell më shumë shi Bririt, për dallim nga La Ninja, e cila e thau rajonin. Historikisht, El Ninjo dhe La Ninja kanë ndodhur rreth çdo dy deri në shtatë vjet mesatarisht, me El Ninjon që ka zgjatur nga 9 deri në 12 muaj. La Ninja, e cila ndodh kur ujërat janë më të freskëta në Paqësorin Lindor, mund të zgjasë deri në tre vjet.

A po ndikon ndryshimi klimatik te El Ninjo?

Se si mund të ndikojë ndryshimi klimatik te El Ninjo është “një pyetje e madhe hulumtuese”, ka thënë DiLiberto.

Si ndikon moti i nxehtë në trup dhe kush rrezikohet më së shumti?

Derisa ndryshimi klimatik po e rrit ndikimin nga El Ninjo – duke shtruar nxehtësi mbi nxehtësi, apo shira të mëdha mbi shira të mëdha – është më pak e qartë nëse ndryshimi klimatik ka ndikimin në këtë fenomen. Shkencëtarët nuk janë të sigurt nëse ndryshimi klimatik do ta ndryshojë baraspeshën mes El Ninjos dhe La Ninjas, duke e bërë njërën prej tyre pak a shumë më të shpeshtë. Nëse temperaturat e oqeanit rriten, është pak e mundur që cikloni të ndryshojë, sipas shkencëtarëve, pasi mekanizmat themelorë mbrapa këtij fenomeni mbesin të njëjta.

Megjithatë, nëse disa pjesë të oqeanit ngrohen më shpejt se të tjerat, kjo mund të ndikojë në atë se si El Ninjo ndodh, duke i rritur dallimet në temperaturë. /REL

The post Paralajmërimi i frikshëm i shkencëtarëve: El Ninjo do të përhapë sëmundje dhe do të shkatërrojë prodhimet bujqësore appeared first on Albeu.com.

Eksperët paralajmërojnë rritje temperaturash të cilat në disa shtete pritet të arrijnë në 50 gradë celcius.

Lajmin e kanë bërë të ditur mediat e huaja, sipas të cilave Evropa Jugore dhe Afrika Veriore do të “pushtohen” nga moti i nxehtë.

Temperaturat në këto vende do të arrijnë kulmin rreth 45 gradë celsius (113F), por pjesë të Afrikës veriore mund të arrijnë edhe 50 gradë Celsius (112F).

Pjesët jugore të SHBA-së dhe Meksika veriore do të vuajnë gjithashtu temperatura shumë mbi mesataren për pjesën më të madhe të javës së ardhshme.

Temperaturat atje do të jenë rreth 40 gradë Celsius (100F) dhe nuk do të zbresin nën 30C (86F).

Në Kanada parashikohen stuhi të forta, të cilat sjellin tornado, breshër dhe shi të dendur.

India, nën-kontinenti dhe pjesët perëndimore të Mianmarit do të përfshihen nga reshje të dendura shiu, deri në 50 cm në pesë ditë.

Kina jugore do të ndjejë efektet e stuhisë tropikale Talim, e cila ka të ngjarë të zbresë në tokë pranë provincës Hainan të hënën vonë ose herët të martën.

Më shumë përmbytje të lumenjve ka të ngjarë të ketë në Korenë e Jugut. Shira të dendur priten gjithashtu në Japoninë e afërt.

The post Planeti “pushtohet” nga vapa përvëluese, ekspertët japin alarmin: Temperaurt do të shkojn në 50 gradë celcius appeared first on Albeu.com.

Megjithatë, ende asgjë nuk ishte konfirmuar nga vetë ata. E tashmë çdo gjë është bërë zyrtare. Luiz Ejlli dhe Olta Gixhari do të jenë pjesë e filmit “Në kuadër të dashurisë”. Ky film do të jetë një komedi romantike, ku nuk do të mungojnë të qeshurat, por as lotët. “Në kuadër të dashurisë” shfaq një histori dashurie në kohët moderne që ndërlidh jetët e dy njerëzve dhe të familjeve të tyre.

E nëse mendoni se keni pare çdo gjë nga Luizi dhe Olta kur ishin pjesë e shtëpisë së “Big Brother VIP”, na lini t’ju themi që gaboheni. Surprizat nuk do të kenë fund dhe fundja, e kush nuk do të ishte kuriozë që të shihte si çift ‘dy armiq të përbetuar’?!

Kjo marrëdhënie e çuditshme ‘dashuri-urrejtje’ vërtet që ka ngjallur mjaft kureshtje dhe interes tek publiku i gjerë gjatë kohës që ishin pjesë e shtëpisë më të famshme në Shqipëri. Kujtojmë këtu provën javore ku ndodhi dhe një puthje mes tyre dhe audienca ‘u çmend’. Kimia e tyre është e pamohueshme dhe të gjithë jemi gjithë sy e veshë për t’i pare ata si dy të dashuruar. E çuditshme por e vërtetë! Por deri në premierën e filmit, na lini t’ju japim një vështrim paraprak…

Një çift i martuar prej vitesh janë në buzë të ndarjes. E ndërsa gatisin letrat e divorcit, një ftesë i’u vjen nga mamaja e vajzës për një festë surprizë ditëlindjeje. Të gjendur para sikletit, çifti vendos të lënë Tiranën, e të nisen në Korçë, në këtë vizitë e cila bashkon familjet e të dyja palëve. Pikërisht kjo vizitë do t’i tregojë atyre të vërteta të hidhura për veten dhe njerëzit e afërt duke bërë të ri-mendojnë edhe njëherë gjithçka. Në role kryesore janë Luiz Ejlli dhe Olta Gixhari, dy ndër personazhet më të komentuar prej disa muajsh tanimë. Nga ‘rivalë’ në shtëpinë e “Big Brother VIP”, ata vijnë tashmë si burrë dhe grua në filmin që parashikohet të thyejë rekorde.

Olta Gixhari është një aktore e mirënjohur e skenës dhe kinematografisë shqiptare. Ajo ka lindur në Durrës më 8 korrik të vitit 1986. Ka luajtur në Teatrin Kombëtar ku disa nga shfaqjet e saj më të suksesshme kanë qenë: “Pamje nga ura” (2007), “Filumena Marturano” (2009), “Tri Motrat” (2016). Gjatë këtyre viteve ajo ka marrë mijëra duartrokitje të ngrohta nga publiku për interpretimet e saj të shkëlqyera. Por aktrimi nuk ka qenë dashuria e saj e parë pasi Olta në fëmijëri ka qenë pjesë e grupeve të kërcimit në Durrës, derisa e kuptoi që ishte e destinuar të aktronte. Edhe pse prindërit e saj nuk kanë qenë dakort kurrë që ajo të bëhej pjesë e botës artistike, Olta ndoqi zërin e mendjes dhe shpirtit të saj dhe nuk vazhdoi ekonomikun siç donte familja.

Ngjitja e parë serioze në skenën e Teatrit Kombëtar ka qenë kur ajo ishte ende në vitin e tretë të studimeve të larta. Në një nga provat e realizuara asaj kohe së bashku me profesor Timo Fllokon dhe regjisor Albert Mingën, Olta Gixhari arriti ta siguronte atë vend me talentin dhe punën e palodhur. Edhe pse dashuria e saj për teatrin ka qenë mjaft e madhe, aktorja kurrë nuk ka qëndruar e fokusuar plotësisht aty. Ajo është bërë pjesë edhe e botës kinematografike, ku mund të përmendim këtu disa filma të njohur si: “Pharmakon” (2012), “Amsterdam Express” (2014), “Love” (2021), “Bolero në vilën e pleqve” (2022).

E teksa u fokusuam në profesionin e saj, vlen të përmendim edhe faktin se ndër vite Olta Gixhari ka marrë pjesë në dalje të ndryshme televizive ku ka qenë prezantuese e reality shoë “Kafazi i Artë”, pjesë e spektaklit “Në 1 Javë” dhe së fundmi pjesë e edicionit të dytë të “Big Brother Vip Albania”. Aktorja arriti të qëndronte mbi 100 ditë e izoluar brenda shtëpisë më të famshme në Shqipëri, por me vendimin e saj e ndërpreu garën. Edhe pse nuk ishte fituese, Olta ka tërhequr vëmendjen e të gjithë shqipëtarëve me karakterin e saj të fortë dhe unik.

Luiz Ejlli ka lindur më 12 korrik 1985. Ai studioi në shkollën e mesme artistike “Prenk Jakova” në Shkodër për muzikë në intrumentin e fagotit. Në vitin 1995, ai fitoi çmimin më të mirë në “Festivalin e zërave të fëmijëve kombëtar” në Shkodër. Në vitin 1998, ai mori pjesë si solist në “Chorus repertoarit Gold”, në Shkodër.

Në edicionin e parë të shfaqes Ethet e të Premtes Mbrëma u spikat talenti i tij si këngëtar, i cili arriti në pesë më të mirët. Në edicionin e dytë të këtij spektakli, ai fitoi çmimin e parë. Në dhjetor 2004, Luiz Ejlli merr pjesë në Festivalin e 43-të në RTSH me këngën “Hëna dhe yjet dashurojnë”.

Një vit më vonë në 2005, Luizi merr pjesë në Festivalin e 44-të në RTSH me këngën “Zjarr e ftohtë” dhe fiton. Ai përfaqëson Shqipërinë në Eurovizion 2006, por nuk arriti për të kaluar fazën e gjysmë-finales. Luiz Ejlli ishte i pari artist mashkull në garë i cili përfaqësoi Shqipërinë për herë të parë me një këngë në gjuhën shqipe.

Në nëntor 2010, Juliana Pasha dhe Luiz Ejlli marrin pjesë në Kënga Magjike 2010 me këngën “Sa E Shite Zemren”, ku u shpërblyen me çmimin e Kritikës. Më datë 14 shkurt 2023, Luiz Ejlli publikon videoklipin “Me Ty”. Kënga është kompozuar nga Elgit Doda dhe Luizi ia ka dalë që brenda shtëpisë së “Big Brother VIP” të krijojë një këngë dedikuar Kiara Titos, si një dhuratë për ditën e të dashuruarve. Vargjet dedikuar Kiarës, duke se përshkruajnë ndjesinë që këngëtari ka për moderatoren, me të cilën u njoh dhe u lidh në shtëpinë e famshme. Pas suksesit në “BBV”, ai do të fitonte të tjera suksese, këtë here në rikthimin e tij në muzikë, duke publikuar këngë të reja që paten një impakt të jashtëzakonshëm tek publiku. E tashmë ai po sfidon veten dhe në një tjetër fushë, atë të aktrimit.

Dhe titulli i këtij filmi është frymëzuar nga shprehja e tij e famshme brenda shtëpisë; “në kuadër të lojës”. “Në kuadër të dashurisë” do të nisë xhirimet këtë muaj në qytetin e Korçës.

The post “Në kuadër të dashurisë”, flimi që bëri bashkë dy “armiqtë”, Luizin dhe Oltën appeared first on Albeu.com.